Adhyaya 71

Verse 1

[वेर्सेस् २,७०।३ - ४९ नोत् अवैलब्ले अत् प्रेसेन्त्] सूत उवाच सात्त्वताज्जज्ञिरे पुत्राः कौशल्यायां महाबलाः / भजमानो भजिर्द्दिव्यो वृष्णिर्देवावृधो ऽन्धकः

[2.70.3–49 శ్లోకాలు లభ్యం కావు] సూతుడు పలికెను—కౌశల్యలో సాత్త్వతుని నుండి మహాబలులు అయిన కుమారులు జన్మించారు: భజమానుడు, భజి, దివ్యుడు, వృష్ణి, దేవావృధుడు, అంధకుడు।

Verse 2

महाभोजश्च विख्यातो ब्रह्मण्यस्सत्यसंगरः / तेषां हि सर्गाश्चत्वारः शृणुध्वं विस्तरेण वै

మహాభోజుడు ప్రసిద్ధుడు, బ్రాహ్మణభక్తుడు, సత్యసంగ్రామంలో అచంచలుడు. వారి నాలుగు సర్గములు ఉన్నాయి—విస్తారంగా వినుడి.

Verse 3

भजमानस्य सृंजय्यो बाह्यका चोपवाह्यका / सृंज यस्य सुते द्वे तु बाह्यके ते उदावहत्

భజమానుని భార్యలు సృంజయ్యా, బాహ్యకా, ఉపవాహ్యకా. సృంజయుని రెండు కుమార్తెలను బాహ్యకా వివాహానికి ఇచ్చింది.

Verse 4

तस्य भार्ये भगिन्यौ ते प्रसूते तु सुतान्बहून् / निम्लोचिः किङ्कणश्चैव धृष्टिः पर पुरञ्जयः

ఆయనకు భార్యలైన ఆ ఇద్దరు సోదరీమణులు అనేక కుమారులను ప్రసవించారు—నిమ్లోచి, కింకణ, ధృష్టి, పరపురంజయ.

Verse 5

ते बाह्यकाया सृंजय्या भजमानाद्विजज्ञिरे / अयुताजित्सहस्राजिच्छताजिदिति नामतः

వారు బాహ్యకా, సృంజయ్యా ద్వారా భజమానునికి జన్మించారు; పేర్లుగా అయుతాజిత్, సహస్రాజిత్, శతాజిత్ అని ప్రసిద్ధి.

Verse 6

बाह्यकायां भगिन्यां ते भजमानाद्विजज्ञिरे / तेषां देवावृधो राजा चचार परमं तपः / पुत्रः सर्वगुणोपेतो मम भूयादिति स्म ह

బాహ్యకా అనే ఆ సోదరిలోనూ వారు భజమానునికి జన్మించారు. వారిలో రాజు దేవావృధుడు ‘నాకు సర్వగుణసంపన్న కుమారుడు కలగాలి’ అని పరమ తపస్సు చేశాడు.

Verse 7

संयोज्या त्मानमेवं स पर्णाशजलमस्पृशत्

ఇలా తనను తాను సంయమింపజేసుకొని అతడు పర్ణాశా నది జలాన్ని స్పర్శించాడు।

Verse 8

सा चोपस्पर्शनात्तस्य चकार प्रियमापगा / कल्याणत्वान्नरपतेस्तस्य सा निम्नगोत्तमा

అతని ఉపస్పర్శతో ఆ అపగా నది సంతోషించి నరపతికి ప్రియమైన మంగళాన్ని కలిగించింది; ఆ ఉత్తమ నది రాజుకు శుభప్రదమైంది।

Verse 9

चिन्तयाभिपरीताङ्गी जगामाथ विनिश्चयम् / नाभिगच्छामि तां नारीं यस्यामेवंविधः सुतः

చింతతో కలవరపడిన ఆమె నిర్ణయించుకుంది—‘ఇలాంటి కుమారుడు ఉన్న ఆ స్త్రీ వద్దకు నేను వెళ్లను।’

Verse 10

भवेत्सर्वगुणोपेतो राज्ञो देवावृधस्य हि / तस्मादस्य स्वयं चाहं भवाम्यद्य सहव्रता

దేవావృధ రాజు సర్వగుణసంపన్నుడగుగాక; అందుకే నేడు నేను స్వయంగా అతని సహవ్రతగా, పతివ్రత సహచరిణిగా అవుతాను।

Verse 11

जज्ञे तस्याः स्वयं हृत्स्थो भावस्तस्य यथेरितः / अथ भूत्वा कुमारी तु सा चिन्तापरमेव च

ఆమె హృదయంలో చెప్పినట్లే భావం స్వయంగా జన్మించింది; ఆపై ఆమె కన్యగానే ఉండి కూడా పరమ చింతలో మునిగిపోయింది।

Verse 12

वरयामास राजानं तामियेष स पार्थिवः / तस्यामाधत्त गर्भे स तेजस्विनमुदा रधीः

రాజు ఆమెను వరించాడు; ఆమె కూడా ఆ పార్థివుని చేరింది. ఆనందంతో ఆమె గర్భంలో తేజస్సుగల కుమారుని ధారించింది.

Verse 13

अथ सा नवमे मासि सुषुवे सरिता वरा / पुत्रं सर्वगुणोपेतं बभ्रुं देवावृधत्तदा

తర్వాత తొమ్మిదవ నెలలో శ్రేష్ఠమైన సరిత ఒక కుమారుని ప్రసవించింది—సర్వగుణసంపన్నుడైన బభ్రును; అప్పుడు దేవులు దేవావృధుని మహిమను పెంచారు.

Verse 14

तत्र वंशे पुराणज्ञा गाथां गायन्ति वै द्विजाः / गुणान्देवावृधस्यापि कीर्तयन्तो महात्मनः

ఆ వంశంలో పురాణజ్ఞులైన ద్విజులు గాథలను పాడుతారు; మహాత్ముడైన దేవావృధుని గుణాలను కూడా కీర్తిస్తారు.

Verse 15

यथैव शृणुमो दूरात्सपंश्यामस्तथान्तिकात् / बभ्रुः श्रेष्ठो मनुष्याणां देवैर्देवावृथः समः

మనం దూరం నుంచి ఎలా వింటామో, అలాగే సమీపంలో కూడా చూస్తాము—బభ్రు మనుష్యుల్లో శ్రేష్ఠుడు; దేవుల్లో దేవావృధునితో సమానుడు.

Verse 16

पुरुषाः पञ्चषष्टिश्च सहस्राणि च सप्ततिः / येमृतत्वमनुप्राप्ता बब्रोर्देवावृधादपि

అరవై ఐదు వేల డెబ్బై మంది పురుషులు—వారు బభ్రు మరియు దేవావృధుని కారణంగా అమృతత్వాన్ని పొందారు.

Verse 17

यज्वा दानपतिर्धीरो ब्रह्मण्यः सत्यवाग्बुधः / कीर्त्तिमांश्च महाभोजः सात्त्वतानां महारथः

అతడు యజ్ఞకర్త, దానాధిపతి, ధీరుడు, బ్రాహ్మణభక్తుడు, సత్యవాక్కు గల జ్ఞాని. కీర్తిమంతుడైన మహాభోజుడు, సాత్త్వతుల మహారథుడు.

Verse 18

तस्यान्ववायः सुमहान्भोजा ये भुवि विश्रुताः / गान्धारी चैव माद्री च धृष्टैर्भार्ये बभूवतुः

అతని వంశం అత్యంత మహత్తరమైనది; భూమిపై ప్రసిద్ధులైన భోజులు పుట్టారు. ధృష్టునికి గాంధారీ మరియు మాద్రీ—ఈ ఇద్దరూ భార్యలయ్యారు.

Verse 19

गान्धारी जनयामास सुमित्रं मित्रनन्दनम् / साद्री युधाजितं पुत्रं ततो मीढ्वांसमेव च

గాంధారీ మిత్రనందనుడైన సుమిత్రుని కనెను. మాద్రీ యుధాజిత్ అనే కుమారుని, తరువాత మీఢ్వాంసుని కూడా ప్రసవించింది.

Verse 20

अनमित्रं शिनं चैव ताबुभौ पुरुषोत्तमौ / अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नस्य द्वौ बभूवतुः

అనమిత్రుడు మరియు శినుడు—ఈ ఇద్దరూ ఉత్తమ పురుషులు అయ్యారు. అనమిత్రుని కుమారుడు నిఘ్నుడు; నిఘ్నునికి ఇద్దరు కుమారులు కలిగారు.

Verse 21

प्रसेनश्च महाभागः सत्राजिच्च सुताबुभौ / तस्य सत्राजितः सूर्यः सखा प्राणसमो ऽभवत्

మహాభాగ్యశాలి ప్రసేనుడు మరియు సత్రాజితుడు—ఇద్దరు కుమారులు అయ్యారు. సత్రాజితునికి సూర్యదేవునితో ప్రాణసమానమైన స్నేహం ఉండేది.

Verse 22

स कदाचिन्निशापाये रथेन रथिनां वरः / तोयं कूलात्समुद्धर्तुमुपस्थातुं ययौरविम्

ఒకసారి రాత్రి క్షయమయ్యే వేళ రథవీరులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ రాజు రథంపై వెళ్లి, తీరం నుండి జలాన్ని తీసుకొని సూర్యదేవుని ఉపాసించుటకు బయలుదేరెను।

Verse 23

तस्योपतिष्ठतः सूर्यं विवस्वानग्रतः स्थितः / सुस्पष्टमूर्त्तिर्भगवांस्तेजोमण्डलवान्विभुः

అతడు ఉపాసన చేయుచుండగా సూర్యుడు వివస్వాన్ అతని ముందర నిలిచెను—సుస్పష్టమైన మూర్తితో, భగవానుడై, తేజోమండలంతో ప్రకాశించు విభువు।

Verse 24

अथ राजा विवस्वन्तमुवाच स्थितमग्रतः / यथैव व्योम्नि पश्यामि त्वामहं ज्योतिषां पते

అప్పుడు రాజు ముందర నిలిచిన వివస్వానునితో పలికెను—హే జ్యోతుల అధిపతీ! నేను నిన్ను ఆకాశంలో ఎలా చూస్తానో, అలాగే ఇక్కడ కూడా చూస్తున్నాను।

Verse 25

तेजोमण्डलिनं चैव तथैवाप्यग्रतः स्थितम् / को विशेषो विवस्वंस्ते सख्येनोपगतस्य वै

మరియు నిన్ను తేజోమండలంతో కూడినవాడిగా అలాగే ముందర నిలిచినవాడిగా చూస్తున్నాను; హే వివస్వాన్, స్నేహభావంతో వచ్చిన నీ ఈ రూపంలో ఏ ప్రత్యేకత ఉంది?

Verse 26

एतच्छ्रुत्वा स भगवान्मणिरत्नं स्यमन्तकम् / स्वकण्ठादवमुच्याथ बबन्ध नृपतेस्तदा

ఇది విని భగవానుడు సూర్యదేవుడు స్యమంతకమనే మణిరత్నాన్ని తన కంఠం నుండి విప్పి, ఆ సమయంలోనే రాజునకు కట్టెను।

Verse 27

ततो विग्रहवन्तं तं ददर्श नृपतिस्तदा / प्रीतिमानथ तं दृष्ट्वा मुहूर्त्तं कृतवान्कथाम्

అప్పుడు రాజు ఆ దేహధారిని చూచెను. అతనిని చూచి సంతోషించి కొంతసేపు అతనితో సంభాషణ చేసెను.

Verse 28

तमभिप्रस्थितं भूयो विवस्वन्तं स सत्रजित् / प्रोवाचाग्निसवर्णं त्वां येन लोकः प्रपश्यति

మళ్లీ ముందుకు సాగుతున్న వివస్వంతునితో సత్రజిత్ పలికెను— “అగ్నివర్ణ తేజస్సుగలవాడా! లోకము యేనిచేత చూస్తుందో, ఆవాడవు నీవే.”

Verse 29

तदेतन्मणिरत्नं मे भगवन्दातुमर्हसि / स्यमं तकं नाममणिं दत्तवांस्तस्य भास्करः

హే భగవన్! ఈ మణిరత్నాన్ని నాకు దయచేసి ఇవ్వవలెను. ‘స్యమంతక’ అనే ఈ మణిని అతనికి భాస్కరుడు ప్రసాదించాడు.

Verse 30

स तमामुच्य नगरीं प्रविवेश महीपतिः / विस्मापयित्वाथ ततः पुरीमन्तःपुरं ययौ

అతనిని వీడగా రాజు నగరంలో ప్రవేశించెను. అందరిని ఆశ్చర్యపరచి తరువాత పురిలోని అంతఃపురానికి వెళ్లెను.

Verse 31

स प्रसेनाय तद्दिव्यं मणिरत्नं स्यमन्तकम् / ददौ भ्रात्रे नरपतिः प्रेम्णा सत्राजिदुत्तमम्

ఆ నరపతి సత్రజిత్ ప్రేమతో తన సోదరుడు ప్రసేనకు ఆ దివ్య ‘స్యమంతక’ మణిరత్నాన్ని ఇచ్చెను.

Verse 32

स्यमन्तको नाम मणिर्यस्मिन्राष्ट्रे स्थितो भवेत् / कामवर्षी च पर्जन्यो न च व्याधिभयं तथा

ఏ రాజ్యంలో ‘స్యమంతక’ అనే మణి స్థితి చెందుతుందో, అక్కడ కోరినట్లు వర్షం కురిపించే పర్జన్యుడు ఉంటాడు; వ్యాధిభయం కూడా ఉండదు.

Verse 33

लिप्सां चक्रे प्रसेनात्तु मणिरत्नं स्यमन्तकम् / गोविन्दो न च तं लेभे शक्तो ऽपि न जहार च

ప్రసేనుడు స్యమంతక మణిరత్నాన్ని పొందాలని ఆశపడ్డాడు; కానీ గోవిందుడు దానిని పొందలేదు, శక్తి ఉన్నప్పటికీ దోచుకోలేదు కూడా.

Verse 34

कधाचिन्मृगयां यातः प्रसेनस्तेन भूषितः / स्यमन्तककृते सिंहाद्वधं प्राप सुदारुणम्

ఒకసారి ఆ మణితో అలంకరించుకున్న ప్రసేనుడు వేటకు వెళ్లాడు; స్యమంతక కారణంగా అతడు సింహం చేత ఘోరమైన మరణాన్ని పొందాడు.

Verse 35

जांबवानृक्षराजस्तु तं सिंहं निजघान वै / आदाय च मणिं दिव्यं स्वबिलं प्रविवेश ह

అప్పుడు ఋక్షరాజుడైన జాంబవాన్ ఆ సింహాన్ని నిజంగా సంహరించాడు; ఆ దివ్య మణిని తీసుకొని తన గుహలో ప్రవేశించాడు.

Verse 36

तत्कर्म कृष्णस्य ततो वृष्ण्यन्धकमहत्तराः / मणिं गृध्नोस्तु मन्वानास्तमेव विशशङ्किरे

ఆ కార్యం జరిగిన తరువాత వృష్ణి-అంధక వంశాల పెద్దలు, మణిపై లోభం ఉన్నాడని భావించి, ఆ పనికి కృష్ణుడినే అనుమానించారు.

Verse 37

मिथ्यापवादं तेभ्यस्तं बलवानरिसूदनः / अमृष्यमाणो भगवान्वनं स विचचार ह

వారు చేసిన అబద్ధ నిందను సహించలేక బలవంతుడైన అరిసూదన భగవాన్ అరణ్యంలో సంచరించాడు।

Verse 38

स तु प्रोसेनो मृगयामचरद्यत्र चाप्यथ / प्रसेनस्य पदं ग्राह्यं पुरं पौराप्तकारिभिः

అప్పుడు ప్రోసేనుడు ఎక్కడెక్కడో వేటాడుతూ తిరిగాడు; ప్రోసేనుని అడుగుజాడలు పట్టణవాసులు అనుసరించవలసినవిగా అయ్యాయి।

Verse 39

ऋक्षवन्तं गिरिवरं विन्ध्यं च नगमुत्तमम् / अन्वेषयत्परिश्रान्तः स ददर्श महामनाः

ఋక్షవంత అనే శ్రేష్ఠ పర్వతాన్ని, అలాగే ఉత్తమమైన వింధ్య పర్వతాన్ని వెదుకుతూ అలసిపోయినా ఆ మహామనస్కుడు వాటిని దర్శించాడు।

Verse 40

साश्वं हतं प्रसेनं तं नाविन्दत्तत्र वै मणिम् / अथ सिंहः प्रसेनस्य शरीरस्याविदूरतः

అతడు అక్కడ గుర్రంతో సహా హతుడైన ప్రోసేనుని కనుగొన్నాడు, కాని ఆ మణిని అక్కడ పొందలేదు; ప్రోసేనుని శరీరానికి సమీపంలో ఒక సింహం ఉంది।

Verse 41

ऋक्षेण निहतो दृष्टः पदैरृक्षस्य सूचितः / पदैरन्वेषयामास गुहामृक्षस्य यादवः

అతడు ఎలుగుబంటి చేత హతుడై ఉన్నట్టు కనిపించింది, ఎలుగుబంటి అడుగుజాడలు సూచించాయి; అప్పుడు యాదవుడు ఆ జాడలతో ఎలుగుబంటి గుహను వెదికాడు।

Verse 42

महत्यन्तर्बिले वाणीं शश्राव प्रमदेरिताम् / धात्र्या कुमारमादाय सुतं जांबवतो द्विजाः / क्रीडयन्त्याथ मणिना मारोदीरित्युदीरितम्

మహా గుహ అంతర్భాగంలో స్త్రీ ప్రేరితమైన వాణిని అతడు వినెను. ధాత్రి జాంబవంతుని కుమార శిశువును ఎత్తుకొని మణితో ఆడుతూ—“మారో, ఇవ్వండి!” అని పలికెను, ఓ ద్విజులారా।

Verse 43

धात्र्युवाच प्रसेनमवधीत्सिंहः सिंहो जांबवता हतः

ధాత్రి చెప్పెను—సింహము ప్రసేనుని వధించెను; ఆ సింహమును జాంబవంతుడు సంహరించెను।

Verse 44

सुकुमारक मारो दीस्तव ह्यें स्यमन्तकः / व्यक्तीकृतश्च शब्दः स तूर्णं चापि ययौ बिलम्

“సుకుమారకా, కొట్టు—ఇవ్వు; ఈ స్యమంతకము నీదే.” అని స్పష్టంగా వినిపించగా, అతడు వేగంగా గుహ వైపు వెళ్లెను।

Verse 45

अपश्यच्च बिलाभ्याशे प्रसेन मवदारितम् / प्रविश्य चापि भगवान्स ऋक्षबिलमञ्जसा

గుహ సమీపంలో ప్రసేనుడు చీల్చబడిన స్థితిలో కనిపించెను. ఆపై భగవానుడు సులభంగా ఆ ఋక్ష-గుహలో ప్రవేశించెను।

Verse 46

ददर्श ऋक्षराजानं जांबवन्तमुदारधीः / युयुधे वासुदेवस्तु बिले जांबवता सह

ఉదారబుద్ధి గల ఆయన ఋక్షరాజ జాంబవంతుని దర్శించెను. ఆపై వాసుదేవుడు గుహలో జాంబవంతునితో యుద్ధం చేసెను।

Verse 47

बाहुभ्यामेव गोविन्दो दिवसानेकविंशतिम् / प्रविष्टे च बिलं कृष्णे वसुदेवापुरस्सराः

గోవిందుడు తన భుజబలంతోనే ఇరవై ఒక దినములు యుద్ధం చేసెను; కృష్ణుడు బిలములో ప్రవేశించగా వసుదేవాది ముందుండి అనుసరించిరి।

Verse 48

पुनर्द्वारवतीं चैत्य हतं कृष्णं न्यवेदयन् / वासुदेवस्तु निर्जित्य जांबवन्तं महाबलम्

మళ్లీ ద్వారవతికి వెళ్లి చైత్యమందు ‘కృష్ణుడు హతుడయ్యెను’ అని నివేదించిరి; అయితే వాసుదేవుడు మహాబలుడైన జాంబవంతుని జయించెను।

Verse 49

लेभे जांबवन्तीं कन्यामृक्षराजस्य सम्मनाम् / भगवत्तेजसा ग्रस्तो जांबवांन्प्रसभं मणिम्

అతడు ఋక్షరాజుని ప్రియకన్య జాంబవతిని పొందెను; భగవత్తేజస్సుతో మోహితుడైన జాంబవంతుడు బలవంతంగా తీసుకున్న మణిని సమర్పించెను।

Verse 50

सुतां जांबवतीमाशु विष्वक्सेनाय दत्तवान् / मणिं स्यमन्तकं चैव जग्रहात्मविशुद्धये

జాంబవతీ అనే కుమార్తెను వెంటనే విష్వక్సేనునకు ఇచ్చెను; ఆత్మవిశుద్ధికై స్యమంతక మణిని గ్రహించెను।

Verse 51

अनुनीयर्क्षराजं तं निर्ययौ च तदा बिलात् / एवं स मणिमाहृत्य विशोध्यात्मानमात्मना

ఆ ఋక్షరాజుని ప్రసన్నపరచి అప్పుడు బిలమునుండి బయలుదేరెను; ఈ విధంగా మణిని తెచ్చి తనంతట తానే తనను శుద్ధి చేసుకొనెను।

Verse 52

ददौ सत्राजिते रत्नं मणिं सात्त्वतसन्निधौ / कन्यां पुनर्जांबवतीमुवाह मधुसूदनः

సాత్త్వతుల సన్నిధిలో సత్రాజితుడు ఆ రత్నమణిని సమర్పించాడు; అనంతరం మధుసూదనుడు శ్రీకృష్ణుడు జాంబవతీ కన్యను వివాహం చేసెను।

Verse 53

तस्मान्मिथ्याभिशापात्तु व्यशुध्यन्मधुसूदनः / इमां मिथ्याभिशप्तिं यः कृष्णस्येह व्यपोहिताम्

ఆ మిథ్యా అభిశాపం కారణంగా మధుసూదనుడు శ్రీకృష్ణుడు నిర్దోషుడై శుద్ధుడయ్యెను; ఇక్కడ కృష్ణునిపై వేసిన ఈ తప్పుడు శాపనివారణను ఎవడు తెలుసునో।

Verse 54

वेद मिथ्याभिशप्तिं स नाभिस्पृशति कर्हिचित् / दश त्वासन्सत्रजितो भार्यास्तस्यायुतं सुताः

ఈ మిథ్యా అభిశాపాన్ని ఎవడు తెలుసునో, అతనిని అది ఎప్పటికీ తాకదు; సత్రాజితునికి పది భార్యలు ఉండిరి, అతనికి పదివేల మంది కుమారులు ఉండిరి।

Verse 55

ख्यातिमन्तस्त्रयस्तेषां भङ्गकारस्तु पूर्वजः / वीरो वातपतिश्चैव तपस्वी च बहुप्रियः

వారిలో ముగ్గురు మహా ఖ్యాతిగాంచినవారు; వారిలో పెద్దవాడు భంగకారుడు—వీరుడు, వాతపతి, తపస్వి మరియు అనేకులకు ప్రియుడు।

Verse 56

अथ वीरमती नाम भङ्गकारस्य तु प्रसूः / सुषुवे सा कुमारीस्तु तिस्रो रूपगुणान्विताः

అనంతరం భంగకారుని భార్య వీరమతీ అనే ఆమె; ఆమె రూపగుణసంపన్నమైన మూడు కన్యలను ప్రసవించెను।

Verse 57

सत्यभामोत्तमा स्त्रीणां व्रतिनी च दृढव्रता / तथा तपस्विनी चैव पिता कृष्णय तां ददौ

సత్యభామ స్త్రీలలో ఉత్తమురాలు, వ్రతినీ, దృఢవ్రతా, తపస్వినీ; ఆమె తండ్రి ఆమెను శ్రీకృష్ణునికి సమర్పించాడు।

Verse 58

न च सत्राजितः कृष्णो मणिरत्नं स्यमन्तकम् / आदत्त तदुपश्रुत्य भोजेन शतधन्वना

సత్రాజితుడు శ్రీకృష్ణునికి స్యమంతక మణిరత్నాన్ని ఇవ్వలేదు; అది విని భోజవంశీయుడు శతధన్వా (కోపంతో) కదిలాడు।

Verse 59

तदा हि प्रार्थयामास सत्यभामामनिन्दिताम् / अक्रूरो धनमन्विच्छन्मणिं चैव स्यमन्तकम्

అప్పుడు అక్రూరుడు ధనం మరియు స్యమంతక మణిని కోరుతూ, నిందలేని సత్యభామను వరంగా కోరాడు।

Verse 60

सत्राजितं ततो इत्वा शतधन्वा महाबलः / रात्रौ तं मणिमादाय ततो ऽक्रूराय दत्तवान्

అప్పుడు మహాబలుడు శతధన్వా సత్రాజితుని వద్దకు వెళ్లి, రాత్రి ఆ మణిని తీసుకొని తరువాత అక్రూరునికి ఇచ్చాడు।

Verse 61

अक्रूरस्तु तदा रत्नमादाय स नरर्षभः / समयं कारयाञ्चक्रे बोध्यो नान्यस्य चेत्युत

అప్పుడు నరశ్రేష్ఠుడు అక్రూరుడు ఆ రత్నాన్ని తీసుకొని, ‘ఇది మరెవరికీ తెలియకూడదు’ అని ఒప్పందం చేయించాడు।

Verse 62

वयमभ्युपयोत्स्यामः कृष्णेन त्वां प्रधर्षितम् / मम वै द्वारका सर्वा वेशे तिष्ठत्य संशयम्

కృష్ణునిచే అవమానింపబడిన నిన్ను మేము ఆదుకుంటాము; నా ద్వారకా అంతటా నిశ్చయంగా శోకవేషమే ఉంది।

Verse 63

हते पितरि दुःखार्त्ता सत्यभामा यशस्विनी / प्रययौ रथमारुह्य नगरं वारणावतम्

తండ్రి హతుడైనందున దుఃఖార్తురాలైన యశస్విని సత్యభామ రథమెక్కి వారణావత నగరానికి బయలుదేరింది।

Verse 64

सत्यभामा तु तद्वृत्तं भोजस्य शतधन्वनः / भर्तुर्निवेद्य दुःखार्त्ता पार्श्वस्थाश्रूण्यवर्त्तयत्

సత్యభామ భోజుడైన శతధన్వుని ఆ వృత్తాంతాన్ని భర్తకు నివేదించి, దుఃఖార్తురాలై పక్కన ఉన్నవారి కన్నీళ్లను ప్రవహింపజేసింది।

Verse 65

पाण्डवानां तु दग्धानां हरिः कृत्वोदकक्रियाम् / कल्यार्थे चैव भ्रातॄणां न्ययोजयत सात्यकिम्

దగ్ధమైన పాండవులకై హరి ఉదకక్రియ చేసి, సోదరుల క్షేమార్థం సాత్యకిని నియమించాడు।

Verse 66

ततस्त्वरितमागत्य द्वारकां मधुसूदनः / पूर्वजं हलिनं श्रीमानिदं वचनमब्रवीत्

అనంతరం మధుసూదనుడు త్వరగా ద్వారకకు వచ్చి, శ్రీమంతుడై తన అన్న హలినునకు ఈ మాటలు చెప్పాడు।

Verse 67

हतः प्रसेनः सिंहेन सत्राजिच्छतधन्वना / स्यमन्तको मार्गणीयस्तस्य प्रभुरहं प्रभो

ప్రసేనుడు సింహం చేత హతుడయ్యాడు; శతధన్వుడు సత్రాజితుని కూడా వధించాడు. శ్యమంతక మణి అన్వేషించవలెను; హే ప్రభో, దాని యజమాని నేనే.

Verse 68

तहारोह रथं शीघ्रं भोजं हत्वा महाबलम् / स्यमन्तकं महाबाहो सामान्यं वो भविष्यति

అప్పుడు త్వరగా రథమెక్కి, ఆ మహాబలమైన భోజుని సంహరించు. హే మహాబాహో, శ్యమంతక మణి నీకు సులభంగా లభిస్తుంది.

Verse 69

ततः प्रवृत्ते युद्धे तु तुमुले भोजकृष्णयोः / शतधन्वा तमक्रूरमवैक्षत्सर्वतो दिशम्

అనంతరం భోజుడు మరియు కృష్ణుని మధ్య ఘోర యుద్ధం ప్రారంభమైంది. అప్పుడు శతధన్వుడు అన్ని దిక్కులా చూసి అక్రూరుని గమనించాడు.

Verse 70

अनालब्धावहारौ तु कृत्वा भोजजनार्द्दनौ / शक्तो ऽपि शाठ्याद्धार्दिक्यो नाक्रूरो ऽभ्युपपद्यत

భోజుడు, జనార్దనుడు ఇద్దరికీ (మణి) అందని స్థితిని కల్పించినప్పటికీ, సామర్థ్యమున్న హార్దిక్య అక్రూరుడు కపటంతో ముందుకు రాలేదు.

Verse 71

अपयोते ततो बुद्धिं भूयश्चक्रे भयान्वितः / योजनानां शतं साग्रं हृदया प्रत्यपद्यत

తర్వాత భయంతో కలవరపడి అతడు పారిపోవాలని మళ్లీ నిర్ణయించాడు; మనసులో వందకు మించిన యోజనాల దూరం వెళ్లాలని తలచాడు.

Verse 72

विख्याता हृदया नाम शतयोजनगामिनी / भोजस्य वडवा दिव्या यया कृष्णमयोधयत्

‘హృదయా’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన, శతయోజనాలు పరుగెత్తగల భోజుని దివ్య అశ్విని; దానితో కృష్ణుడు యుద్ధం చేశాడు.

Verse 73

क्षीणां जवेन त्दृदयामध्वनः शतयोजने / दृष्ट्वा रथस्य तां वृद्धिं शतधन्वा समुद्रवत्

శతయోజనాల మార్గంలో వేగంగా పరిగెత్తి ‘హృదయా’ క్షీణించింది; రథం అలా ముందుకు దూసుకెళ్లడం చూసి శతధన్వా సముద్రంలా కలవరపడ్డాడు.

Verse 74

ततस्तस्या हयायास्तु श्रमात्खेदाच्च वै द्विजाः / खमुत्पेतुरथ प्राणाः कृष्णो राममथाब्रवीत्

అప్పుడు, ఓ ద్విజులారా, ఆ గుర్రం శ్రమా-ఖేదాల వల్ల ప్రాణాలు ఆకాశానికి ఎగిరిపోయాయి; తదుపరి కృష్ణుడు రామునితో పలికాడు.

Verse 75

तिष्ठस्वेह महाबाहो दृष्टदोषा मया हयी / पद्भ्यां गत्वा हरिष्यामि मणिरत्नं स्यमन्तकम्

ఓ మహాబాహో, నీవు ఇక్కడే నిలిచివుండు; గుర్రంలో లోపం నేను చూశాను. నేను కాలినడకన వెళ్లి స్యమంతక మణిరత్నాన్ని తెస్తాను.

Verse 76

पद्भ्यामेव ततो गत्वा शतधन्वानमच्युतः / मिथिलोपवने तं वै जघान परमास्त्रवित्

అప్పుడు అచ్యుతుడు కాలినడకన వెళ్లి, పరమాస్త్రవేత్తగా, మిథిలా ఉపవనంలో శతధన్వాను సంహరించాడు.

Verse 77

स्यमन्तकं न चापश्यद्धत्वा भोजं महाबलम् / निवृत्तं चाब्र वीत्कृष्णं रत्नं देहीति लाङ्गली

శ్యామంతక రత్నం కనబడలేదు. మహాబలుడు భోజుని హతమార్చి తిరిగివచ్చిన కృష్ణుని చూసి లాంగలి (బలరాముడు) — “రత్నం ఇవ్వు” అని అన్నాడు.

Verse 78

नास्तीति कृष्णश्चोवाच ततो रामो रुषान्वितः / धिक्छब्दपूर्वमसकृत्प्रत्युवाच जनार्द्दनम्

కృష్ణుడు “లేదు” అని అన్నాడు. అప్పుడు కోపంతో నిండిన రాముడు ‘ధిక్’ అనే మాట ముందుగా పలికి జనార్దనునికి పదేపదే ప్రతివచనం చెప్పాడు.

Verse 79

भातृत्वान्मर्षयाम्वेष स्वस्ति ते ऽस्तु व्रजाम्यहम् / कृत्यं न मे द्वारकया न त्वया न च वृष्णिभिः

సోదరత్వం వల్ల నేను సహిస్తున్నాను; నీకు మంగళం కలుగుగాక, నేను వెళ్తున్నాను. నాకు ద్వారకతో పని లేదు, నీతో లేదు, వృష్ణులతో కూడా లేదు.

Verse 80

प्रविवेश ततो रामो मिथिलामरिमर्द्दनः / सर्वकामैरुपहृतैर्मैथिलेनैव पूजितः

తర్వాత శత్రుసంహారకుడు రాముడు మిథిలలో ప్రవేశించాడు. మైథిల రాజే స్వయంగా అన్ని కోరికలకు తగిన ఉపహారాలతో ఆయనను పూజించాడు.

Verse 81

एतस्मिन्नेव काले तु बभ्रुर्मतिमतां वरः / नानारूपान्क्रतून्सर्वा नाजहार निरर्गलान्

అదే సమయంలో బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడైన బభ్రుడు నానావిధాలైన సమస్త క్రతువులను నిర్బంధం లేకుండా నిర్వహించాడు.

Verse 82

दीक्षामयं सकवचं रक्षार्थं प्रविवेश ह / स्यमन्तककृते प्राज्ञो कान्दिनीजो महामनाः

స్యమంతక రక్షార్థం ప్రాజ్ఞుడు, మహామనస్కుడైన కాందినీజుడు దీక్షామయ రక్షాకవచంలో ప్రవేశించాడు।

Verse 83

अकूर यज्ञा इति ते ख्यातास्तस्य महात्मनः / बह्वन्नदक्षिणाः सर्वे सर्वकामप्रदायिनः

ఆ మహాత్ముని యజ్ఞాలు ‘అకూర యజ్ఞాలు’ అని ప్రసిద్ధి; అవన్నీ విస్తారాన్నదక్షిణలతో, సర్వకామప్రదాయకములు।

Verse 84

अथ दुर्योधनो राजा गत्वाथ मिथिलां प्रभुः / गदाशिक्षां ततो दिव्यां बलभद्रादवाप्तवान्

అనంతరం ప్రభువైన రాజు దుర్యోధనుడు మిథిలకు వెళ్లి, బలభద్రుని వద్ద నుండి దివ్య గదాశిక్షను పొందాడు।

Verse 85

प्रसाद्य तु ततो रामो वृष्ण्यन्धकमहारथैः / आनीतो द्वारकामेव कृष्णेन च महात्मना

అనంతరం వృష్ణి-అంధక మహారథులు రాముని ప్రసన్నం చేయగా, మహాత్ముడైన కృష్ణుడు ఆయనను ద్వారకకు తీసుకొచ్చాడు।

Verse 86

अक्रूरश्चान्धकैः सार्द्धमथायात्पुरुषर्षभः / युद्धे हत्वा तु शत्रुघ्नं सह बन्धुमता बली

అనంతరం పురుషర్షభుడైన అకూరుడు అంధకులతో కలిసి వచ్చాడు; బలవంతుడు బంధుమతాతో కలిసి యుద్ధంలో శత్రుఘ్నుని హతమార్చి।

Verse 87

सुयज्ञतनयायां तु नरायां नरसत्तमौ / भङ्गकारस्य तनयौ विश्रुतौ सुमहाबलौ

సుయజ్ఞుని కుమార్తె నరా గర్భంలో ఇద్దరు నరశ్రేష్ఠులు జన్మించారు; వారు భంగకారుని కుమారులు, మహాబలవంతులు, ప్రసిద్ధులు.

Verse 88

जज्ञातेंऽधकमुख्यस्य शक्रघ्नो बन्धुमांश्च तौ / वधे च भङ्गकारस्य कृष्णो न प्रीतिमानभूत्

అంధకముఖ్యుని వంశంలో వారు శక్రఘ్నుడు, బంధుమానుడు అని జన్మించారు; భంగకారుని వధ విషయంలో కృష్ణుడు సంతోషించలేదు.

Verse 89

ज्ञातिभेदभयाद्भीतस्तमुबेक्षितवानथ / अपयाते ततो ऽक्रूरे नावर्षत्पाकशासनः

బంధువుల మధ్య విభేద భయంతో భయపడినవాడు అతనిని ఉపేక్షించాడు; అప్పుడు అక్రూరుడు వెళ్లిపోయిన తరువాత పాకశాసనుడు (ఇంద్రుడు) వర్షం కురిపించలేదు.

Verse 90

अनावृष्ट्या हतं राष्ट्रमभवद्बहुधा यतः / ततः प्रसादयामासुरक्रूरं कुकुरान्धकाः

వర్షాభావంతో రాజ్యం అనేక విధాల నాశనమైంది; అప్పుడు కుకుర-అంధకులు అక్రూరుని ప్రసన్నం చేయడానికి ప్రయత్నించారు.

Verse 91

पुनर्द्वारवतीं प्राप्ते तदा दानपतौ तथा / प्रववर्ष सहस्राक्षः कुक्षौ जलनिधेस्ततः

దానపతి అక్రూరుడు మళ్లీ ద్వారవతికి చేరగానే, సహస్రాక్షుడు (ఇంద్రుడు) సముద్ర గర్భంలో విస్తారంగా వర్షించాడు.

Verse 92

कन्यां वै वासुदेवाय स्वसारं शीलसंमताम् / अक्रूरः प्रददौ श्रीमान्प्रीत्यर्थं मुनिपुङ्गवाः

మునిపుంగవుడైన శ్రీమాన్ అక్రూరుడు ప్రీతికోసం వాసుదేవునికి తన శీలసంపన్న సోదరి కన్యను సమర్పించాడు।

Verse 93

अथ विज्ञाय योगेन कृष्णो बभ्रुगतं मणिम् / सभामध्ये तदा प्राह तमक्रूरं जनार्द्दनः

అప్పుడు కృష్ణుడు యోగబలంతో బభ్రువద్దకు వెళ్లిన మణిని తెలుసుకొని, సభామధ్యంలో జనార్దనుడు అక్రూరునితో పలికాడు।

Verse 94

यत्तद्रत्नं मणिवरं तव हस्तगतं प्रभो / तत्प्रयच्छ स्वमानार्ह मयि मानार्यकं कृथाः

ప్రభో! నీ చేతిలో ఉన్న ఆ శ్రేష్ఠ రత్నమణిని దయచేసి ఇవ్వు; నీవు గౌరవార్హుడవు—నాపై అనాదరము చేయకు।

Verse 95

षष्टिवर्षगते काले यद्रोषो ऽभूत्तदा मम / सुसंरूढो ऽसकृत्प्राप्तस्तदा कालात्ययो महान्

అరవై సంవత్సరాలు గడిచినప్పుడు నాకు వచ్చిన ఆ కోపం, మళ్లీ మళ్లీ వచ్చి బలంగా పాతుకుపోయింది; అప్పుడు మహా కాలాత్యయం జరిగింది।

Verse 96

ततः कृष्णस्य वचनात्सर्वसात्त्वतसंसदि / प्रददौ तं मणिं बभ्रुरक्लेशेन महामतिः

అప్పుడు కృష్ణుని వచనంతో, సమస్త సాత్వతుల సభలో, మహామతియైన బభ్రు ఎలాంటి కష్టం లేకుండా ఆ మణిని ఇచ్చాడు।

Verse 97

ततस्तमार्जवप्राप्तं बभ्रोर्हस्तादरिन्दमः / ददौ हृष्टमनास्तुष्टस्तं मणिं बभ्रवे पुनः

అప్పుడు శత్రుదమనుడు బభ్రువు చేతి నుండి నిష్కపటంగా పొందిన ఆ మణిని తీసుకొని, హర్షితమనసుతో సంతుష్టుడై ఆ మణిని మళ్లీ బభ్రువుకే ఇచ్చెను।

Verse 98

स कृष्णहस्तात्संप्राप्य मणिरत्नं स्यमन्तकम् / आबध्य गान्दिनीपुत्रो विरराजांशुमानिव

కృష్ణుని చేతి నుండి స్యమంతకమనే మణిరత్నాన్ని పొందిన గాందినీపుత్రుడు దానిని ధరించి, సూర్యునివలె కాంతిమంతుడై విరాజిల్లెను।

Verse 99

इमां मिथ्याभिशाप्तिं यो विशुद्धिमपि चोत्तमाम् / वेद मिथ्याभिशप्तिं स न लभेत कथञ्चन

ఈ అబద్ధాభిశాపాన్ని, అలాగే పరమ శుద్ధిని కూడా ఎవడు తెలుసుకొనునో, అతడు అబద్ధంగా శపించబడినప్పటికీ ఏ విధంగానూ హానిని పొందడు।

Verse 100

अनमित्राच्छिनिर्जज्ञे कनिष्ठाद्वृष्णिनन्दनात् / सत्यवान्सत्यसंपन्नः सत्यकस्तस्य चात्मजः

వృష్ణినందనుని కనిష్ఠుడైన అనమిత్రుని నుండి శిని జన్మించెను; శినికి సత్యవంతుడూ సత్యసంపన్నుడూ అయిన సత్యకుడు కుమారుడుగా పుట్టెను।

Verse 101

सात्यकिर्युयुधानश्च तस्य भूतिः सुतो ऽभवत् / भूतेर्युगन्धरः पुत्र इति भौत्यः प्रकीर्त्तितः

సత్యకుడు యుయుధానుడని కూడా పిలువబడెను; అతనికి భూతి అనే కుమారుడు కలిగెను. భూతికి యుగంధరుడు కుమారుడు; అందువల్ల అతడు ‘భౌత్య’ అని ప్రసిద్ధి పొందెను।

Verse 102

माड्याः सुतस्य जज्ञे तु सुतो वृष्णिर्युधाजितः / जज्ञाते तनयौ वृष्णेः श्वफल्कश्चित्रकश्च यः

మాడ్యా కుమారునికి యుధాజిత్ అనే వృష్ణి కుమారుడు జన్మించాడు. వృష్ణికి ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు—శ్వఫల్కుడు, చిత్రకుడు.

Verse 103

श्वफल्कस्तु महाराजो धर्मात्मा यत्र वर्तते / नास्ति व्याधिभयं तत्र न चावृष्टिभयं तथा

శ్వఫల్కుడు ధర్మాత్ముడైన మహారాజు; ఆయన ఎక్కడ నివసించునో అక్కడ వ్యాధిభయం లేదు, అనావృష్టిభయం కూడా లేదు.

Verse 104

कादाचित्काशिराजस्य विभोस्तु द्विजसत्तमाः / त्रीणि वर्षाणि विषये नावर्षत्पाकशासनः

హే శ్రేష్ఠ ద్విజులారా! ఒకసారి కాశిరాజు దేశంలో మూడు సంవత్సరాలు పాకశాసనుడు ఇంద్రుడు వర్షం కురిపించలేదు.

Verse 105

स तत्रवासयामास श्वफल्कं परमार्चितम् / श्वफल्कपरिवासेन प्रावर्षत्पाकशासनः

అప్పుడు అతడు పరమార్చితుడైన శ్వఫల్కుణ్ని అక్కడ నివసింపజేశాడు; శ్వఫల్కుని నివాసంతోనే పాకశాసనుడు ఇంద్రుడు వర్షం కురిపించాడు.

Verse 106

श्वफल्कः काशिराजस्य सुतां भार्यामविन्दत / गान्दिनींनाम गां सा हि ददौ विप्राय नित्यशः

శ్వఫల్కుడు కాశిరాజు కుమార్తెను భార్యగా పొందాడు; ఆమె పేరు గాందినీ, ఆమె నిత్యం ఒక బ్రాహ్మణునికి ఒక గోవును దానం చేసేది.

Verse 107

सा मातुरुदरस्था वै बहून्वर्षशातान्किल / निवसंती न वै जज्ञे गर्भस्थां तां पिताब्रवीत्

ఆమె తల్లి గర్భంలో నిజంగా అనేక శతవత్సరాలు నివసిస్తూ కూడా జన్మించలేదు; అప్పుడు తండ్రి గర్భస్థ కన్యతో పలికెను।

Verse 108

जायस्व शीघ्रं भद्रं ते किमर्थं वापि तिष्ठसि / प्रोवाच चैनं गर्भस्था सा कन्या गां दिने दिने

“త్వరగా జన్మించు, నీకు మంగళం కలుగుగాక; ఏ కారణంగా నిలిచివున్నావు?” అని చెప్పగా, గర్భస్థ కన్య అతనికి ప్రతిదినం పలికెను।

Verse 109

यदि दद्यास्ततो गर्भाद्बहिः स्यां हायनैस्त्रिभिः / तथेत्युवाच तां तस्याः पिता काममपूरयत्

కన్య పలికింది, “మీరు అనుమతిస్తే, మూడు సంవత్సరాలలో నేను గర్భం నుండి బయటకు వస్తాను.” తండ్రి “అలానే కావుగాక” అని చెప్పి ఆమె కోరికను నెరవేర్చెను।

Verse 110

दाता यज्वा च शुरश्च श्रुतवानतिथिप्रियः / तस्याः पुत्रः स्मृतो ऽक्रूरः श्वाफल्को भूरिदक्षिणः

అతడు దాత, యజ్ఞకర్త, శూరుడు, శ్రుతివంతుడు, అతిథిప్రియుడు; ఆమె కుమారుడు అక్రూరుడని ప్రసిద్ధి, శ్వాఫల్క వంశజుడు, బహుదక్షిణాదాత.

Verse 111

उपमङ्गुस्तथा मङ्गुर्मृदुरश्चारिमेजयः / गिरिरक्षस्ततो यक्षः शत्रुघ्नो ऽथारिमर्दनः

ఉపమంగు, మంగు, మృదుర, చారిమేజయ; తదుపరి గిరిరక్ష, యక్ష, శత్రుఘ్న, మరియు అరిమర్దన—ఇవీ (ఇతర) కుమారులని చెప్పబడెను।

Verse 112

धर्मवृद्धः सुकर्मा च गन्धमादस्तथापरः / आवाहप्रतिवाहौ च वसुदेवा वराङ्गना

ధర్మవృద్ధుడు, సుకర్ముడు, గంధమాదుడు మరియు మరొకడు; అలాగే ఆవాహ, ప్రతివాహ; ఇంకా వసుదేవా అనే వరాంగన కూడా ఉన్నది.

Verse 113

अक्रूरादौग्रसेन्यां तु सुतौ द्वौ कुलनन्दिनौ / देववानुपदेवश्च जज्ञाते देवसंनिभौ

అక్రూరుని ఔగ్రసేన్యా భార్యకు వంశానందకరులైన ఇద్దరు కుమారులు జన్మించారు—దేవవాన్, ఉపదేవ—దేవసమాన తేజస్సుతో.

Verse 114

चित्रकस्याभवन्पुत्राः पृथुर्विपृथुरेव च / अश्वग्रीवो ऽश्ववाहश्च सुपार्श्वकगवेषणौ

చిత్రకునికి కుమారులు—పృథు, విపృథు; అలాగే అశ్వగ్రీవ, అశ్వవాహ; ఇంకా సుపార్శ్వక, గవేషణ అని పిలువబడినవారు.

Verse 115

अरिष्टनेमिरश्वास्यः सुवार्मा वर्मभृत्तथा / अभूमिर्बहुभूमिश्च श्रविष्ठाश्रवणे स्त्रियौ

అరిష్టనేమి, అశ్వాస్య, సువార్మా, వర్మభృత; అభూమి, బహుభూమి; అలాగే శ్రవిష్ఠా, శ్రవణా అనే ఇద్దరు స్త్రీలు ఉన్నారు.

Verse 116

सत्यकात्काशिदुहिता लेभे या चतुरः सुतान् / कुकुरं भजमानं च शुचिं कंबल बर्हिषम्

సత్యకుని ద్వారా కాశీ కుమార్తెకు నలుగురు కుమారులు లభించారు—కుకుర, భజమాన, శుచి, కంబల, బర్హిష అని ప్రసిద్ధులు.

Verse 117

कुकुरस्य सुतो वृष्णिर्वृष्णेस्तु तनयो ऽभवत् / कपोतरोमा तस्याथ विलोमाभवदात्मजः

కుకురుని కుమారుడు వృష్ణి; వృష్ణికి కూడా కుమారుడు జన్మించాడు. అతని కుమారుడు కపోతరోమా; ఆపై అతని ఆత్మజుడు విలోమా అయ్యాడు.

Verse 118

तस्यासीत्तुंबुरुसखा विद्वान्पुत्रोंऽधकः किल / ख्यायते यस्य नामान्यच्चन्दनोदकदुन्दुभिः

అతనికి తుంబురుసఖా అనే విద్యావంతుడైన కుమారుడు ఉండెను; నిజంగా అతని కుమారుడు అంధకుడని ప్రసిద్ధి. అతని నామాలు చందనజలంతోను దుందుభి నాదంతోను కీర్తింపబడతాయి.

Verse 119

तस्याभिजित्ततः पुत्र उत्पन्नस्तु पुनर्वसुः / अश्वमेधं तु पुत्रार्थमाजहार नरोत्तमः

అతనికి అభిజిత్ అనే కుమారుడు; అతనినుండి పునర్వసు జన్మించాడు. ఆ నరోత్తముడు పుత్రార్థంగా అశ్వమేధ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.

Verse 120

तस्य मध्ये ऽतिरात्रस्य सदोमध्यात्ससुच्छ्रितः / ततस्तु विद्वान्धर्मज्ञो दाता यज्वा पुनर्वसुः

ఆ అతిరాత్ర యజ్ఞమధ్యంలో అతడు సదోమధ్యమునుండి శుభ్రంగా ప్రదర్శితుడయ్యాడు. అప్పుడు పునర్వసు విద్యావంతుడు, ధర్మజ్ఞుడు, దాత, యజ్వా అయ్యాడు.

Verse 121

तस्याथ पुत्रमिथुनं बभूवाभिजितः किल / आहुकश्चाहुकी चैव ख्यातौ मतिमतां वरौ

తర్వాత అభిజితునికి కుమార-మిథునం జన్మించింది. ఆహుకుడు మరియు ఆహుకీ—ఇద్దరూ బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠులుగా ప్రసిద్ధులయ్యారు.

Verse 122

इमांश्चोदा हरन्त्यत्र श्लोकान्प्रति तमाहुकम् / सोपासांगानुकर्षाणां सध्वजानां वरूथिनाम्

ఇక్కడ చోదా తమాహుకుని ఉద్దేశించి ఈ శ్లోకాలను పలికెను—ఉపాంగాలతో, అనుచరాలతో, ధ్వజాలతో కూడిన ఆ వరూథినుల విషయమై।

Verse 123

रथानां मेघघोषाणां महस्राणि दशैव तु / नासत्यवादी चासीत्तु नायज्ञो नासहस्रदः

మేఘనాదంలా ఘోషించే రథాలు దశ సహస్రాలు; అతడు అసత్యవాది కాదు, యజ్ఞవిముఖుడు కాదు, సహస్రదానం చేయనివాడు కాదు।

Verse 124

नाशुचिर्नाप्यधर्मात्मा नाविद्वान्न कृशो ऽभवत् / आर्द्रकस्य धृतिः पुत्र इत्येवमनुशुश्रुम्

అతడు అశుచియూ కాదు, అధర్మాత్ముడూ కాదు; అవిద్వానుడూ కాదు, కృశుడూ కాలేదు. మేము ఇలా విన్నాము—ఆర్ద్రకుని కుమారుడు ధృతి అని।

Verse 125

स तेन परिवारेण किशोरप्रतिमान्हयान् / अशीतिमश्वनियुतान्याहुको ऽप्रतिमो व्रजन्

అతడు ఆ పరివారంతో కలిసి, కిశోరసమానమైన గుర్రాలను—అశ్వాల ఎనభై నియుతలను—తీసుకొని, అప్రమేయుడైన ఆహుకుడు ముందుకు సాగెను।

Verse 126

पूर्वस्यां दिशि नागानां भोजस्य त्वतिभावयन् / रूप्यकाञ्चनकक्षाणां स्रहस्राण्येकविंशतिः

తూర్పు దిశలో, నాగుల భోజుని వైభవాన్ని మరింత పెంచుతూ, వెండి-బంగారు కక్ష్యల ఇరవై ఒకటి సహస్రాలు ఉండెను।

Verse 127

तावन्त्येव सहस्राणि उत्तरस्यां तथादिशि / भूमिपालस्य भोजस्य उत्तिष्टेत्किङ्कणी किल

ఉత్తర దిశలో కూడా అంతే సహస్రాలు ఉండెను; భూమిపాలుడు భోజుని కింకిణీ (ఘుంఘురు) లేచి మ్రోగిందని చెబుతారు.

Verse 128

आहुकश्चाप्यवन्तीषु स्वसारं त्वाहुकीं ददौ / आहुकात्काश्यदुहितुर्द्वै पुत्रौ संबभूवतुः

అవంతీదేశంలో ఆహుకుడు తన సోదరి ఆహుకీని వివాహదానంగా ఇచ్చెను; ఆహుకుని ద్వారా కాశ్యుని కుమార్తెకు ఇద్దరు కుమారులు జన్మించారు.

Verse 129

देवकश्चोग्रसेनश्च देवगर्भसमावुभौ / देवकस्य सुता वीरा जज्ञिरे त्रिदशोपमाः

దేవకుడు మరియు ఉగ్రసేనుడు—ఇద్దరూ దేవగర్భకు జన్మించినవారు; దేవకుని వీర కుమార్తెలు దేవతల సమానంగా జన్మించిరి.

Verse 130

देववानुपदेवश्च सुदेवो देवरक्षितः / तेषां स्वसारः सप्तासन्वसुदेवाय ता ददौ

దేవవాన్, ఉపదేవ, సుదేవ, దేవరక్షితులు ఉన్నారు; వారి ఏడు సోదరీమణులను వసుదేవునికి ఇచ్చెను.

Verse 131

धृतदेवोपदेवा च तथान्या देवरक्षिता / श्रीदेवा शान्तिदेवा च सहदेवा तथापरा

ధృతదేవా, ఉపదేవా, అలాగే మరో దేవరక్షితా; శ్రీదేవా, శాంతిదేవా, మరియు మరొక సహదేవా కూడా ఉన్నారు.

Verse 132

सप्तमी देवकी तासां सानुजा चारुदर्शना / नवोग्रसेनस्य सुताः कंसस्तेषां तु पूर्वजः

వారిలో ఏడవది దేవకీ; ఆమె అనుజతో కూడి మనోహర దర్శనముగలది. వారు నవోగ్రసేనుని సంతానము; వారిలో కంసుడు పెద్దవాడు.

Verse 133

न्यग्रो दश्च सुनामा च कङ्कशङ्कुसुभूमयः / सुतनू राष्ट्रपालश्च युद्धतुष्टश्च तुष्टिमान्

న్యగ్ర, దశ, సునామా, కంక, శంకు, సుభూమి; అలాగే సుతనూ, రాష్ట్రపాల, యుద్ధతుష్ట, తుష్టిమాన్ కూడా ఉన్నారు.

Verse 134

तेषां स्वसारः पञ्चैव कंसा कंसवती तथा / सुतनू राष्ट्रपाली च कङ्का चैव वराङ्गना

వారికి ఐదు సోదరీమణులు—కంసా, కంసవతీ, సుతనూ, రాష్ట్రపాలీ, మరియు కంకా—అందరూ వరాంగనులు.

Verse 135

उग्रसेनो महापत्यो व्याख्यातः कुकुरोद्भवः / कुकुराणामिमं वंशं धारयन्नमितौजसाम्

కుకుర వంశజుడైన మహాప్రతాపి ఉగ్రసేనుని గురించి వివరించబడింది; అతడు అపార తేజస్సుగల కుకురుల ఈ వంశాన్ని నిలుపువాడు.

Verse 136

आत्मनोविपुलं वंशं प्रजावांश्च भवेन्नरः / भजमानस्य पुत्रस्तु रथिमुख्यो विदूरथः

మనిషి తనకు విస్తారమైన వంశమును, సంతానసంపదను పొందును. భజమానుని కుమారుడు రథులలో శ్రేష్ఠుడైన విదూరథుడు.

Verse 137

राजाधिदेवः शूरश्च विदूरथसुतो ऽभवत् / तस्य शूरस्य तु सुता जज्ञिरे बलवत्तराः

విదూరథుని కుమారుడు రాజాధిదేవుడు మరియు శూరుడు అయ్యెను. ఆ శూరునికి మహాబలవంతులైన సంతానము జన్మించెను.

Verse 138

वातश्चैव निवातश्च शोणितः श्वेतवाहनः / शमी च गदवर्मा च निदान्तः खलु शत्रुजित्

వాతుడు, నివాతుడు, శోణితుడు, శ్వేతవాహనుడు, శమీ, గదవర్ముడు, నిదాంతుడు మరియు శత్రుజితుడు—ఇవరు (ఆ వంశంలో) కలరు.

Verse 139

शमीपुत्रः प्रतिक्षत्रः प्रतिक्षत्रस्य चात्मजः / स्वयंभोजः स्वयंभोजाद्धृदिकः संबभूव ह

శమీకి కుమారుడు ప్రతిక్షత్రుడు, ప్రతిక్షత్రునికి కుమారుడు స్వయంభోజుడు. స్వయంభోజుని నుండి హృదికుడు జన్మించెను.

Verse 140

हृदिकस्य सुतास्त्वासन्दश भीमपराक्रमाः / कृतवर्माग्रजस्तेषां शतधन्वा तु मध्यमः

హృదికునికి భీమసమాన పరాక్రమముగల పది మంది కుమారులు ఉండిరి. వారిలో కృతవర్ముడు పెద్దవాడు, శతధన్వుడు మధ్యవాడు.

Verse 141

देवबाहुस्सुबाहुश्च भिषक्श्वेतरथश्च यः / सुदान्तश्चाधिदान्तश्च कनकः कनकोद्भवः

దేవబాహుడు, సుబాహుడు, భిషక్, శ్వేతరథుడు, సుదాంతుడు, అధిదాంతుడు, కనకుడు మరియు కనకోద్భవుడు—ఇవరు (ఇతరులు) అయ్యిరి.

Verse 142

देवबाहोस्सुतो विद्वाञ्जज्ञे कंबलबर्हिषः / असमौजाः सुतस्तस्य सुसमौजाश्च विश्रुतः

దేవబాహువు కుమారుడైన విద్వాన్ కంబలబర్హిషుడు జన్మించాడు. అతని కుమారుడు అసమౌజుడు, అలాగే ప్రసిద్ధుడైన సుసమౌజుడూ ఉన్నాడు.

Verse 143

अजातपुत्राय ततः प्रददावसमौजसे / सुचन्द्रं वसुरूपं च कृष्ण इत्यन्धकाः स्मृताः

అనంతరం సంతానం లేని అసమౌజునికి సుచంద్రుడు, వసురూపుడు అనే కుమారులు ప్రసాదించబడ్డారు; ‘కృష్ణ’ అనే పేరుతో అంధకులు స్మరించబడతారు.

Verse 144

अन्धकानामिमं वंशं कीर्त्तयेद्यस्तु नित्यशः / आत्मनो विपुलं वंशं लभते नात्र संशयः

అంధకుల ఈ వంశాన్ని నిత్యం కీర్తించే వాడు తనకు విస్తారమైన వంశసంపదను పొందుతాడు; ఇందులో సందేహం లేదు.

Verse 145

अश्मक्यां जनयामास शूरं वै देव मीढुषम् / मारिष्यां जज्ञिरे शूराद्भोजायां पुरुषा दश

దేవమీఢుషుడు అశ్మకీ గర్భంలో శూరుని కనెను. తరువాత శూరుని ద్వారా మారిష్యా అనే భోజా స్త్రీలో పది కుమారులు జన్మించారు.

Verse 146

वसुदेवो महाबाहुः पूर्वमानकदुन्दुभिः / जज्ञे तस्य प्रसूतस्य दुन्दुभिः प्राणदद्दिवि

మహాబాహువు వసుదేవుడు ముందుగా ‘ఆనకదుందుభి’ అనే పేరుతో జన్మించాడు. అతడు పుట్టినప్పుడు ఆకాశంలో దుందుభులు మ్రోగాయి.

Verse 147

आनकानां च संह्नादः सुमहानभवद्दिवि / पपात पुष्पवर्षं च शरस्य भवने महत्

ఆకాశంలో ఆనకముల మహా నాదము వినిపించింది; శరుని భవనమున గొప్ప పుష్పవృష్టి కురిసింది।

Verse 148

मनुष्यलोके कृत्स्ने ऽपि रूपे नास्ति समो भुवि / यस्यासीत्पुरुषाग्र्यस्य कान्तिश्चन्द्रमसो यथा

సర్వ మనుష్యలోకమందు రూపమున భూమిపై అతనికి సమానుడు లేడు; ఆ పురుషోత్తముని కాంతి చంద్రునివలె ఉండెను.

Verse 149

देवभागस्ततो जज्ञे ततो देवश्रवाः पुनः / अनाधृष्टिवृकश्चैव नन्दनश्चैव सृंजयः

ఆపై దేవభాగుడు జన్మించాడు; మరల దేవశ్రవా జన్మించాడు; అలాగే అనాధృష్టివృకుడు, నందనుడు, సృంజయుడును పుట్టిరి.

Verse 150

श्यामः शमीको गण्डूषः स्वसारस्तु वरागनाः / पृथा च श्रुतदेवा च श्रुतकीर्तिः श्रुत श्रवाः

శ్యాముడు, శమీకుడు, గండూషుడు; మరియు వారి సహోదరీలు—వరాంగన, పృథా, శ్రుతదేవా, శ్రుతకీర్తి, శ్రుతశ్రవా.

Verse 151

राजाधिदेवी च तथा पञ्चैता वीरमातरः / पृथां दुहितरं शूरः कुन्तिभोजाय वै ददौ

రాజాధిదేవీ కూడా; ఈ ఐదుగురు వీరమాతలు. శూరుడు తన కుమార్తె పృథాను కుంతిభోజునకు ఇచ్చెను.

Verse 152

तस्मात्सा तु स्मृता कुन्ती कुन्तिभोजात्मजा पृथा / कुरुवीरः पाण्डुमुख्यस्तस्माद्भार्यामविन्दत

అందువల్ల ఆమె ‘కుంతీ’గా ప్రసిద్ధి, కుంతిభోజుని కుమార్తె పృథా; కురువీరుడు పాండు ఆమెను ధర్మపత్నిగా పొందెను।

Verse 153

पुथा जज्ञे ततः पुत्रांस्त्रीनग्निसमतेजसः / लोके प्रतिरथान्वीराञ्छक्रतुल्यपराक्रमान्

తదుపరి పృథా అగ్నిసమాన తేజస్సుగల ముగ్గురు కుమారులను కనెను; వారు లోకంలో ప్రతిరథులు, వీరులు, ఇంద్రసమ పరాక్రములు.

Verse 154

धर्माद्युधिष्टिरं पुत्रं मारुताच्च वृकोदरम् / इन्द्राद्धनञ्जयं चैव पृथा पुत्रानजीचनत्

ధర్ముని నుండి యుధిష్ఠిరుడు, మారుతుని నుండి వృకోదరుడు (భీముడు), ఇంద్రుని నుండి ధనంజయుడు (అర్జునుడు)—ఇలా పృథా కుమారులను కనెను।

Verse 155

माद्रवत्या तु जनितावश्विनाविति विश्रुतम् / नकुलः सहदेवश्च रुपसत्त्वगुणान्वितौ

మాద్రి ద్వారా అశ్వినీదేవతల నుండి జన్మించారని ప్రసిద్ధి; నకులుడు, సహదేవుడు రూప-సత్త్వ-గుణసంపన్నులు.

Verse 156

जज्ञे तु श्रुतदेवायां तनयो वृद्धशर्मणः / करूषाधिपतेर्ंवीरो दन्तवक्रो महाबलः

శ్రుతదేవలో వృద్ధశర్ముని కుమారుడు జన్మించెను; కరూ‍ഷాధిపతికి చెందిన వీరుడు, మహాబలుడు దంతవక్రుడు।

Verse 157

कैकयाच्छ्रुतिकीर्त्यं तु जज्ञे संतर्दनो बली / चेकितानबृहत्क्षत्रौ तथैवान्यौ महाबलौ

కైకయదేశపు శ్రుతికీర్తి నుండి బలవంతుడైన సంతర్దనుడు జన్మించాడు; అలాగే చేకితానుడు, బృహత్క్షత్రుడు మరియు మరికొందరు మహాబలులు కూడా పుట్టారు।

Verse 158

विन्दानुविन्दावावन्त्यौ भ्रातरौ सुमहाबलौ / श्रुतश्रवायां चैद्यस्तु शिशुपालो बभूव ह

అవంతీ దేశానికి చెందిన విందుడు, అనువిందుడు అనే ఇద్దరు సోదరులు మహాబలులు; అలాగే శ్రుతశ్రవ నుండి చైద్యుడైన శిశుపాలుడు జన్మించాడు।

Verse 159

दमघोषस्य राजर्षेः पुत्रो विख्यातपौरुषः / यः पुरा सदशग्रीवः संबभूवारिमर्दनः

రాజర్షి దమఘోషుని కుమారుడు ప్రసిద్ధ పరాక్రమశాలి; అతడు పూర్వం దశగ్రీవుడు (రావణుడు)గా శత్రుమర్దనుడై జన్మించాడు।

Verse 160

वैश्रवाणानुजस्तस्य कुंभकर्णो ऽनुजस्तथा पत्न्यस्तु वसुदेवस्य त्रयोदश वराङ्गनाः

అతనికి వైశ్రవణుడు (కుబేరుడు) అనుజుడు; అలాగే కుంభకర్ణుడు కూడా అతని తమ్ముడు. వసుదేవుని భార్యలు పదమూడు శ్రేష్ఠ స్త్రీలు.

Verse 161

पौरवी रोहिणी चैव मदिरा चापरा तथा / तथैव भद्रवैशाखी सुनाम्नी पञ्चमी तथा

పౌరవీ, రోహిణీ, మదిరా మరియు అపరా; అలాగే భద్రవైశాఖీ, సునామ్నీ—ఇవి ఐదవదిగా కూడా పేర్కొనబడ్డాయి।

Verse 162

सहदेवा शान्तिदेवा श्रीदेवा देवरक्षिता / धृतदेवोपदेवा च देवकी सप्तमी तथा

సహదేవా, శాంతిదేవా, శ్రీదేవా, దేవరక్షితా; అలాగే ధృతదేవా, ఉపదేవా మరియు దేవకీ—ఏడవదిగా చెప్పబడింది.

Verse 163

सुगन्धा वनराजी च द्वेचान्ये परिचारिके / रोहिणी पौरवी चैव बाह्लीकस्यानुजाभवत्

సుగంధా, వనరాజీ—ఇంకా ఇద్దరు పరిచారికలు; అలాగే రోహిణీ, పౌరవీ—బాహ్లీకుని అనుజగా (చెల్లెలుగా) అయ్యారు.

Verse 164

ज्येष्ठा पत्नी महाभागदयिताऽनकदुन्दुभेः / ज्येष्ठे लेभे सुतं रामं सारणं हि शठं तथा

జ్యేష్ఠా అనకదుందుభి యొక్క మహాభాగ్యవంతమైన ప్రియ భార్య; జ్యేష్ఠా ద్వారా రాముడు, సారణుడు మరియు శఠుడు అనే కుమారులు జన్మించారు.

Verse 165

दुर्दमं दमनं शुभ्रं पिण्डारककुशीतकौ / चित्रां नाम कुमारीं च रोहिण्यष्टौ व्यजायत

రోహిణీ దుర్దమ, దమన, శుభ్ర, పిండారక, కుశీతక—మరియు చిత్రా అనే కుమారిని కలుపుకొని—మొత్తం ఎనిమిది సంతానాన్ని ప్రసవించింది.

Verse 166

पुत्रौ रामस्य जज्ञाते विज्ञातौ निशठोल्मुकौ / पार्श्वी च पार्श्वमर्दी च शिशुः सत्यधृतिस्तथा

రామునికి ఇద్దరు కుమారులు జన్మించారు—ప్రసిద్ధులైన నిశఠుడు, ఉల్ముకుడు; అలాగే పార్శ్వీ, పార్శ్వమర్దీ, శిశు మరియు సత్యధృతి కూడా జన్మించారు.

Verse 167

मन्दबाह्यो ऽथ रामणाङ्गिरिको गिरिरेव च / शुल्कगुल्मो ऽतिगुल्मश्च दरिद्रान्तक एव च

మందబాహు, రామణాంగిరిక, గిరిరేవ; అలాగే శుల్కగుల్మ, అతిగుల్మ, దరిద్రాంతక—ఇవి పవిత్ర నామములు అని స్మరించబడినవి।

Verse 168

कुमार्यश्चापि पञ्जान्या नामतस्ता निबोधत / अर्चिष्मती सुनन्दा च सुरसा सुवचास्तथा

పంజాన్య యొక్క కుమార్తెల పేర్లు వినుడి—అర్చిష్మతీ, సునందా, సురసా, సువచా.

Verse 169

तथा शतबला चैव सारणस्य सुतास्त्विमाः / भद्राश्वो भद्रगुप्तिश्च भद्रविष्टस्तथैव च

అలాగే శతబలా కూడా; ఇవి సారణుని కుమారులు—భద్రాశ్వ, భద్రగుప్తి, భద్రవిష్ట.

Verse 170

भद्रबाहुर्भद्ररथो भद्रकल्पस्तथैव च / सुपार्श्वकः कीर्त्तिमांश्च रोहिताश्वः शठात्मजाः

భద్రబాహు, భద్రరథ, భద్రకల్ప; అలాగే సుపార్శ్వక, కీర్తిమాన్, రోహితాశ్వ—ఇవన్నీ శఠుని కుమారులు.

Verse 171

दुर्मदस्याभिभूतश्च रोहिण्याः कुलजाः स्मृताः / नन्दोपनन्दौ मित्रश्च कुक्षिमित्रस्तथा बलः

దుర్మదుని అభిభూతుడు కూడా రోహిణీ కులజుడని స్మరించబడెను; నంద, ఉపనంద, మిత్ర, కుక్షిమిత్ర మరియు బల.

Verse 172

चित्रोपचित्रौ कृतकस्तुष्टिः पुष्टिरथापरः / मदिरायाः सुता एते वसुदेवाद्धिजज्ञिरे

చిత్రోపచిత్ర, కృతక, తుష్టి, పుష్టి మరియు అపరుడు—ఇవన్నీ మదిరా కుమారులు; వసుదేవుని నుండే జన్మించారు.

Verse 173

उपबिंबो ऽथ बिंबश्च सत्त्वदन्तमहौजसौ / चत्वार एते विख्याता भद्रापुत्रा महाबलाः

ఉపబింబుడు, బింబుడు, సత్త్వదంతుడు, మహౌజసుడు—ఈ నలుగురు ప్రసిద్ధులు; భద్రా కుమారులు, మహాబలులు.

Verse 174

वैशाल्यामदधाच्छौरिः पुत्रं कौशिकमुत्तमम् / देवक्यां जज्ञिरे सौरेः सुषेणः कीर्त्तिमानपि

శౌరి వైశాల్యలో ఉత్తమ కుమారుడైన కౌశికుని కలిగించాడు; అలాగే దేవకీ గర్భంలో శౌరి యొక్క కీర్తిమంతుడైన సుషేణుడు జన్మించాడు.

Verse 175

उदर्षिर्भद्रसेनश्च ऋजुदायश्च पञ्चमः / षष्ठो हि भद्रदेवश्च कंसः सर्वाञ्जघान तान्

ఉదర్షి, భద్రసేన, ఐదవడు ఋజుదాయ, ఆరవడు భద్రదేవ—వారందరినీ కంసుడు సంహరించాడు.

Verse 176

अथ तस्या मवस्थाया आयुष्मान्संबभूव ह / लोकनाथः पुनर्विष्णुः पूर्वं कृष्णः प्रजापतिः

అప్పుడు ఆమె ఆ స్థితిలో ఆయుష్మాన్ అవతరించాడు; లోకనాథుడైన విష్ణువు, పూర్వం ప్రజాపతి కృష్ణుడై ఉన్నవాడు, మళ్లీ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

Verse 177

अनुजाताभवकृष्णात्सुभद्रा भद्रभाषिणी / कृष्णा सुभद्रेति पुनर्व्याख्याता वृष्णिनन्दिनी

కృష్ణుని అనుజగా సుభద్ర జన్మించింది; ఆమె మంగళమైన వాక్యాలు పలికేది. ఆమె ‘కృష్ణా’ ‘సుభద్రా’ అని మళ్లీ వివరణ పొందిన వృష్ణివంశ నందిని.

Verse 178

सुभद्रायां रथी पार्थादभिमन्युरजायत / वसुदेवस्य भार्यासु महाभागासु सप्तसु

సుభద్రలో, పార్థుడు అర్జునుని ద్వారా, రథీ అభిమన్యుడు జన్మించాడు. వసుదేవుని ఏడు మహాభాగ్యవతులైన భార్యలలో (ఈ వంశకథనం చెప్పబడింది).

Verse 179

ये पुत्रा जज्ञिरे शुरा नामतस्तान्निबोधत / पूर्वाद्याः सहदेवायां शूराद्वै जज्ञिरे सुताः

శూరునికి జన్మించిన కుమారుల పేర్లు వినుడి. మొదటివారు సహదేవాలో, శూరుని నుంచే, కుమారులుగా జన్మించారు.

Verse 180

शान्तिदेवा जनस्तम्बं शौरेर्जज्ञे कुलोद्वहम् / आगावहो महात्मा च वृकदेव्या मजायत

శాంతిదేవాలో శౌరివలన ‘జనస్తంబ’ అనే కులోద్ధారకుడు జన్మించాడు. అలాగే వృకదేవిలో ‘ఆగావహ’ మరియు ఒక మహాత్ముడు కుమారుడుగా జన్మించాడు.

Verse 181

श्रीदेवायां स्वयं जज्ञे मन्दको नाम नामतः / उपासंगं वसुं चापि तनयौ देवरक्षिता

శ్రీదేవాలో స్వయంగా ‘మందక’ అనే కుమారుడు జన్మించాడు. అలాగే దేవరక్షితలో ‘ఉపాసంగ’ మరియు ‘వసు’ అనే ఇద్దరు కుమారులు కూడా జన్మించారు.

Verse 182

एवं दश सुतास्तस्य कंसस्तानप्यघातयत् / विजयं रोचनं चैव वर्द्धमानं च देवलम्

ఇలా అతని పది కుమారులను కూడా కంసుడు సంహరించాడు; విజయుడు, రోచనుడు, వర్ధమానుడు, దేవలుడు—వారినీ చంపించాడు।

Verse 183

एतान्महात्मनः पुत्रान्सुषाव शिशिरावती / सप्तमी देवकी पुत्रं सुनामानमसूयत

ఆ మహాత్ముని ఈ కుమారులను శిశిరావతి ప్రసవించింది; ఏడవసారి దేవకీ ‘సునామ’ అనే కుమారుని కనింది।

Verse 184

गवेषणं महाभागं संग्रामे चित्रयोधिनम् / श्राद्धदेव्यां पुरोद्याने वने तु विचरन्द्विजाः

మహాభాగుడైన గవేషణుడు యుద్ధంలో విచిత్ర యోధుడు; ఓ ద్విజులారా, శ్రాద్ధదేవి పురోద్యానంలోని వనంలో సంచరించేవాడు।

Verse 185

वैश्यायामदधाच्छौरिः पुत्रं कौशिकमव्ययम् / सुगन्धी वनराजी च शौरेरास्तां परिग्रहौ

శౌరి ఒక వైశ్య స్త్రీలో కౌశిక అనే అవ్యయ కుమారుని కలిగించాడు; సుగంధీ, వనరాజీ—ఇద్దరూ శౌరి యొక్క పరిగ్రహాలు (సహచరులు) అయ్యారు।

Verse 186

पुण्डश्च कपिलश्चैव सुगन्ध्याश्चात्मजौ तु तौ / तयो राजाभवत्पुण्ड्रः कपिलस्तु वनं ययौ

సుగంధీకి పుణ్డ, కపిల అనే ఇద్దరు కుమారులు; వారిలో పుణ్డ్ర రాజయ్యాడు, కపిలుడు వనానికి వెళ్లాడు।

Verse 187

अन्यस्यामभवद्वीरो वसुदेवात्मजो बली / जरा नाम निषादो ऽसौ प्रथमः स धनुर्द्धरः

ఇంకొక భార్యలో వసుదేవుని బలవంతుడైన వీరపుత్రుడు జన్మించాడు. అతడు ‘జరా’ అనే నిషాదుడు; మొదటి ధనుర్ధరుడని ప్రసిద్ధి పొందాడు.

Verse 188

विख्यातो देवभाग्यस्य महाभागः सुतो ऽभवत् / पण्डितानां मतं प्राहुर्देवश्रवसमुद्भवम्

దేవభాగ్యునికి మహాభాగుడైన ప్రసిద్ధ కుమారుడు జన్మించాడు. పండితుల అభిప్రాయం ప్రకారం అతడు దేవశ్రవసుని వంశజుడు/సంతానము.

Verse 189

अश्मक्यां लभते पुत्रमनाधृष्टिर्यशास्विनम् / निवृत्तशत्रुं शत्रुघ्नं श्राद्धदेवं महाबलम्

అశ్మకీ ద్వారా అనాధృష్టికి యశస్సుగల కుమారుడు లభించాడు—శత్రువులను నివారించే వాడు, శత్రుఘ్నుడు, ‘శ్రాద్ధదేవ’ అనే మహాబలుడు.

Verse 190

व्यजायत श्राद्धदेवो नैषादिर्यः पारिश्रुतः / एकलव्यो महाभागो निषादैः परिवर्द्धितः

‘శ్రాద్ధదేవ’ అనే నైషాదుడు జన్మించాడు; అతడు ‘పారిశ్రుత’ అని ప్రసిద్ధి. మహాభాగుడైన ఏకలవ్యుడు నిషాదులచే పెంచబడెను.

Verse 191

गण्डूषायानपत्याय कृष्णस्तुष्टो ऽददात्सुतौ / चारुदेष्णं च सांबं च कृतास्त्रौ शस्तलक्षणौ

గండూషా సంతానరహితురాలై ఉండగా కృష్ణుడు ప్రసన్నుడై ఆమెకు ఇద్దరు కుమారులను ఇచ్చెను—చారుదేష్ణుడు మరియు సాంబుడు; ఇద్దరూ అస్త్రవిద్యలో నిపుణులు, శస్త్రలక్షణసంపన్నులు.

Verse 192

रन्तिश्च रन्तिपालश्च द्वौ पुत्रौ नन्दनस्य च / वृकाय वै त्वपुत्राय वसुदेवः प्रतापवान्

నందనునికి రంతి, రంతిపాలుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు ఉన్నారు. వృకుడు సంతానహీనుడైనందున ప్రతాపవంతుడైన వసుదేవుడు అతనికి కుమారుడిగా ఇవ్వబడెను.

Verse 193

सौमिं ददौ सुत वीरं शौरिः कौशिकमेव च / सृंजयस्य धनुश्चैव विरजाश्च सुताविमौ

శౌరి సౌమి అనే వీరపుత్రునిని మరియు కౌశికునిని ఇచ్చెను. సృంజయునికి ఈ ఇద్దరు సంతానము—ధనువు మరియు విరజా.

Verse 194

अनपत्यो ऽभवच्छ्यामः शमीकस्तु वनं ययौ / जुगुप्समानो भोजत्वं राजर्षित्वमवाप्तवान्

శ్యాముడు సంతానహీనుడయ్యెను; శమీకుడు మాత్రం వనమునకు వెళ్లెను. భోజత్వాన్ని అసహ్యించుకొని అతడు రాజర్షిత్వాన్ని పొందెను.

Verse 195

य इदं जन्म कृष्णस्य पठते नियतव्रतः / श्रावयेद्ब्राह्मणंवापि स महात्सुखमवाप्नुयात्

నియతవ్రతుడై కృష్ణుని ఈ జన్మకథను చదివినవాడు, లేదా బ్రాహ్మణునికి వినిపించినవాడు, మహాసుఖాన్ని పొందును.

Verse 196

देवदेवो महातेजाः पूर्वं कृष्णः प्रजापतिः / विहारार्थं मनुष्येषु जज्ञे नारायणः प्रभुः

దేవదేవుడు, మహాతేజస్సుగలవాడు—పూర్వం కృష్ణనామ ప్రజాపతి—లీలావిహారార్థం మనుష్యులలో ప్రభు నారాయణుడిగా జన్మించెను.

Verse 197

देवक्यां वसुदेवेन तपसा पुष्करेक्षणः / चतुर्बाहुस्तु संजज्ञे दिव्यरूपश्रियान्वितः

దేవకీ గర్భంలో వసుదేవుని తపస్సు ఫలంగా పద్మనేత్రుడు, దివ్యరూపశ్రీతో కూడిన చతుర్భుజుడై జన్మించాడు।

Verse 198

प्रकाश्यो भगवान्योगी कृष्णो मानुषतां गतः / अव्यक्तो व्यक्तलिङ्गश्च स एव भगवान्प्रभुः

ప్రకటించదగిన యోగీ భగవాన్ కృష్ణుడు మానవత్వాన్ని పొందాడు; అవ్యక్తుడై ఉండి కూడా వ్యక్తలక్షణాలతో అదే ప్రభువు భగవాన్।

Verse 199

नारायणो यतश्चक्रे व्ययं चैवाव्ययं हि यत् / देवो नारायणो भूत्वा हरिरासीत्सनातनः

క్షయమూ అక్షయమూ రెండింటినీ సృష్టించిన నారాయణుడే దేవ నారాయణుడై సనాతన హరిగా నిలిచాడు।

Verse 200

यो ऽबुञ्जाच्चादिपुरुषं पुरा चक्रे प्रजापतिम् / अदितेरपि पुत्रत्वमेत्य यादवनन्दनः

ఆదిపురుషునికే పూర్వకాలంలో ప్రజాపతిత్వం కల్పించినవాడు, అదే యాదవనందనుడు అదితి కుమారత్వాన్ని కూడా పొంది అవతరించాడు।