Atharva Veda Anuvaka 8
Home›Atharvaveda›Kanda 7›Anuvaka 8
Kanda 710 Suktas40 Mantras

Anuvaka 8

अस्य सप्तमकाण्डस्य अष्टमानुवाके मुख्यविषयः—रक्षोघ्नेन परिधिना दृढीकृतस्थाने, यथाविधिहोमेन, बन्धमोचनकर्मणा च गृहस्य समृद्धिः तथा नक्षत्रादिदोषनिवारणरूपा रक्षणक्रिया; विशेषतः गण्डमाला/अपचितप्रकारग्रन्थिशोफेषु मूलबल-शोषण-भेदनाद्युपायैः मन्त्रौषधसंयुक्तं भैषज्यं। उपविषयाः—(१) अग्निना रक्षोघ्नपरिवेष्टनं ग्रामनिवासरक्षणं च। (२) यज्ञस्य शुद्धता—इन्द्रस्य भागस्य सम्यगर्पणं, यज्ञदोषपरिहारश्च। (३) पौष्टिकं गोपशुधन-गृहसमृद्धिकर्म—दुग्धेन, गोभिः, शुभभागेन (भगेन) च। (४) गण्डमाला/अपचितशोफेषु मूलौषधप्रभावेन शोषण-भेदनादिना चिकित्सा।

Kinds of charm

Shantika (pacifying): 4Bhaishajya (healing): 2Paushtika (prosperity): 1

Suktas in Anuvaka 8

Sukta 71

एष एकऋचो रक्षोघ्नः सूक्तः अग्निं ग्रामस्य परितो जीवत्-दुर्ग-भित्तिरिव स्थापयति, यः समुदायं तेजोमय्या प्रज्ञया बलेन च परिक्षिपति। प्रतिदिनं विप्रप्रेरितं अग्निं परिधिं कृत्वा मन्त्रः परिक्षेत्रं रक्षति, तत्र प्रविशन्तं मानुषं वा राक्षसं वा शत्रुं निवारयति, भिनत्ति, हन्ति च।

Rishi: Atharvanic tradition (specific r̥ṣi not recoverable from the single verse alone) | Devata: Agni | 1 Mantras

Sukta 72

अयं संक्षिप्त इन्द्रस्तोत्रः यज्ञं रक्षति—यजमानान् “इन्द्रस्य भागं पश्यत” इति आह्वयन्, तं च भागं यथाविधि तस्मै प्रापयितुं नियोजयन्। हविषः पाके यत् दोषाः स्युः—सुपक्वम् अपक्वं वा—तान् अपि समन्वयति; शुद्धया समर्पणबुद्ध्या प्रायश्चित्तवत् अर्पणं निर्दिशति, येन इन्द्रः सन्तुष्यति। मध्यान्हे सूर्यस्य परिवर्तने काले नियोजितः, अन्ते वज्री इन्द्रः मध्यान्ह-सवनस्य दधि पातु इति आमन्त्र्यते; ऋतेन (ऋत-क्रमेण) समन्वयात् समृद्धिं, पशुरक्षणं, यज्ञसिद्धिं च साधयति।

Rishi: Indra-hymn tradition | Devata: Indra | 3 Mantras

Sukta 73

अयं सूक्तः पौष्टिकः; क्षीरं धेनुं च भगवाहकौ पवित्रीकरोति, सावितुः ऋतस्य नियतिं तथा उषसः प्रभामयीं प्रसरां गृहसमृद्ध्या सह संयोजयति। घर्मतप्तस्य क्षीरस्य सुसंरक्षितस्य गोचरस्य च रूपकैः बहुक्षीरप्रदां धेनुं, निरामयाः पशून्, समृद्धगृहस्य शुभसिद्धिलक्षणानि च याचते। अस्य प्रभावः नित्यगोपालनं हविर्दानाचारं च ‘द्यौः कोश’ इव देवैः उद्घाटितेन सह समन्वय्य, पोषणं यज्ञरूपं पुनरुत्थानरूपं च भवतीति।

Rishi: Traditionally Atharvanic/Angiras line (hymn-level attribution varies by Anukramaṇī). | Devata: Savitar; Dawn (Uṣas); implicitly the Cow/Milk as efficacious agent. | 11 Mantras

Sukta 74

अथर्ववेदस्य ७.७४ सूक्तं संक्षिप्तं भैषज्य-मन्त्ररूपं, यत् गण्डमाला/अपचित्-रूपान् ग्रन्थि-शोफान् भित्त्वा विदारयितुं प्रवर्तते। अत्र रोगः ‘विदारणीयः’ इव मन्यते—मन्त्रस्य तीक्ष्णया वाचा तथा मूलस्य, विशेषतः ‘कृष्णा’ इति वनशक्तेः, प्रभावेण स विदीर्यते। शारीर-औषधोपायेन सह, रोगं वर्धयितुं शक्नुवन्ति ये द्वेष-ईर्ष्या-क्रोधादयः शत्रुभावाः, तेषां शमनं/निष्प्रभावीकरणं च क्रियते। अन्ते च गृह्येऽग्नौ तथा व्रत-नियम-पालने आरोग्यं प्रतिष्ठाप्य कल्याणं स्थिरीकृत्य समाप्यते।

Rishi: Atharvanic healer tradition. | Devata: Medicinal root / Kṛṣṇā (as plant-power) / healing efficacy personified. | 4 Mantras

Sukta 75

एषः संक्षिप्तो द्विमन्त्रः पश्टिक-रक्षार्थं गोसमृद्धि-रक्षणमन्त्रः। अनेन गाः चरागमनमार्गे जलस्थानं च सुरक्षिताः क्रियन्ते, गोष्ठं गृहासनं च दृढीकृतं भवति। रुद्रः संहर्ता न, किन्तु जागरूकः पालकः इव आहूयते; तस्य “इषुः” अपोत्प्रतिकारकपरिधिं निर्माय रक्षां करोति। आपः तथा च शिवा देव्यो गोव्रजं स्वामिनः क्षेत्रं च शोधयन्तु, अभ्यञ्जयन्तु, बलयन्तु इति प्रार्थ्यन्ते।

Rishi: Atharvanic tradition | Devata: Rudra (as protector) with implicit Āpaḥ (Waters) and cattle as beneficiaries | 2 Mantras

Sukta 76

अथर्ववेदे ७.७६ भैषज्यसूक्तं गण्डमालासदृशानां ग्रीवास्थिशोथानां भेदन-शोषणाभ्यां प्रशमनाय प्रवृत्तम्। रोगोऽत्र शत्रुरिव संबोध्यते—तं विदार्य निर्बलतां नयितुं मन्त्रः प्रयुङ्क्ते। लवणं (लवणम्) च सहायकशक्तिरूपेण शोषक-शोधकभावेन आह्वीयते। समग्रतः अथर्वणीयचिकित्सान्यायं अनुसरति—आक्रामकदोषकारकान् बहिः प्रहिणोति, देहस्य अखण्डतां च पुनः स्थापयति।

Rishi: Atharvanic tradition | Devata: The disease entity (gaṇḍamālā) as addressed adversary; salt as auxiliary power | 6 Mantras

Sukta 77

अथर्ववेदस्य ७.७७ सूक्तं संक्षिप्तं मरुत्सूक्तम् अस्ति, यत् अपोत्प्रैषिकं बन्धमोचनं च मन्त्ररूपेण प्रयुज्यते। तत्र मरुतः “तापयुक्तं” हविः प्रतिगृह्णन्तु, यजमानं रक्षन्तु, शत्रुकृतं हिंसादोषं च भक्षयन्त्विति प्रार्थ्यते। शत्रोः बन्धनं प्रत्यग् एव तस्मै प्रतिनीयते, तथा रोगिणः गृहस्थस्य वा ‘एनसः’ (अपराध-दूषण-क्लेश) पाशाः शिथिलाः स्युरिति याच्यते। अस्य सूक्तस्य विशेषशक्तिः मरुतां तपः—शोधकं दण्डकं च उष्णत्वम्—सह गणरक्षणेन शीघ्रप्रत्युपस्थानेन च।

Rishi: Atharvanic tradition (commonly assigned by Anukramaṇī to an Atharvan/Angiras line for such apotropaic material). | Devata: Maruts (as troop-protectors and purifiers). | 3 Mantras

Sukta 78

अयं संक्षिप्तोऽथर्वणीयः सूक्तः कर्मणि “विमोचनम्” आचरति—वाचा रज्जून्, युगानि, बन्धनानि च शिथिलीकरोति, ये कैदं पीडां वा शत्रुबन्धनं सूचयन्ति। बन्धान् विमुच्य तत्क्षणमेव मुक्तावस्थां स्थिरीकरोति—दिव्येन ब्रह्मणा अग्निं युनक्ति, येन लाभार्थी क्षत्रसदृशीं रक्षाशक्तिं, सौभाग्यं, वसु च प्राप्नोति। द्वयोः प्रवृत्त्योः—विमोचनस्य पुनर्बलप्रदाने च—अग्निः शोधकश्च नवमुक्तस्थितेः प्रत्यवस्थापकश्च कृतः।

Rishi: Atharvanic tradition. | Devata: Agni (as purifier and stabilizer of the release). | 2 Mantras

Sukta 79

अयं संक्षिप्तः चान्द्रः सूक्तः अमावास्यां (नवचन्द्ररात्रिम्) सजीवां देवीशक्तिं पवित्रीकरोति, यस्यां देवाः समवायन्ते, यस्याश्च गृहाय समृद्धिः दुग्धेव दोह्यते। हविषा यजित्वा रात्र्याम्/अमावास्यायां निधीनां संग्राहिकां देवीं समाह्वयन् पाठकः यज्ञसम्पूर्णतां, ऊर्जं, पुष्टिं, रयिं, सुवीर्यं च प्रजां प्रार्थयते। अस्य प्रभावः एतस्मिन् निहितः यत् सीमास्थितां नवचन्द्ररात्रिं पुण्यस्य देवसन्निधेः च शक्तिमतीं धारिणीं मन्यते; तेन गृह्यं व्रतम् भौतिकफलप्रदं भवति।

Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī attribution varies for lunar hymns) | Devata: Rātrī / Amāvāsyā (New-Moon as goddess) | 4 Mantras

Sukta 80

अयं लघुस्तोत्रः पौर्णमासीं (पूर्णचन्द्रां) विजयीं सर्वसम्पूर्णां च विश्वशक्तिं पवित्रीकरोति, यस्यां देवा निवसन्ति, यया च मनुष्याः यज्ञसमृद्ध्या सह प्रमोदन्ते। सम्यग् चान्द्रव्रतपालनं हविर्दानं च पूर्णतया (पूर्णता), समृद्ध्या, इष्टकामसिद्ध्या, तथा स्वर्गप्राप्तिहेतुना पुण्येन सह सम्बध्नाति।

Rishi: Atharvanic tradition (Anukramaṇī varies) | Devata: Paurṇamāsī (Full-Moon) | 4 Mantras

Deities of Anuvaka 8

  • Agni

    Protector (fortress/warder against rakṣas)

    In 1 hymn

  • Indra

    Protector and rite-receiver (ensures proper oblation/portion)

    In 1 hymn

  • Savitar

    Prosperity-giver and order-setter (paustika regularity)

    In 1 hymn

  • UshasUṣas (Dawn)

    Prosperity-bringer and renewer (radiant advance of wellbeing)

    In 1 hymn

  • Rudra

    Protector-healer for cattle and household seat

    In 1 hymn

  • Maruts

    Protector-destroyer (consumes hostile harm, releases from danger)

    In 1 hymn

  • AmavasyaAmāvāsyā (New-Moon Night)

    Prosperity-bestower and ritual focus (gathering of gods)

    In 1 hymn

  • PaurnamasiPaurṇamāsī (Full-Moon)

    Completer/victor and abundance-bestower

    In 1 hymn

  • Atharvanic plant / root poweroṣadhi/mūla

    Healer (splits, dries, dissolves swellings)

    In 2 hymns

Inside Anuvaka 8

The theme

Ritual-astral protection and household flourishing through fortified space, right offering, and bond-release, with focused healing for glandular swellings

Threads through it

  • Rakṣoghna enclosure and settlement-warding via Agni
  • Ritual correctness: securing Indra’s due share and repairing imperfections
  • Paustika cattle/house prosperity through milk, cow, and auspicious portion (bhaga)
  • Bhaiṣajya therapy for gaṇḍamālā/apacit-type swellings using root-power and drying/splitting imagery
  • Apotropaic reversal: Marut protection and consuming hostile harm
  • Bond-loosening and release from cords, yokes, and hostile bindings
  • Lunar observances: Amāvāsyā and Paurṇamāsī as prosperity-bearing divine nights

Who it serves

Protecting a village/household and its rites, ensuring offerings are properly delivered, safeguarding cattle and dairy wealth, treating neck/gland swellings, undoing bindings/captivity, and drawing prosperity from new- and full-moon rites

What it heals

  • Gaṇḍamālā / apacit-type glandular swellings (neck/lymphatic enlargements)Sukta 7.74, 7.76
  • Hostile binding, captivity, constriction (cords/yokes/fastenings as affliction)Sukta 7.78
  • General apotropaic defense—repelling rakṣas, hostile harm, and ritual obstructionSukta 7.71, 7.77, 7.72
  • Cattle vulnerability (loss on the way to pasture/water; insecurity of cowshed)Sukta 7.75
  • Household prosperity and auspicious portion (bhaga) via milk/cow and lunar ritesSukta 7.73, 7.79, 7.80

Frequently Asked Questions

They form a household-and-rite protection cycle: fortify space (Agni), correct offerings (Indra), secure cattle and prosperity (cow/milk; lunar nights), undo bindings, and apply targeted healing for swellings.

Suktas 7.74 and 7.76; they combine mantra with root/plant power, commanding the swelling to be split, dissolved, and dried up until it is rendered powerless.

Suktas 7.79 (Amāvāsyā) and 7.80 (Paurṇamāsī) sacralize the lunar nights as divine powers where the gods dwell; offerings made then are framed as sources of sacrificial completeness and household abundance.

Read Atharva Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play