Prakarana 26

Verse 510 (चौपाई)

कोल किरात भिल्ल बनबासी। मधु सुचि सुंदर स्वादु सुधा सी।। भरि भरि परन पुटीं रचि रुरी। कंद मूल फल अंकुर जूरी।। सबहि देहिं करि बिनय प्रनामा। कहि कहि स्वाद भेद गुन नामा।। देहिं लोग बहु मोल न लेहीं। फेरत राम दोहाई देहीं।। कहहिं सनेह मगन मृदु बानी। मानत साधु पेम पहिचानी।। तुम्ह सुकृती हम नीच निषादा। पावा दरसनु राम प्रसादा।। हमहि अगम अति दरसु तुम्हारा। जस मरु धरनि देवधुनि धारा।। राम कृपाल निषाद नेवाजा। परिजन प्रजउ चहिअ जस राजा।।

கோல், கிராதர், பில் என்னும் காட்டு வாசிகள் தூய்மையான, அழகிய, அமிர்தம் போன்ற இனிய தேனைக் கொண்டு வந்தனர். இலைக் கிண்ணங்களை நிரப்பி அழகுற அமைத்து, கிழங்குகள், வேர்கள், பழங்கள், தளிர்களைக் கொண்டு வந்தனர். அனைவரும் கைகூப்பி வணங்கி அவற்றைப் படைத்தனர், அவற்றின் சுவை, குணங்கள், பெயர்களைக் கூறினர். இலவசமாகக் கொடுத்து விலை எதுவும் வாங்கவில்லை; இராமர் மறுத்தால் மீண்டும் மீண்டும் வற்புறுத்தினர். மென்மையான அன்பு நிறைந்த சொற்களால் பேசினர்; இறைவன் அவர்களின் பக்தியை அறிந்து ஏற்றுக் கொண்டார். 'நீங்கள் நல்லோர், நாங்கள் தாழ்ந்த நிஷாதர்; இராமரின் கிருபையால் அவரது தரிசனத்தைப் பெற்றோம். உங்கள் தரிசனம் நமக்கும் அரிதானது; மண்ணில் மழை பொழிவது போல, இது விண்ணினின்று வரும் ஆசிகளின் நதி. இராமர் கருணைக்கடல், நிஷாதர்களை மதிப்பவர்; அவர்களைத் தன் உறவினர் போலவும் மக்கள் போலவும் விரும்புகிறார், மன்னனைப் போல.'

Verse 511 (दोहा/सोरठा)

यह जिंयँ जानि सँकोचु तजि करिअ छोहु लखि नेहु। हमहि कृतारथ करन लगि फल तृन अंकुर लेहु।।250।।

இதை அறிந்து, தயக்கத்தை விட்டொழித்து, அன்பைக் கண்டால் பாசத்தைக் காட்டுங்கள். எங்களை நிறைவு செய்ய, ஒரு பழம், ஒரு இலை அல்லது ஒரு தளிரையாவது ஏற்றுக் கொள்ளுங்கள்.

Verse 512 (चौपाई)

तुम्ह प्रिय पाहुने बन पगु धारे। सेवा जोगु न भाग हमारे।। देब काह हम तुम्हहि गोसाँई। ईधनु पात किरात मिताई।। यह हमारि अति बड़ि सेवकाई। लेहि न बासन बसन चोराई।। हम जड़ जीव जीव गन घाती। कुटिल कुचाली कुमति कुजाती।। पाप करत निसि बासर जाहीं। नहिं पट कटि नहि पेट अघाहीं।। सपोनेहुँ धरम बुद्धि कस काऊ। यह रघुनंदन दरस प्रभाऊ।। जब तें प्रभु पद पदुम निहारे। मिटे दुसह दुख दोष हमारे।। बचन सुनत पुरजन अनुरागे। तिन्ह के भाग सराहन लागे।।

'நீங்கள் அன்பிற்குரிய விருந்தினர், காட்டிற்கு நடந்து வந்தீர்கள்; உங்களை சேவிக்கும் பாக்கியம் எங்களுக்கு இல்லை. உங்களுக்கு என்ன கொடுப்பது, ஐயா? கிராதர் விறகும் இலைகளுமே கொண்டு வருகின்றனர். இதுவே எங்கள் பெரிய சேவை, பாத்திரங்களோ ஆடைகளோ கொடுத்து வாங்க மாட்டோம். நாங்கள் அறிவற்ற ஜீவர்கள், உயிர்களை அழிப்பவர்கள், சூழ்ச்சி செய்பவர்கள், தீய நடத்தை உடையவர்கள், கெட்ட மனம் கொண்ட தாழ்ந்த பிறப்பினர். இரவும் பகலும் பாவங்கள் செய்கிறோம்; உடலிலும் மனதிலும் திருப்தி இல்லை. கனவில் கூட எங்களுக்கு தர்மம் பற்றிய எண்ணம் எப்படி வரும்? ரகுநந்தனனின் தரிசன வல்லமை இது. இறைவனின் தாமரை பாதங்களைப் பார்த்த அந்தணியிலிருந்து, எங்கள் தாங்கமுடியாத துயரங்களும் குற்றங்களும் மறைந்தன.' இந்தச் சொற்களைக் கேட்டு நகர மக்கள் அன்பில் ஆழ்ந்தனர், காட்டு வாசிகளின் பாக்கியத்தைப் போற்றத் தொடங்கினர்.

Verse 513 (छंद)

लागे सराहन भाग सब अनुराग बचन सुनावहीं। बोलनि मिलनि सिय राम चरन सनेहु लखि सुखु पावहीं।। नर नारि निदरहिं नेहु निज सुनि कोल भिल्लनि की गिरा। तुलसी कृपा रघुबंसमनि की लोह लै लौका तिरा।।

அன்பு நிறைந்த சொற்களைக் கேட்டு, அனைவரும் அவர்களின் நற்பேற்றைப் போற்றத் தொடங்கினர், அந்த அன்பு சொற்களையே மீண்டும் பேசினர். சீதை மற்றும் இராமரைச் சந்தித்து உரையாடி, அவர்களின் திருவடிகளை அன்புடன் பார்த்து மகிழ்ச்சி அடைந்தனர். ஆண்களும் பெண்களும் கோல் மற்றும் பில் பெண்களின் பேச்சை பயமின்றி கேட்டனர். துளசிதாசர் கூறுகிறார்: ரகு குலத்தின் மணியான இராமரின் கிருபையால், இரும்பும் நீரில் நாணல் போல மிதக்கிறது.

Verse 514 (दोहा/सोरठा)

बिहरहिं बन चहु ओर प्रतिदिन प्रमुदित लोग सब। जल ज्यों दादुर मोर भए पीन पावस प्रथम।।251।।

வனத்தின் மக்கள் எல்லாப் பக்கங்களிலும் மகிழ்ச்சியுடன் சுற்றித் திரிந்தனர், ஒவ்வொரு நாளும் மனம் மகிழ்ந்திருந்தனர். நீரில் தவளைகளும், முதல் மழையில் மயில்களும் மகிழ்வது போல, அவர்கள் செழித்து வளர்ந்தனர்.

Verse 515 (चौपाई)

पुर जन नारि मगन अति प्रीती। बासर जाहिं पलक सम बीती।। सीय सासु प्रति बेष बनाई। सादर करइ सरिस सेवकाई।। लखा न मरमु राम बिनु काहूँ। माया सब सिय माया माहूँ।। सीयँ सासु सेवा बस कीन्हीं। तिन्ह लहि सुख सिख आसिष दीन्हीं।। लखि सिय सहित सरल दोउ भाई। कुटिल रानि पछितानि अघाई।। अवनि जमहि जाचति कैकेई। महि न बीचु बिधि मीचु न देई।। लोकहुँ बेद बिदित कबि कहहीं। राम बिमुख थलु नरक न लहहीं।। यहु संसउ सब के मन माहीं। राम गवनु बिधि अवध कि नाहीं।।

நகர மக்களின் பெண்கள் அளவற்ற அன்பில் மூழ்கினர்; அவர்களுக்கு நாள் முழுவதும் கண் சிமிட்டுவது போல விரைவாகக் கடந்தது. சீதை தன் மாமியார் முன் தன்னை ஒரு பணிப்பெண்ணைப் போல ஆக்கிக் கொண்டு, அன்புடன் பணிவிடை செய்தாள். இராமரைத் தவிர வேறு யாருக்கும் தன் மனதின் இரகசியத்தை வெளிப்படுத்தவில்லை; அனைத்தும் அவளுடைய மாயை, அவளே மாயையாக இருந்தாள். சீதை தன் மாமியாருக்கு மனமுவந்து பணிவிடை செய்தாள்; ஆறுதலும் அறிவுரையும் பெற்று, அவள் ஆசிகளை வழங்கினாள். சீதையையும் இரண்டு எளிய மனம் கொண்ட சகோதரர்களையும் கண்டு, குறுகிய மனம் கொண்ட ராணி எல்லையற்ற வருத்தத்தில் ஆழ்ந்தாள். பூமி தன்னை விழுங்க வேண்டும் என்று அவள் வேண்டினாள், ஆனால் பூமி பிளவுபடவில்லை, சாவும் அவளுக்கு விடுதலை தரவில்லை. மக்கள், வேதங்கள் மற்றும் முனிவர்கள் அனைவரும் இராமர் திரும்பிச் செல்லும் இடம் நரகமாகும் என்று அறிவிக்கின்றனர். இராமர் காட்டிற்குச் செல்வாரா அல்லது அயோத்தியில் இருப்பாரா என்ற ஐயம் அனைவரின் மனதிலும் இருந்தது.

Verse 516 (दोहा/सोरठा)

निसि न नीद नहिं भूख दिन भरतु बिकल सुचि सोच। नीच कीच बिच मगन जस मीनहि सलिल सँकोच।।252।।

இரவில் அவனுக்குத் தூக்கம் வரவில்லை, பகலில் பசி இருக்கவில்லை; பரதன் துயரத்தில் மூழ்கி, கவலையால் வாடினான். மீன் நீரில் மூழ்கி மற்றவற்றிலிருந்து விலகுவது போல, அவன் தாழ்மையின் சேற்றில் மூழ்கினான்.

Verse 517 (चौपाई)

कीन्ही मातु मिस काल कुचाली। ईति भीति जस पाकत साली।। केहि बिधि होइ राम अभिषेकू। मोहि अवकलत उपाउ न एकू।। अवसि फिरहिं गुर आयसु मानी। मुनि पुनि कहब राम रुचि जानी।। मातु कहेहुँ बहुरहिं रघुराऊ। राम जननि हठ करबि कि काऊ।। मोहि अनुचर कर केतिक बाता। तेहि महँ कुसमउ बाम बिधाता।। जौं हठ करउँ त निपट कुकरमू। हरगिरि तें गुरु सेवक धरमू।। एकउ जुगुति न मन ठहरानी। सोचत भरतहि रैनि बिहानी।। प्रात नहाइ प्रभुहि सिर नाई। बैठत पठए रिषयँ बोलाई।।

அவனுடைய தாய் அத்தகைய தீய செயல்களையும் குழப்பங்களையும் செய்திருந்தாள்; அவன் பயத்திலும் அச்சத்திலும் நிறைந்திருந்தான், நஞ்சு பயிரிட்டவனைப் போல. இராமரின் பட்டாபிஷேகம் எப்படி நடக்கும்? எந்த வழியும் தெரியவில்லை. என் குருவின் கட்டளையை நிச்சயம் கடைப்பிடிக்க வேண்டும்; ஆனால் முனிவர் இராமரின் மனப்போக்கை அறிந்து மீண்டும் பேசுவார். நான் என் தாயிடம் திரும்பச் சொல்லட்டுமா? இராமரின் தாயே, நீ இப்போது என்ன பிடிவாதம் காட்டப் போகிறாய்? பல விஷயங்களில் நான் அவளுடைய பணியாளனாக இருந்தாலும், இதில் படைத்தவர் தீய முடிவையே ஏற்பாடு செய்துள்ளார். நான் பிடிவாதமாக இருந்தால், அது முற்றிலும் பாவமாகும்; குருவின் பணியாளன் மலை பூமியைத் தாங்குவது போல கடமைப்பட்டவன். அவன் எந்த ஒரு வழிமுறையையும் மனதில் நிலைநிறுத்த முடியவில்லை; இவ்வாறு சிந்தித்துக் கொண்டே பரதன் இரவைக் கழித்தான். விடியற்காலையில் அவன் குளித்து இறைவனுக்குத் தலை வணங்கினான்; பின்னர் அமர்ந்து அமைச்சர்களை அழைக்கச் செய்தான்.

Verse 518 (दोहा/सोरठा)

गुर पद कमल प्रनामु करि बैठे आयसु पाइ। बिप्र महाजन सचिव सब जुरे सभासद आइ।।253।।

தன் குருவின் தாமரை திருவடிகளுக்கு வணக்கம் செலுத்திவிட்டு, அனுமதி பெற்ற பின் அவன் அமர்ந்தான். பிராமணர்கள், வணிகர்கள் மற்றும் அமைச்சர்கள் அனைவரும் ஒன்று கூடினர், சபை கூடியது.

Verse 519 (चौपाई)

बोले मुनिबरु समय समाना। सुनहु सभासद भरत सुजाना।। धरम धुरीन भानुकुल भानू। राजा रामु स्वबस भगवानू।। सत्यसंध पालक श्रुति सेतू। राम जनमु जग मंगल हेतू।। गुर पितु मातु बचन अनुसारी। खल दलु दलन देव हितकारी।। नीति प्रीति परमारथ स्वारथु। कोउ न राम सम जान जथारथु।। बिधि हरि हरु ससि रबि दिसिपाला। माया जीव करम कुलि काला।। अहिप महिप जहँ लगि प्रभुताई। जोग सिद्धि निगमागम गाई।। करि बिचार जिंयँ देखहु नीकें। राम रजाइ सीस सबही कें।।

சபை கூடியபோது முதன்மை முனிவர் பேசினார்: கேளுங்கள், அமைச்சர்களே மற்றும் ஞானியான பரதா. அவரே நீதியின் தாங்கியவர், சூரிய குலத்தின் சூரியன்; மன்னர் இராமர் தன் சொந்த இயல்பாலேயே இறைவன். தன் வாக்கிற்கு உண்மையானவர், வேதங்களின் பாலத்தைக் காப்பவர், இராமரின் பிறப்பு உலகின் நலனுக்காக. அவர் தன் குரு, தந்தை மற்றும் தாயின் வார்த்தைகளைப் பின்பற்றுகிறார்; தீயோரின் கூட்டத்தை அழிப்பவர், தேவர்களுக்கு நன்மை செய்பவர். கொள்கையில், அன்பில், உயர்ந்த நன்மையில் மற்றும் சுய நலனில், இராமரைப் போல உண்மையான மதிப்பை யாரும் அறிந்திருக்க மாட்டார்கள். பிரம்மா, விஷ்ணு, சிவன், சந்திரன், சூரியன், திசைகளின் காவலர்கள், மாயை, ஆன்மா, கர்மா, காலம் மற்றும் சாவு. பாம்பு ஆதிசேஷன் முதல் பூமியின் அரசர்கள் வரை, எங்கே இறையாண்மை இருக்கிறதோ, அங்கே யோகிகள், சித்தர்கள், வேதங்கள் மற்றும் ஆகமங்கள் அவரைப் போற்றுகின்றன. இதை நன்கு சிந்தியுங்கள், அனைவரும்; அனைவரின் தலைகளும் இராமரின் கட்டளைக்கு உட்பட்டவை.

Verse 520 (दोहा/सोरठा)

राखें राम रजाइ रुख हम सब कर हित होइ। समुझि सयाने करहु अब सब मिलि संमत सोइ।।254।।

இராமர் தன் சொந்த விருப்பத்தைக் காப்பாற்றட்டும், நம் அனைவரின் செயல்களும் நன்மை பயக்கட்டும். இதை நன்கு சிந்தியுங்கள், ஞானிகளே, இப்போது அனைவரும் சேர்ந்து பொருத்தமானதைச் செய்யுங்கள்.

Verse 521 (चौपाई)

सब कहुँ सुखद राम अभिषेकू। मंगल मोद मूल मग एकू।। केहि बिधि अवध चलहिं रघुराऊ। कहहु समुझि सोइ करिअ उपाऊ।। सब सादर सुनि मुनिबर बानी। नय परमारथ स्वारथ सानी।। उतरु न आव लोग भए भोरे। तब सिरु नाइ भरत कर जोरे।। भानुबंस भए भूप घनेरे। अधिक एक तें एक बड़ेरे।। जनमु हेतु सब कहँ पितु माता। करम सुभासुभ देइ बिधाता।। दलि दुख सजइ सकल कल्याना। अस असीस राउरि जगु जाना।। सो गोसाइँ बिधि गति जेहिं छेंकी। सकइ को टारि टेक जो टेकी।।

இராமரின் பட்டாபிஷேகம் அனைவருக்கும் மகிழ்ச்சி தருகிறது; அது மங்களம் மற்றும் மகிழ்ச்சியின் ஒரே மூலம். ரகுகுலத்தின் தலைவர் எப்படி அயோத்திக்குச் செல்வார்? சொல்லுங்கள், புரிந்து கொண்ட பின் ஒரு திட்டம் வகுப்போம். அனைவரும் முதன்மை முனிவரின் வார்த்தைகளை மரியாதையுடன் கேட்டனர், அவை நீதி, உயர்ந்த நன்மை மற்றும் சுய நலனை இணைத்தன. மக்கள் பதில் காண முடியாமல் திகைத்தபோது, பரதன் கைகளைக் கூப்பி தலை வணங்கினான். சூரிய வம்சத்தில் பல அரசர்கள் இருந்துள்ளனர், ஒவ்வொருவரும் முந்தையவரை விடச் சிறந்தவர்கள். அனைவருக்கும் தந்தையும் தாயுமே பிறப்பின் காரணம்; படைத்தவர் நல்ல அல்லது கெட்ட செயல்களின் பலன்களைத் தருகிறார். அவர் துக்கத்தை அழித்து அனைத்து நன்மைகளையும் நிலைநிறுத்தட்டும். அப்படித்தான், இறைவா, உம்முடைய ஆசியை உலகம் அறிகிறது. இறைவன் யாரை அப்படி நியதி செய்துள்ளானோ, அவரை யார் திருப்ப முடியும்? அந்த ஆதாரத்தால் ஆதரிக்கப்படுபவரை யார் ஆட்ட முடியும்?

Verse 522 (दोहा/सोरठा)

बूझिअ मोहि उपाउ अब सो सब मोर अभागु। सुनि सनेहमय बचन गुर उर उमगा अनुरागु।।255।।

இப்போது எனக்காக ஒரு வழி வகுயுங்கள், ஏனெனில் நான் முற்றிலும் அதிர்ஷ்டமற்றவன். என் குருவின் அன்பு நிறைந்த வார்த்தைகளைக் கேட்டு, என் இதயத்தில் அன்பு பொங்குகிறது.

Verse 523 (चौपाई)

तात बात फुरि राम कृपाहीं। राम बिमुख सिधि सपनेहुँ नाहीं।। सकुचउँ तात कहत एक बाता। अरध तजहिं बुध सरबस जाता।। तुम्ह कानन गवनहु दोउ भाई। फेरिअहिं लखन सीय रघुराई।। सुनि सुबचन हरषे दोउ भ्राता। भे प्रमोद परिपूरन गाता।। मन प्रसन्न तन तेजु बिराजा। जनु जिय राउ रामु भए राजा।। बहुत लाभ लोगन्ह लघु हानी। सम दुख सुख सब रोवहिं रानी।। कहहिं भरतु मुनि कहा सो कीन्हे। फलु जग जीवन्ह अभिमत दीन्हे।। कानन करउँ जनम भरि बासू। एहिं तें अधिक न मोर सुपासू।।

தந்தையே, நான் இராமரின் கிருபையால் பேசுகிறேன்; இராமரை விலக்கியவர்கள் கனவிலும் அடைய மாட்டார்கள். தந்தையே, ஒன்றைச் சொல்ல தயங்குகிறேன்: ஞானிகள் பாதியை இழந்தால் முழுவதையும் இழப்பார்கள். நீங்கள் இரு சகோதரர்களும் காட்டிற்குச் செல்லுங்கள்; இலக்குவனை, சீதையை, ரகு குலத்தலைவரை அழைத்து வாருங்கள். இந்த நல்ல வார்த்தைகளைக் கேட்டு இரு சகோதரர்களும் மகிழ்ந்தனர்; அவர்களின் இதயங்கள் மகிழ்ச்சியால் நிரம்பின. அவர்களின் மனம் மகிழ்ந்தது, உடல் பிரகாசத்துடன் விளங்கியது, இராமர் ஏற்கனவே அவர்கள் இதயத்தில் அரசராக இருப்பது போல. மக்களுக்குப் பெரும் லாபம், தங்களுக்குச் சிறிய இழப்பு; மகிழ்ச்சியிலும் துக்கத்திலும் ராணிமார்கள் கண்ணீர் வடிக்கிறார்கள். பரதன் முனிவரிடம் கூறினான்: நீங்கள் என்ன செய்தீர்கள்? உலகின் வாழ்க்கைப் பயனையும் ஆசையையும் கொடுத்தீர்கள். நான் என் வாழ்நாள் முழுவதும் காட்டில் வாழ்வேன்; இதை விட எனக்குப் பெரிய நன்மை வேறு இல்லை.

Verse 524 (दोहा/सोरठा)

अँतरजामी रामु सिय तुम्ह सरबग्य सुजान। जो फुर कहहु त नाथ निज कीजिअ बचनु प्रवान।।256।।

இராமர் இதயத்தை அறிபவர், சீதையே, நீங்கள் எல்லாம் அறிந்தவரும் ஞானியும் ஆவீர்கள். நீங்கள் எதைச் சொல்கிறீர்களோ அதை, ஐயா, உங்கள் சொந்த வார்த்தை நிறைவேறட்டும்.

Verse 525 (चौपाई)

भरत बचन सुनि देखि सनेहू। सभा सहित मुनि भए बिदेहू।। भरत महा महिमा जलरासी। मुनि मति ठाढ़ि तीर अबला सी।। गा चह पार जतनु हियँ हेरा। पावति नाव न बोहितु बेरा।। औरु करिहि को भरत बड़ाई। सरसी सीपि कि सिंधु समाई।। भरतु मुनिहि मन भीतर भाए। सहित समाज राम पहिं आए।। प्रभु प्रनामु करि दीन्ह सुआसनु। बैठे सब सुनि मुनि अनुसासनु।। बोले मुनिबरु बचन बिचारी। देस काल अवसर अनुहारी।। सुनहु राम सरबग्य सुजाना। धरम नीति गुन ग्यान निधाना।।

பரதனின் வார்த்தைகளைக் கேட்டு அவனது அன்பைக் கண்டு, முனிவரும் சபை முழுவதும் உணர்ச்சிவசப்பட்டனர். பரதனின் மகிமை பெரிய வெள்ளம் போலிருந்தது; முனிவரின் அறிவு உதவியற்ற பெண்ணைப் போலக் கரையில் நின்றது. அவர் அக்கரைக்குச் செல்ல விரும்பினார், இதயத்தில் சிந்தித்தார்; படகோ பெரிய படகோ கிடைக்கவில்லை. பரதனின் பெருமையை வேறு யார் நிறைவேற்ற முடியும்? அது கடலைக் கடக்க முயலும் ஓடு போலிருந்தது. பரதன் முனிவரின் மனத்திற்குப் பிடித்திருந்தான்; தன் தோழர்களுடன் இராமர் முன் வந்தான். இறைவன் வணக்கம் செலுத்தி அவர்களுக்கு இருக்கை கொடுத்தார்; அனைவரும் அமர்ந்து முனிவரின் உபதேசத்தைக் கேட்டனர். முனிவர்களில் சிறந்தவர் நாடு, காலம், சந்தர்ப்பம் ஆகியவற்றைக் கருத்தில் கொண்டு பேசினார். "கேட்பீராக, இராமரே, எல்லாம் அறிந்த ஞானியே, நீதி, அரசியல், நற்குணம், ஞானம் ஆகியவற்றின் கருவூலமே."

Verse 526 (दोहा/सोरठा)

सब के उर अंतर बसहु जानहु भाउ कुभाउ। पुरजन जननी भरत हित होइ सो कहिअ उपाउ।।257।।

அனைவரின் இதயத்திலும் வாழுங்கள், அவர்களின் அன்பையும் வெறுப்பையும் அறிந்து கொள்ளுங்கள். குடிமக்களுக்கும், உங்கள் தாயாருக்கும், பரதனுக்கும் நன்மை பயப்பது எதுவோ அந்த வழியை நீங்கள் அறிவிக்க வேண்டும்.

Verse 527 (चौपाई)

आरत कहहिं बिचारि न काऊ। सूझ जूआरिहि आपन दाऊ।। सुनि मुनि बचन कहत रघुराऊ। नाथ तुम्हारेहि हाथ उपाऊ।। सब कर हित रुख राउरि राखें। आयसु किएँ मुदित फुर भाषें।। प्रथम जो आयसु मो कहुँ होई। माथें मानि करौ सिख सोई।। पुनि जेहि कहँ जस कहब गोसाईं। सो सब भाँति घटिहि सेवकाईं।। कह मुनि राम सत्य तुम्ह भाषा। भरत सनेहँ बिचारु न राखा।। तेहि तें कहउँ बहोरि बहोरी। भरत भगति बस भइ मति मोरी।। मोरें जान भरत रुचि राखि। जो कीजिअ सो सुभ सिव साखी।।

வேதனையுற்றவர்கள் சிந்திக்காமல் பேசுகிறார்கள்; ஞானிகள் சரியான பாதையைத் தாங்களே அறிந்து கொள்வார்கள். முனிவரின் வார்த்தைகளைக் கேட்டு ரகு குலத்தலைவர் கூறினார்: "ஐயா, தீர்வு உங்கள் கையில் மட்டுமே உள்ளது." "எல்லோருக்கும் நன்மை பயக்கும் வழியை நீங்கள் வகுத்துள்ளீர்கள்; உங்கள் கட்டளையைத் தாருங்கள், நான் மகிழ்ச்சியுடன் பேசுவேன்." "எனக்கு முதலில் என்ன கட்டளை வருகிறதோ அதை என் தலையில் ஏற்றுக் கொண்டு அந்த அறிவுரையைப் பின்பற்றுவேன்." "அதன் பிறகு, ஐயா, நீங்கள் என்ன சொல்வீர்களோ அனைத்தும் உங்கள் பணியாளனால் எல்லா வகையிலும் நிறைவேற்றப்படும்." முனிவர் கூறினார்: "இராமரே, நீங்கள் உண்மையைப் பேசுகிறீர்கள்; பரதனின் அன்புக்கான கரிசனையை நீங்கள் ஒதுக்கவில்லை." "ஆகையால் நான் மீண்டும் மீண்டும் சொல்கிறேன்: என் மனம் முழுமையாக பரதனின் பக்தியில் ஈடுபட்டுள்ளது." "பரதனின் மீதான என் அன்பை அறிந்து, நல்லது செய்யுங்கள்; நீங்கள் எது செய்கிறீர்களோ அது மங்களகரமானது, சிவன் சாட்சியாக."

Verse 528 (दोहा/सोरठा)

भरत बिनय सादर सुनिअ करिअ बिचारु बहोरि। करब साधुमत लोकमत नृपनय निगम निचोरि।।258।।

பரதனின் வேண்டுகோளை மரியாதையுடன் கேட்டு, மீண்டும் சிந்தியுங்கள். நான் நல்லோரின் அறிவுரை, உலகின் கருத்து, அரசர்களின் வழி ஆகியவற்றைப் பின்பற்றுவேன், வேதங்களை மீறாமல்.

Verse 529 (चौपाई)

गुरु अनुराग भरत पर देखी। राम ह्दयँ आनंदु बिसेषी।। भरतहि धरम धुरंधर जानी। निज सेवक तन मानस बानी।। बोले गुर आयस अनुकूला। बचन मंजु मृदु मंगलमूला।। नाथ सपथ पितु चरन दोहाई। भयउ न भुअन भरत सम भाई।। जे गुर पद अंबुज अनुरागी। ते लोकहुँ बेदहुँ बड़भागी।। राउर जा पर अस अनुरागू। को कहि सकइ भरत कर भागू।। लखि लघु बंधु बुद्धि सकुचाई। करत बदन पर भरत बड़ाई।। भरतु कहहीं सोइ किएँ भलाई। अस कहि राम रहे अरगाई।।

குருவின் பரதன் மீதான அன்பைக் கண்டு, இராமரின் இதயத்தில் சிறப்பான மகிழ்ச்சி ஏற்பட்டது. பரதன் நீதியின் வீரன் என்று அறிந்தார், உடல், மனம், பேச்சு ஆகியவற்றில் தன் பணியாளனாக. குரு கட்டளைக்கு ஏற்ப பேசினார், அவரது வார்த்தைகள் இனிமையானவை, மென்மையானவை, ஆசிர்வாதத்தின் வேர். "ஐயா, என் தந்தையின் பாதங்களின் சத்தியத்தால், பூமியில் பரதனைப் போன்ற சகோதரன் இல்லை." "குருவின் தாமரை பாதங்களில் அன்பு கொண்டவர்கள் உலகை விடவும் வேதங்களை விடவும் அதிர்ஷ்டசாலிகள்." "அவர் மீது இப்படி அன்பு இருக்கும்போது, பரதனின் அதிர்ஷ்டத்தை யார் வர்ணிக்க முடியும்?" தன் இளைய சகோதரனின் தாழ்மையைக் கண்டு, அவன் இதயத்தில் வெட்கம் கொண்டான்; அவன் முகத்தில் பரதனைப் புகழ்ந்தான். பரதன் நல்லது என்னும் மட்டுமே பேசினான்; அப்படிப் பேசி இராமர் மௌனமாக இருந்தார்.

Verse 530 (दोहा/सोरठा)

तब मुनि बोले भरत सन सब सँकोचु तजि तात। कृपासिंधु प्रिय बंधु सन कहहु हृदय कै बात।।259।।

அப்போது முனிவர் பரதனிடம் பேசினார், எல்லா தயக்கத்தையும் விட்டுவிட்டு: "மகனே, கிருபையின் கடலான, சகோதரனாகச் செல்லப்படுபவரிடம் உன் இதயத்தின் எண்ணங்களைச் சொல்."