Brahmanda Purana — Anushanga Pada, Shloka 50
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
प्राप्तः पर्यायकालो वा इति ब्रह्माभ्यभाषत / मत्प्रसादाच्च युष्माभिर्भुक्तं त्रैलोक्यमूर्ज्जितम्
Transliteration
prāptaḥ paryāyakālo vā iti brahmābhyabhāṣata / matprasādācca yuṣmābhirbhuktaṃ trailokyamūrjjitam
Translation
బ్రహ్ముడు ఇలా పలికెను—‘మీ పర్యాయకాలము (పాలనావకాశము) వచ్చెను.’ నా ప్రసాదముచేతనే మీరు బలవంతమైన త్రైలోక్యాన్ని అనుభవించారు।
Word by Word
प्राप्तःhas arrived
प्राप्तः:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पर्यायकालःthe time of turn/rotation
पर्यायकालः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootपर्याय + काल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी/कर्मधारय-प्राय तत्पुरुष (पर्यायस्य कालः)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय (particle: 'or/indeed')
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक अव्यय (quotative)
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अभ्यभाषतspoke, addressed
अभ्यभाषत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-भाष् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
मत्my
मत्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन; सर्वनाम-आदेश (enclitic stem)
प्रसादात्from (my) favor/grace
प्रसादात्:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
युष्माभिःby you (all)
युष्माभिः:
Kartr-karana (कर्तृ/करण; agent in passive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन; सर्वनाम
भुक्तम्was enjoyed/ruled
भुक्तम्:
Kriya (क्रिया/Predicate)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootत्रि + लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समास (त्रयाणां लोकानां समाहारः)
ऊर्ज्जितम्strengthened, mighty
ऊर्ज्जितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootऊर्ज्जित (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP from √ऊर्ज्/वृध् sense), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; त्रैलोक्यम् इति विशेषण