Shloka 89
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
नष्टे धर्मे चतुर्थश्च मार्कण्डेयपुः सरः / पञ्चमः पञ्चदश्यां तु त्रेतायां संबभूव ह
Transliteration
naṣṭe dharme caturthaśca mārkaṇḍeyapuḥ saraḥ / pañcamaḥ pañcadaśyāṃ tu tretāyāṃ saṃbabhūva ha
Translation
ధర్మం నశించినప్పుడు నాలుగవ రూపంగా మార్కండేయుడు అగ్రగణ్యుడయ్యాడు. త్రేతాయుగంలో పదిహేనవ దశలో ఐదవ అవతారం సంభవించింది.
Word by Word
नष्टेwhen (it was) destroyed
नष्टे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √नश्)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; भूतकृदन्तम्; (धर्मे इति सह)
धर्मेin dharma / when dharma (was lost)
धर्मे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/अधिकरण), एकवचनम्
चतुर्थःthe fourth
चतुर्थः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; विशेषणम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
मार्कण्डेय-पुःसरःwith Mārkaṇḍeya as the leader
मार्कण्डेय-पुःसरः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक) + पुरःसर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; तत्पुरुषः—मार्कण्डेयः पुरःसरः यस्य/यः (with Mārkaṇḍeya as the leader/foremost)
पञ्चमःthe fifth
पञ्चमः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपञ्चम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; विशेषणम्
पञ्चदश्याम्in the fifteenth (cycle/period)
पञ्चदश्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootपञ्चदश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; द्विगुः—पञ्चदश (15) (युगे/क्रमे इत्यर्थे)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (particle)
त्रेतायाम्in Tretā (age)
त्रेतायाम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रेता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/अधिकरण), एकवचनम्
संबभूवcame into being/was born
संबभूव:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; उपसर्गः—सम्
हindeed
ह:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (emphatic)