Shloka 78
Jayantī–Kāvyā (Śukra) Saṃvāda: Varadāna and the Ten-Year Concealment
Devanagari script
स वामनो दिवं खं च पृथिवीं च द्विजोत्तमाः / त्रिभिः क्रमैर्विश्वमिदं जगदाक्रामत प्रभुः
Transliteration
sa vāmano divaṃ khaṃ ca pṛthivīṃ ca dvijottamāḥ / tribhiḥ kramairviśvamidaṃ jagadākrāmata prabhuḥ
Translation
హే ద్విజోత్తములారా! ఆ వామన ప్రభువు మూడు అడుగులతో స్వర్గం, ఆకాశం, భూమి సహా ఈ సమస్త జగత్తును ఆవరించెను.
Word by Word
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वामनःVāmana
वामनः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवामन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
दिवम्heaven
दिवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (द्यौः-शब्द), द्वितीया, एकवचन
खम्sky/space
खम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
पृथिवीम्earth
पृथिवीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
द्विजोत्तमाःO best of the twice-born
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case/Vocative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (द्विजानाम् उत्तमाः) used as address
त्रिभिःwith three
त्रिभिः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd case/Instrumental), बहुवचन
क्रमैःsteps
क्रमैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
विश्वम्all/entire
विश्वम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of इदम्/जगत्
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
जगत्world/universe
जगत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आक्रामतstrode over/covered
आक्रामत:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-क्रम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
प्रभुःthe Lord
प्रभुः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to सः/वामनः