Adhyaya 43

Verse 1

अगस्तिरुवाच । दिवोदासं नरपतिं कथं देवस्त्रिलोचनः । काशीं संत्याजयामास कथमागाच्च मंदरात् । एतदाख्यानमाख्याहि श्रोतॄणां प्रमुदे भगोः

အဂஸ္တိက ပြောသည်– ဒိဝိုဒါသ မင်းကြောင့် သုံးမျက်စိရှင် ဘုရားသည် ကာသီကို မည်သို့ စွန့်ခွာခဲ့သနည်း။ မန္ဒရမှလည်း မည်သို့ ပြန်လာခဲ့သနည်း။ အရှင်မြတ်၊ နားထောင်သူတို့ ပီတိဖြစ်စေရန် ဤပဝిత్రအကြောင်းအရာကို မိန့်ကြားပါ။

Verse 2

स्कंद उवाच । मंदरं गतवान्देवो ब्रह्मणो वाक्य गौरवात् । तपसा तस्य संतुष्टो मंदरस्यैव भूभृतः

စကန္ဒက မိန့်သည်– ဘြဟ္မာ၏ အမိန့်ကို ဂုဏ်ပြုသဖြင့် ဘုရားသည် မန္ဒရသို့ သွားတော်မူ၏။ ထို့ပြင် မိမိ၏ တပဿာကြောင့် မန္ဒရတောင်ကိုယ်တိုင် ပီတိနှစ်သက်စေတော်မူ၏။

Verse 3

गते विश्वेश्वरे देवे मंदरं गिरिसुंदरम् । गिरिशेन समं जग्मुरपि सर्वे दिवौकसः

ဗိශ්ဝေရှဝရ ဘုရားသည် လှပသော မန္ဒရတောင်သို့ သွားတော်မူသောအခါ၊ ဂိရိရှ (ရှီဝ) နှင့်အတူ နတ်တို့အားလုံးလည်း လိုက်ပါသွားကြ၏။

Verse 4

क्षेत्राणि वैष्णवानीह त्यक्त्वा विष्णुरपि क्षितेः । प्रयातो मंदरं यत्र देवदेव उमाधवः

ဤမြေပြင်ရှိ ဝိုင်ရှ္ဏဝ သန့်ရှင်းရာဒေသများကို စွန့်၍ ဗိෂ္ဏုလည်း မန္ဒရသို့ ထွက်ခွာသွား၏။ ထိုနေရာ၌ နတ်တို့၏နတ် အုမာဓဝ—အုမာနှင့်အတူရှိသော ရှီဝ—ကိန်းဝပ်တော်မူ၏။

Verse 5

स्थानानि गाणपत्यानि गणेशोपि ततो व्रजत् । हित्वाहमपि विप्रेंद्र गतवान्मंदरं प्रति

ထို့နောက် ဂဏေရှာလည်း ဂဏပတ္တယ သန့်ရှင်းရာနေရာများကို စွန့်၍ ထွက်ခွာသွား၏။ ငါလည်း အို ဗြာဟ္မဏအမြတ်၊ မန္ဒရတောင်သို့ ခရီးထွက်သွား၏။

Verse 6

सूरः सौराणि संत्यज्य गतश्चायतनादरम् । स्वंस्वं स्थानं क्षितौ त्यक्त्वा ययुरन्येपि निर्जराः

နေဒေဝတားလည်း နေဘုရားကိုပူဇော်ရာ သန့်ရှင်းအာရုံများနှင့် အလွန်လေးစားရာ အာယတနများကို စွန့်၍ ထွက်ခွာသွား၏။ အခြား အမတဒေဝများလည်း မြေပြင်ပေါ်ရှိ ကိုယ့်ကိုယ်ပိုင်နေရာများကို စွန့်ကာ သွားကြ၏။

Verse 7

गतेषु देवसंघेषु पृथिव्याः पृथिवीपतिः । चकार राज्यं निर्द्वंद्वं दिवोदासः प्रतापवान्

ဒေဝတားအဖွဲ့များ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် မြေကြီး၏အရှင် အာနုဘော်ကြီးသော ဒိဗောဒာသသည် ပြိုင်ဘက်မရှိ၊ အနှောင့်အယှက်မရှိဘဲ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်လေ၏။

Verse 8

विधाय राजधानीं स वाराणस्यां सुनिश्चलाम् । एधां चक्रे महाबुद्धिः प्रजाधर्मेण पालयन्

သူသည် ဗာရာဏသီ၌ မလှုပ်မရှား တည်ကြည်သော မြို့တော်ကို တည်ထောင်၍၊ ဉာဏ်ကြီးမားသော မင်းသည် ပြည်သူကို ဓမ္မအုပ်ချုပ်ရေးအတိုင်း စောင့်ရှောက်ကာ မြို့ကို စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးစေ၏။

Verse 9

सूर्यवत्स प्रतपिता दुर्हृदां हृदि नेत्रयोः । सोमवत्सुहृदामासीन्मानसेषु स्वकेष्वऽपि

နေကဲ့သို့ သူသည် မကောင်းစိတ်ရှိသူတို့၏ နှလုံးနှင့် မျက်စိကို ပူလောင်စေ၏။ လကဲ့သို့ သူသည် မိတ်ဆွေများနှင့် ကိုယ့်ကို ချစ်ခင်ကောင်းမြတ်လိုသူတို့၏ စိတ်အတွင်း၌ အေးမြစွာ တည်ရှိ၏။

Verse 10

अखंडमाखंडलवत्कोदंडकलयन्रणे । पलायमानैरालोकिशत्रुसैन्यबलाहकैः

မခွဲမပြတ် မတားဆီးနိုင်သကဲ့သို့ အိန္ဒြာတော်ကဲ့သို့၊ စစ်မြေပြင်၌ ကိုဒဏ္ဍ မြားလက်နက်ကို လှုပ်ရှားကာ ကိုင်ဆောင်၏။ ရန်သူတပ်များသည် မိုးတိမ်ကဲ့သို့ ပြေးလွှားကွဲပြားသွားသည်ကို မြင်ရ၏။

Verse 11

स धर्मराजवज्जातो धर्माधर्मविवेचकः । अदंड्यान्मण्डयन्राजा दंड्यांश्च परिदंडयन्

သူသည် ဓမ္မရာဇာကဲ့သို့ မွေးဖွားလာ၍ ဓမ္မနှင့် အဓမ္မကို ခွဲခြားသိမြင်သူဖြစ်၏။ အပြစ်မထိုက်သူတို့ကို ဂုဏ်ပြုကာ၊ အပြစ်ထိုက်သူတို့ကို တင်းကျပ်စွာ အပြစ်ပေး၏။

Verse 12

धनंजय इवाधाक्षीत्परारण्यान्यनेकशः । पाशीव पाशयांचक्रे वैरिचक्रं विदूरगः

ဓနဉ္ဇယ (အာర్జုန) ကဲ့သို့ သူသည် ရန်သူတို့၏ တောအုပ်များကို အကြိမ်ကြိမ် ကျော်လွှားသိမ်းပိုက်၏။ ထို့ပြင် ပတ်ကြိုးကိုင်သူကဲ့သို့ အဝေးမှပင် ရန်သူအုပ်စုဝိုင်းများကို ချည်နှောင်ဖမ်းဆီး၏။

Verse 13

सोभूत्पुण्यजनाधीशो रिपुराक्षसवर्धनः । जगत्प्राणसमानश्च जगत्प्राणनतत्परः

သူသည် ပုဏ္ဏယဇနတို့အကြား အရှင်ဖြစ်လာ၍ ရန်သူ ရာක්ෂသတို့၏ ပျက်စီးခြင်းကို တိုးပွားစေသူဖြစ်၏။ ကမ္ဘာ၏ အသက်ရှူသကဲ့သို့၊ ကမ္ဘာ၏ အသက်ကို ထိန်းသိမ်းရန် အမြဲတမ်း အားထုတ်သူဖြစ်၏။

Verse 14

राजराजः स एवाभूत्सर्वेषां धनदः सताम् । स एव रुद्रमूर्तिश्च प्रेक्षिष्ट रिपुभी रणे

သူတစ်ဦးတည်းက ရာဇာတို့၏ ရာဇာဖြစ်လာ၍ သဒ္ဓါရှိသူတို့အားလုံးကို ဓနပေးသနားသူဖြစ်၏။ စစ်မြေပြင်၌လည်း ရုဒြာမూర్తိကဲ့သို့ ထင်ရှားပေါ်လွင်၍ ရန်သူတို့အတွက် ကြောက်မက်ဖွယ် ဖြစ်၏။

Verse 15

विश्वेषां स हि देवानां तपसा रूपधृग्यतः । विश्वेदेवास्ततस्तं तु स्तुवंति च भजंति च

နတ်အားလုံးအနက် တပဿာ၏အာနုဘော်ကြောင့် ဒေဝရုပ်၏တောက်ပမှုကို ရရှိထားသူမှာ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဝိශ්ဝေဒေဝတို့သည် ထိုသူကို ချီးမွမ်းကာ အစဉ်အမြဲ ဘုဇနာပြု၍ ပူဇော်ဝတ်ပြုကာ စေဝာပြုကြသည်။

Verse 16

असाध्यः स हि साध्यानां वसुभ्यो वसुनाधिकः । ग्रहाणां विग्रहधरो दस्रतोऽजस्ररूपभाक्

ထိုသူသည် စာဓျာတို့ထက်တောင် လွန်ကဲ၍ မရောက်နိုင်သူဖြစ်ကာ ဝစုတို့ထက်လည်း မြင့်မြတ်သည်။ ဂြဟတို့အနက် ရုပ်ကာယဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင်သော အာဏာကို ကိုင်ဆောင်ပြီး အမြဲကူညီသူ၊ မပြတ်မလပ် ရုပ်သဏ္ဌာန်များကို ပိုင်ဆိုင်သူ ဖြစ်သည်။

Verse 17

मरुद्गणानगणयंस्तुषितांस्तोषयन्गुणैः । सर्वविद्याधरो यस्तु सर्वविद्याधरेष्वपि

ထိုသူသည် မရုတ်အဖွဲ့များကို ရေတွက်ကာ အမိန့်ပေးတတ်ပြီး၊ မိမိ၏ဂုဏ်သတ္တိများဖြင့် တုရှိတတို့ကို ပျော်ရွှင်စေသည်။ ထိုသူသည် ဗိဒ္ဓာအားလုံးကို ကိုင်ဆောင်သူဖြစ်၍ ဗိဒ္ဓာဓရတို့အနက်တောင် အထွဋ်အမြတ် ဖြစ်သည်။

Verse 18

अगर्वानेव गंधर्वान्यश्चक्रे निजगीतिभिः । ररक्षुर्यक्षरक्षांसि तद्दुर्गं स्वर्गसोदरम्

မိမိ၏သီချင်းတေးသံများဖြင့် ထိုသူသည် ဂန္ဓဗ္ဗတို့ကိုတောင် နှိမ့်ချစေ하였다။ ထို့ပြင် ယက္ခနှင့် ရက္ခသတို့က ထိုဒုರ್ಗကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ကြပြီး၊ ထိုကာကွယ်ရာသည် ကောင်းကင်ဘုံ၏ ညီအစ်ကိုတော်သကဲ့သို့ ဖြစ်၏။

Verse 19

नागानागांसि चक्रुश्च तस्य नागबलीयसः । दनुजामनुजाकारं कृत्वा तं च सिषेविरे

နာဂတို့သည်လည်း ထိုသူ၏ရှေ့တွင် ‘နာဂမဟုတ်သူ’ ကဲ့သို့ အောက်မေ့နာခံလာကြသည်၊ အကြောင်းမှာ ထိုသူ၏အင်အားသည် မြွေတို့၏အင်အားထက်ပင် လွန်ကဲသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဒာနဝတို့သည် လူ့ရုပ်သဏ္ဌာန်ယူကာ ထိုသူကို စေဝာပြု၍ အမှုထမ်းကြသည်။

Verse 20

जाता गुह्यचरा यस्य गुह्यकाः परितो नृषु । संसेविष्यामहे राजन्नसुरास्त्वां स्ववैभवैः

ထိုသူအတွက် ဂုဟျကာတို့သည် လူတို့အကြား၌ လျှို့ဝှက်လှည့်လည်သူများကဲ့သို့ သွားလာကြ၏။ အို မင်းကြီး၊ အဆုရာတို့လည်း ကိုယ်ပိုင်ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အင်အားတို့ဖြင့် မင်းကြီးကို ဆည်းကပ်မည်။

Verse 21

वयं यतस्त्वद्विषये सुरावासोऽपि दुर्लभः । अशिक्षयत्क्षितिपतेरिह यस्य तुरंगमान् । आशुगश्चाशुगामित्वं पावमाने पथिस्थितः

ကျွန်ုပ်တို့အတွက် မင်းကြီး၏နယ်မြေ၌ တေဝလောက၌ နေထိုင်ခွင့်တောင် ရခဲလှ၏။ ဤနေရာတွင် သူသည် မင်းကြီး၏ မြင်းများကို လေ့ကျင့်ပေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ပဝမာန—သန့်စင်သောလေ—၏ လမ်းပေါ်၌ တည်နေ၍ သူသည် လျင်မြန်သူဖြစ်လာကာ လျင်မြန်မှုကို ပေးစွမ်းသူလည်း ဖြစ်လာ၏။

Verse 22

अगजान्यस्य तु गजान्नगवर्ष्मसुवर्ष्मणः । अजस्र दानिनो दृष्ट्वा भवन्नन्येपि दानिनः

တောင်တန်းကဲ့သို့ ကိုယ်ထည်ရှိ၍ တောက်ပသော ကိုယ်ထည်ရှိသည့် အရှင်ထံမှ ဆင်များ ပေါ်ပေါက်လာ၏။ သူ၏ မပြတ်မတောက် ဒါနကို မြင်လျှင် အခြားသူတို့လည်း ဒါနရှင်များ ဖြစ်လာကြ၏။

Verse 23

सदोजिरे च बोद्धारो योद्धारश्चरणाजिरे । न यस्य शास्त्रैर्विजिता न शस्त्रैः केनचित्क्वचित्

သူ၏ အိမ်ဝင်းအတွင်း၌ အမြဲတမ်း ပညာရှိ အကြံပေးများနှင့် ရဲရင့်သော စစ်သူရဲများ ရှိနေကြ၏။ သူ၏ ပြည်သူတို့သည် သာස්တရ (မူဝါဒ/ပညာ) ဖြင့်လည်း မရှုံး၊ လက်နက်ဖြင့်လည်း မရှုံး—မည်သူ့ထံမှ မည်သည့်နေရာ၌မဆို မရှုံးနိမ့်ကြ။

Verse 24

न नेत्रविषये जाता विषये यस्यभूभृतः । सदा नष्टपदा द्वेष्यास्तदाऽनष्टपदाः प्रजाः

ထိုဘုရင်၏ အာဏာပိုင်နယ်မြေ၌ မျက်စိမြင်နိုင်သည့် အကွာအဝေးအတွင်းတောင် ရန်သူ မပေါ်ပေါက်။ မုန်းတီးသူတို့သည် အမြဲတမ်း အခြေကပ်ရာ မရှိကြ; ထို့ကြောင့် ပြည်သူတို့သည် လုံခြုံစိတ်ချ၍ မိမိတို့၏ သင့်လျော်သော နေရာကို မည်သည့်အခါမျှ မဆုံးရှုံးကြ။

Verse 25

कलावानेक एवास्ति त्रिदिवेपि दिवौकसाम् । तस्य क्षोणिभृतः क्षोण्यां जनाः सर्वे कलालयाः

သုံးထပ်ကောင်းကင်၌ပင် နတ်တို့အကြား အမှန်တကယ် ကလားဂုဏ်ပြည့်ဝသူ တစ်ဦးတည်းသာ ရှိ၏; သို့ရာတွင် မြေကြီးပေါ်၌ မြေပြင်၏ဝန်ကို ထမ်းဆောင်သော မဟာရာဇာ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် လူအပေါင်းတို့သည် စိဒ္ဓိနှင့် အောင်မြင်မှု၏ နေရာတော်များ ဖြစ်လာကြ၏။

Verse 26

एक एव हि कामोस्ति स्वर्गे सोप्यंगवर्जितः । सांगोपांगाश्च सर्वेषां सर्वे कामा हि तद्भुवि

ကောင်းကင်၌ အပျော်အပါးတစ်မျိုးတည်းသာ ရှိပြီး ထိုအပျော်အပါးပင် အင်္ဂါမပြည့်စုံသေး၏; သို့သော် ထိုမြေပြင်နိုင်ငံ၌ လူတိုင်းအတွက် လိုလားသမျှ အပျော်အပါးတို့သည် အင်္ဂါအုပ်အင်္ဂါနှင့်တကွ ပြည့်စုံစွာ ရရှိကြ၏။

Verse 27

तस्योपवर्तनेप्येको न श्रुतो गोत्रभित्क्वचित् । स्वर्गे स्वर्गसदामीशो गोत्रभित्परिकीर्तितः

သူ၏အုပ်ချုပ်နယ်မြေ၌ ‘ဂိုတြဘိတ်’—မျိုးရိုးစည်းကမ်းကို ချိုးဖောက်သူ—တစ်ဦးတည်းတောင် မကြားရ; သို့သော် ကောင်းကင်၌ နတ်သဘင်၏ အရှင်ကို ‘ဂိုတြဘိတ်’ ဟူ၍ပင် ချီးကျူးကာ ခေါ်ဆိုကြ၏။

Verse 28

क्षयी च तस्य विषये कोप्याकर्णि न केनचित् । त्रिविष्टपे क्षपानाथः पक्षेपक्षे क्षयीष्यते

သူ၏နိုင်ငံ၌ ‘လျော့နည်းခြင်း’ ဟူသောအရာကို မည်သူမျှ မကြားဖူး; သို့သော် တြိဝိဋ္ဌပ ကောင်းကင်၌ ည၏အရှင် လမင်းသည် ပက္ခနှစ်ပက္ခတိုင်း လျော့နည်းသွား၏။

Verse 29

नाके नवग्रहाः संति देशास्तस्याऽनवग्रहाः

ကောင်းကင်၌ နဝဂြဟာ ကိုးပါး၏ အာနိသင် ရှိသော်လည်း၊ သူ၏နိုင်ငံရှိ ဒေသအရပ်ရပ်သည် နဝဂြဟာကြောင့် ဖြစ်သော ပင်ပန်းနှောင့်ယှက်မှုနှင့် အတားအဆီးတို့မှ ကင်းလွတ်၏။

Verse 30

हिरण्यगर्भः स्वर्लोकेप्येक एव प्रकाशते । हिरण्यगर्भाः सर्वेषां तत्पौराणामिहालयाः

သွဝ္လောက၌ ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ (ဗြဟ္မာ) တစ်ပါးတည်းသာ တစ်တည်းတည်းအဖြစ် တောက်ပလင်းလက်၏; သို့သော် ဤနေရာ၌ ထိုမြို့သူမြို့သားတို့၏ အိမ်အိမ်တိုင်းတွင် ‘ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ’ ဟူသကဲ့သို့ စည်းစိမ်ပေါကြွယ်မှုနှင့် တောက်ပသန့်ရှင်းသော ရောင်ခြည်တို့ ပြည့်နှက်နေသည်။

Verse 31

सप्ताश्व एकः स्वर्लोके नितरां भासतेंऽशुमान् । सदंशुकाः प्रतिदिनं बह्वश्वास्तत्पुरौकसः

သွဝ္လောက၌ ‘မြင်းခုနစ်စီးဆောင်’ တောက်ပသော နေမင်းသည် တစ်ပါးတည်း အလွန်လင်းလက်၏; သို့သော် ထိုမြို့နေသူတို့သည် နေ့စဉ် ရောင်ပြန်တောက်ပသော အဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး မြင်းများလည်း များစွာ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။

Verse 32

सदप्सरा यथास्वर्भूस्तत्पुर्यपिसदप्सराः । एकैव पद्मा वैकुंठे तस्य पद्माकराः शतम्

သွဝ္လောက၌ အပ္စရာများ အမြဲရှိသကဲ့သို့ ထိုမြို့၌လည်း အပ္စရာများ အမြဲရှိ၏; ဝိုင်ကుంఠ၌ ပဒ္မာ တစ်ပါးတည်းသာရှိသော်လည်း သူ့အတွက်တော့ ကြာကန် တစ်ရာ ရှိသည်။

Verse 33

अनीतयश्च तद्ग्रामानाराजपुरुषाः क्वचित् । गृहेगृहेत्र धनदा नाक एकोऽलकापतिः

ထိုရွာများတွင် မတရားမှု မရှိ၊ အနှိပ်စက်သော ရာဇဝန်ထမ်းတို့လည်း မည်သည့်နေရာတွင်မျှ မတွေ့ရ; ဤနေရာ၌ အိမ်အိမ်တိုင်း စည်းစိမ်ရှိသော်လည်း သွဝ္လောက၌တော့ အလကာ၏ အရှင် ကုဗေရ တစ်ပါးတည်းသာ ဓနပေးသူ ဖြစ်သည်။

Verse 34

दिवोदासस्य तस्यैवं काश्यां राज्यं प्रशासतः । गतं वर्षं दिनप्रायं शरदामयुताष्टकम्

ဤသို့ ဒိဝိုဒာသသည် ကာသီ၌ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်စီမံနေစဉ် ကာလသည် တစ်နေ့တည်းလို လျင်မြန်စွာ ကုန်လွန်သွား၏—ဆောင်းဦးကာလ အယုတ ရှစ်ခု၊ အနက် အနှစ် ရှစ်သောင်း ဖြစ်သည်။

Verse 35

गीर्वाणा विप्रतीकारमथ तस्य चिकीर्षवः । गुरुणा मंत्रयांचक्रुर्धर्मवर्त्मानुयायिनः

ထို့နောက် နတ်တို့သည် သူ့ကို တန်ပြန်ရန် အကြံအစည်တည်ဆောက်လို၍၊ ဓမ္မလမ်းကိုလိုက်နာသူများအဖြစ် မိမိတို့၏ ဆရာကြီးနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးကြ၏။

Verse 36

भवादृशामिव मुने प्रायशो धर्मचारिणाम् । विबुधा विदधत्येव महतीरापदांततीः

အို မုနိ၊ ဓမ္မကိုကျင့်သုံးသူများ—အထူးသဖြင့် သင်ကဲ့သို့သူများအတွက်—နတ်တို့ကိုယ်တိုင် မကြာခဏ ကြီးမားသောဒုက္ခအခက်အခဲများကို ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်စေတတ်၏။

Verse 37

यद्यप्यसौ धराधीशो व्याधिनोद्दुर्धराध्वरैः । तानध्वरभुजोऽत्यंतं तथापि सुहृदो न ते

မြေကြီး၏အရှင်သည် ခက်ခဲသော ယဇ္ဈပူဇာများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ပြင်းထန်သောရောဂါများဖြင့် နှိပ်စက်ခံရသော်လည်း၊ ထို ‘ယဇ္ဈစားသူ’ များသည် သူ၏ စစ်မှန်သော မိတ်ကောင်းမိတ်သန့် မဟုတ်ကြ။

Verse 38

स्वभाव एव द्युसदां परोत्कर्षासहिष्णुता । बलि बाण दधीच्याद्यैरपराद्धं किमत्र तैः

ကောင်းကင်နေထိုင်သူတို့၏ သဘာဝမှာ အခြားသူ၏ ထူးချွန်မှုကို မခံနိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘလိ၊ ဘာဏ၊ ဒဓီချီ စသည့်သူများကို သူတို့က ပြစ်မှားခဲ့ခြင်းမှာ အံ့ဩစရာ မရှိ။

Verse 39

अंतराया भवंत्येव धर्मस्यापि पदेपदे । तथापि न निजो धर्मो धर्मधीभिर्विमुच्यते

ဓမ္မကိုလိုက်လျှောက်ရာတွင်ပင် ခြေလှမ်းတိုင်း၌ အတားအဆီးများ ပေါ်ပေါက်တတ်သည်။ သို့သော် ဓမ္မပညာရှိသူတို့သည် မိမိ၏ တရားလမ်းကို မစွန့်လွှတ်ကြ။

Verse 40

अधर्मिणः समेधंते धनधान्यसमृद्धिभिः । अधर्मादेव च परं समूलं यांत्यधोगतिम्

အဓမ္မပြုသူတို့သည် ငွေကြေးနှင့် စပါးသီးနှံပေါများ၍ တိုးတက်သကဲ့သို့ ထင်ရနိုင်သော်လည်း၊ အဓမ္မကြောင့်သာ နောက်ဆုံးတွင် အမြစ်တိုင်တိုင် အောက်သို့ကျ၍ အနိမ့်ကတိသို့ ရောက်ကြသည်။

Verse 41

प्रजाः पालयतस्तस्य पुत्रानिव निजौरसान् । रिपुंजयस्य नाल्पोपि बभूवाधर्मसंग्रहः

သူသည် ပြည်သူများကို ကိုယ်ပိုင်မွေးသားအရင်းကဲ့သို့ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်; ထို့ကြောင့် ရိပုဉ္ဇယ၌ အဓမ္မ၏ စုဆောင်းမှု အနည်းငယ်မျှပင် မပေါ်ပေါက်ခဲ့။

Verse 42

षाड्गुण्यवेदिनस्तस्य त्रिशक्त्यूर्जितचेतसः । चतुरोपायवित्तस्य न रंध्रं विविदुः सुराः

သူသည် ရာဇနီတိ၏ ဩဋ္ဌဂုဏ္ယ (ခြောက်ပါးမူဝါဒ) ကို သိသူ၊ တြိ-သက္တိ သုံးပါးကြောင့် စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာသူ၊ နှင့် စတုရုပာယ (နည်းလမ်းလေးပါး) ကို နားလည်သူဖြစ်သဖြင့်၊ ဒေဝတော်တို့သည် သူ့ထဲတွင် အားနည်းချက်တစ်စုံတစ်ရာ မတွေ့နိုင်ခဲ့။

Verse 43

बुद्धिमंतोपि विबुधा विप्रतीकर्तुमुद्यताः । मनागपि न संशेकुरपकर्तुं तदीशितुः

ဒေဝတော်တို့သည် ဉာဏ်ပညာရှိကြပြီး ဆန့်ကျင်ရန် အားထုတ်သော်လည်း၊ သူ၏ အာဏာအုပ်ချုပ်မှုကို အနည်းငယ်မျှပင် ထိခိုက်စေရန် မရဲဝံ့ခဲ့ကြ။

Verse 44

एकपत्नीव्रताः सर्वे पुमांसस्तस्य मंडले । नारीषु काचिन्नैवासीदपतिव्रतधर्मिणी

သူ၏ နယ်မြေတွင် ယောက်ျားအားလုံးသည် တစ်ဇနီးတည်းကိုသာ ထိန်းသိမ်းသော ဝရတ (ekapatnī-vrata) ကို လိုက်နာကြပြီး၊ မိန်းမတို့အနက်လည်း ခင်ပွန်းအပေါ် မသစ္စာရှိသော အပတိဝရတဓမ္မဖြင့် နေထိုင်သူ တစ်ဦးမျှ မရှိခဲ့။

Verse 45

अनधीतो न विप्रोभूदशूरोनैव बाहुजः । वैश्योनभिज्ञो नैवासीदर्थोपार्जनकर्मसु

ထိုနိုင်ငံ၌ ဗြာဟ္မဏ မည်သူမျှ မသင်မယူသူ မရှိ၊ က္ෂတ္တရိယ မည်သူမျှ သတ္တိမဲ့သူ မရှိ၊ ဝိုင်ရှျ မည်သူမျှ ဥစ္စာရယူခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းခြင်း၏ တာဝန်ဓမ္မကို မသိသူ မရှိ—အတန်းအစားတိုင်း မိမိဓမ္မ၌ တည်ကြည်ခဲ့သည်။

Verse 46

अनन्यवृत्तयः शूद्रा द्विजशुश्रूषणं प्रति । तस्य राष्ट्रे समभवन्दिवोदासस्य भूपतेः

မင်း ဒိဝိုဒာသ၏ နိုင်ငံတွင် ရှူဒြများသည် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းတစ်မျိုးတည်းကိုသာ အလေးထားခဲ့ကြသည်—ဒွိဇတို့ကို ဝန်ဆောင်ခြင်း—သတ်မှတ်ထားသော တာဝန်၌ တည်ကြည်၍ စည်းကမ်းတကျ ရှိကြသည်။

Verse 47

अविप्लुत ब्रह्मचर्यास्तद्राष्ट्रे ब्रह्मचारिणः । नित्यं गुरुकुलाधीना वेदग्रहणतत्पराः

ထိုနိုင်ငံ၌ ဗြဟ္မစာရိန်များသည် ဗြဟ္မစရိယကို မပျက်မကွက် ထိန်းသိမ်းကြပြီး—အမြဲ ဂုရု၏ အိမ်တော်(ဂုရုကူလ)ကို မှီခိုကာ ဝေဒကို လက်ခံသင်ယူ၍ မှတ်သားထိန်းသိမ်းရန် အလေးထားကြသည်။

Verse 48

आतिथ्यधर्मप्रवणा धर्मशास्त्रविचक्षणाः । नित्यसाधुसमाचारा गृहस्थास्तस्य सर्वतः

သူ၏ နိုင်ငံတစ်ဝှမ်းလုံးတွင် ဂೃಹಸ್ಥများသည် ဧည့်ခံဓမ္မ(အာတိသျဓမ္မ)ကို အလေးထားကြပြီး၊ ဓမ္မရှာစတြာ၏ သင်ကြားချက်များကို ကျွမ်းကျင်နားလည်ကာ၊ သာဓုတို့၏ ကောင်းမွန်သော အကျင့်အကြံကို နေ့စဉ် မပြတ် လိုက်နာကြသည်။

Verse 49

तृतीयाश्रमिणो यस्मिन्वनवृत्तिकृतादराः । निःस्पृहा ग्रामवार्तासु वेदवर्त्मानुसारिणः

ထိုနေရာ၌ တတိယ အာရှရမ(ဝါနပရஸ္ထ)ကို လိုက်နာသူများသည် တောနေထိုင်သည့် ဘဝလမ်းစဉ်ကို ဂုဏ်ပြုလေးစားကာ ကျင့်သုံးကြပြီး၊ ရွာရေးရွာတာအပေါ် လိုလားတပ်မက်မှုကင်းကာ၊ ဝေဒက ချမှတ်ထားသော လမ်းကြောင်းအတိုင်း လိုက်လျှောက်ကြသည်။

Verse 50

सर्वसंगविनिर्मुक्ता निर्मुक्ता निष्परिग्रहाः । वाङ्मनःकर्मदंडाढ्या यतयो यत्र निःस्पृहाः

ထိုနေရာ၌ ယတိတပသီတို့သည် အလုံးစုံသောချိတ်ဆက်မှုမှ လွတ်မြောက်၍—လွတ်ကင်း၊ ပိုင်ဆိုင်မှုမရှိ; စကား၊ စိတ်နှင့် လုပ်ရပ်တို့၏ စည်းကမ်းတရားဖြင့်သာ ပြည့်ဝကာ အလိုဆန္ဒကင်းစင်လျက်ရှိကြသည်။

Verse 51

अन्येनुलोमजन्मानः प्रतिलो मभवा अपि । स्वपारंपर्यतो दृष्टं मनाग्वर्त्म न तत्यजुः

အခြားသူတို့သည်—အနုလိုမ မွေးဖွားသူဖြစ်စေ၊ ပရတိလိုမ မွေးဖွားသူဖြစ်စေ—ကိုယ့်ပရမ္ပရာ၌ မြင်တွေ့ထားသော လမ်းစဉ်ကို အနည်းငယ်မျှ မစွန့်လွှတ်ကြ; အမွေဆက်ခံလာသော သဒ္ဓာကျင့်ဝတ်ကို တင်းကျပ်စွာ ထိန်းသိမ်းကြသည်။

Verse 52

अनपत्या न तद्राष्ट्रे धनहीनोपि कोपि न । अवृद्धसेवी नो कश्चिदकांडमृतिभाक्च न

ထိုနိုင်ငံ၌ သားသမီးမရှိသူ မရှိသကဲ့သို့၊ ဆင်းရဲသူဖြစ်စေကာမူ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမရှိသူလည်း မရှိ; မသင့်တော်သောအရာကို ဝန်ဆောင်သူမရှိ၊ အချိန်မတိုင်မီ သေဆုံးသူလည်း မရှိ။

Verse 53

न चाटा नैव वाचाटा वंचका नो न हिंसकाः । न पाषंडा न वै भंडा न रंडा न च शौंडिकाः

ထိုနေရာ၌ ချော့မော့သူမရှိ၊ စကားကြီးစကားကျယ် အော်ဟစ်သူမရှိ; လိမ်လည်သူမရှိ၊ အကြမ်းဖက်သူမရှိ; ပာသဏ္ဍမရှိ၊ ဟာသပျက်သူမရှိ; စွန့်ပစ်ခံမိန်းမမရှိ၊ အရက်သမားမရှိ။

Verse 54

श्रुतिघोषो हि सर्वत्र शास्त्रवादः पदेपदे । सर्वत्र सुभगालापा मुदामंगलगीतयः

နေရာတိုင်း၌ သြရုတိ (Śruti) ရွတ်ဆိုသံ ပဲ့တင်ထပ်လျက်ရှိပြီး၊ ခြေလှမ်းတိုင်း၌ သာသ္တရ (Śāstra) ဆွေးနွေးဝါဒ ရှိကာ၊ အရပ်ရပ်၌လည်း သာယာသောစကားဝိုင်းနှင့် မင်္ဂလာပီတိသီချင်းများ ကြားရသည်။

Verse 55

वीणावेणुप्रवादाश्च मृदंगा मधुरस्वनाः । सोमपानं विनान्यत्र पानगोष्ठी न कर्णगा

ထိုနေရာ၌ ဝီဏာနှင့် ပုလွေတီးသံများ၊ သာယာမြူးမြူး မৃদင်္ဂ သံများ ကြားရ၏။ သို့သော် သောမကို သောက်သည့်နေရာမှတပါး အရက်သောက်ပွဲ၏ အသံသည် နားထဲသို့ မရောက်လာ။

Verse 56

मांसाशिनः पुरोडाशे नैवान्यत्र कदाचन । न दुरोदरिणो यत्र नाधमर्णा न तस्कराः

အသားစားသူတို့သည် ပုရောဍာသ အပူဇာအနေနှင့်သာ တွေ့ရပြီး အခြားအချိန်၌ မရှိ။ ထိုပြည်၌ လောင်းကစားသမားမရှိ၊ အောက်တန်းကျသော အကြွေးရှင်/အကြွေးတင်မရှိ၊ သူခိုးလည်း မရှိ။

Verse 57

पुत्रस्य पित्रोः पदयोः पूजनं देवपूजनम् । उपवासो व्रतं तीर्थं देवताराधनं परम्

သားအတွက် မိဘတို့၏ ခြေတော်ကို ပူဇော်ခြင်းသည်ပင် နတ်ဘုရားပူဇော်ခြင်း ဖြစ်၏။ အစာရှောင်ခြင်းသည် သူ၏ ဝရတ၊ ထိုသည်ပင် သူ၏ တီရ္ထယာတရာ၊ ထိုသည်ပင် အမြင့်ဆုံး သဗ္ဗဓမ္မတော်ကို အာရాధနာပြုခြင်း ဖြစ်၏။

Verse 58

नारीणां भर्तृपद् योरर्चनं तद्वचःश्रुतिः । समर्चयंति सततमनुजा निजमग्रजम्

မိန်းမတို့အတွက် ခင်ပွန်း၏ ခြေတော်ကို အာရ္ချနာပြုခြင်းနှင့် သူ၏ စကားကို လေးစားစွာ နားထောင်ခြင်းကို ဓမ္မဟု ကြေညာထားသည်။ ထိုနည်းတူ ညီငယ်တို့သည် မိမိတို့၏ အကိုကြီးကို အမြဲတမ်း ဂုဏ်ပြုလေးစားကြသည်။

Verse 59

सपर्ययंति मुदिता भृत्याः स्वामिपदांबुजम् । हीनवर्णैरग्रवर्णो वर्ण्यते गुणगौरवैः

ကျွန်တို့သည် ဝမ်းမြောက်စွာ မိမိတို့၏ သခင်၏ ကြာပန်းခြေတော်ကို ဆည်းကပ်ပြုစုကြ၏။ အဆင့်နိမ့်သူတို့ပင် အဆင့်မြင့်သူကို သူ၏ ဂုဏ်သတ္တိ၏ အလေးအနက်နှင့် မဟာတရားကြောင့် ချီးမွမ်းကြသည်။

Verse 60

वरिवस्यंति भूयोपि त्रिकालं काशिदेवताः । सर्वत्र सर्वे विद्वांसः समर्च्यंते मनोरथैः

ထပ်ခါထပ်ခါ တစ်နေ့သုံးကာလတွင် ကာသီ၏ ဒေဝတားတို့ကို အလွန်ဂရုတစိုက် ပူဇော်ကြသည်။ နေရာတိုင်း၌ ပညာရှိအပေါင်းတို့ကို မိမိတို့၏ ဆန္ဒနှင့် သင့်တော်သော မျှော်လင့်ချက်အတိုင်း ဂုဏ်ပြုကြသည်။

Verse 61

विद्वद्भिश्च तपोनिष्ठास्तपोनिष्ठैर्जितेंद्रियाः । जितेंद्रियैर्ज्ञाननिष्ठा ज्ञानिभिः शिवयोगिनः

ပညာရှိတို့သည် တပဿာ၌ တည်ကြည်သူတို့ကို ထောက်မပေးကြသည်။ တပဿာတည်ကြည်သူတို့သည် အင်ဒြိယကို အနိုင်ယူသူတို့ကို ထောက်မပေးကြသည်။ အင်ဒြိယအနိုင်ယူသူတို့သည် ဉာဏ်၌ တည်ကြည်သူတို့ကို ထောက်မပေးကြသည်။ ဉာဏ်ရှိသူတို့သည် ရှိဝယောဂီတို့ကို ထောက်မပေးကြသည်။

Verse 62

मंत्रपूतं महार्हं च विधियुक्तं सुसंस्कृतम् । वाडवानां मुखाग्नौ च हूयतेऽहर्निशं हविः

မန္တရဖြင့် သန့်စင်ထားသော တန်ဖိုးမြင့်၍ ဝိဓိအတိုင်း စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ထားသည့် ဟဝိကို နေ့ညမပြတ် ဝါဍဝတို့၏ “ပါးစပ်မီး” ထဲသို့ အာဟုတီပြုကြသည်။

Verse 63

वापीकूपतडागानामारामाणां पदेपदे । शुचिभिर्द्रव्यसंभारैः कर्तारो यत्र भूरिशः

ခြေလှမ်းတိုင်းတွင် ရေတွင်း၊ ရေကန်ငယ်၊ ရေကန်ကြီးနှင့် ဥယျာဉ်တို့ကို ဆောက်လုပ်သူများ—အများအပြား—ရှိကြပြီး သန့်ရှင်း၍ လုံလောက်သော ပစ္စည်းအစုအဝေးဖြင့် လုပ်ဆောင်ကြသည်။

Verse 64

यद्राष्ट्रे हृष्टपुष्टाश्च दृश्यंते सर्वजातयः । अनिंद्यसेवा संपन्ना विनामृगयु सौनिकान्

ထိုနိုင်ငံတွင် လူမျိုးအပေါင်းတို့ ပျော်ရွှင်၍ အာဟာရပြည့်ဝနေသည်ကို မြင်ရသည်။ အပြစ်မကင်းသော အလုပ်အကိုင်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုတို့ဖြင့် ပြည့်စုံပြီး မုဆိုးနှင့် သတ်သမားတို့ မရှိကြ။

Verse 65

इत्थं तस्य महीजानेः सर्वत्र शुचिवर्तिनः । उन्मिषंतोप्यनिमिषा मनाक्छिद्रं न लेभिरे

ဤသို့ပင် မြေမှပေါက်ဖွားသော မင်းကြီး၏ အနီးအနား အရပ်ရပ်တွင် သန့်ရှင်းသော အကျင့်ဖြင့် လှည့်လည်ကာ စောင့်ကြပ်နေသော သတိပြည့်ဝ အစောင့်များသည် မျက်တောင်ခတ်သော်လည်း မခတ်သကဲ့သို့ စောင့်ကြည့်ခဲ့ကြသော်လည်း အနည်းငယ်မျှ အပေါက်အဟာ မတွေ့နိုင်ခဲ့။

Verse 67

गुरुरुवाच । संधिविग्रहयानास्ति सं श्रयं द्वैधभावनम् । यथा स राजा संवेत्ति न तथात्रापि कश्चन

ဂုရုက မိန့်ကြားသည်– “သဘောတူစာချုပ်နှင့် ရန်ပြုခြင်း၊ စစ်ချီခြင်းနှင့် တည်ငြိမ်နေခြင်း၊ အားကိုးရာရှာခြင်းနှင့် နှစ်မျိုးမူဝါဒကို ကိုင်စွဲခြင်း—ဤအရာများကို ထိုမင်းကြီးက သိမြင်သကဲ့သို့ ဤနေရာတွင် အခြားမည်သူမျှ မသိမြင်နိုင်။”

Verse 68

अथोवाचामर गुरुर्देवानपचिकीर्षुकान् । तस्मिन्राजनि धर्मिष्ठे वरिष्ठे मंत्रवेदिषु

ထို့နောက် အမတတို့၏ ဂုရုသည် သူ့ကို ဆန့်ကျင်၍ လုပ်ဆောင်လိုသော ဒေဝများကို မိန့်ခွန်းပြောကြားကာ ထိုမင်းကြီးအကြောင်းကို ဆိုသည်—ဓမ္မကို အလွန်တည်ကြည်သူ၊ အမြင့်မြတ်ဆုံးသူ၊ မန္တရ၏ အာနုဘော်ကို သိမြင်သူများအနက် ထိပ်ဆုံးဖြစ်သည်။

Verse 69

तेन यद्यपि भूभर्त्रा भूमेर्देवा विवासिताः । तथापि भूरिशस्तत्र संत्यस्मत्पक्षपातिनः

ထိုမြေသခင်မင်းကြီးက ဒေဝများကို မြေပြင်မှ နှင်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း ထိုနေရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့ဘက်ကို လိုက်ပါ၍ ကျွန်ုပ်တို့ကို မျက်နှာသာပေးသူများ များစွာ ရှိနေသေးသည်။

Verse 70

कालो निमिषमात्रोपि यान्विना न सुखं व्रजेत् । अस्माकमपि तस्यापि संति ते तत्र मानिताः

သူတို့မရှိလျှင် မျက်တောင်ခတ်တစ်ခါမျှတောင် အချိန်သည် သာယာစွာ မလွန်နိုင်; ကျွန်ုပ်တို့အတွက်လည်း သူ့အတွက်လည်း ထိုသူတို့ကို ထိုနေရာတွင် ဂုဏ်ပြုလေးစားထားကြသည်။

Verse 71

अंतर्बहिश्चरा नित्यं सर्वविश्रंभ भूमयः । समागतेषु तेष्वत्र सर्वं नः सेत्स्यति प्रियम्

သူတို့သည် အတွင်းနှင့် အပြင်၌ အမြဲလှုပ်ရှားသွားလာကာ ယုံကြည်အားထားမှုအပြည့်၏ အခြေခံဖြစ်ကြသည်။ သူတို့ ဤနေရာသို့ ရောက်လာသော် ငါတို့အတွက် ချစ်မြတ်နိုးရာ အရာအားလုံး ပြည့်စုံအောင်မြင်လိမ့်မည်။

Verse 72

समाकर्ण्य च ते सर्वे त्रिदशा गीष्पतीरितम् । निर्णीतवंतस्तस्यार्थं तस्मादंतर्बहिश्चरान् । अभिनंद्याथ तं सर्वे प्रोचुरित्थं भवेदिति

ဂီṣပတိ (ဗြဟ္စပတိ) မိန့်ကြားသမျှကို ကြားသိပြီးနောက် တိရဒသ နတ်တို့အားလုံးသည် အဓိပ္ပါယ်ကို နားလည်ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အတွင်းအပြင် လှုပ်ရှားသွားလာသူတို့ကို ချီးမွမ်းအတည်ပြုကာ အားလုံးက “ဤသို့ပင် ဖြစ်စေ” ဟု ဆိုကြသည်။

Verse 73

ततः शक्रः समाहूय वीतिहोत्रं पुरःस्थितम् । ऊचे मधुरया वाचा बहुमानपुरःसरम्

ထို့နောက် သက္ကရ (အိန္ဒြ) သည် မိမိရှေ့တွင် ရပ်နေသော ဝီတိဟောတရ ကို ခေါ်ယူ၍ အလွန်အမင်း လေးစားမှုကို ရှေ့တန်းတင်ကာ ချိုမြိန်သော စကားဖြင့် မိန့်ကြား하였다။

Verse 74

हव्यवाहन या मूर्तिस्तव तत्र प्रतिष्ठिता । तामुपासंहर क्षिप्रं विषयात्तस्य भूपतेः

“ဟေ ဟဗျဝါဟန (အဂ္နိ)၊ အဲဒီနေရာ၌ တည်ထောင်ထားသော သင်၏ ရုပ်သဏ္ဍာန်ကို ထိုဘုရင်၏ အုပ်ချုပ်နယ်မြေမှ အမြန်ဆုံး ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းပါ။”

Verse 75

समागतायां तन्मूर्तौ सर्वानष्टाग्रयः प्रजाः । हव्यकव्यक्रियाशून्या विरजिष्यंति राजनि

ထိုရုပ်သဏ္ဍာန်ကို ရုပ်သိမ်းသွားသောအခါ ပြည်သူတို့၏ အထက်တန်းအစီအစဉ်အားလုံး ပျက်စီးလိမ့်မည်။ နတ်တို့နှင့် ဘိုးဘွားတို့အတွက် ဟဗျ–ကဗျ ပူဇော်ကာရိယာများ မရှိတော့သဖြင့် ထိုဘုရင်အောက်တွင် လူတို့သည် လျစ်လျူရှုမှုနှင့် အစီအစဉ်ပျက်ယွင်းမှုသို့ ကျရောက်လိမ့်မည်။

Verse 76

प्रजासु च विरक्तासु राज्यकामदुघासु वै । कृच्छ्रेणोपार्जितोऽपार्थो राजशब्दो भविष्यति

ပြည်သူတို့ မနှစ်သက်၍ ဝေးကွာသွားလျှင်—နိုင်ငံတော်သည် လိုအင်ဆန္ဒအကျိုးအမြတ်အားလုံးကို ပေးသော နို့ပေးနွားကဲ့သို့ဖြစ်သော်လည်း—ခက်ခဲစွာ ရရှိသော “မင်း” ဟူသောအမည်သည် အဓိပ္ပါယ်မဲ့၍ အလွတ်ဖြစ်လာသည်။

Verse 77

प्रजानां रंजनाद्राजा येयं रूढिरुपार्जिता । तस्यां रूढ्यां प्रनष्टायां राज्यमेव विनंक्ष्यति

ပြည်သူတို့ကို ပျော်ရွှင်စေ၍ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သဖြင့် “ရာဇာ” ဟု ခေါ်ကြသည်—ဤသည်ပင် တည်မြဲလာသော အဓိပ္ပါယ်ဖြစ်သည်။ ထိုအဓိပ္ပါယ်နှင့် ချိတ်ဆက်မှု ပျက်သွားလျှင် နိုင်ငံတော်တင်ပင် ပျက်စီးသွားသည်။

Verse 78

प्रजाविरहितो राजा कोशदुर्गबलादिभिः । समृद्धोप्यचिरान्नश्येत्कूलसंस्थ इव द्रुमः

ပြည်သူမရှိသော မင်းသည်—ဘဏ္ဍာတိုက်၊ ကာကွယ်ရေးမြို့တံခါး၊ စစ်တပ် စသည်တို့ဖြင့် ကြွယ်ဝနေသော်လည်း—မကြာခင် ပျက်စီးသွားသည်၊ ရေကမ်းပါးပျက်ယွင်းရာ၌ ရပ်နေသော သစ်ပင်ကဲ့သို့။

Verse 79

त्रिवर्गसाधनाहेतुः प्राक्प्रजैव महीपतेः । क्षीणवृत्त्यां प्रजायां वै त्रिवर्गः क्षीयते स्वयम्

အို မဟီပတိ! တြိဝဂ္ဂ (ဓမ္မ၊ အတ္ထ၊ ကာမ) ကို ပြည့်စုံစေရာတွင် အဓိက အကြောင်းရင်းမှာ အရင်ဆုံး ပြည်သူတို့ပင် ဖြစ်သည်။ ပြည်သူတို့၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ကျဆင်းသွားလျှင် တြိဝဂ္ဂလည်း အလိုအလျောက် လျော့နည်းသွားသည်။

Verse 80

क्षीणे त्रिवर्गे संक्षीणा गतिर्लोकद्वयात्मिका

တြိဝဂ္ဂ ကုန်ခမ်းသွားလျှင်၊ လောကနှစ်ပါး—ဤလောကနှင့် ပရလောက—နှစ်ဖက်လုံးနှင့် ဆိုင်သော လမ်းကြောင်း(ဂတိ)လည်း လျော့နည်းသွားသည်။

Verse 81

इतींद्रवचनाद्वह्निरह्नाय क्षोणिमंडलात् । आचकर्ष निजां मूर्तिं योगमाया बलान्वितः

ဣန္ဒြ၏ အမိန့်အတိုင်း ယောဂမာယာ၏ အင်အားဖြင့် အားပြည့်လာသော ဝဟ္နီသည် မြေကမ္ဘာဝိုင်းမှ မိမိ၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို လျင်မြန်စွာ ပြန်လည်ဆုတ်ယူ하였다။

Verse 82

निन्ये न केवलं त्रेतां जाठराग्निमपि प्रभुः । वज्रिणो वचसा वह्निर्निजशक्तिसमन्वितम्

ဝဇ္ရကိုင် ဣန္ဒြ၏ စကားအတိုင်း အင်အားကြီးသော ဝဟ္နီသည် တ్రေတားမီးသာမက အစာချေမီး (ဇာဋရအဂ္နိ) ကိုပါ မိမိ၏ မူလအင်အားနှင့်တကွ သယ်ဆောင်သွား하였다။

Verse 83

वह्नौ स्वर्लोकमापन्ने जाते मध्यंदिने नृपः । कृतमाध्याह्निकस्तूर्णं प्राविशद्भोज्यमंडपम्

ဝဟ္နီသည် စွဝဂ္ဂလောကသို့ ထွက်ခွာသွားပြီး နေ့လယ်ရောက်လာသောအခါ ဘုရင်သည် နေ့လယ်ပူဇာကర్మကို လျင်မြန်စွာ ပြီးစီးကာ စားသောက်မဏ္ဍပသို့ ဝင်ရောက်하였다။

Verse 84

महानसाधिकृतयो वेपमानास्ततो मुहुः । क्षुधार्तमपि भूपालमिदं मंदं व्यजिज्ञपन्

ထို့နောက် နန်းတော်မီးဖိုခန်းကို တာဝန်ယူသော အရာရှိများသည် မကြာခဏ တုန်လှုပ်ကာ ဆာလောင်နေသော ဘုရင်ထံသို့ပင် ဤအကြောင်းကို နူးညံ့စွာ လျှောက်တင်하였다။

Verse 85

सूपकारा ऊचुः । अत्यहस्करतेजस्क प्रतापविजितानल । किंचिद्विज्ञप्तुकामाः स्मोप्यकांडेरणपंडित

ချက်ပြုတ်သူများက လျှောက်တင်ကြသည်– “နေထက်တောင် ပိုမိုတောက်ပသော အရှင်၊ သင်၏ တန်ခိုးကြောင့် မီးတောင်ပင် အနိုင်ရသောအရှင်။ ရုတ်တရက် အန္တရာယ်များကို တားဆီးရာ၌ ကျွမ်းကျင်သော ပညာရှိအရှင်၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် တောင်းပန်ချက်သေးသေးလေး တစ်ခုကို လျှောက်တင်လိုပါသည်။”

Verse 86

यदि विश्रुणयेद्राजन्भवानभयदक्षिणाम् । तदा विज्ञापयिष्यामः प्रबद्धकरसंपुटाः

အို မင်းကြီး၊ သင်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏စကားကို နားထောင်၍ “အဘယ-ဒက္ခိဏာ” ဟူသော လုံခြုံရေးအာမခံတော်မူပါက၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် လက်အုပ်ချီ၍ လက်ဖဝါးပိတ်ကာ ရိုသေစွာ အစီရင်ခံတင်ပြပါမည်။

Verse 87

भ्रूसंज्ञयाकृतादेशाः प्रशस्तास्येनभूभुजा । मृदु विज्ञापयांचक्रुः पाकशालाधिकारिणः

မင်းကြီး၏ မျက်ခုံးအမိန့်အချက်ပြသာဖြင့် အမိန့်ကို လက်ခံရရှိပြီး၊ မင်းကြီး၏ ချီးမွမ်းသဘောပါသော မျက်နှာတော်ကို မြင်ရသဖြင့်၊ နန်းတော်မီးဖိုခန်းအရာရှိတို့သည် နူးညံ့စွာ တင်ပြကြ၏။

Verse 88

न जानीमो वयं नाथ त्वत्प्रतापभयार्दितः । कुसृत्याथ कया विद्वान्नष्टो वैश्वानरः पुरात्

အို နာထ၊ ကျွန်ုပ်တို့ မသိပါ။ သင်၏ တန်ခိုးတော်ကို ကြောက်ရွံ့၍ တုန်လှုပ်နေသဖြင့်၊ မည်သည့် မကောင်းသော လမ်းကြောင်း သို့မဟုတ် မည်သည့် အကြောင်းကြောင့်ပင် ပုရောဟိတ်သဘောရှိသော “ဝိုင်ရှ္ဝာနရ” အဂ္ဂိ (သန့်ရှင်းသော မီး) သည် မြို့မှ ပျောက်ကွယ်သွားသည်ကို မပြောနိုင်ပါ။

Verse 89

कृशानौ कृशतां प्राप्ते कथं पाकक्रिया भवेत् । तथापि सूर्यपाकेन सिद्धा पक्तिर्हि काचन

မီးတောက်တောင် အားနည်း၍ ခြောက်သွေ့သွားလျှင် ချက်ပြုတ်ခြင်းကိစ္စ မည်သို့ ပြီးမြောက်နိုင်မည်နည်း။ သို့သော် နေရောင်အပူဖြင့် အချို့သော အစားအစာသည် အမှန်တကယ် ချက်ပြီးစီးခဲ့ပါသည်။

Verse 90

प्रभोरादेशमासाद्य तामिहैवानयामहे । मन्यामहे च भूजाने पक्तिरद्यतनी शुभा

အရှင်၏ အမိန့်တော်ကို ရရှိပြီးနောက် ကျွန်ုပ်တို့သည် ထိုအရာကို ဒီနေရာသို့ ချက်ချင်း ယူဆောင်လာပါမည်။ အို မင်းကြီး၊ ယနေ့၏ ချက်ပြုတ်ခြင်း/အစာဟင်းလျာသည် မင်္ဂလာရှိမည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့ ယုံကြည်ပါသည်။

Verse 91

श्रुत्वांधसिकवाक्यं स महासत्त्वो महामतिः । नृपतिश्चिंतयामास देवानां वै कृतं त्विदम्

မောဟနေသောသူတို့၏စကားကို ကြားသိပြီးနောက် မဟာစိတ်ဓာတ်နှင့် မဟာပညာရှိသော မင်းကြီးသည် စိတ်တွင် ဆင်ခြင်လျက်—“ဤအမှုသည် အမှန်တကယ် ဒေဝတားတို့၏ ပြုလုပ်မှုဖြစ်သည်” ဟု တွေးတော်မူ၏။

Verse 92

क्षणं संशीलयंस्तत्र ददर्श तपसोबलात् । न केवलं जहौ गेहं हुतभुक्चौदरीर्दरीः

အဲဒီနေရာတွင် ခဏမျှ စိစစ်ဆင်ခြင်ပြီးနောက် တပသ၏ အင်အားကြောင့် မင်းကြီးသည် မြင်တော်မူ၏—ဟုတဘုက် (မီး) သည် အိမ်ရာကိုသာ စွန့်ခွာသွားခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဝမ်းဗိုက်၏ ဂူအတွင်း—အတွင်းလှိုဏ်ခေါင်းများသို့ ဝင်ရောက်သွားသည်။

Verse 93

अप्यहासीदितोलोकाज्जगाम च सुरालयम् । भवत्विह हि का हानिरस्माकं ज्वलने गतै

“အမှန်တကယ် သူသည် ဤလောကမှ ထွက်ခွာ၍ ဒေဝလောကသို့ သွားလေပြီ။ ထိုသို့ဖြစ်ပါစေ—ကျွန်ုပ်တို့ မီးထဲသို့ ဝင်ရောက်ပြီးသားဖြစ်လျှင် ဤနေရာ၌ ကျွန်ုပ်တို့အတွက် အရှုံးအနစ် ဘာရှိမည်နည်း?”

Verse 94

तेषामेवविचाराच्च हानिरेषा सुपर्वणाम् । तद्बलेन च किं राज्यं मयेदमुररीकृतम्

သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင် အကြံအစည်နှင့် ဆင်ခြင်ချက်ကြောင့်ပင် ဤဆုံးရှုံးမှုသည် ဒေဝတားတို့အပေါ် ကျရောက်လာသည်။ ထို့ပြင် အာဏာပိုင်မှုသည် သူတို့၏ အင်အားပေါ်သာ တည်နေပါလျှင်၊ ငါက ‘ငါ၏’ ဟု ခံယူထားသော ဤနိုင်ငံသည် အဘယ်အရာနည်း?

Verse 95

पितामहेन महतो गौरवात्प्रतिपादितम् । इति चिंतयतस्तस्य मध्यलोकशतक्रतोः

“ဤအရာကို မဟာပိတာမဟ (ဗြဟ္မာ) သည် မိမိ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကြီးမြတ်မှုကြောင့် တည်ထောင်ကာ ပေးအပ်ခဲ့သည်။” ဟု မဓ్యလောက၏ အရှင် ရှတကရတု (အိန္ဒြာ) သည် ထိုသို့ စဉ်းစားနေစဉ် အကြောင်းအရာ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်၏။

Verse 96

पौराः समागता द्वारि सह जानपदैर्नरैः । द्वास्थेन चाज्ञया राज्ञस्ततस्तेंतः प्रवेशिताः

မြို့သူမြို့သားတို့သည် ကျေးလက်မှ လူများနှင့်အတူ တံခါးဝ၌ စုဝေးလာကြသည်။ ထို့နောက် မင်း၏ အမိန့်အတိုင်း တံခါးစောင့်က သူတို့ကို အတွင်းသို့ ဝင်ခွင့်ပေး하였다။

Verse 97

दत्त्वोपदं यथार्हं ते प्रणेमुः क्षोणिवज्रिणम् । केचित्संभाषिता राज्ञादरसोदरया गिरा

သူတို့သည် ကိုယ်စွမ်းအင်အလိုက် သင့်တော်သော လက်ဆောင်များကို ဆက်ကပ်ပြီး “မြေပြင်၏ ဝဇ္ဇရ” တော်မူသော မင်းကို ဦးညွှတ်ပူဇော်ကြသည်။ ထိုအထဲမှ အချို့ကို မင်းက လေးစားစုံမက်မှုနှင့် နွေးထွေးသော စကားဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူသည်။

Verse 98

केचिच्च समुदा दृष्ट्या केचिच्च करसंज्ञया । विसर्जिता सना राज्ञा बहुमानपुरःसरम्

အချို့ကို မင်းက မျက်စိအပေါ်တင်ကြည့်ရုံဖြင့် လွှတ်တော်မူပြီး၊ အချို့ကို လက်အမူအရာဖြင့် လွှတ်တော်မူသည်။ ထိုသို့ မင်းသည် ဂုဏ်သိက္ခာကို ရှေ့တန်းတင်ကာ သူတို့ကို ပြန်လွှတ်တော်မူ၏။

Verse 99

तेजिरे भेजिरे सर्वे रत्नार्चिः परिसेविते । विजितामोदसंदोहे सुरानोकहसौरभैः । राज्ञः शतशलाकस्थच्छत्रस्यच्छाययाशुभे

သူတို့အားလုံးသည် ရတနာရောင်ခြည်နှင့် တောက်ပသော အလှဆင်ပစ္စည်းများကြားတွင် ထင်ရှားတောက်ပကာ ကိုယ့်ကိုယ်ရာနေရာကို ယူကြသည်။ နတ်သစ်ပင်တို့၏ အနံ့ထက်ပင် သာလွန်သော သင်းပျံ့မှုရှိပြီး တိုင်တစ်ရာပေါ်တင်ထားသော မင်း၏ မင်္ဂလာထီးရိပ်အောက်၌ သူတို့သည် ပီတိဖြင့် ရပ်နေကြ၏။

Verse 100

विशांपतिरथोवाच तन्मुखच्छाययेरितम् । विज्ञाय तदभिप्रायमलंभीत्या पुरौकसः

ထို့နောက် ပြည်သူတို့၏ အရှင်မင်းသည် သူတို့မျက်နှာပေါ်ရှိ အရိပ်အယောင်မှ ထွက်ပေါ်လာသော အဓိပ္ပါယ်ကို သိမြင်၍ မိန့်တော်မူသည်။ သူတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို နားလည်သဖြင့် ကြောက်ရွံ့မှုကင်းသော မြို့သူမြို့သားတို့သည် စိတ်တည်ငြိမ်စွာ နားထောင်နေကြ၏။

Verse 110

अस्मत्कुले मूलभूतो भास्करो मान्य एव नः । स तिष्ठतु सुखेनात्र यातायातं करोतु च

ဘားစ్కရသည် ကျွန်ုပ်တို့ မျိုးရိုး၏ အခြေခံအမြစ်ဖြစ်၍ အမှန်တကယ် ဂုဏ်ပြုကန်တော့ထိုက်သူ ဖြစ်သည်။ ဤနေရာ၌ သက်သာစွာ နေထိုင်စေကာ လွတ်လပ်စွာ သွားလာနိုင်စေပါစေ။