Shloka 53
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
एवं कालमयं प्रोक्तः पौत्रस्ते ब्रह्मणा स्वयम् / तथाहृतेषु लोकेषु न शोको न किलाभवत्
Transliteration
evaṃ kālamayaṃ proktaḥ pautraste brahmaṇā svayam / tathāhṛteṣu lokeṣu na śoko na kilābhavat
Translation
ఇలా కాలనియమమైన వాక్యాన్ని నీ మనుమడు విషయమై స్వయంగా బ్రహ్మ చెప్పెను. లోకాలు హరింపబడినప్పుడు శోకం ఏమాత్రం కలగలేదు.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
FormAvyaya; adverb (क्रियाविशेषण)
कालमयम्consisting of time; time-related
कालमयम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकाल (प्रातिपदिक) + मयट् (तद्धित) → कालमय (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular; used predicatively/qualifying the statement (implicit 'idam')
प्रोक्तःwas spoken/declared
प्रोक्तः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त); Masculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; agrees with (implicit) 'वचनम्/वाक्यम्' or with 'पौत्रः' depending on context; here: 'was spoken/declared'
पौत्रःgrandson
पौत्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपौत्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPronoun; Genitive (6th/षष्ठी), Singular (enclitic form)
ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental (3rd/तृतीया), Singular
स्वयम्himself
स्वयम्:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
FormAvyaya; emphatic particle/adverb
तथाso, in that manner
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
FormAvyaya; adverb
आहृतेषुwhen (they were) brought/removed
आहृतेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootआ + हृ (धातु) → आहृत (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle (क्त) used adjectivally; Locative (7th/सप्तमी), Plural; qualifies लोकेषु
लोकेषुin the worlds
लोकेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative (7th/सप्तमी), Plural
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
FormAvyaya; negation particle (निषेध)
शोकःsorrow
शोकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशोक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
नnor
न:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
FormAvyaya; negation particle (निषेध)
किलindeed
किल:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootकिल (अव्यय)
FormAvyaya; particle (निपात)
अभवत्was, occurred
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), Parasmaipada; 3rd Person (प्रथमपुरुष), Singular