Rig Veda 8.6.2 — Mandala 8, Sukta 6, Mantra 2

Sukta 8.6

Rishi: Kaṇva

Devata: Indra (hymn to Indra; verse describes the seers’ action in ṛta that supports Indra’s working)

Chandas: Triṣṭubh (likely; syntactically expansive and formal)

Samhita Patha (Devanagari)

प्रजामृतस्य पिप्रतः प्र यद्भरन्त वह्नयः । विप्रा ऋतस्य वाहसा ॥

Transliteration

prajā́m ṛtásya píprataḥ prá yád bháranta váhnayaḥ | víprā ṛtásya vā́hasā ||

Translation

यदा विप्रा ऋतस्य वह्नयः प्रजामृतस्य पिप्रतः प्र भरन्ति, तदा ऋतस्य वाहसा तामग्रे नयन्ति।

Word by Word

• प्रजाम्: offspring, progeny
• प्रजाम्: कर्म (पिप्रतः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्र-√जन्) प्रातिपदिक

• ऋतस्य: of ṛta (cosmic order, truth)
• ऋतस्य: सम्बन्ध (प्रजाम् इत्यस्य) / विशेषण-सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: ऋत प्रातिपदिक

• पिप्रतः: they fill, they make abundant
• पिप्रतः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पॄ/पृ (पिपर्ति) धातु

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• यत्: what, which
• यत्: कर्म (भरन्ति इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: यद् सर्वनाम-प्रातिपदिक

• भरन्ति: they bear, they bring
• भरन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भृ (भरति) धातु

• वह्नयः: bearers, carriers (often: priests/fire-bearers)
• वह्नयः: कर्ता (भरन्ति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वह्नि प्रातिपदिक

• विप्राः: inspired seers, priests
• विप्राः: कर्ता (अध्याहृत-क्रियायाः/सम्बन्धः) अथवा वह्नयः इत्यस्य समानाधिकरण
• Type: Noun
• Root: विप्र प्रातिपदिक

• ऋतस्य: of ṛta
• ऋतस्य: सम्बन्ध (वाहसा इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: ऋत प्रातिपदिक

• वाहसा: by (their) conveying power; by the means of bearing/transport
• वाहसा: करण (वाहसा = वहन-शक्त्या/वहनेन)
• Type: Noun
• Root: वाहस प्रातिपदिक