HomeRig VedaMandala 10Sukta 39Mantra 9
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 9

Sukta 10.39

Devata: Aśvins (Nāsatyā)
Chandas: Trishtubh (probable)

युवं ह रेभं वृषणा गुहा हितमुदैरयतं ममृवांसमश्विना । युवमृबीसमुत तप्तमत्रय ओमन्वन्तं चक्रथुः सप्तवध्रये ॥

यु॒वं ह॑ रे॒भं वृ॑षणा॒ गुहा॑ हि॒तमुदै॑रयतं ममृ॒वांस॑मश्विना । यु॒वमृ॒बीस॑मु॒त त॒प्तमत्र॑य॒ ओम॑न्वन्तं चक्रथुः स॒प्तव॑ध्रये ॥

yuváṃ ha rebháṃ vṛṣaṇā guhā́ hitám úd airayataṃ mamṛ-vā́ṃsam aśvinā | yuvám ṛbī́sām utá taptám átraye óman-vantaṃ cakrathuḥ saptá-vadhraye ||

You, O mighty Aśvins, raised up Rebha who was hidden in the cave, as one already dead. You made Ṛbīsa—and also the scorched one—for Atri to be protected and whole; you restored the sevenfold-bound one to safety and right breath.

यु॒वम् । ह॒ । रे॒भम् । वृ॒ष॒णा॒ । गुहा॑ । हि॒तम् । उत् । ऐ॒र॒य॒त॒म् । म॒मृ॒ऽवांस॑म् । अ॒श्वि॒ना॒ । यु॒वम् । ऋ॒बीस॑म् । उ॒त । त॒प्तम् । अत्र॑ये । ओम॑न्ऽवन्तम् । चक्रथुः । स॒प्तऽव॑ध्रये ॥युवम् । ह । रेभम् । वृषणा । गुहा । हितम् । उत् । ऐरयतम् । ममृवांसम् । अश्विना । युवम् । ऋबीसम् । उत । तप्तम् । अत्रये । ओमन्वन्तम् । चक्रथुः । सप्तवध्रये ॥yuvam | ha | rebham | vṛṣaṇā | guhā | hitam | ut | airayatam | mamṛ-vāṃsam | aśvinā | yuvam | ṛbīsam | uta | taptam | atraye | oman-vantam | cakrathuḥ | sapta-vadhraye

युवाम्you two
युवाम्:
Kartā (सह-कर्तृ; ‘you two’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
indeed, surely
:
TypeIndeclinable
Rootह (निपात)
रेभम्Rebha (the seer)
रेभम्:
Karma
TypeNoun (proper)
Rootरेभ (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)
वृषणाO two mighty/bull-like ones
वृषणा:
Sambodhana
TypeNoun/Adjective
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
गुहाin a cave, in concealment
गुहा:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootगुहा (प्रातिपदिक)
हितम्placed, hidden
हितम्:
Karma (विशेषण) / अवस्था
TypeParticiple (past passive) used adjectivally
Rootधा → √धा (कृदन्त: ‘हित’ = स्थापित/निहित)
उद्up, out
उद्:
TypeIndeclinable (preverb)
Rootउद् (उपसर्ग)
ऐरयतम्you two raised / brought out
ऐरयतम्:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootईरयति (caus.) ← √ईर/√इर् ‘to set in motion, raise’
ममृवांसम्dead/near-dead
ममृवांसम्:
Karma (विशेषण)
TypePerfect active participle
Root√मृ ‘to die’ (कृदन्त: ममृवांस् = परिपूर्ण-भूतकृदन्त, ‘having died/near-dead’)
अश्विनाO Aśvins
अश्विना:
Sambodhana
TypeNoun (proper)
Rootअश्विन् (प्रातिपदिक; देवता-नाम)
युवम्you two
युवम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
ऋबीसम्Ṛbīsa (a demon/foe)
ऋबीसम्:
Karma
TypeNoun (proper)
Rootऋबीस (प्रातिपदिक; दैत्य/राक्षस-नाम)
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
तप्तम्burnt, scorched
तप्तम्:
Karma (विशेषण)
TypeParticiple (past passive) used adjectivally
Root√तप् ‘to heat, burn’ (कृदन्त: तप्त)
अत्रयेfor Atri
अत्रये:
Sampradāna
TypeNoun (proper)
Rootअत्रि (प्रातिपदिक; ऋषि-नाम)
ओमन्वन्तम्helped/protected
ओमन्वन्तम्:
Sampradāna (विशेषण)
TypeAdjective
Rootओमन्वत् (प्रातिपदिक; ‘having help/protection’, from ओमन् ‘aid, protection’)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चक्रथुःyou two did / accomplished
चक्रथुः:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√कृ ‘to do, make’
सप्तवध्रयेfor the one with seven bonds (Saptavadhri)
सप्तवध्रये:
Sampradāna
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootसप्त-वध्रि (समास-प्रातिपदिक; ‘having seven restraints/bonds’; वध्रि = बन्ध/वध्रि ‘halter, fetter’)