Sukta 6
Rishi: Atharvanic tradition (maṇi-hymn stratum; specific r̥ṣi varies by anukramaṇī).
Devata: Maṇi (amulet as personified protective power); implicit ojas.
Chandas: Anuṣṭubh (compact, performative)
अथर्ववेदस्य १०.६ सूक्तं मणिसूक्तम्। अत्र रक्षामणिं बद्ध्वा तस्याभिषेकः क्रियते; स मणिः सजीवशक्तिरिव धारकस्य ओजः (प्राणबलम्) वर्चः (तेजः-प्रतापम्) च रक्षति। समृद्धिं तथा श्रवण-दर्शनादीनां इन्द्रियाणां बलवृद्धिं ददाति; किं चाभिचारिक-छायामपि वहति—मन्त्रशक्त्या प्रतिद्वन्द्विनः शत्रु-प्रधान्यं/अधिकारं ‘छिद्यते’, द्वेषश्च प्रत्यावर्त्यते। अन्ते गृह्याग्नौ हविर्दानेन मणिशक्तिरग्निस्वीकारेण संयुज्यते, रक्षणं वृद्धिं च दृढीकृत्य।
Mantras
Mantra 1
मणिबन्धनम्। अ॒रा॒ती॒योर्भ्रातृ॑व्यस्य दु॒र्हार्दो॑ द्विष॒तः शिरः॑ । अपि॑ वृश्चा॒म्योज॑सा
मणिबन्धनम्। अ॒राती॒योर्भ्रातृ॑व्यस्य दु॒र्हार्दो॑ द्विष॒तः शिरः॑ । अपि॑ वृश्चा॒म्योज॑सा ।
Mantra 2
वर्म॒ मह्य॑म॒यं म॒णिः फाला॑ज्जा॒तः क॑रिष्यति । पू॒र्णो म॒न्थेन॒ माग॑म॒द् रसे॑न स॒ह वर्च॑सा
अयं मणिः फालाज्जातो मह्यं वर्म करिष्यति। मन्थेन पूर्णो रसेन सह वर्चसा च मा गमत्।
Mantra 3
यत् त्वा॑ शि॒क्वः प॒राव॑धी॒त् तक्षा॒ हस्ते॑न॒ वास्या॑ । आप॑स्त्वा॒ तस्म॑ज्जीव॒लाः पु॒नन्तु॒ शुच॑यः॒ शुचि॑म्
यत् त्वा शिल्पी परावधीत्तक्षा हस्तेन वास्या। आपस्त्वा तस्माज्जीवलाः पुनन्तु शुचयः शुचिम्।
Mantra 4
हिर॑ण्यस्रग॒यं म॒णिः श्र॒द्धां य॒ज्ञं महो॒ दध॑त्। गृ॒हे व॑सतु॒ नोऽति॑थिः
हिरण्यस्रगयं मणिः श्रद्धां यज्ञं महो दधत्। गृहे वसतु नोऽतिथिः।
Mantra 5
तस्मै॑ घृ॒तं सुरां॒ मध्वन्न॑मन्नं क्षदामहे । स नः॑ पि॒तेव॑ पु॒त्रेभ्यः॒ श्रेयः॑श्रेयश्चिकित्सतु॒ भूयो॑भूयः॒ श्वःश्वो॑ दे॒वेभ्यो॒ म॒णिरेत्य॑
तस्मै वयं घृतं सुरां मधु अन्नं च—बह्वन्नमेव—क्षदामहे। स नः पितेव पुत्रेभ्यः श्रेयःश्रेयः सततं चिकित्सतु; भूयो भूयः श्वःश्वः। देवेभ्यो मणिर् एत्य् अग्रे गच्छति।
Mantra 6
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॑र्म॒णिं फालं॑ घृत॒श्चुत॑मु॒ग्रं ख॑दि॒रमोज॑से । तम॒ग्निः प्रत्य॑मुञ्चत॒ सो अ॑स्मै दुह॒ आज्यं॒ भूयो॑भूयः॒ श्वःश्व॒स्तेन॒ त्वं द्वि॑ष॒तो ज॑हि
यं बृहस्पतिर् अबध्नात्—मणिं फालं घृतश्चुतम् उग्रं खदिरम् ओजसे—तम् अग्निः प्रत्य् अमुञ्चत्। स अस्मै आज्यं दुहे भूयो भूयः श्वःश्वः। तेन त्वं द्विषतः जहि।
Mantra 7
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॑र्म॒णिं फालं॑ घृत॒श्चुत॑मु॒ग्रं ख॑दि॒रमोज॑से । तमिन्द्रः॒ प्रत्य॑मुञ्च॒तौज॑से वी॒र्याऽय॒ कम्। सो अ॑स्मै॒ बल॒मिद् दु॑हे॒ भूयो॑भूयः॒ श्वःश्व॒स्तेन॒ त्वं द्वि॑ष॒तो ज॑हि
यमबध्नाद् बृहस्पतिर्मणिं फालं घृतश्चुतम् उग्रं खदिरम् ओजसे। तमिन्द्रः प्रत्य॑मुञ्चत—ओजसे, वीर्याय, कम्। सः अस्मै बलमिद् दुहे भूयोभूयः श्वःश्वः; तेन त्वं द्विषतो जहि।
Mantra 8
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॑र्म॒णिं फालं॑ घृत॒श्चुत॑मु॒ग्रं ख॑दि॒रमोज॑से । तं सोमः॒ प्रत्य॑मुञ्चत म॒हे श्रोत्रा॑य॒ चक्ष॑से । सो अ॑स्मै॒ वर्च॒ इद् दु॑हे॒ भूयो॑भूयः॒ श्वःश्व॒स्तेन॒ त्वं द्वि॑ष॒तो ज॑हि
यमबध्नाद् बृहस्पतिर्मणिं फालं घृतश्चुतम् उग्रं खदिरम् ओजसे। तं सोमः प्रत्य॑मुञ्चत—महे श्रोत्राय चक्षसे। सः अस्मै वर्च इद् दुहे भूयोभूयः श्वःश्वः; तेन त्वं द्विषतो जहि।
Mantra 9
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॑र्म॒णिं फालं॑ घृत॒श्चुत॑मु॒ग्रं ख॑दि॒रमोज॑से । तं सूर्यः॒ प्रत्य॑मुञ्चत॒ तेने॒मा अ॑जय॒द् दिशः॑ । सो अ॑स्मै॒ भूति॒मिद् दु॑हे॒ भूयो॑भूयः॒ श्वःश्व॒स्तेन॒ त्वं द्वि॑ष॒तो ज॑हि
यां मणिं बृहस्पतिर्यमबध्नाद्—फालं घृतश्चुतम् उग्रं खदिरमोजसे—तां सूर्यः प्रत्ययमुञ्चत्; तेनैमा दिशोऽजयत्। स एवास्मै भूतिमिद् दुहे भूयोभूयः श्वःश्वः; तेन त्वं द्विषतो जहि।
Mantra 10
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॑र्म॒णिं फालं॑ घृत॒श्चुत॑मु॒ग्रं ख॑दि॒रमोज॑से । तं बिभ्र॑च्च॒न्द्रमा॑ म॒णिमसु॑राणां॒ पुरो॑ऽजयद् दान॒वानां॑ हिर॒ण्ययीः॑ । सो अ॑स्मै॒ श्रिय॒मिद् दु॑हे॒ भूयो॑भूयः॒ श्वः॒श्व॒स्तेन॒ त्वं द्वि॑ष॒तो ज॑हि
यां मणिं बृहस्पतिर्यमबध्नाद्—फालं घृतश्चुतम् उग्रं खदिरमोजसे—तां मणिं बिभ्रच्चन्द्रमा असुराणां पुरोऽजयद् दानवानां हिरण्ययीः। स एवास्मै श्रियमिद् दुहे भूयोभूयः श्वःश्वः; तेन त्वं द्विषतो जहि।
Mantra 11
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॒र्वाता॑य म॒णिमा॒शवे॑ । सो अ॑स्मै वा॒जिन॑ दुहे॒ भूयो॑भूयः॒ श्वःश्व॒स्तेन॒ त्वं द्वि॑ष॒तो ज॑हि
यां मणिं बृहस्पतिर्वाताय मणिमाशवे यमबध्नात्; स एवास्मै वाजिनं दुहे भूयोभूयः श्वःश्वः; तेन त्वं द्विषतो जहि।
Mantra 12
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॒र्वाता॑य म॒णिमा॒शवे॑ । तेने॒मां म॒णिना॑ कृ॒षिम॒श्विना॑व॒भि र॑क्षतः । स भि॒षग्भ्यां॒ महो॑ दुहे॒ भूयो॑भूयः॒ श्वःश्व॒स्तेन॒ त्वं द्वि॑ष॒तो ज॑हि
यं मणिं बृहस्पतिः वाताय आशवे अबध्नात्, तेनैव मणिना अश्विनाविमां कृषिमभिरक्षताम्। स भिषग्भ्यां महो दुहे भूयोभूयः श्वःश्वः; तेन त्वं द्विषतः जहि।
Mantra 13
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॒र्वाता॑य म॒णिमा॒शवे॑ । तं बिभ्र॑त् सवि॒ता म॒णिं तेने॒दम॑जय॒त् स्वः । सो अ॑स्मै सू॒नृतां॑ दुहे॒ भूयो॑भूयः॒ श्वःश्व॒स्तेन॒ त्वं द्वि॑ष॒तो ज॑हि
यं मणिं बृहस्पतिः वातायाशवेऽबध्नात्, तं मणिं बिभ्रत् सविता तेनैवेदं सर्वं स्वः (svàr) चाजयत्। स मणिरस्मै सूनृतां—शुभां मधुरां वाचम्—भूयोभूयः श्वःश्वो दुहे; तेन त्वं द्विषतो जहि।
Mantra 14
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॒र्वाता॑य म॒णिमा॒शवे॑ । तमापो॒ बिभ्र॑तीर्म॒णिं सदा॑ धाव॒न्त्यक्षि॑ताः । स आ॑भ्यो॒ऽमृत॒मिद् दु॑हे॒ भूयो॑भूयः॒ श्वःश्व॒स्तेन॒ त्वं द्वि॑ष॒तो ज॑हि
यं मणिं बृहस्पतिः वातायाशवेऽबध्नात्, तं मणिमापो बिभ्रतीरक्षिताḥ सदा धावन्ति। स आभ्योऽमृतमिद् भूयोभूयः श्वःश्वो दुहे; तेन त्वं द्विषतो जहि।
Mantra 15
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॒र्वाता॑य म॒णिमा॒शवे॑ ।तं राजा॒ वरु॑णो म॒णिं प्रत्य॑मुञ्चत शं॒भुव॑म्। सो अ॑स्मै स॒त्यमिद् दु॑हे॒ भूयो॑भूयः॒ श्वःश्व॒स्तेन॒ त्वं द्वि॑ष॒तो ज॑हि
यं मणिं बृहस्पतिः वातायाशवेऽबध्नात्, तं शम्भुवं मणिं राजा वरुणः प्रत्य॑मुञ्चत यथाविधि। स अस्मै सत्यमिद् भूयोभूयः श्वःश्वो दुहे; तेन त्वं द्विषतो जहि।
Mantra 16
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॒र्वाता॑य म॒णिमा॒शवे॑ । तं दे॒वा बिभ्र॑तो म॒णिं सर्वां॑ल्लो॒कान् यु॒धाज॑यन्। स ए॑भ्यो॒ जिति॒मिद् दु॑हे॒ भूयो॑भूयः॒ श्वःश्व॒स्तेन॒ त्वं द्वि॑ष॒तो ज॑हि
यो मणिर्बृहस्पतिना वातायाशवे बद्धः, तं मणिं बिभ्रतो देवाः संग्रामेण सर्वाँल्लोकान् अजैषुः। स एभ्यो विजयमेव दुहे भूयो भूयः श्वःश्वः; तेन त्वं द्विषतः जहि।
Mantra 17
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॒र्वाता॑य म॒णिमा॒शवे॑ । तमि॒मं दे॒वता॑ म॒णिं प्रत्य॑मुञ्चन्त शं॒भुव॑म्। स आ॑भ्यो॒ विश्व॒मिद् दु॑हे॒ भूयो॑भूयः॒ श्वःश्व॒स्तेन॒ त्वं द्वि॑ष॒तो ज॑हि
यं बध्नाद् बृहस्पतिर्वाताय मणिमाशवे । तमिमं देवता मणिं प्रत्य॑मुञ्चन्त शंभुवम् । स आभ्यो विश्वमिद् दुहे भूयोभूयः श्वःश्वः । तेन त्वं द्विषतो जहि ॥
Mantra 18
ऋ॒तव॒स्तम॑बध्नतार्त॒वास्तम॑बध्नत । सं॒व॒त्स॒रस्तं ब॒द्ध्वा सर्वं॑ भू॒तं वि र॑क्षति
ऋतवस्तमबध्नत; ऋतवास्तमबध्नत। संवत्सरस्तं बद्ध्वा सर्वं भूतं वि रक्षति।
Mantra 19
अ॒न्त॒र्दे॒शा अ॑बध्नत प्र॒दिश॒स्तम॑बध्नत । प्र॒जाप॑तिसृष्टो म॒णिर्द्वि॑ष॒तो मेऽध॑राँ अकः
अन्तर्देशा अबध्नत; प्रदिशस्तमबध्नत। प्रजापतिसृष्टो मणिर्द्विषतो मेऽधराँ अकः।
Mantra 20
अथ॑र्वाणो अबध्नताथर्व॒णा अ॑बध्नत । तौर्मे॒दिनो॒ अङ्गि॑रसो॒ दस्यू॑नां बिभिदुः॒ पुर॒स्तेन॒ त्वं द्वि॑ष॒तो ज॑हि
अथर्वाणो अबध्नत; अथर्वणा अबध्नत। तौर्मेदिनोऽङ्गिरसो दस्यूनां बिभिदुः पुरः; तेन त्वं द्विषतो जहि।
Mantra 21
तं धा॒ता प्रत्य॑मुञ्चत॒ स भू॒तं व्यऽकल्पयत्। तेन॒ त्वं द्वि॑ष॒तो ज॑हि
तं धाता प्रत्यमुञ्चत; स भूतं व्यकल्पयत्। तेन त्वं द्विषतः जहि।
Mantra 22
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॑र्दे॒वेभ्यो॒ असु॑रक्षितिम्। स मा॒यं म॒णिराग॑म॒द् रसे॑न स॒ह वर्च॑सा
यं बृहस्पतिर्देवेभ्योऽबध्नादसुरक्षितिं (जेतुम्), स माणिर्मायं मणिरागमद्रसेन सह वर्चसा।
Mantra 23
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॑र्दे॒वेभ्यो॒ असु॑रक्षितिम्। स मा॒यं म॒णिराग॑मत् स॒ह गोभि॑रजा॒विभि॒रन्ने॑न प्र॒जया॑ स॒ह
यं बृहस्पतिर्देवेभ्योऽसुरक्षितिं जेतुं अबध्नात्, स मणिः स्वमायाशक्त्या इहागमत्—सह गोभिः, सह अजाविभिः, सह अन्नेन, सह प्रजया।
Mantra 24
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॑र्दे॒वेभ्यो॒ असु॑रक्षितिम्। स मा॒यं म॒णिराग॑मत् स॒ह व्री॑हिय॒वाभ्यां॒ मह॑सा॒ भूत्या॑ स॒ह
यं बृहस्पतिर्देवेभ्योऽसुरक्षितिं जेतुं अबध्नात्, स मणिः स्वमायाशक्त्या इहागमत्—सह व्रीहियवाभ्याम्, सह महसा, सह भूत्या।
Mantra 25
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॑र्दे॒वेभ्यो॒ असु॑रक्षितिम्। स मा॒यं म॒णिराग॑म॒न्मधो॑र्घृ॒तस्य॒ धार॑या की॒लाले॑न म॒णिः स॒ह
यं बृहस्पतिर्देवेभ्योऽसुरक्षितिं जेतुं अबध्नात्, स मणिः स्वमायाशक्त्या इहागमत्—मधुना सह, घृतस्य धारया सह, कीलालेन सह; मणिः स्वयमेव सहचरः।
Mantra 26
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॑र्दे॒वेभ्यो॑ असु॑रक्षितिम्। स मा॒यं म॒णिराग॑मदू॒र्जया॒ पय॑सा स॒ह द्रवि॑णेन श्रि॒या स॒ह
यां बृहस्पतिर्देवेभ्योऽसुररक्षितिं (दुर्गां) जिगीषन् अबध्नात्—स मणिरिह मायेव शक्त्या समागमत्; ऊर्जया पयसा सह, द्रविणेन सह, श्रिया सह।
Mantra 27
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॑र्दे॒वेभ्यो॑ असु॑रक्षितिम्। स मा॒यं म॒णिराग॑म॒त् तेज॑सा॒ त्विष्या॑ स॒ह यश॑सा की॒र्त्याऽ स॒ह
यं बृहस्पतिर् देवेभ्योऽबध्नाद् असुरक्षितिम्। स तस्मात् मणिर् माया आगमत्—तेजसा त्विष्या सह, यशसा कीर्त्या च सह।
Mantra 28
यमब॑ध्ना॒द् बृह॒स्पति॑र्दे॒वेभ्यो॒ असु॑रक्षितिम्। स मा॒यं म॒णिराग॑मत् सर्वा॑भि॒र्भूति॑भिः स॒ह
यां बृहस्पतिः देवेभ्योऽबध्नात्—असुररक्षितिं दुर्गाम्; तस्माद् मणिर्माया समागतः सर्वाभिर्भूतिभिः सह।
Mantra 29
तमि॒मं दे॒वता॑ म॒णिं मह्यं॑ ददतु॒ पुष्ट॑ये । अ॒भि॒भुं क्ष॑त्र॒वर्ध॑नं सपत्न॒दम्भ॑नं म॒णिम्
देवताः तमिमं मणिं मह्यं ददतु पुष्टये—अभिभुं क्षत्रवर्धनं सपत्नदम्भनं मणिम्।
Mantra 30
ब्रह्म॑णा॒ तेज॑सा स॒ह प्रति॑ मुञ्चामि मे शि॒वम्। अ॒स॒प॒त्नः स॑पत्न॒हा स॒पत्ना॒न् मेऽध॑रां अकः
ब्रह्मणा तेजसा सह प्रति मुञ्चामि मे शिवम्। असपत्नः सपत्नहा सपत्नान् मेऽधरान् अकः।
Mantra 31
उत्त॑रं द्विष॒तो माम॒यं म॒णिः कृ॑णोतु देव॒जाः । यस्य॑ लो॒का इ॒मे त्रयः॒ पयो॑ दु॒ग्धमु॒पास॑ते । स मा॒यमधि॑ रोहतु म॒णिः श्रैष्ठ्या॑य मूर्ध॒तः
द्विषतः उत्तरं मां देवजाः मणिरयं कृणोतु। यस्येमे त्रयो लोकाः पयसा दुग्धेन चोपासते, स मणिर्मय्यामधि मायेऽधि श्रैष्ठ्याय मूर्धतः समारोहतु।
Mantra 32
यं दे॒वाः पि॒तरो॑ मनु॒ष्याऽ उप॒जीव॑न्ति सर्व॒दा। स मा॒यमधि॑ रोहतु म॒णिः श्रैष्ठ्या॑य मूर्ध॒तः
यं देवाः पितरः मनुष्याश्च सर्वदा उपजीवन्ति, स मणिः स्वमायया मम मूर्ध्नः समारोहतु—श्रैष्ठ्याय।
Mantra 33
यथा॒ बीज॑मु॒र्वरा॑यां कृ॒ष्टे फाले॑न॒ रोह॑ति । ए॒वा मयि॑ प्र॒जा प॒शवोऽन्न॑मन्नं॒ वि रो॑हतु
यथा बीजम् उर्वरायां भूमौ फालेन कृष्टे रोहति, एवम् मयि प्रजाः पशवोऽन्नम्—अन्नम् अन्नं च—वि रोहतु।
Mantra 34
यस्मै॑ त्वा यज्ञवर्धन॒ मणे॑ प्र॒त्यमु॑चं शि॒वम्। तं त्वं श॑तदक्षिण॒ मणे॒ श्रैष्ठ्या॑य जिन्वतात्
यस्मै त्वा यज्ञवर्धन मणे प्रत्यमुचं शिवम्। तं त्वं शतदक्षिण मणे श्रैष्ठ्याय जिन्वतात्॥
Mantra 35
ए॒तमि॒ध्मं स॒माहि॑तं जुषा॒णो अग्ने॒ प्रति॑ हर्य॒ होमैः॑ । तस्मि॑न् विदेम सुम॒तिं स्व॒स्ति प्र॒जां चक्षुः॑ प॒शून्त्समि॑द्धे जा॒तवे॑दसि॒ ब्रह्म॑णा
एतमिध्मं समाहितं जुषाणो अग्ने प्रति हर्य होमैः। तस्मिन् विदेम सुमतिं स्वस्ति प्रजां चक्षुः पशून्त्समिद्धे जातवेदसि ब्रह्मणा॥
Frequently Asked Questions
It is a jewel/amulet treated as a personified protective power. The hymn consecrates its binding so it actively guards the wearer and generates vitality (ojas) and radiance (varcas).
Its main orientation is paustika-protective (strength, prestige, welfare), but it has an abhicārika edge: several lines aim to suppress or "cut down" the hostile rival’s potency and authority.
Bṛhaspati provides a divine precedent for binding the maṇi, Soma is linked with releasing its boons (notably hearing and sight), and Agni Jātavedas seals the rite through oblations that stabilize welfare such as progeny and cattle.
Ask anything about Sukta 6 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
