Shloka 64
Sāttvata–Vṛṣṇi–Andhaka Vamśa
Genealogical Enumeration of the Yādava Clans
Devanagari script
सत्यभामा तु तद्वृत्तं भोजस्य शतधन्वनः / भर्तुर्निवेद्य दुःखार्त्ता पार्श्वस्थाश्रूण्यवर्त्तयत्
Transliteration
satyabhāmā tu tadvṛttaṃ bhojasya śatadhanvanaḥ / bharturnivedya duḥkhārttā pārśvasthāśrūṇyavarttayat
Translation
సత్యభామ భోజుడైన శతధన్వుని ఆ వృత్తాంతాన్ని భర్తకు నివేదించి, దుఃఖార్తురాలై పక్కన ఉన్నవారి కన్నీళ్లను ప్రవహింపజేసింది।
Word by Word
सत्यभामाSatyabhama
सत्यभामा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootसत्यभामा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
अव्यय (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle; contrast/emphasis)
तत्-वृत्तम्that occurrence/news
तत्-वृत्तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वृत्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (तस्य वृत्तम् = that event), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
भोजस्यof Bhoja
भोजस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootभोज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
शतधन्वनःof Śatadhanvan
शतधन्वनः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootशतधन्वन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘भोजस्य’ इति समानाधिकरण-षष्ठी (genitive apposition)
भर्तुःof (her) husband
भर्तुः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
निवेद्यhaving reported
निवेद्य:
पूर्वकाल (Pūrvakāla/Anterior action)
TypeIndeclinable
Rootनि-विद् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund/absolutive): ‘having informed’
दुःखार्त्ताgrief-stricken
दुःखार्त्ता:
कर्तृविशेषण (Subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootदुःख-आर्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तृविशेषणम्
पार्श्वस्थstanding at the side (i.e., at the corners of the eyes)
पार्श्वस्थ:
कर्मविशेषण (Object-qualifier)
TypeAdjective
Rootपार्श्वस्थ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (पार्श्वे स्थितः), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘अश्रूणि’ इति विशेषणम्
अश्रूणिtears
अश्रूणि:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootअश्रु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
अवर्त्तयत्made (them) flow/shed
अवर्त्तयत्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवृत्/वर्त् (धातु) (कारणार्थे)
Formलङ्-लकार (imperfect/past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative sense: ‘caused to flow/turned on’)