
Rishi: Atharvanic tradition (exact r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī; commonly treated as an Atharvanic prosperity formula-set)
Devata: Dakṣiṇā (personified), with Sūrya as cosmological guarantor
Chandas: Anuṣṭubh (probable; short pāda structure consistent with anuṣṭubh-style Atharvanic formulas)
अयं सूक्तसमूहः आथर्वणं पौष्टिकं ब्रह्मवर्चसकरं च मन्त्रसमुच्चयः, यत्र दक्षिणा (यज्ञदक्षिणा व्यक्तीभूता) कर्तुः प्रति पुनरावर्ततामिति प्रार्थ्यते—यथा सूर्यस्य परिभ्रमणं नित्यं विश्वसनीयं च। धनसमृद्धेः ब्राह्मणवर्चसस्य च पौष्टिकप्रयोजनस्य सह, अस्मिन् सूक्ते प्रतिद्वन्द्विनिग्रह-पराभव-परवशीकरणपराः अपि धाराः सन्ति; विश्वव्यापिनः पादक्षेप-निर्वासनरूपैः प्रतिमानैः, तथा यजमानवंशाय तेजः प्राणं आयुः च ‘परिवेष्ट्य’ आरोपयन्।
Mantra 1
विजयप्राप्तिः। (१) इन्द्र॒स्यौज॒ स्थेन्द्र॑स्य॒ सह॒ स्थेन्द्र॑स्य॒ बलं॒ स्थेन्द्र॑स्य वी॒र्यं॑१ स्थेन्द्र॑स्य नृ॒म्णं स्थ॑ । जि॒ष्णवे॒ योगा॑य ब्रह्मयो॒गैर्वो॑ युनज्मि
इन्द्रस्यौजः स्थ; इन्द्रस्य सहः स्थ; इन्द्रस्य बलं स्थ; इन्द्रस्य वीर्यं स्थ; इन्द्रस्य नृम्णं स्थ। जिष्णवे योगाय ब्रह्मयोगैर्वो युनज्मि।
Mantra 2
इन्द्र॒स्यौज॒ स्थेन्द्र॑स्य॒ सह॒ स्थेन्द्र॑स्य॒ बलं॒ स्थेन्द्र॑स्य वी॒र्यं॑१ स्थेन्द्र॑स्य नृ॒म्णं स्थ॑ । जि॒ष्णवे॒ योगा॑य क्षत्रयो॒गैर्वो॑ युनज्मि
इन्द्रस्यौजः स्थ, इन्द्रस्य सहः स्थ, इन्द्रस्य बलं स्थ, इन्द्रस्य वीर्यं स्थ, इन्द्रस्य नृम्णं स्थ। जिष्णवे योगाय क्षत्रयोगैर्वो युनज्मि।
Mantra 3
इन्द्र॒स्यौज॒ स्थेन्द्र॑स्य॒ सह॒ स्थेन्द्र॑स्य॒ बलं॒ स्थेन्द्र॑स्य वी॒र्यं॑१ स्थेन्द्र॑स्य नृ॒म्णं स्थ॑ । जि॒ष्णवे॒ योगा॑येन्द्रयो॒गैर्वो॑ युनज्मि
इन्द्रस्यौजः स्थ, इन्द्रस्य सहः स्थ, इन्द्रस्य बलं स्थ, इन्द्रस्य वीर्यं स्थ, इन्द्रस्य नृम्णं स्थ। जिष्णवे योगायेन्द्रयोगैर्वो युनज्मि।
Mantra 4
इन्द्र॒स्यौज॒ स्थेन्द्र॑स्य॒ सह॒ स्थेन्द्र॑स्य॒ बलं॒ स्थेन्द्र॑स्य वी॒र्यं॑१ स्थेन्द्र॑स्य नृ॒म्णं स्थ॑ । जि॒ष्णवे॒ योगा॑य सोमयो॒गैर्वो॑ युनज्मि
इन्द्रस्यौजः स्थ, इन्द्रस्य सहः स्थ, इन्द्रस्य बलं स्थ, इन्द्रस्य वीर्यं स्थ, इन्द्रस्य नृम्णं स्थ। जिष्णवे योगाय सोमयोगैर्वो युनज्मि।
Mantra 5
इन्द्र॒स्यौज॒ स्थेन्द्र॑स्य॒ सह॒ स्थेन्द्र॑स्य॒ बलं॒ स्थेन्द्र॑स्य वी॒र्यं॑१ स्थेन्द्र॑स्य नृ॒म्णं स्थ॑ । जि॒ष्णवे॒ योगा॑याप्सुयो॒गैर्वो युनज्मि
इन्द्रस्यौजः स्थ, इन्द्रस्य सहः स्थ, इन्द्रस्य बलं स्थ, इन्द्रस्य वीर्यं स्थ, इन्द्रस्य नृम्णं स्थ। जिष्णवे योगाय अप्सुयोगैर्वो युनज्मि।
Mantra 6
इन्द्र॒स्यौज॒ स्थेन्द्र॑स्य॒ सह॒ स्थेन्द्र॑स्य॒ बलं॒ स्थेन्द्र॑स्य वी॒र्यं॑१ स्थेन्द्र॑स्य नृ॒म्णं स्थ॑ । जि॒ष्णवे॒ योगा॑य॒ विश्वा॑नि मा भू॒तान्युप॑ तिष्ठन्तु यु॒क्ता म॑ आप स्थ
इन्द्रस्यौजः स्थ, इन्द्रस्य सहः स्थ, इन्द्रस्य बलं स्थ, इन्द्रस्य वीर्यं स्थ, इन्द्रस्य नृम्णं स्थ। जिष्णवे योगाय—विश्वानि मा भूतान्युप तिष्ठन्तु युक्ता; म आपः स्थ।
Mantra 7
(२) अ॒ग्नेर्भा॒ग स्थ॑ । अ॒पां शु॒क्रमा॑पो देवी॒र्वर्चो॑ अ॒स्मासु॑ धत्त । प्र॒जाप॑तेर्वो॒ धाम्ना॒स्मै लो॒काय॑ सादये
अग्नेर्भागः स्थ। अपां शुक्रमाः, आपो देवीः, वर्चोऽस्मासु धत्त। प्रजापतेर्वो धाम्ना—स्वेनैव स्थापितेन बलेन—अस्मै लोकायैनं सादये।
Mantra 8
इन्द्र॑स्य भा॒ग स्थ॑ । अ॒पां शु॒क्रमा॑पो देवी॒र्वर्चो॑ अ॒स्मासु॑ धत्त । प्र॒जाप॑तेर्वो॒ धाम्ना॒स्मै लो॒काय॑ सादये
इन्द्रस्य भागः स्थ। अपां शुक्रमाः, आपो देवीः, वर्चोऽस्मासु धत्त। प्रजापतेर्वो धाम्ना—स्वेनैव स्थापितेन बलेन—अस्मै लोकायैनं सादये।
Mantra 9
सोम॑स्य भा॒ग स्थ। अ॒पां शु॒क्रमा॑पो देवी॒र्वर्चो॑ अ॒स्मासु॑ धत्त । प्र॒जाप॑तेर्वो॒ धाम्ना॒स्मै लो॒काय॑ सादये
सोमस्य भागः स्थ। अपां शुक्रमाः, आपो देवीः, वर्चोऽस्मासु धत्त। प्रजापतेर्वो धाम्ना—स्वेनैव स्थापितेन बलेन—अस्मै लोकायैनं सादये।
Mantra 10
वरु॑णस्य भा॒ग स्थ॑। अ॒पां शु॒क्रमा॑पो देवी॒र्वर्चो॑ अ॒स्मासु॑ धत्त । प्र॒जाप॑तेर्वो॒ धाम्ना॒स्मै लो॒काय॑ सादये
वरुणस्य भागः स्थ। अपां शुक्राः, आपो देवीः, वर्चोऽस्मासु धत्त। प्रजापतेर्वो धाम्ना—स्वेनैव स्थिरधाम्ना—अस्मै लोकाय एनं पुरुषं सादये।
Mantra 11
मि॒त्रावरु॑णयोर्भा॒ग स्थ॑। अ॒पां शु॒क्रमा॑पो देवी॒र्वर्चो॑ अ॒स्मासु॑ धत्त । प्र॒जाप॑तेर्वो॒ धाम्ना॒स्मै लो॒काय॑ सादये
मित्रावरुणयोर्भागः स्थ। अपां शुक्राः, आपो देवीः, वर्चोऽस्मासु धत्त। प्रजापतेर्वो धाम्ना—स्वेनैव स्थिरधाम्ना—अस्मै लोकाय एनं पुरुषं सादये।
Mantra 12
य॒मस्य॑ भा॒ग स्थ॑। अ॒पां शु॒क्रमा॑पो देवी॒र्वर्चो॑ अ॒स्मासु॑ धत्त । प्र॒जाप॑तेर्वो॒ धाम्ना॒स्मै लो॒काय॑ सादये
यूयं यमस्य भागः स्थ । अपां शुक्रमापो देवीर्वर्चोऽस्मासु धत्त । प्रजापतेर्वो धाम्ना—अस्मै लोकाय सादये ॥
Mantra 13
पि॒तॄ॒णां भा॒ग स्थ॑। अ॒पां शु॒क्रमा॑पो देवी॒र्वर्चो॑ अ॒स्मासु॑ धत्त । प्र॒जाप॑तेर्वो॒ धाम्ना॒स्मै लो॒काय॑ सादये
पितॄणां भागः स्थ। अपां शुक्रम् आपो देवीः वर्चोऽस्मासु धत्त। प्रजापतेर्वो धाम्ना अस्मै लोकाय सादये।
Mantra 14
दे॒वस्य॑ सवि॒तुर्भा॒ग स्थ॑। अ॒पां शु॒क्रमा॑पो देवी॒र्वर्चो॑ अ॒स्मासु॑ धत्त । प्र॒जाप॑तेर्वो॒ धाम्ना॒स्मै लो॒काय॑ सादये
देवस्य सवितुर्भागः स्थ। अपां शुक्रम् आपो देवीः वर्चोऽस्मासु धत्त। प्रजापतेर्वो धाम्ना अस्मै लोकाय सादये।
Mantra 15
(३) यो व॑ आपो॒ऽपां भा॒गो॒३प्स्व॑न्तर्य॑जु॒ष्योऽदेव॒यज॑नः । इ॒दं तमति॑ सृजामि॒ तं माभ्यव॑निक्षि । तेन॒ तम॒भ्यति॑सृजामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । तं व॑धेयं॒ तं स्तृ॑षीया॒नेन॒ ब्रह्म॑णा॒नेन॒ कर्म॑णा॒नया॑ मे॒न्या
यो व आपोऽपां भागोऽप्स्वन्तर्यजुष्यःऽदेवयजनः, इदं तमति सृजामि तं मा अभ्यवनिक्षि। तेन तमभ्यतिसृजामो योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। तं वधेयं तं स्तृषीयानेन ब्रह्मणानेन कर्मणानया मेन्या।
Mantra 16
यो व॑ आपो॒ऽपामू॒र्मिर॒प्स्व॑१न्तर्य॑जु॒ष्योऽदेव॒यज॑नः । इ॒दं तमति॑ सृजामि॒ तं माभ्यव॑निक्षि । तेन॒ तम॒भ्यति॑सृजामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । तं व॑धेयं॒ तं स्तृ॑षीया॒नेन॒ ब्रह्म॑णा॒नेन॒ कर्म॑णा॒नया॑ मे॒न्या
यो वः आपः अपामूर्मिरप्स्वन्तर्यजुष्यःऽदेवयजनः, तमिदं अतिसृजामि; स मा अभ्यवनिक्षि। तेनैव तमभ्यतिसृजामो योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। तं वधेयं तं स्तृषीय—अनेन ब्रह्मणा, अनेन कर्मणा, अनया मेन्या।
Mantra 17
यो व॑ आ॒पोऽपां व॒त्त्सो॒ऽप्स्व॑१न्तर्य॑जु॒ष्योऽदेव॒यज॑नः । इ॒दं तमति॑ सृजामि॒ तं माभ्यव॑निक्षि । तेन॒ तम॒भ्यति॑सृजामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । तं व॑धेयं॒ तं स्तृ॑षीया॒नेन॒ ब्रह्म॑णा॒नेन॒ कर्म॑णा॒नया॑ मे॒न्या
हे आपः! यः वः अपाम् वत्सः, अप्स्वन्तर्यजुष्यः, अदेवयजनः—तम् इदं अतिसृजामि; तं मा अभ्यवनिक्षि। तेन तम् अभ्यतिसृजामः योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। तं वधेयं तं स्तृषीय—अनेन ब्रह्मणा, अनेन कर्मणा, अनया मेन्या।
Mantra 18
यो व॑ आपो॒ऽपां वृ॑ष॒भो॒ऽ३प्स्व॑न्तर्य॑जु॒ष्योऽदेव॒यज॑नः ॥ इ॒दं तमति॑ सृजामि॒ तं माभ्यव॑निक्षि । तेन॒ तम॒भ्यति॑सृजामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । तं व॑धेयं॒ तं स्तृ॑षीया॒नेन॒ ब्रह्म॑णा॒नेन॒ कर्म॑णा॒नया॑ मे॒न्या
हे आपः! यः वः अपाम् वृषभः, अप्स्वन्तर्यजुष्यः, अदेवयजनः—तम् इदं अतिसृजामि; तं मा अभ्यवनिक्षि। तेन तम् अभ्यतिसृजामः योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। तं वधेयं तं स्तृषीय—अनेन ब्रह्मणा, अनेन कर्मणा, अनया मेन्या।
Mantra 19
यो व॑ आपो॒ऽपां हि॑रण्यग॒र्भो॒३प्स्व॑न्तर्य॑जु॒ष्योऽदेव॒यज॑नः । इ॒दं तमति॑ सृजामि॒ तं माभ्यव॑निक्षि । तेन॒ तम॒भ्यति॑सृजामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । तं व॑धेयं॒ तं स्तृ॑षीया॒नेन॒ ब्रह्म॑णा॒नेन॒ कर्म॑णा॒नया॑ मे॒न्या
हे आपः! यः वः अपाम् हिरण्यगर्भः, अप्स्वन्तर्यजुष्यः, अदेवयजनः—तम् इदं अतिसृजामि; तं मा अभ्यवनिक्षि। तेन तम् अभ्यतिसृजामः योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। तं वधेयं तं स्तृषीय—अनेन ब्रह्मणा, अनेन कर्मणा, अनया मेन्या।
Mantra 20
यो व॑ आपो॒ऽपामश्मा॒ पृश्नि॑र्दि॒व्यो॒३प्स्व॑१न्तर्य॑जु॒ष्योऽदेव॒यज॑नः । इ॒दं तमति॑ सृजामि॒ तं माभ्यव॑निक्षि । तेन॒ तम॒भ्यति॑सृजामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । तं व॑धेयं॒ तं स्तृ॑षीया॒नेन॒ ब्रह्म॑णा॒नेन॒ कर्म॑णा॒नया॑ मे॒न्या
हे आपः! यः वः अपामश्मा पृश्निर्दिव्यः अप्स्वन्तर्यजुष्यः अदेवयजनः, तमिदं अतिसृजामि; तं मा अभ्यवनिक्षि। तेन तमभ्यतिसृजामो योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। तं वधेयं तं स्तृषीय—अनेन ब्रह्मणा, अनेन कर्मणा, अनया मेन्या।
Mantra 21
यो व॑ आपो॒ऽपाम॒ग्नयो॒प्स्व॑१न्तर्य॑जु॒ष्योऽ देव॒यज॑नः । इ॒दं तानति॑ सृजामि॒ तान् माभ्यव॑निक्षि । तैस्तम॒भ्यति॑सृजामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । तं व॑धेयं॒ तं स्तृ॑षीया॒नेन॒ ब्रह्म॑णा॒नेन॒ कर्म॑णा॒नया॑ मे॒न्या
हे आपः! ये वः अपामग्नयः अप्स्वन्तर्यजुष्याः अदेवयजनाः, तानिदं अतिसृजामि; तान् मा अभ्यवनिक्षि। तैस्तमभ्यतिसृजामो योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। तं वधेयं तं स्तृषीय—अनेन ब्रह्मणा, अनेन कर्मणा, अनया मेन्या।
Mantra 22
(४) यद॑र्वा॒चीनं॑ त्रैहाय॒णादनृ॑तं॒ किं चो॑दि॒म। आपो॑ मा॒ तस्मा॒त् सर्व॑स्माद् दुरि॒तात् पा॒न्त्वंह॑सः
यदर्वाचीनं त्रैहायणाद् अनृतं यच्च किञ्चोदिम—यत्किञ्च वयं प्रावोचाम; आपो मा तस्मात् सर्वस्माद् दुरितात् पान्त्वंहसः।
Mantra 23
स॒मु॒द्रं वः॒ प्र हि॑णोमि॒ स्वां योनि॒मपी॑तन । अरि॑ष्टाः॒ सर्व॑हायसो॒ मा च॑ नः॒ किं च॒नाम॑मत्
समुद्रं वः प्र हिणोमि स्वां योनिम् अपीतन; अरिष्टाः सर्वहायसो मा च नः किञ्चनाममत्।
Mantra 24
अ॒रि॒प्रा आपो॒ अप॑ रि॒प्रम॒स्मत्। प्रास्मदेनो॑ दुरि॒तं सु॒प्रती॑काः॒ प्र दु॒ष्वप्न्यं॒ प्र मलं॑ वहन्तु
हे आपः, अरिप्राः, अस्मत्तः रिप्रम् अप वहत। हे सुप्रतीकाः, अस्मदेनः दुरितं च प्र वहत; दुष्वप्न्यं च प्र वहत; मलं च प्र वहत।
Mantra 25
(५) ५-३५ (१-११) कौशिकः। विष्णुक्रमः, मन्त्रोक्ताः। २५-३५ त्र्यवसाना षट्-पदा यथाक्षरं शक्वर्यतिशक्वरी। विष्णोः॒ क्रमो॑ऽसि सपत्न॒हा पृ॑थि॒वीसं॑शितो॒ऽग्निते॑जाः । पृ॒थि॒वीमनु॒ वि क्र॑मे॒ऽहं पृ॑थि॒व्यास्तं निर्भ॑जामो॒ यो॒३स्मा॑न् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । स मा जी॑वी॒त् तं प्रा॒णो ज॑हातु
त्वं विष्णोः क्रमोऽसि सपत्नहा, पृथिवीसंशितोऽग्नितेजाः। अहं पृथिवीमनु विक्रमे; पृथिव्यास्तं निर्भजामो योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। स मा जीवित्; तं प्राणो जहातु।
Mantra 26
१॥ विष्णोः॒ क्रमो॑ऽसि सपत्न॒हान्तरि॑क्षसंशितो वा॒युते॑जाः । अ॒न्तरि॑क्ष॒मनु॒ वि क्र॑मे॒ऽहम॒न्तरि॑क्षा॒त् तं निर्भ॑जामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । स मा जी॑वी॒त् तं प्रा॒णो ज॑हातु
त्वं विष्णोः क्रमोऽसि सपत्नहा, अन्तरिक्षसंशितो वायुतेजाः। अहम् अन्तरिक्षमनु विक्रमे; अन्तरिक्षात् तं निर्भजामो योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। स मा जीवित्; तं प्राणो जहातु।
Mantra 27
२॥ विष्णोः॒ क्रमो॑ऽसि सपत्न॒हा द्यौसं॑शितः॒ सूर्य॑तेजाः । दिव॒मनु॒ वि क्र॑मे॒ऽहं दि॒वस्तं निर्भ॑जामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः। स मा जी॑वी॒त् तं प्रा॒णो ज॑हातु
त्वं विष्णोः क्रमः सपत्नहा द्यौसंशितः सूर्यतेजाः। दिवमनु विक्रमेऽहं; दिवस्तं निर्भजामो योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। स मा जीवित्; तं प्राणो जहातु।
Mantra 28
३॥ विष्णोः॒ क्रमो॑ऽसि सपत्न॒हा दिक्सं॑शितो॒ मन॑स्तेजाः । दिशोऽनु॒ वि क्र॑मे॒ऽहं दि॒ग्भ्यस्तं निर्भ॑जामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । स मा जी॑वी॒त् तं प्रा॒णो ज॑हातु
त्वं विष्णोः क्रमः सपत्नहा दिक्संशितो मनस्तेजाः। दिशोऽनु विक्रमेऽहं; दिग्भ्यस्तं निर्भजामो योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। स मा जीवित्; तं प्राणो जहातु।
Mantra 29
४॥ विष्णोः॒ क्रमो॑ऽसि सपत्न॒हाशा॑संशितो॒ वात॑तेजाः । आशा॒ अनु॒ वि क्र॑मे॒ऽहमाशा॑भ्य॒स्तं निर्भ॑जामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । स मा जी॑वी॒त् तं प्रा॒णो ज॑हातु
त्वं विष्णोः क्रमोऽसि, सपत्नहा, आशासंशितो वाततेजाः। आशा अनु विक्रमेऽहम्; आशाभ्यस्तं निर्भजामो योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। स मा जीवित्; तं प्राणो जहातु।
Mantra 30
५॥ विष्णोः॒ क्रमो॑ऽसि सपत्न॒हा ऋक्सं॑शितः॒ साम॑तेजाः । ऋचोऽनु॒ वि क्र॑मे॒ऽहमृ॒ग्भ्यस्तं निर्भ॑जामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । स मा जी॑वी॒त् तं प्रा॒णो ज॑हातु
त्वं विष्णोः क्रमोऽसि, सपत्नहा, ऋक्संशितः सामतेजाः। ऋचोऽनु विक्रमेऽहम्; ऋग्भ्यस्तं निर्भजामो योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। स मा जीवित्; तं प्राणो जहातु।
Mantra 31
६॥ विष्णोः॒ क्रमो॑ऽसि सपत्न॒हा य॒ज्ञसं॑शितो॒ ब्रह्म॑तेजाः । य॒ज्ञमनु॒ वि क्र॑मे॒ऽहं य॒ज्ञात् तं निर्भ॑जामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । स मा जी॑वी॒त् तं प्रा॒णो ज॑हातु
त्वं विष्णोः क्रमोऽसि, सपत्नहा, यज्ञसंशितो ब्रह्मतेजाः। यज्ञमनु विक्रमेऽहम्; यज्ञात्तं निर्भजामो योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। स मा जीवित्; तं प्राणो जहातु।
Mantra 32
७॥ विष्णोः॒ क्रमो॑ऽसि सपत्न॒हौष॑धीसंशितः॒ सोम॑तेजाः । ओष॑धी॒रनु॒ वि क्र॑मे॒ऽहमोष॑धीभ्य॒स्तं निर्भ॑जामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । स मा जी॑वी॒त् तं प्रा॒णो ज॑हातु
विष्णोः क्रमोऽसि सपत्नहा, औषधीसंशितः सोमतेजाः। औषधीरनु विक्रमेऽहम्; औषधीभ्यस्तं निर्भजामो योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। स मा जीवित्; तं प्राणो जहातु।
Mantra 33
८॥ विष्णोः॒ क्रमो॑ऽसि सपत्न॒हाप्सुसं॑शितो॒ वरु॑णतेजाः । अ॒पोऽनु॒ वि क्र॑मे॒ऽहम॒द्भ्यस्तं निर्भ॑जामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । स मा जी॑वी॒त् तं प्रा॒णो ज॑हातु
विष्णोः क्रमोऽसि सपत्नहा, अप्सुसंशितो वरुणतेजाः। अपोऽनु विक्रमेऽहम्; अद्भ्यस्तं निर्भजामो योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। स मा जीवित्; तं प्राणो जहातु।
Mantra 34
९॥ विष्णोः॒ क्रमो॑ऽसि सपत्न॒हा कृ॒षिसं॑शि॒तोऽन्न॑तेजाः । कृ॒षिमनु॒ वि क्र॑मे॒ऽहं कृ॒ष्यास्तं निर्भ॑जामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । स मा जी॑वी॒त् तं प्रा॒णो ज॑हातु
विष्णोः क्रमोऽसि सपत्नहा, कृषिसंशितोऽन्नतेजाः। कृषिमनु विक्रमेऽहम्; कृष्यास्तं निर्भजामो योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। स मा जीवित्; तं प्राणो जहातु।
Mantra 35
१०॥ विष्णोः॒ क्रमो॑ऽसि सपत्न॒हा प्रा॒णसं॑शितः॒ पुरु॑षतेजाः । प्रा॒णमनु॒ वि क्र॑मे॒ऽहं प्रा॒णात् तं निर्भ॑जामो॒ यो॒३स्मान् द्वेष्टि॒ यं व॒यं द्वि॒ष्मः । स मा जी॑वी॒त् तं प्रा॒णो ज॑हातु
त्वं विष्णोः क्रमोऽसि सपत्नहा प्राणसंशितः पुरुषतेजाः। प्राणमनु विक्रमेऽहं; प्राणात् तं निर्भजामो योऽस्मान् द्वेष्टि यं वयं द्विष्मः। स मा जीवित्; तं प्राणो जहातु।
Mantra 36
११॥ (६) ३६-४१ (१-६) ब्रह्मा। मन्त्रोक्ताः। ३६ मार्त्वी पञ्चपदातिशाक्वरातिजागतगर्भाष्टिः, ३७ विराट् पुरस्ताद्बृहती, ३८ पुर उष्णिक्, ३९, ४० आर्षी गायत्री, ४० विराड् विषमा गायत्री। जि॒तम॒स्माक॒मुद्भि॑न्नम॒स्माक॑म॒भ्यऽष्ठां॒ विश्वाः॒ पृत॑ना॒ अरा॑तीः । इ॒दम॒हमा॑मुष्याय॒णस्या॒मुष्याः॑ पु॒त्रस्य॒ वर्च॒स्तेजः॑ प्रा॒णमायु॒र्नि वे॑ष्टयामी॒दमे॑नमध॒राञ्चं॑ पादयामि
जितमस्माकम्, उद्भिन्नमस्माकम्; अभ्यऽष्ठां विश्वाः पृतना अरातिः। इदमहं आमुष्यायणस्य आमुष्याः पुत्रस्य वर्चस्तेजः प्राणमायुर्नि वेष्टयामि; इदमेणमधराञ्चं पादयामि।
Mantra 37
१॥ सूर्य॑स्या॒वृत॑म॒न्वाव॑र्ते॒ दक्षि॑णा॒मन्वा॒वृत॑म्। सा मे॒ द्रवि॑णं यच्छतु॒ सा मे॑ ब्राह्मणवर्च॒सम्
सूर्यस्यावृतमन्वावर्तते, दक्षिणामन्वावृतम्। सा मे द्रविणं यच्छतु, सा मे ब्राह्मणवर्चसम्।
Mantra 38
२॥ दिशो॒ ज्योति॑ष्मतीर॒भ्याव॑र्ते । ता मे॒ द्रवि॑णं यच्छन्तु॒ ता मे॑ ब्राह्मणवर्च॒सम्
दिशो ज्योतिष्मतीरभ्यावर्तन्ते। ता मे द्रविणं यच्छन्तु, ता मे ब्राह्मणवर्चसम्।
Mantra 39
३॥ स॒प्त॒ऋ॒षीन॒भ्याव॑र्ते । ते मे॒ द्रवि॑णं यच्छन्तु॒ ते मे॑ ब्राह्मणवर्च॒सम्
सप्तर्षयोऽभ्यावर्तन्ते। ते मे द्रविणं यच्छन्तु, ते मे ब्राह्मणवर्चसम्।
Mantra 40
४॥ ब्रह्मा॒भ्याव॑र्ते । तन्मे॒ द्रवि॑णं यच्छतु तन्मे॑ ब्राह्मणवर्च॒सम्
ब्रह्माऽभ्यावर्तते। तन्मे द्रविणं यच्छतु, तन्मे ब्राह्मणवर्चसम्।
Mantra 41
५॥ ब्रा॒ह्म॒णाँ अ॒भ्याव॑र्ते । ते मे॒ द्रवि॑णं यच्छन्तु॒ ते मे॑ ब्राह्मणवर्च॒सम्
ब्राह्मणा अभ्यावर्तन्ते। ते मे द्रविणं यच्छन्तु, ते मे ब्राह्मणवर्चसम्।
Mantra 42
६॥ (७) ४२-५० (१-९) विहव्यः। प्राजापत्या अनुष्टुप्, ४४ त्रिपदा गायत्रीगर्भानुष्टुप्, ५० त्रिष्टुप्। यं व॒यं मृ॒गया॑महे॒ तं व॒धै स्तृ॑णवामहै । व्यात्ते॑ परमे॒ष्ठिनो॒ ब्रह्म॒णापी॑पदाम॒ तम्
यं वयं मृगयामहे तं वधैः स्तृणवामहे। व्यात्ते परमेṣ्ठिनो ब्रह्मणापीपदाम तम्॥
Mantra 43
वै॒श्वा॒न॒रस्य॒ दंष्ट्रा॑भ्यां हे॒तिस्तं सम॑धाद॒भि। इ॒यं तं प्सा॒त्वाहु॑तिः स॒मिद् दे॒वी सही॑यसी
वैश्वानरस्य दंष्ट्राभ्यां हेतिस्तं समधादभि। इयं तं प्सात्वाहुतिः समिद् देवी सहीयसी॥
Mantra 44
राज्ञो॒ वरु॑णस्य ब॒न्धोऽसि । सो॒३मुमा॑मुष्याय॒णम॒मुष्याः॑ पु॒त्रमन्ने॑ प्रा॒णे ब॑धान
राज्ञो वरुणस्य बन्धोऽसि। सोऽमुं अमुष्यायणममुष्याः पुत्रमन्ने प्राणे बधान॥
Mantra 45
यत् ते॒ अन्नं॑ भुवस्पत आक्षि॒यति॑ पृथि॒वीमनु॑ । तस्य॑ न॒स्त्वं भु॑वस्पते सं॒प्रय॑च्छ प्रजापते
हे भुवस्पते प्रजापते, यत् ते अन्नं पृथिवीमनु आक्षीयति, तस्य नः त्वं भुवस्पते संप्रयच्छ पूर्णां पूर्तिं प्रजापते।
Mantra 46
अ॒पो दि॒व्या अ॑चायिषं॒ रसे॑न॒ सम॑पृक्ष्महि । पय॑स्वानग्न॒ आग॑मं॒ तं मा॒ सं सृ॑ज॒ वर्च॑सा
अपो दिव्या अचायिषं; रसेन समपृक्ष्महि। पयस्वान् अग्ने आगमं; तं मा सं सृज वर्चसा।
Mantra 47
सं मा॑ग्ने॒ वर्च॑सा सृज॒ सं प्र॒जया॒ समायु॑षा । वि॒द्युर्मे॑ अ॒स्य दे॒वा इन्द्रो॑ विद्यात् स॒ह ऋषि॑भिः
सं मा अग्ने वर्चसा सृज; सं प्रजया समायुशा। विद्युर्मे अस्य देवाः; इन्द्रो विद्यात् सह ऋषिभिः।
Mantra 48
यद॑ग्ने अ॒द्य मि॑थु॒ना शपा॑तो॒ यद् वा॒चस्तृ॒ष्टं ज॒नय॑न्त रे॒भाः । म॒न्योर्मन॑सः शर॒व्या॒३ जाय॑ते॒ या तया॑ विध्य॒ हृद॑ये यातु॒धाना॑न्
यदग्ने अद्य मिथुना शपातो यद्वाचस्तृष्टं जनयन्त रेभाः । मन्योर्मनसः शरव्या जायते या तया विध्य हृदये यातुधानान् ॥
Mantra 49
परा॑ शृणीहि॒ तप॑सा यातु॒धाना॒न् परा॑ग्ने॒ रक्षो॒ हर॑सा शृणीहि । परा॒र्चिषा॒ मूर॑देवां छृणीहि॒ परा॑सु॒तृपः॒ शोशु॑चतः शृणीहि
परा शृणीहि तपसा यातुधानान् पराग्ने रक्षो हरसा शृणीहि । परार्चिषा मूढदेवां छृणीहि परासुतृपः शोशुचतः शृणीहि ॥
Mantra 50
अ॒पाम॑स्मै॒ वज्रं॒ प्र ह॑रामि॒ चतु॑र्भृष्टिं शीर्ष॒भिद्या॑य वि॒द्वान्। सो अ॒स्याङ्गा॑नि॒ प्र शृ॑णातु॒ सर्वा॒ तन्मे॑ दे॒वा अनु॑ जानन्तु॒ विश्वे॑
अपामस्मै वज्रं प्र हरामि चतुर्भृष्टिं शीर्षभिद्याय विद्वान् । सो अस्याङ्गानि प्र शृणातु सर्वा तन्मे देवा अनु जानन्तु विश्वे ॥
Dakṣiṇā is the ritual gift/fee personified as a power that sustains sacrifice and social order. In AV 10.5 she is asked to circulate back to the performer like the Sun’s dependable course.
Primarily it is paustika—meant to secure wealth and brahmanic prestige. But it also contains strong protective and rival-expulsion elements (sapatnahana/abhicārika), aimed at removing obstacles to that prosperity.
It is a ritual way of ‘investing’ a person with radiance, strength, life-breath, and longevity. The wording suggests an envelopment act (veṣṭana), often performed with a cloth or cord as a symbolic carrier of the blessing.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.