Rig Veda 10.39.9: Mandala 10, Sukta 39, Mantra 9

Sukta 10.39

Devata: Aśvins (Nāsatyā)

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

युवं ह रेभं वृषणा गुहा हितमुदैरयतं ममृवांसमश्विना । युवमृबीसमुत तप्तमत्रय ओमन्वन्तं चक्रथुः सप्तवध्रये ॥

Transliteration

yuváṃ ha rebháṃ vṛṣaṇā guhā́ hitám úd airayataṃ mamṛ-vā́ṃsam aśvinā | yuvám ṛbī́sām utá taptám átraye óman-vantaṃ cakrathuḥ saptá-vadhraye ||

Translation

युवां ह रेभं वृषणा, गुहाहितं ममृवांसम् उदैरयतम्, अश्विना। युवम् ऋबीसम् उत तप्तम् अत्रये ओमन्वन्तं (रक्षितं स्वस्थं) चक्रथुः; युवं सप्तवध्र्यं सुरक्षिततां सम्यक्प्राणं च पुनरनयतम्।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• युवाम्: you two
• युवाम्: Kartā (सह-कर्तृ; ‘you two’)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ह: indeed, surely
• ह: —
• Type: Indeclinable
• Root: ह (निपात)

• रेभम्: Rebha (the seer)
• रेभम्: Karma
• Type: Noun (proper)
• Root: रेभ (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)

• वृषणा: O two mighty/bull-like ones
• वृषणा: Sambodhana
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• गुहा: in a cave, in concealment
• गुहा: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: गुहा (प्रातिपदिक)

• हितम्: placed, hidden
• हितम्: Karma (विशेषण) / अवस्था
• Type: Participle (past passive) used adjectivally
• Root: धा → √धा (कृदन्त: ‘हित’ = स्थापित/निहित)

• उद्: up, out
• उद्: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: उद् (उपसर्ग)

• ऐरयतम्: you two raised / brought out
• ऐरयतम्: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ईरयति (caus.) ← √ईर/√इर् ‘to set in motion, raise’

• ममृवांसम्: dead/near-dead
• ममृवांसम्: Karma (विशेषण)
• Type: Perfect active participle
• Root: √मृ ‘to die’ (कृदन्त: ममृवांस् = परिपूर्ण-भूतकृदन्त, ‘having died/near-dead’)

• अश्विना: O Aśvins
• अश्विना: Sambodhana
• Type: Noun (proper)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक; देवता-नाम)

• युवम्: you two
• युवम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऋबीसम्: Ṛbīsa (a demon/foe)
• ऋबीसम्: Karma
• Type: Noun (proper)
• Root: ऋबीस (प्रातिपदिक; दैत्य/राक्षस-नाम)

• उत: and also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• तप्तम्: burnt, scorched
• तप्तम्: Karma (विशेषण)
• Type: Participle (past passive) used adjectivally
• Root: √तप् ‘to heat, burn’ (कृदन्त: तप्त)

• अत्रये: for Atri
• अत्रये: Sampradāna
• Type: Noun (proper)
• Root: अत्रि (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)

• ओमन्वन्तम्: helped/protected
• ओमन्वन्तम्: Sampradāna (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ओमन्वत् (प्रातिपदिक; ‘having help/protection’, from ओमन् ‘aid, protection’)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• चक्रथुः: you two did / accomplished
• चक्रथुः: Kriyā (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ ‘to do, make’

• सप्तवध्रये: for the one with seven bonds (Saptavadhri)
• सप्तवध्रये: Sampradāna
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: सप्त-वध्रि (समास-प्रातिपदिक; ‘having seven restraints/bonds’; वध्रि = बन्ध/वध्रि ‘halter, fetter’)