Shloka 71
Sāttvata–Vṛṣṇi–Andhaka Vamśa
Genealogical Enumeration of the Yādava Clans
Devanagari script
अपयोते ततो बुद्धिं भूयश्चक्रे भयान्वितः / योजनानां शतं साग्रं हृदया प्रत्यपद्यत
Transliteration
apayote tato buddhiṃ bhūyaścakre bhayānvitaḥ / yojanānāṃ śataṃ sāgraṃ hṛdayā pratyapadyata
Translation
తర్వాత భయంతో కలవరపడి అతడు పారిపోవాలని మళ్లీ నిర్ణయించాడు; మనసులో వందకు మించిన యోజనాల దూరం వెళ్లాలని తలచాడు.
Word by Word
अपयातेwhen (he) had gone away
अपयाते:
Adhikarana (अधिकरण) (locative absolute)
TypeAdjective
Rootअप-या (धातु) → अपयात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; locative absolute with implied ‘सति’
ततःthen
ततः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; temporal adverb
बुद्धिम्thought, plan
बुद्धिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
भूयःagain
भूयः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरर्थक (again)
चक्रेmade/formed
चक्रे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद
भयान्वितःfilled with fear
भयान्वितः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभय (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भयेन अन्वितः), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; qualifies subject
योजनानाम्of yojanas (leagues)
योजनानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयोजन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
शतम्a hundred
शतम्:
Karma (कर्म) (extent)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; numeral used as measure
साग्रम्and a little more (over and above)
साग्रम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/अव्यय) + अग्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास (स + अग्र = ‘with excess/plus’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; qualifies ‘शतम्’
हृदयाin his heart/with his mind
हृदया:
Karana (करण) / Bhava (भाव)
TypeNoun
Rootहृदय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; instrumental of manner/inner resolve
प्रत्यपद्यतfled/retreated, went back
प्रत्यपद्यत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति-आ-पद् (धातु)
Formलङ् (imperfect/past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद