Shloka 4
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
कस्य त्वं सुभगे का वा दुःखिते मयि दुःखिता / सहता तपसा युक्तं किमर्थं मां जिगीष्सि
Transliteration
kasya tvaṃ subhage kā vā duḥkhite mayi duḥkhitā / sahatā tapasā yuktaṃ kimarthaṃ māṃ jigīṣsi
Translation
ఓ సుభగే! నీవెవరివి, లేదా నీవెవరు? నేను దుఃఖిస్తే నీవూ దుఃఖిస్తావు. తపస్సుతో యుక్తమై సహనంతో నన్నెందుకు జయించదలచుకున్నావు?
Word by Word
कस्यof whom
कस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठीविभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
त्वम्you
त्वम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन
सुभगेO fortunate one
सुभगे:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootसुभग (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
काwho (f.)
का:
कर्ता (Karta/Subject complement)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम
वाor
वा:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक निपात (disjunctive particle ‘or’)
दुःखितेwhen (I am) distressed / in (me) distressed
दुःखिते:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeAdjective
Rootदुःखित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; विशेषण
मयिin me
मयि:
अधिकरण (Adhikaraṇa)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; प्रथमपुरुष-सर्वनाम
दुःखिताdistressed
दुःखिता:
कर्तृविशेषण (Agent qualifier)
TypeAdjective
Rootदुःखित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण
सहताhaving endured
सहता:
कर्तृविशेषण (Agent qualifier)
TypeVerb
Rootसह् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘endured’
तपसाby austerity
तपसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), एकवचन
युक्तम्proper/fitting
युक्तम्:
विधेय (Predicate adjective/impersonal)
TypeAdjective
Rootयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd), एकवचन; विशेषण/भाववाचक प्रयोग (‘it is fitting’)
किमर्थम्for what purpose/why
किमर्थम्:
प्रश्न (Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकिमर्थम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक (interrogative adverb)
माम्me
माम्:
कर्म (Karma/Direct object)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; प्रथमपुरुष-सर्वनाम
जिगीषसिyou wish to conquer
जिगीषसि:
क्रिया (Kriyā/Predicate)
TypeVerb
Rootजि (धातु)
Formलट्-लकार (Present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; सन्नन्त (Desiderative) ‘to wish to conquer’