Rig Veda 8.6.30: Mandala 8, Sukta 6, Mantra 30

Sukta 8.6

Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage)

Devata: Indra (hymn-level), with solar/fire imagery

Chandas: Jagatī (probable; verify metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

आदित्प्रत्नस्य रेतसो ज्योतिष्पश्यन्ति वासरम् । परो यदिध्यते दिवा ॥

Recitation with translationRig Veda 8.6.30

Transliteration

ā́dit pratnásya rétaso jyótiṣ paśyanti vāsarám | paró yád idhyáte divā́ ||

Translation

अथैव प्रत्नस्य रेतसो ज्योतिषा वासरं पश्यन्ति, यदा तत् दिवि परे प्रज्वलते। तदा आद्या शक्तिः परां दीप्तिम् उद्भासयति, आत्मा च चेतनायाः सत्यामुषसम् अवगच्छति।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• आदित्: then, indeed
• आदित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ + इद् (निपात) / इद् (एव, खलु)

• प्रत्नस्य: of the ancient/primeval
• प्रत्नस्य: सम्बन्ध (genitive) — ‘of’
• Type: Adjective
• Root: प्रत्न (प्रातिपदिक) प्रत्ययः -स्य

• रेतसः: of the seed/seminal fluid (generative essence)
• रेतसः: सम्बन्ध (genitive) — ‘of’
• Type: Noun
• Root: रेतस् (प्रातिपदिक) प्रत्ययः -सः

• ज्योतिष्: light, radiance
• ज्योतिष्: कर्म (object) of ‘पश्यन्ति’
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• पश्यन्ति: they see
• पश्यन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पश् (दृश्-अर्थे)

• वासरम्: the day, daylight
• वासरम्: कर्म (object) of ‘पश्यन्ति’ (apposition/second object)
• Type: Noun
• Root: वासर (प्रातिपदिक)

• परो: the farther one; the one beyond / far away
• परो: कर्तृ/विषय (subject) of ‘दिध्यते’
• Type: Adjective (used substantively) / Adverbial
• Root: पर (प्रातिपदिक)

• यदि: if/when
• यदि: —
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (निपात)

• दिध्यते: he/it thinks/meditates; (Vedic) is intent, is set upon
• दिध्यते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ध्यै / √ध्या (चिन्तायाम्; Vedic also ‘to shine/ponder’)

• दिवा: by day; in the daytime
• दिवा: अधिकारण (time) / करण (by means of daylight)
• Type: Noun (temporal/instrumental) / Adverbial
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिवा as instr. sg.)