Adhyaya 351
अध्याय ३५१ — उञ्छवृत्ति-व्रतसिद्धेः मानुषस्य परमगतिः (Sūrya–Nāga Dialogue on the Perfected Gleaner-Ascetic)
Upa-parva: Mokṣadharma (Liberation-Discourse) — Ascetic Attainment and the Limits of Supernatural Taxonomies
This chapter is structured as a brief dialogic clarification. Sūrya identifies an extraordinary figure as neither deity nor non-human class (deva/asura/pannaga), but a muni who has attained success through the uñchavṛtti vow—subsisting by gleaning—thereby reaching heaven. Sūrya catalogs the ascetic’s regulated modes of sustenance (roots and fruits, fallen leaves, water-only, and even air-only), emphasizing concentration (samāhita) and disciplined restraint. He further attributes the attainment to the recitation/praise of ṛc-verses and sustained effort aimed at the “gate of heaven,” framing ascent as the consequence of spiritual labor rather than birth-category. The ascetic is described as free from acquisitive desire, steady in gleaning and simple eating, and committed to the welfare of all beings. Sūrya concludes with a general principle: devas, gandharvas, asuras, and pannagas do not obstruct beings who have reached the highest course. The Nāga responds with astonishment that a perfected human body can attain siddha-status and “move with the Sun” in circumambulation of the earth, underscoring the chapter’s theme that human discipline can culminate in supra-ordinary destiny.
Chapter Arc: जनमेजय का जिज्ञासु प्रश्न उठता है—क्या विविध धर्म-मार्ग एक ही लक्ष्य की ओर ले जाते हैं या भिन्न-भिन्न निष्ठाओं में बँटे हैं? → वैशम्पायन उत्तर को एक विराट पूर्वकथा में खोलते हैं: सृष्टि-आरम्भ में नारायण के अंश से सरस्वती-पुत्र अपान्तरतमा का प्राकट्य, और फिर उसी तेज का पराशर-सत्यवती से कृष्णद्वैपायन व्यास के रूप में अवतरण। जनमेजय व्यास के ‘नारायण-सुत’ होने की पूर्वघोषणा को स्मरण कर पुष्टि चाहता है। → दैवी वाणी/वरदान-क्रम में व्यास के भविष्य-कार्य का निर्णायक उद्घोष: वे नाना प्रकार के धर्मों के प्रवर्तक, ज्ञानदाता और तपोयुक्त रहेंगे; भूत-वर्तमान-भविष्य का संशय तप से नष्ट होगा; युग-युगान्तरों को देखेंगे; और कलियुग के आगमन पर भी वेद-विभाग करेंगे—यह सब नारायण-योजना के अंतर्गत। → वैशम्पायन व्यास के ‘पूर्व सम्भव’ (पूर्वजन्म/पूर्वप्राकट्य) को समेटकर बताते हैं कि यह गुरु व्यास की निर्मल बुद्धि और लोक-हितकारी अवतार-भूमिका का कारण है—धर्म-ज्ञान की स्थापना और युग-धर्म के अनुसार व्यवस्था। → अवतार-योजना का अगला संकेत—मधुसूदन का पृथ्वी-रक्षा हेतु अवतरण और आगे वंशजों में परस्पर-विनाशकारी फूट का विधान—आने वाले प्रसंगों की ओर कथा को धकेल देता है।
Shlokas
Verse 1
अपना बछ। अर: 2 एकोनपज्चाशर्दाधिकत्रिशततमो< ध्याय: व्यासजीका सृष्टिके प्रारम्भमें भगवान् नारायणके अंशसे सरस्वतीपुत्र अपान्तरतमाके रूपमें जन्म होनेकी और उनके प्रभावकी कथा जनमेजय उवाच सांख्यं योग: पाउचरात्र वेदारण्यकमेव च । ज्ञानान्येतानि ब्रद्मर्षे लोकेषु प्रचरन्ति ह,जनमेजयने पूछा--ब्रह्मर्ष! सांख्य, योग, पाउ्चरात्र और वेदोंके आरण्यकभाग--ये चार प्रकारके ज्ञान सम्पूर्ण लोकोंमें प्रचलित हैं
ဇနမေဇယက မေးလေသည်– «အို ဘြဟ္မရိရှိ (brahmarṣi) ရေ၊ လောကအနှံ့တွင် ဤသန့်ရှင်းသော ဗဟုသုတပညာများ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသည်—ဆာင်ခယ (Sāṅkhya)၊ ယောဂ (Yoga)၊ ပာဉ္စရာတြ (Pāñcarātra) ထုံးတမ်းနှင့် ဝေဒ (Veda) များ၏ အာရဏ္ယက (Āraṇyaka) အပိုင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်»။
Verse 2
किमेतान्येकनिष्ठानि पृथड्निष्ठानि वा मुने । प्रत्रूहि वै मया पृष्ट: प्रवृत्ति च यथाक्रमम्,मुने! क्या ये सब एक ही लक्ष्यका बोध करानेवाले हैं अथवा पृथक्-पृथक् लक्ष्यके प्रतिपादक हैं? मेरे इस प्रश्नचका आप यथावत् उत्तर दें और प्रवृत्तिका भी क्रमश: वर्णन करें
အို မုနိရေ—ဤအရာတို့သည် တစ်ခုတည်းသော ရည်မှန်းချက်ကိုပင် ညွှန်ပြသလော၊ သို့မဟုတ် သီးခြားသီးခြား ရည်မှန်းချက်များကို ပြသသလော။ ကျွန်ုပ်မေးမြန်းသကဲ့သို့ အမှန်တကယ် ဖြေကြားပေးပါ၊ ထို့ပြင် «ပရဝတ္တိ» (အကျင့်လမ်း/လုပ်ဆောင်မှုလမ်း) ၏ အစဉ်အလာကိုလည်း အစဉ်လိုက် ဖော်ပြပါ။
Verse 3
वैशग्पायन उवाच जज्ञे बहुज्ञं परमत्युदारं यं द्वीपमध्ये सुतमात्मयोगात् । पराशरात् सत्यवती महर्षि तस्मै नमो5ज्ञानतमोनुदाय,वैशम्पायनजीने कहा--राजन्! देवी सत्यवतीने यमुनातटवर्ती द्वीपमें पराशर मुनिसे अपने शरीरका संयोग करके जिन बहुज्ञ और अत्यन्त उदार महर्षिको पुत्ररूपसे उत्पन्न किया था, अज्ञानरूपी अन्धकारको दूर करनेवाले ज्ञानसूर्यस्वरूप उन गुरुदेव व्यासजीको मेरा नमस्कार है
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ဆို၏—အလွန်ရက်ရော၍ ဗဟုသုတပြည့်ဝသော မဟာရိရှီ ဗျာသအား ငါ ဦးညွှတ်ပူဇော်၏။ ယမုနာကမ်းနားရှိ မြစ်အလယ်ကျွန်းတစ်ကျွန်းတွင် သတ္တျဝတီသည် ယောဂသမယဖြင့် ကိုယ်ကိုပေါင်းစည်းကာ ပရာရှရ မုနိထံမှ သားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သူတည်း။ အဝိဇ္ဇာ၏ အမှောင်ကို ဖယ်ရှားသော ဉာဏ်၏ နေရောင်တော်ဖြစ်သူ ထိုဂုရုကြီးအား ငါ ရိုသေကန်တော့၏။
Verse 4
पितामहाद् यं प्रवदन्ति षष्ठं महर्षिमार्षेयवि भूतियुक्तम् । नारायणस्यांशजमेक पुत्र द्ैपायनं वेद महानिधानम्,ब्रह्माजीके आदिपुरुष जो नारायण हैं, उनके स्वरूपभूत जिन महर्षिको पूर्वपुरुष नारायणसे छठी पीढ़ीमें- उत्पन्न बताते हैं, जो ऋषियोंके सम्पूर्ण ऐश्वर्यसे सम्पन्न हैं, नारायणके अंशसे उत्पन्न हैं, अपने पिताके एक ही पुत्र हैं और द्वीपमें उत्पन्न होनेके कारण द्वैपायन कहलाते हैं, उन वेदके महान् भण्डाररूप व्यासजीको मैं प्रणाम करता हूँ
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ဆို၏—ဝေဒ၏ မဟာသိုလှောင်ရာဖြစ်သော ဗျာသ၊ ဒွိပာယနအား ငါ ဦးညွှတ်၏။ သူ့ကို အာဒိပိတামဟာမှ ဆဋ္ဌမမြောက် ဆက်နွယ်စဉ်ဆက်အဖြစ် မွေးဖွားလာသူ၊ ရိရှီတို့၏ အလုံးစုံသော တန်ခိုးတော်နှင့် ပြည့်စုံသူဟု ဆိုကြသည်။ နာရာယဏ၏ အင်္ဂါတစ်စိတ်မှ ပေါ်ထွန်းလာသူ၊ မိဘ၏ တစ်ဦးတည်းသော သားဖြစ်သူ၊ ကျွန်းပေါ်တွင် မွေးဖွားသဖြင့် «ဒွိပာယန» ဟု ခေါ်အပ်သူ—ထိုဗျာသအား ငါ ပူဇော်နမಸ್ಕာရပြု၏။
Verse 5
तमादिकालेषु महाविभूति- नरियणो ब्रह्ममहानिधानम् | ससर्ज पुत्रार्थमुदारतेजा व्यासं महात्मानमजं पुराणम्,प्राचीनकालमें उदार तेजस्वी, महान् वैभवसम्पन्न भगवान् नारायणने वैदिक ज्ञानकी महानिधिरूप महात्मा अजन्मा और पुराणपुरुष व्यासजीको अपने पुत्ररूपसे उत्पन्न किया था
ဝိုင်ရှမ္ပာယနက ဆို၏—အာဒိခေတ်များတွင် တေဇောဓာတ်မြင့်မား၍ မဟာဗိဘူတိပြည့်စုံသော ဘုရားနာရာယဏသည် ဝေဒဉာဏ်၏ မဟာသိုလှောင်ရာဖြစ်တော်မူလျက် သားတော်အဖြစ် ပေါ်ထွန်းစေရန် မဟာတ్మာ၊ အဇန్మာ၊ ပုရာဏပုရုಷ ဗျာသကို ဖန်ဆင်းထုတ်ပေါ်စေခဲ့၏။
Verse 6
जनमेजय उवाच त्वयैव कथित पूर्व सम्भवे द्विजसत्तम | वसिष्ठस्य सुतः शक्ति: शक्तिपुत्र: पराशर:,जनमेजयने कहा--द्विजश्रेष्ठस आपहीने पहले आदिपर्वकी कथा सुनाते समय यह कहा था कि वसिष्ठके पुत्र शक्ति, शक्तिके पुत्र पराशर और पराशरके पुत्र मुनिवर श्रीकृष्णद्वैपायन व्यास हैं और अब पुन: आप इन्हें नारायणका पुत्र बतला रहे हैं
ဇနမေဇယက ဆို၏—အို ဗြာဟ္မဏအထွဋ်အမြတ်ရေ၊ အစောပိုင်း အကြောင်းအရာများကို သင်ပြောကြားစဉ်က ဝသိဋ္ဌ၏ သားမှာ ရှက္တိ၊ ရှက္တိ၏ သားမှာ ပရာရှရဟု သင်ကိုယ်တိုင် ဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် ယခုတွင် သင်က သူတို့ကို နာရာယဏ၏ သားသမီးဟု ပြန်လည် ဖော်ပြနေသည်။ ဤအရာကို မည်သို့ နားလည်ရမည်နည်း။
Verse 7
पराशरस्य दायाद: कृष्णद्वैपायनो मुनि: । भूयो नारायणसुतं त्वमेवैनं प्रभाषसे,जनमेजयने कहा--द्विजश्रेष्ठस आपहीने पहले आदिपर्वकी कथा सुनाते समय यह कहा था कि वसिष्ठके पुत्र शक्ति, शक्तिके पुत्र पराशर और पराशरके पुत्र मुनिवर श्रीकृष्णद्वैपायन व्यास हैं और अब पुन: आप इन्हें नारायणका पुत्र बतला रहे हैं
ဇနမေဇယ မင်းက မေးလေ၏ — «မုနိ ကృష్ణဒွိပာယန (ဗျာသ) သည် ပရာရှရ၏ အမွေဆက်ခံသူ၊ မျိုးဆက်တော်ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ယခုတဖန် သင်သည် သူ့ကို နာရာယဏ၏ သားဟု ဆိုပြန်သည်။ ဤအရာကို မည်သို့ နားလည်ရမည်နည်း?»
Verse 8
किमतः: पूर्वजं जन्म व्यासस्यामिततेजस: । कथयस्वोत्तममते जन्म नारायणोद्धवम्,श्रेष्ठ बुद्धिवाले मुनीश्वर! क्या अमिततेजस्वी व्यासजीका इससे पहले भी कोई जन्म हुआ था? नारायणसे व्यासजीका जन्म कब और कैसे हुआ? यह बतानेकी कृपा करें
ဇနမေဇယ မင်းက မေးလေ၏ — «တန်ခိုးတောက်ပလှသော ဗျာသတွင် ဤဘဝမတိုင်မီ အခြားမွေးဖွားမှုတစ်ခါ ရှိခဲ့သလော။ ဉာဏ်အမြတ်ဆုံးသော မုနိရှင်၊ နာရာယဏမှ ဗျာသ၏ မွေးဖွားခြင်းသည် မည်သည့်အခါ၊ မည်သို့ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သနည်း။ အမြတ်ဆုံးသော ရှင်မုနိ၊ ဉာဏ်ကောင်းမြတ်စွာဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ ရှင်းပြပါ»
Verse 9
वैशम्पायन उवाच वेदार्थान् वेत्तुकामस्य धर्मिष्ठस्य तपोनिधे: । गुरोमें ज्ञाननिष्ठस्य हिमवत्पाद आसत:,वैशम्पायनजीने कहा--राजन्! मेरे धर्मिष्ठ गुरु वेदव्यास तपस्याकी निधि और ज्ञाननिष्ठ हैं। पहले वे वेदोंके अर्थका वास्तविक ज्ञान प्राप्त करनेकी इच्छासे हिमालयके एक शिखरपर रहते थे। ये महाभारत नामक इतिहासकी रचना करके तपस्या करते-करते थक गये थे। उन दिनों इन बुद्धिमान् गुरुकी सेवामें तत्पर हम पाँच शिष्य उनके साथ रहते थे। सुमन्तु, जैमिनि, दृढ़तापूर्वक उत्तम धर्मका पालन करनेवाले पैल, चौथा मैं और पाँचवें व्यासपुत्र शुकदेव थे
ဝိုင်ရှမ္ပာယန က ဆိုလေ၏ — «အို မင်းကြီး၊ ကျွန်ုပ်၏ ဆရာတော်သည် အလွန်တရားမြတ်၍ တပသ၏ خز خز (ဘဏ္ဍာ) ဖြစ်ကာ ဉာဏ်၌ တည်ကြည်သူဖြစ်၏။ ယခင်က ဝေဒတို့၏ အဓိပ္ပါယ်အမှန်ကို သိလိုသဖြင့် ဟိမာလယ တောင်ခြေ၌ နေထိုင်ခဲ့၏»
Verse 10
कृत्वा भारतमाख्यानं तपःश्रान्तस्य धीमत: । शुश्रूषां तत्परा राजन् कृतवन्तो वयं तदा,वैशम्पायनजीने कहा--राजन्! मेरे धर्मिष्ठ गुरु वेदव्यास तपस्याकी निधि और ज्ञाननिष्ठ हैं। पहले वे वेदोंके अर्थका वास्तविक ज्ञान प्राप्त करनेकी इच्छासे हिमालयके एक शिखरपर रहते थे। ये महाभारत नामक इतिहासकी रचना करके तपस्या करते-करते थक गये थे। उन दिनों इन बुद्धिमान् गुरुकी सेवामें तत्पर हम पाँच शिष्य उनके साथ रहते थे। सुमन्तु, जैमिनि, दृढ़तापूर्वक उत्तम धर्मका पालन करनेवाले पैल, चौथा मैं और पाँचवें व्यासपुत्र शुकदेव थे
ဝိုင်ရှမ္ပာယန က ဆိုလေ၏ — «အို မင်းကြီး၊ ဉာဏ်ရှိသော မဟာမုနိသည် တပသကြောင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လျက် ‘ဘာရတ’ မဟာကഥာကို ရေးသားပြီးနောက်၊ ထိုအခါ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဆရာတော်ကို အပြည့်အဝ ဝတ်ပြုစောင့်ရှောက်ရန်သာ အာရုံစိုက်ခဲ့ကြ၏»
Verse 11
सुमन्तुर्जैमिनिश्वैव पैलश्व सुदृढव्रतः । अहं चतुर्थ: शिष्यो वै शुकोव्यासात्मजस्तथा,वैशम्पायनजीने कहा--राजन्! मेरे धर्मिष्ठ गुरु वेदव्यास तपस्याकी निधि और ज्ञाननिष्ठ हैं। पहले वे वेदोंके अर्थका वास्तविक ज्ञान प्राप्त करनेकी इच्छासे हिमालयके एक शिखरपर रहते थे। ये महाभारत नामक इतिहासकी रचना करके तपस्या करते-करते थक गये थे। उन दिनों इन बुद्धिमान् गुरुकी सेवामें तत्पर हम पाँच शिष्य उनके साथ रहते थे। सुमन्तु, जैमिनि, दृढ़तापूर्वक उत्तम धर्मका पालन करनेवाले पैल, चौथा मैं और पाँचवें व्यासपुत्र शुकदेव थे
ဝိုင်ရှမ္ပာယန က ဆိုလေ၏ — «စုမန္တု၊ ဇိုင်မိနိ၊ သစ္စာဝတ်ကတိ၌ ခိုင်မာသော ပိုင်လ၊ ကျွန်ုပ်သည် စတုတ္ထမြောက် တပည့်၊ ထို့ပြင် ဗျာသ၏ သား ရှုက — ဤတို့သည် ထိုမုနိကို အနီးကပ် စောင့်ရှောက်ခဲ့သော တပည့်များ ဖြစ်ကြ၏»
Verse 12
एशि: परिवृतो व्यास: शिष्यै: पञ्चभिरुत्तमै: । शुशुभे हिमवत्पादे भूतैर्भूतपतिर्यथा,इन पाँच उत्तम शिष्योंसे घिरे हुए व्यासजी हिमालयके शिखरपर भूतोंसे परिवेष्टित भूतनाथ भगवान् शिवके समान शोभा पाते थे
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– အထူးကောင်းမြတ်သော တပည့်ငါးဦးက ဝိုင်းရံထားသဖြင့် ရှင်ဗျာသသည် ဟိမဝန္တတောင်တန်း၏ လျှောစောင်းပေါ်တွင် တောက်ပလင်းလက်နေ၏။ ထိုသည်မှာ သတ္တဝါတို့၏ အရှင် ရှီဝဘုရားကို သူ၏ ဘူတဝိညာဉ်အဖွဲ့များ ဝိုင်းရံထားသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။
Verse 13
वेदानावर्तयन् साड्रान् भारतार्थाश्व सर्वश: । तमेकमनसं दान्तं युक्ता वयमुपास्महे,वहाँ व्यासजी अंगोंसहित सब वेदों तथा महाभारतके अर्थोंकी आवृत्ति करते और हम सब शिष्योंको पढ़ाते थे एवं हम सब लोग सदा उद्यत रहकर उन एकाग्रचित्त एवं जितेन्द्रिय गुरुकी सेवा करते थे
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– ဗျာသသည် ဝေဒများကို အင်္ဂများနှင့်တကွ ထပ်ခါတလဲလဲ ရွတ်ဆိုသုံးသပ်ကာ၊ မဟာဘာရတ၏ အဓိပ္ပါယ်ကိုလည်း အမျိုးမျိုးသောနည်းဖြင့် ရှင်းလင်းပြသ၍ ကျွန်ုပ်တို့ တပည့်များကို သင်ကြားပေးတော်မူ၏။ ကျွန်ုပ်တို့သည် အမြဲတမ်း သတိရှိ၍ စည်းကမ်းတကျ နေထိုင်ကာ၊ စိတ်တစ်ခုတည်းဖြင့် အာရုံတည်ကြည်ပြီး အင်္ဒြိယကို ထိန်းချုပ်နိုင်သော ထိုဆရာကို မပြတ်မလပ် ဝတ်ပြုဆောင်ရွက်ခဲ့ကြ၏။
Verse 14
कथान्तरे5थ कम्मिंश्षित् पृष्टोडस्माभिद्धिजोत्तम: | वेदार्थान् भारतार्थाश्व॒ जन्म नारायणात् तथा,एक दिन किसी बातचीतके प्रसंगमें हमलोगोंने द्विजश्रेष्ठ व्यासजीसे वेदों और महाभारतका अर्थ तथा भगवान् नारायणसे उनके जन्म होनेका वृत्तान्त पूछा
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– တစ်ခါတစ်ရံ စကားဝိုင်းအတွင်း၌ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဒွိဇအထက်မြတ် ဗျာသကို ဝေဒတို့၏ အဓိပ္ပါယ်နှင့် မဟာဘာရတ၏ အဓိပ္ပါယ်တို့အကြောင်း၊ ထို့ပြင် နာရာယဏမှ မွေးဖွားလာခြင်း၏ အကြောင်းအရာကိုလည်း မေးမြန်းခဲ့ကြ၏။
Verse 15
स पूर्वमुक्त्वा वेदार्थान् भारतार्थाश्व तत्त्ववित् । नारायणादिदं जन्म व्याहर्तुमुपचक्रमे,तत्त्वज्ञानी व्यासजीने पहले हमें वेदों और महाभारतका अर्थ बताया। उसके बाद भगवान् नारायणसे अपने जन्मका वृत्तान्त इस प्रकार बताना आरम्भ किया--
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– တရားသိမြင်သူ ဗျာသသည် အရင်ဦးဆုံး ဝေဒတို့၏ အဓိပ္ပါယ်နှင့် မဟာဘာရတ၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ရှင်းလင်းပြောကြားတော်မူ၏။ ထို့နောက် နာရာယဏနှင့် ဆက်စပ်၍ မိမိ၏ မွေးဖွားလာခြင်းအကြောင်းကို ပြောကြားရန် စတင်တော်မူ၏။
Verse 16
शृणुध्वमाख्यानवरमिदमार्षेयमुत्तमम् । आदिकालोडद्धवं विप्रास्तपसाधिगतं मया,“विप्रगण! ऋषिसम्बन्धी यह उत्तम आख्यान सुनो। प्राचीन कालका यह वृत्तान्त मैंने तपस्याके द्वारा जाना है
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– «ဗြာဟ္မဏတို့၊ ဤအထူးကောင်းမြတ်သော ရှင်ရသီတို့နှင့် ဆက်နွယ်သည့် သန့်ရှင်းမြင့်မြတ်သော အကြောင်းအရာကို နားထောင်ကြလော့။ ဤသည်မှာ အစဉ်အလာအရ အစကာလမှ စတင်သော သမိုင်းဖြစ်၍၊ ငါသည် တပဿာ၏ အင်အားဖြင့် သိရှိလာခဲ့သည်» ဟု ဆို၏။
Verse 17
प्राप्ते प्रजाविसग्े वै सप्तमे पद्मसम्भवे । नारायणो महायोगी शुभाशुभविवर्जित:,“जब सातवें कल्पके आरम्भमें सातवीं बार ब्रह्माजीके कमलसे जन्म-ग्रहण करनेका अवसर आया, तब शुभ और अशुभसे रहित अमिततेजस्वी महायोगी भगवान् नारायणने सबसे पहले अपने नाभिकमलसे ब्रह्माजीको उत्पन्न किया। जब ब्रह्माजी प्रकट हो गये, तब उनसे भगवानने यह बात कही--
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်— သတ္တဝါတို့ကို ဖန်ဆင်းရမည့် အချိန်ရောက်လာသောအခါ၊ ပဒ္မမှ မွေးဖွားသော ဘြဟ္မာ၏ ခုနစ်ကြိမ်မြောက် ပေါ်ထွန်းမှု၌၊ ကုသိုလ်နှင့် အကုသိုလ်တို့မှ ကင်းလွတ်သော မဟာယောဂီ နာရာယဏသည် မိမိ၏ နာဘိပဒ္မ (နာဘိမှ ပေါက်သော ကြာပန်း) မှ ဘြဟ္မာကို အရင်ဆုံး ပေါ်ထွန်းစေ하였다။ ဘြဟ္မာ ပေါ်ထွန်းလာပြီးနောက် သခင်သည် ထိုသူအား ဆက်လက် မိန့်တော်မူ하였다။
Verse 18
ससूजे नाभित: पूर्व ब्रह्माणममितप्रभ: । ततः स प्रादुरभवदथैनं वाक्यमब्रवीत्,“जब सातवें कल्पके आरम्भमें सातवीं बार ब्रह्माजीके कमलसे जन्म-ग्रहण करनेका अवसर आया, तब शुभ और अशुभसे रहित अमिततेजस्वी महायोगी भगवान् नारायणने सबसे पहले अपने नाभिकमलसे ब्रह्माजीको उत्पन्न किया। जब ब्रह्माजी प्रकट हो गये, तब उनसे भगवानने यह बात कही--
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်— အလင်းရောင်အတိုင်းအတာမရှိသော သခင်သည် မိမိ၏ နာဘိပဒ္မမှ ဘြဟ္မာကို အရင်ဆုံး ပေါ်ထွန်းစေ하였다။ ဘြဟ္မာ ပေါ်ထွန်းလာပြီးနောက် သခင်သည် ဤစကားများဖြင့် သူ့အား မိန့်တော်မူကာ၊ ကာလဝန်း၏ အစ၌ ဖန်ဆင်းရေးအလုပ်ကို စနစ်တကျ စတင်စေ하였다။
Verse 19
मम त्वं नाभितो जात: प्रजासर्गकर: प्रभु: । सृज प्रजास्त्वं विविधा ब्रह्मन् सजडपण्डिता:,“ब्रह्मन्! तुम मेरी नाभिसे प्रजावर्गकी सृष्टि करनेके लिये उत्पन्न हुए हो और इस कार्यमें समर्थ हो; अत: जड-चेतनसहित नाना प्रकारकी प्रजाओंकी सृष्टि करो”
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်— «အို ဘြဟ္မန်၊ သင်သည် ငါ၏ နာဘိမှ မွေးဖွားလာသူဖြစ်၍ သတ္တဝါတို့၏ ဖန်ဆင်းရေးကို ဆောင်ရွက်ရန် ခန့်အပ်ထားသော အာဏာရှိသူတည်း။ ထို့ကြောင့် မျိုးစုံသော သတ္တဝါတို့ကို—အဇီဝနှင့် ဇီဝ၊ မိုက်မဲသူနှင့် ပညာရှိသူတို့ပါဝင်အောင်—ဖန်ဆင်းလော့၊ ကမ္ဘာလောကသည် ပြည့်စုံ၍ စနစ်တကျ ဖြစ်စေရန်။»
Verse 20
स एवमुक्तो विमुखश्चिन्ताव्याकुलमानस: । प्रणम्य वरदं देवमुवाच हरिमी श्वरम्,“भगवान्के इस प्रकार आदेश देनेपर ब्रह्माजीका मन चिन्तासे व्याकुल हो उठा। वे सृष्टिकार्यसे विमुख हो वरदायक देवता सर्वेश्वर श्रीहरिको प्रणाम करके इस प्रकार बोले --
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်— ထိုသို့ မိန့်တော်မူခြင်းခံရသော် ဘြဟ္မာ၏ စိတ်သည် စိုးရိမ်ပူပန်မှုဖြင့် လှုပ်ရှားသွား하였다။ ဖန်ဆင်းရေးအလုပ်မှ မျက်နှာလွှဲကာ၊ ဆုတောင်းပေးတတ်သော သခင်—ဟရီ၊ အမြင့်ဆုံး အုပ်စိုးရှင်—အား ဦးချ၍ ထိုသို့ ပြော하였다။
Verse 21
का शक्तिर्मम देवेश प्रजा: सत्रष्ठु नमो<स्तु ते । अप्रज्ञावानहं देव विधत्स्व यदनन्तरम्,“देवेश्वर! मुझमें प्रजाकी सृष्टि करनेकी क्या शक्ति है? आपको नमस्कार है। देव! मैं सृष्टिविषयक बुद्धिसे सर्वथा रहित हँ--यह जानकर अब आपको जो उचित जान पड़े, वह कीजिये”
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်— «အို ဒေဝတို့၏ အရှင်၊ သတ္တဝါတို့ကို ဖန်ဆင်းရန် ငါ၌ အဘယ်အင်အားရှိသနည်း။ သင့်အား ဦးညွှတ်ပါ၏။ အို ဘုရား၊ ဖန်ဆင်းရေးအတွက် လိုအပ်သော ဉာဏ်ပညာသည် ငါ၌ လုံးဝမရှိပါ။ ထိုသို့ သိရှိတော်မူ၍ နောက်တစ်ဆင့်အဖြစ် သင့်တော်သည်ဟု ထင်မြင်ရာကို ပြုတော်မူပါ။»
Verse 22
स एवमुक्तो भगवान् भूत्वाथान्तर्हितस्तत: । चिन्तयामास देवेशो बुद्धि बुद्धिमतां वर:,“ब्रह्माजीके ऐसा कहनेपर बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ देवेश्वर भगवान् विष्णुने अदृश्य होकर बुद्धिका चिन्तन किया
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ထိုသို့ မိန့်ကြားခံရသော ဘုရားသခင်သည် မမြင်ရအောင် ပျောက်ကွယ်သွားပြီးနောက် အလွန်နက်ရှိုင်းစွာ စဉ်းစားတော်မူ၏။ ဒေဝတို့၏ အရှင်၊ ပညာရှိတို့အနက် အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်သော ထိုဘုရားသည် သင့်လျော်သော လမ်းကြောင်းကို ခွဲခြားသိမြင်ရန် စိတ်ကို တည်စေကာ စည်းကမ်းတရားနှင့် အကျိုးချမ်းသာကို ထိန်းသိမ်းမည့် အရာကို ချိန်ဆတော်မူ၏။
Verse 23
स्वरूपिणी ततो बुद्धिरुपतस्थे हरिं प्रभुम् । योगेन चैनां निर्योग: स्वयं नियुयुजे तदा,“उनके चिन्तन करते ही मूर्तिमती बुद्धि उन सामर्थ्यशाली श्रीहरिकी सेवामें उपस्थित हो गयी। तदनन्तर जिनपर दूसरोंका वश नहीं चलता, उन भगवान् नारायणने स्वयं ही उस बुद्धिको उस समय योगशक्तिसे सम्पन्न कर दिया
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– သူ စဉ်းစားလိုက်သည်နှင့်တပြိုင်နက် ရုပ်သဏ္ဌာန်ရှိသော ဉာဏ် (Buddhi) သည် ဟရီ အရှင်ထံသို့ လာရောက်၍ အမှုတော်ထမ်းရန် ရပ်တည်လာ၏။ ထို့နောက် အခြားသူတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက် မကျရောက်သော နာရာယဏသည် ထိုအချိန်တည်းကပင် မိမိအလိုတော်ဖြင့် ထိုဘုဒ္ဓိကို ယောဂအင်အားဖြင့် ပြည့်စုံစေကာ သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ပေါင်းစည်းမှုနှင့် အမှုတော်ဆောင်မှုအတွက် သင့်လျော်စေတော်မူ၏။
Verse 24
स तामैश्वर्ययोगस्थां बुद्धि गतिमतीं सतीम् । उवाच वचन देवो बुद्धि वै प्रभुरव्यय:,“अविनाशी प्रभु नारायणदेवने ऐश्वर्ययोगमें स्थित हुई उस सती-साध्वी प्रगतिशील बुद्धिसे कहा--
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– ထို့နောက် မပျက်မယွင်းသော အရှင် နာရာယဏ၊ အာဏာရှင်တော်သည် တန်ခိုးအာဏာ၏ ယောဂ၌ တည်ရှိသော သီလသမာဓိပြည့်ဝ၍ ခွဲခြားသိမြင်နိုင်သော ဘုဒ္ဓိအား စကားတော်ဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူ၏။ ထိုစကားတော်တို့သည် မှန်ကန်သော နားလည်မှုကို ဓမ္မကျင့်သုံးမှု၏ အခြေခံအဖြစ် တည်ဆောက်ပေး၏။
Verse 25
ब्रह्माणं प्रविशस्वेति लोकसृष्ट्यर्थसिद्धये । ततस्तमीश्वरादिष्टा बुद्धि: क्षिप्रं विवेश सा
«လောကများကို ဖန်ဆင်းရန် ရည်ရွယ်ချက် ပြည့်စုံစေရန် ဘြဟ္မာထဲသို့ ဝင်လော့» ဟု အရှင်က မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ အမြင့်မြတ်ဆုံး အရှင်၏ အမိန့်ကို ခံယူသော ဉာဏ်သည် လျင်မြန်စွာ သူ့ထဲသို့ ဝင်ရောက်သွား၏။
Verse 26
“तुम संसारकी सृष्टिरूप अभीष्ट कार्यकी सिद्धिके लिये ब्रह्माजीके भीतर प्रवेश करो।' ईश्वरका यह आदेश पाकर बुद्धि शीघ्र ही ब्रह्माजीमें प्रवेश कर गयी ।। अथीनं बुद्धिसंयुक्त पुनः: स ददृशे हरि: । भूयश्चैव वच: प्राह सृजेमा विविधा: प्रजा:,“जब ब्रह्माजी सृष्टिविषयक बुद्धिसे संयुक्त हो गये, तब श्रीहरिने पुन: उनकी ओर स्नेहपूर्ण दृष्टिसे देखा और फिर इस प्रकार कहा--“अब तुम इन नाना प्रकारकी प्रजाओंकी सृष्टि करो”
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «လောကဓာတ်၏ စက်ဝိုင်းအတွင်း ဖန်ဆင်းခြင်းဟူသော အလိုရှိရာ တာဝန် ပြည့်စုံစေရန် ဘြဟ္မာထဲသို့ ဝင်လော့» ဟု မိန့်တော်မူ၏။ အရှင်၏ အမိန့်ကို ခံယူသဖြင့် ဉာဏ်သည် ဘြဟ္မာထဲသို့ လျင်မြန်စွာ ဝင်ရောက်သွား၏။ ထို့နောက် ဘြဟ္မာသည် ဖန်ဆင်းရေးဆိုင်ရာ ဉာဏ်အင်အားဖြင့် ပြည့်စုံလာသောအခါ ဟရီသည် မေတ္တာကရုဏာဖြင့် ထပ်မံကြည့်ရှု၍ ထပ်မံ မိန့်တော်မူသည်– «ယခု မျိုးစုံသော သတ္တဝါအမျိုးအစားများကို ဖန်ဆင်းလော့»။
Verse 27
बाढमित्येव कृत्वासौ यथा55ज्ञां शिरसा हरे: । एवमुक्त्वा स भगवांस्तत्रैवान्तरधीयत,“तब “बहुत अच्छा” कहकर उन्होंने श्रीहरिकी आज्ञा शिरोधार्य की। इस प्रकार उन्हें सृष्टिका आदेश देकर भगवान् वहीं अन्तर्धान हो गये
«အဲဒီအတိုင်းပဲ» ဟုဆိုကာ၊ ဟရိ၏ အမိန့်ကို ဦးခေါင်းငုံ့၍ လေးစားစွာ လက်ခံ하였다။ ထိုသို့ ပြောပြီးနောက် စကြဝဠာဖန်ဆင်းရေး၏ အမိန့်ကို သူ့ထံ အပ်နှံကာ၊ ဘဂဝန်သည် ထိုနေရာတည်းကပင် အလျင်အမြန် မျက်ကွယ်သွား하였다—ဘုရားသခင်၏ ညွှန်ကြားချက်ကို နှိမ့်ချစိတ်ဖြင့် လက်ခံ၍ သန့်ရှင်းသော တာဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု သတိပေးသကဲ့သို့။
Verse 28
प्राप चैनं मुहूर्तेन संस्थान देवसंज्ञितम् । तां चैव प्रकृतिं प्राप्प एकीभावगतो5भवत्,“वे एक ही मुहूर्तमें अपने देवधाममें जा पहुँचे और अपनी प्रकृतिको प्राप्त हो उसके साथ एकीभूत हो गये
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်—ခဏတစ်ခဏအတွင်းပင် သူသည် နတ်ဘုံဟု ခေါ်သော အဘိဓမ္မတည်ရာသို့ ရောက်ရှိ하였다။ ထို့နောက် မိမိ၏ မူလသဘာဝ (ပရကృతိ) ကို ရရှိကာ ၎င်းနှင့် တစ်လုံးတစ်ဝတည်း ဖြစ်သွားပြီး၊ ကိုယ်ပိုင်အခြေအနေသည် မိမိထွက်ပေါ်လာရာ အရင်းမြစ်ထဲသို့ ပျော်ဝင်သွား하였다။
Verse 29
अथास्य बुद्धिरभवत् पुनरन्या तदा किल । सृष्टा: प्रजा इमा: सर्वा ब्रह्मणा परमेष्ठिना,“तदनन्तर कुछ कालके बाद भगवानके मनमें फिर दूसरा विचार उठा। वे सोचने लगे, परमेष्ठी ब्रह्माने इन समस्त प्रजाओंकी सृष्टि तो कर दी
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်—အချိန်အနည်းငယ်ကြာပြီးနောက် သူ၏စိတ်ထဲတွင် အခြားအတွေးတစ်ခု ထပ်မံ ပေါ်လာ하였다။ သူက စဉ်းစားသည်—«ဤသတ္တဝါအပေါင်းတို့ကို အမြင့်မြတ်ဆုံး အုပ်စိုးရှင် ဘြဟ္မာက ဖန်ဆင်းပြီးသားပင်» ဟု။
Verse 30
दैत्यदानवगन्धर्वरक्षोगणसमाकुला । जाता हीयं॑ वसुमती भाराक्रान्ता तपस्विनी
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်—«ဤမြေကြီး၊ သယံဇာတပေါများသော ဝသုမတီသည် ဒိုင်တျ၊ ဒာနဝ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ နှင့် ရက္ခသ အုပ်စုများဖြင့် ပြည့်နှက်ကျပ်တည်းလာ하였다။ သူတို့၏ အလေးချိန်ကြောင့် အတိအကျ သည်းခံတတ်သော တပသ္သဝီ မြေကြီးသည် ဖိစီးနှိပ်စက်ခံနေရသည်» ဟု။
Verse 31
“किंतु दैत्य, दानव, गन्धर्व और राक्षसोंसे व्याप्त हुई यह तपस्विनी पृथ्वी भारसे पीड़ित हो गयी है ।। बहवो बलिन: पृथ्व्यां दैत्यदानवराक्षसा: । भविष्यन्ति तपोयुक्ता वरान् प्राप्स्यन्ति चोत्तमान्,“इस पृथ्वीपर बहुत-से ऐसे बलवान् दैत्य, दानव और राक्षस होंगे, जो तपस्यामें प्रवृत्त हो उत्तमोत्तम वर प्राप्त करेंगे
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်—«ဒိုင်တျ၊ ဒာနဝ၊ ဂန္ဓဗ္ဗ နှင့် ရက္ခသတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော ဤတပသ္သဝီ မြေကြီးသည် သူတို့၏ အလေးချိန်ကြောင့် ဖိစီးခံရလိမ့်မည်။ မြေကြီးပေါ်တွင် အင်အားကြီးသော ဒိုင်တျ၊ ဒာနဝ နှင့် ရက္ခသများ အများအပြား ပေါ်ထွန်းလာမည်; တပသ (austerities) ကို လိုက်နာကာ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ဗရ (boons) များကိုလည်း ရရှိကြလိမ့်မည်» ဟု။
Verse 32
अवश्यमेव तै: सर्वर्वरदानेन दर्पिति: । बाधितव्या: सुरगणा ऋषयश्न तपोधना:,“वरदानसे घमंडमें आकर वे समस्त दानव निश्चय ही देवसमूहों तथा तपोधन ऋषियोंको बाधा पहुँचायेंगे
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– «သူတို့အားလုံး ရရှိထားသော အပေးအမြှောက် (ဗရဒာန) ကြောင့် မာန်တက်မူးယစ်လာသော ဒာနဝတို့သည် မလွဲမသွေ နတ်တော်အစုအဝေးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ တပဿာတန်ခိုးကြွယ်ဝသော ရှင်ရသီတို့ကိုလည်းကောင်း နှောင့်ယှက်လိမ့်မည်»။
Verse 33
तत्र न्याय्यमिदं कर्तु भारावतरणं मया । अथ नानासमुद्धूतैर्वसुधायां यथाक्रमम्,“अत: अब मुझे पृथ्वीपर क्रमश: नाना अवतार धारण करके इसके भारको उतारना उचित होगा
«ထို့ကြောင့် ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းသည် ငါ့အတွက် တရားသင့်တော်၏—ကမ္ဘာမြေ၏ ဝန်ကို လျော့ချရန် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် အစဉ်လိုက် အချိန်တော်တော်အလိုက် ငါသည် မြေပြင်၌ အဝတ္တာရ မျိုးစုံကို ခံယူကာ ထိုသို့ ထူထောင်လာသော အင်အားတို့ဖြင့် လောက၏ ဝန်ကို လျော့ပါးစေမည်»။
Verse 34
निग्रहेण च पापानां साधूनां प्रग्रहेण च । इयं तपस्विनी सत्या धारयिष्यति मेदिनी,'पापियोंको दण्ड देने और साधु पुरुषोंपर अनुग्रह करनेसे यह तपस्विनी सत्यस्वरूपा पृथ्वी बलसे टिकी रह सकेगी
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– «အပြစ်သားတို့ကို ထိန်းချုပ်၍ အပြစ်ပေးခြင်းနှင့် သုတိသီလရှိသူတို့ကို ကရုဏာပြုကာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းတို့ကြောင့်၊ သစ္စာ၏ရုပ်သဘောဖြစ်သော တပဿာသမားကမ္ဘာမြေသည် မိမိကိုယ်ကို ထောက်တည်နိုင်လိမ့်မည်»။
Verse 35
मया होषा हि प्रियते पातालस्थेन भोगिना । मया धृता धारयति जगद् विश्व॑ं चराचरम्,“मैं पातालमें शेषनागके रूपसे रहकर इस पृथ्वीको धारण करता हूँ और मेरेद्वारा धारित होकर यह सम्पूर्ण चराचर जगत्को धारण करती है
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်တော်မူသည်– «ငါသည် ပာတာလ၌ ရှေရှနဂါး၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်ဖြင့် နေထိုင်ကာ ဤကမ္ဘာမြေကို ထောက်တည်ထားသည်။ ငါ့အားဖြင့် ထောက်ခံထားသော သူမသည် ပြန်လည်၍ လှုပ်ရှားသမျှ မလှုပ်ရှားသမျှ အားလုံးပါဝင်သော စကြဝဠာတစ်ခုလုံးကို ထမ်းဆောင်ထားသည်»။
Verse 36
तस्मात् पृथ्व्या: परित्राणं करिष्ये सम्भवं गत: । एवं स चिन्तयित्वा तु भगवान् मधुसूदन:,एभिम्मया निहन्तव्या दुर्विनीता: सुरारय: । “इसलिये मैं अवतार लेकर इस पृथ्वीकी रक्षा अवश्य करूँगा। ऐसा सोच-विचारकर भगवान् मधुसूदनने जगत्के लिये अवतार ग्रहण करनेके निमित्त अपने अनेक रूपोंकी सृष्टि की अर्थात् वाराह, नरसिंह, वामन एवं मनुष्यरूपोंका स्मरण किया। उन्होंने यह निश्चय किया था कि मुझे इन अवतारोंद्वारा उद्दण्ड दैत्योंका वध करना है
«ထို့ကြောင့် ငါသည် အဝတ္တာရအဖြစ် မွေးဖွားလာကာ ကမ္ဘာမြေကို မလွဲမသွေ ကာကွယ်မည်»။ ထိုသို့ စဉ်းစားပြီးနောက် ဘုရားသခင် မဓုသူဒနသည် ဤသဏ္ဌာန်ပေါင်းများစွာအားဖြင့် နတ်တို့၏ မထိန်းနိုင်သော ရန်သူတို့ကို သတ်ဖြတ်ရမည်ဟု ဆုံးဖြတ်တော်မူ하였다။
Verse 37
रूपाण्यनेकान्यसृजत् प्रादुर्भावे भवाय स: । वाराहं नारसिंहं च वामनं मानुषं तथा
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– လောက၏ကောင်းကျိုးအတွက် ပေါ်ထွန်းလာသည့်အခါ၌ ထိုသခင်သည် ရုပ်သဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးကို ခံယူတော်မူ၏—ဝရာဟ (တောဝက်), နရာစിംဟ (လူ-ခြင်္သေ့), ဝာမန (ပုဂ္ဂိုလ်ပု), ထို့အပြင် လူ့ရုပ်သဏ္ဌာန်တို့ကဲ့သို့—လိုအပ်သလို ပေါ်ထွန်းကာ ဓမ္မကို ထိန်းသိမ်း၍ သတ္တဝါတို့ကို ကာကွယ်တော်မူ၏။
Verse 38
अथ भूयो जगत्स््रष्टा भो:शब्देनानुनादयन्,“तदनन्तर जगत्स्रष्टा श्रीहरिने “भो:” शब्दसे सम्पूर्ण दिशाओंको प्रतिध्वनित करते हुए सरस्वती (वाणी) का उच्चारण किया। इससे वहाँ सारस्वतका आविर्भाव हुआ। सरस्वती या वाणीसे उत्पन्न हुए उस शक्तिशाली पुत्रका नाम “अपान्तरतमा” हुआ
ထို့နောက် တစ်ဖန် လောကတို့၏ ဖန်ဆင်းရှင်သည် “ဘိုဟ်” ဟူသော အသံကို အရပ်အနှံ့ ပဲ့တင်ထပ်အောင် မြည်ဟည်းစေကာ၊ စရஸဝတီ—အပြောအဆို၊ ဝါက် (Speech) ကို ထုတ်ဖော်တော်မူ၏။ ထိုအုတ်မြစ်သံမှ စာရස්ဝတ သတ္တဝါတစ်ပါး ပေါ်ထွန်းလာ၏။ စရஸဝတီ၊ အနက်အားဖြင့် သာသနာတော်၏ ဝါက်မှ မွေးဖွားလာသော အင်အားကြီး သားတော်ကို “အပာန္တရတမာ” ဟု ခေါ်ကြ၏။
Verse 39
सरस्वतीमुच्चचार तत्र सारस्वतो5भवत् | अपान्तरतमा नाम सुतो वाक्सम्भव: प्रभु:,“तदनन्तर जगत्स्रष्टा श्रीहरिने “भो:” शब्दसे सम्पूर्ण दिशाओंको प्रतिध्वनित करते हुए सरस्वती (वाणी) का उच्चारण किया। इससे वहाँ सारस्वतका आविर्भाव हुआ। सरस्वती या वाणीसे उत्पन्न हुए उस शक्तिशाली पुत्रका नाम “अपान्तरतमा” हुआ
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– ထိုအခါ သူသည် စရஸဝတီ (အပြောအဆို) ကို ထုတ်ဖော်အမည်ခေါ်ဆိုတော်မူရာ၊ ထိုအသံမှ စာရස්ဝတ ပေါ်ထွန်းလာ၏။ ဝါက် (Speech) မှ မွေးဖွားလာသော အင်အားကြီး သားတော်ကို “အပာန္တရတမာ” ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ဤအပိုဒ်သည် ဖန်ဆင်းခြင်းသည် သန့်ရှင်းသော အသံမှ ပေါ်ထွန်းလာကြောင်းကို ပြသပြီး၊ မှန်ကန်သော စကား (ဝါက်) သည် လောက၌ အစဉ်အလာနှင့် စည်းကမ်းကို မွေးဖွားစေသော အာဏာရှိသည့် ဖန်တီးနိုင်စွမ်းဟူသော သဘောတရားကို ထင်ဟပ်စေသည်။
Verse 40
भूतभव्यभविष्यज्ञ: सत्यवादी दृढव्रत: । तमुवाच नत मूर्ध्ना देवानामादिरव्यय:,“वे अपान्तरतमा भूत, वर्तमान और भविष्यके ज्ञाता, सत्यवादी तथा दृढ़तापूर्वक व्रतका पालन करनेवाले थे। मस्तक झुकाकर खड़े हुए उस पुत्रसे देवताओंके आदिकारण अविनाशी श्रीहरिने कहा--
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– အပာန္တရတမာသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်လာသော အနာဂတ်နှင့် မရောက်သေးသော အနာဂတ်တို့ကို သိမြင်သူ၊ အမှန်တရားကိုသာ ပြောသူ၊ သစ္စာဝန်ကို ခိုင်မာစွာ ထိန်းသိမ်းသူ ဖြစ်၏။ ထို့နောက် မဖျက်ဆီးနိုင်သော ဟရီသခင်—ဒေဝတို့၏ မူလအကြောင်းရင်း—သည် ဦးခေါင်းငုံ့ကာ ရိုသေစွာ ရပ်နေသော ထိုသားတော်အား မိန့်တော်မူ၏။
Verse 41
वेदाख्याने श्रुति: कार्या त्वया मतिमतां वर । तस्मात् कुरु यथा5ज्ञप्तं ममैतद् वचन मुने,'बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ मुने! तुम्हें वेदोंकी व्याख्याके लिये ऋकू, साम, यजुष् आदि श्रुतियोंका पृथक्-पृथक् संग्रह करना चाहिये। अतः तुम मेरी आज्ञाके अनुसार कार्य करो। मुझे तुमसे इतना ही कहना है”
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်– “ပညာရှိတို့အနက် အမြတ်ဆုံး မုနိရေ၊ ဝေဒကို ရှင်းလင်းဖော်ပြရန်အတွက် သင်သည် ရှရုတိ (śruti) များကို—ဋ္ဌက (Ṛk), သာမန် (Sāman), ယဇုစ် (Yajus) နှင့် အခြားတို့ကို—တစ်ခုချင်း သီးခြားစီ စုစည်း၍ စီစဉ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် ငါအမိန့်ပေးသကဲ့သို့ အတိအကျ ဆောင်ရွက်လော့၊ မုနိရေ။ ငါ၏ ညွှန်ကြားချက်သည် ဤမျှသာ” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
Verse 42
तेन भिन्नास्तदा वेदा मनो: स्वायम्भुवेडन्तरे । ततस्तुतोष भगवान् हरिस्तेनास्य कर्मणा
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– ထိုလုပ်ရပ်ကြောင့် မနု စွာယမ္ဘုဝ မန်ဝန္တရ၌ ဝေဒများသည် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခံရ하였다။ ထို့နောက် ထိုကောင်းမှုကြောင့် ကောင်းကင်ဘုရား ဟရီသည် သူ့အပေါ် အလွန်နှစ်သက်တော်မူ၏။
Verse 43
तपसा च सुतप्तेन यमेन नियमेन च । मन्वन्तरेषु पुत्रत्वमेवमेव प्रवर्तक:
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– ကောင်းစွာကျင့်သုံးသော တပသ (အာဓိဋ္ဌာန်တရား) နှင့် ယမ (ထိန်းချုပ်ခြင်း)၊ နိယမ (စည်းကမ်းလိုက်နာခြင်း) တို့၏ သင်္ကေတတရားများကြောင့် မန်ဝန္တရ အဆက်ဆက်တွင် ထပ်ခါထပ်ခါ “သားဖြစ်ခြင်း” အခြေအနေကို ရရှိနိုင်သည်—ဤကဲ့သို့ အကြောင်းတရား၏ လည်ပတ်မှုသည် အတူတူပင် ထပ်တလဲလဲ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေ၏။
Verse 44
“अपान्तरतमाने स्वायम्भुव मन्वन्तरमें भगवान्की आज्ञाके अनुसार वेदोंका विभाग किया। उनके इस कर्मसे तथा उनके द्वारा की हुई उत्तम तपस्या, यम और नियमसे भी भगवान् श्रीहरि बहुत संतुष्ट हुए और बोले--“बेटा! तुम सभी मन्वन्तरोंमें इसी प्रकार धर्मके प्रवर्तक होओगे” ।। भविष्यस्यचलो ब्रद्चान्नप्रधृष्यश्च नित्यश: । पुनस्तिष्ये च सम्प्राप्ते कुरवो नाम भारता:
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– စွာယမ္ဘုဝ မန်ဝန္တရ၌ အပာန္တရတမသသည် ဘုရား၏ အမိန့်အတိုင်း ဝေဒများကို အပိုင်းအခြား ခွဲဝေစီစဉ်하였다။ ထိုဝန်ဆောင်မှုနှင့် သူ၏ အထူးကောင်းမွန်သော တပသ၊ ယမ၊ နိယမတို့ကြောင့် သီဟရီဘုရားသည် အလွန်နှစ်သက်တော်မူ၍ မိန့်တော်မူသည်– “သားရေ၊ မန်ဝန္တရတိုင်းတွင်လည်း ဤသို့ပင် သာသနာဓမ္မကို တိုးပွားစေသူ ဖြစ်လိမ့်မည်။” ထို့ပြင် အနာဂတ်၌လည်း သူသည် အမြဲတမ်း တည်ကြည်၍ မလှုပ်မယှက် ရှိလိမ့်မည်။ ထပ်မံ၍ တိသျယ (Tisya) ယုဂ် ပြန်လည်ရောက်လာသောအခါ ဘာရတတို့ကို “ကူရဝ” ဟူသော အမည်ဖြင့် သိကြလိမ့်မည်။
Verse 45
भविष्यन्ति महात्मानो राजान: प्रथिता भुवि । “ब्रह्मन! तुम सदा ही अविचल एवं अजेय बने रहोगे। फिर द्वापर और कलियुगकी संधिका समय आनेपर भरतवंभशमें कुरुवंशी क्षत्रिय होंगे। वे महामनस्वी राजा समस्त भूमण्डलमें विख्यात होंगे ।। तेषां त्वत्त: प्रसूतानां कुलभेदो भविष्यति
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– အနာဂတ်ကာလများတွင် မဟာစိတ်ရှိသော မင်းများ ပေါ်ထွန်းလာ၍ ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားလိမ့်မည်။ အို ဗြဟ္မဏ၊ သင်သည် အမြဲတမ်း မလှုပ်မယှက်၊ မအနိုင်ယူနိုင်သူအဖြစ် တည်ရှိလိမ့်မည်။ ထို့ပြင် ဒွာပရနှင့် ကလိယုဂ်တို့၏ ဆုံချက်ကာလ ရောက်လာသောအခါ ဘာရတ မျိုးရိုးအတွင်း ကူရုဝంశ က္ଷတ္တရိယ များ ပေါ်ထွန်းလိမ့်မည်။ ထိုစိတ်ဓာတ်ကြီးမားသော မင်းများသည် မြေကမ္ဘာဝိုင်းလုံးတွင် နာမည်ကြီးလိမ့်မည်။ သို့ရာတွင် သင်မှ မွေးဖွားလာသူတို့အကြား မျိုးရိုးခွဲခြားမှု တစ်ရပ် ဖြစ်ပေါ်လိမ့်မည်။
Verse 46
तत्राप्यनेकधा वेदान् भेत्स्यसे तपसान्वित:
ဝိုင်ရှမ္ပါယန မိန့်ကြားသည်– ထိုနေရာ၌ပင် တပသဖြင့် ပြည့်စုံသူအဖြစ် သင်သည် ဝေဒများကို နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ခွဲခြားသိမြင်နိုင်လိမ့်မည်။
Verse 47
धर्माणां विविधानां च कर्ता ज्ञानकरस्तथा | भविष्यसि तपोयुक्तो न च रागाद् विमोक्ष्यसे,“तुम नाना प्रकारके धर्मोंके प्रवर्तक, ज्ञानदाता और तपस्वी होओगे, परंतु रागसे सर्वथा मुक्त नहीं रहोगे
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «သင်သည် ဓမ္မအမျိုးမျိုးကို စတင်တည်ထောင်သူ ဖြစ်လာမည်၊ ဉာဏ်ပညာကို ပေးအပ်သူလည်း ဖြစ်မည်။ တပဿ (အာစီတိ) ဖြင့် ပြည့်စုံကာ တပသီအဖြစ် နေထိုင်မည်။ သို့ရာတွင် ရာဂ (စွဲလမ်းမှု) မှ အပြည့်အဝ မလွတ်မြောက်နိုင်သေး»။
Verse 48
वीतरागश्न पुत्रस्ते परमात्मा भविष्यति । महेश्वरप्रसादेन नैतद् वचनमन्यथा,“तुम्हारा पुत्र भगवान् महेश्वरकी कृपासे वीतराग होकर परमात्मस्वरूप हो जायगा। मेरी यह बात टल नहीं सकती
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «သင်၏သားသည် မဟေဿဝရ၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် ရာဂကင်းစင် (ဝီတရာဂ) လာ၍ ပရမအတ္တမ (အမြင့်ဆုံး အတ္တ) ၏ အခြေအနေ၌ တည်မြဲမည်။ ဤစကားသည် အခြားသို့ မပြောင်းလဲနိုင်»။
Verse 49
यं मानसं वै प्रवदन्ति विप्रा: पितामहस्योत्तमबुद्धियुक्तम् । वसिष्ठमग्य्रं च तपोनिधानं यस्यातिसूर्य व्यतिरिच्यते भा:,जिन्हें ब्राह्मणलोग ब्रह्माजीका मानसपुत्र कहते ऐं, जो उत्तम बुद्धिसे युक्त, तपस्याकी निधि एवं सर्वश्रेष्ठ वसिष्ठ मुनिके नामसे प्रसिद्ध हैं और जिनका तेज भगवान् सूर्यसे भी बढ़कर प्रकाशित होता है, उन्हीं ब्रह्मर्षि वसिष्ठके वंशमें पराशर नामवाले महान् प्रभावशाली महर्षि होंगे। वे वैदिक ज्ञानके भण्डार, मुनियोंमें श्रेष्ठ महान् तपस्वी एवं तपस्याके आवासस्थान होंगे। वे ही पराशर मुनि उस समय तुम्हारे पिता होंगे
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «ဗြာဟ္မဏတို့က သူ့ကို ပိတామဟ (ဗြဟ္မာ) ၏ စိတ်မှ မွေးဖွားသော သားဟု ဆိုကြသည်။ အမြင့်ဆုံး ဉာဏ်ပညာနှင့် ပြည့်စုံ၍ ရှင်တို့အနက် အထွဋ်အမြတ် ဝသိဋ္ဌ (Vasiṣṭha) ဟူ၏—တပဿ၏ خزာနာတော်၊ သူ၏ တေဇောသည် နေထက်ပင် ကျော်လွန်တောက်ပ၏။ ထို ဗြဟ္မရ္ဋိ ဝသိဋ္ဌ၏ မျိုးရိုး၌ ပရာရှရ (Parāśara) ဟူသော အင်အားကြီး မဟာဩသီ ပေါ်ထွန်းမည်။ သူသည် ဝေဒပညာ၏ မကုန်ခမ်းသော خزာနာ၊ တပသီတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ တပဿ၏ နေရာတော်ကဲ့သို့ ဖြစ်မည်။ ထိုအခါ ထိုပရာရှရသည် သင်၏ အဖေ ဖြစ်လိမ့်မည်»။
Verse 50
तस्यान्वये चापि ततो महर्षि: पराशरो नाम महाप्रभाव: । पिता स ते वेदनिधिववरिष्ठो महातपा वै तपसो निवास:,जिन्हें ब्राह्मणलोग ब्रह्माजीका मानसपुत्र कहते ऐं, जो उत्तम बुद्धिसे युक्त, तपस्याकी निधि एवं सर्वश्रेष्ठ वसिष्ठ मुनिके नामसे प्रसिद्ध हैं और जिनका तेज भगवान् सूर्यसे भी बढ़कर प्रकाशित होता है, उन्हीं ब्रह्मर्षि वसिष्ठके वंशमें पराशर नामवाले महान् प्रभावशाली महर्षि होंगे। वे वैदिक ज्ञानके भण्डार, मुनियोंमें श्रेष्ठ महान् तपस्वी एवं तपस्याके आवासस्थान होंगे। वे ही पराशर मुनि उस समय तुम्हारे पिता होंगे
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «ထိုမျိုးရိုးအတွင်း၌ နောက်တဖန် မဟာဩသီ ပရာရှရ ဟူသော အင်အားကြီး ရှင်တော် ပေါ်ထွန်းမည်။ သူသည် သင်၏ အဖေ ဖြစ်လိမ့်မည်—ဝေဒပညာ၏ မကုန်ခမ်းသော خزာနာ၊ တပသီတို့အနက် အမြတ်ဆုံး၊ တပဿ၏ နေရာတော်ကဲ့သို့ပင်»။
Verse 51
कानीनगर्भ: पितृकन्यकायां तस्मादृषेस्त्वं भविता च पुत्र:,उन्हीं ऋषिसे तुम पिताके घरमें रहनेवाली एक कुमारी कन्याके पुत्ररूपसे जन्म लोगे और कानीनगर्भ (कन्याकी संतान) कहलाओगे
ဝိုင်သမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «သင်သည် ထိုရိသီ၏ သားအဖြစ် မွေးဖွားမည်။ အဖေ၏ အိမ်၌ပင် နေထိုင်သေးသော အပျိုသမီးမှ မွေးဖွားသောကြောင့် သင်ကို kānīna-garbha—မင်္ဂလာမပြုသေးသော မိန်းကလေး၏ ကိုယ်ဝန်မှ ပေါက်ဖွားသူ ဟု ခေါ်ကြလိမ့်မည်»။
Verse 52
भूतभव्यभविष्याणां छिन्नसर्वार्थसंशय: । ये हृतिक्रान्तका: पूर्व सहस्रयुगपर्यया:,“भूत, वर्तमान और भविष्यके सभी विषयोंमें तुम्हारा संशय नष्ट हो जायगा। पहले जो सहस्न-युगोंके कल्प व्यतीत हो चुके हैं, उन सबको मेरी आज्ञासे तुम देख सकोगे और तपोबलसे सम्पन्न बने रहोगे। भविष्यमें होनेवाले अनेक कल्प भी तुम्हें दृष्टिगोचर होंगे
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ်တို့နှင့် ဆိုင်သော အရာအားလုံးအပေါ် သင်၏ သံသယသည် အပြတ်တောက်ကင်းစင်သွားလိမ့်မည်။ ယုဂများ ထောင်ပေါင်းများစွာကို ဖြတ်သန်းခဲ့ပြီးသား အချိန်ကာလ၏ လှည့်ပတ်မှုများကို ငါ၏ အမိန့်ဖြင့် သင်မြင်နိုင်လိမ့်မည်။ ထို့ပြင် တပဿာ၏ အင်အားဖြင့် ပြည့်စုံလာသောအခါ မလာသေးသော ဖန်ဆင်းမှုကာလဝန်းများစွာကိုလည်း သင်မြင်တွေ့နိုင်လိမ့်မည်»။
Verse 53
तांश्व सर्वान् मयोदिष्टान् द्रक्ष्य्से तपसान्वित: । पुनर्द्क्ष्सि चानेकसहस्रयुगपर्ययान्,“भूत, वर्तमान और भविष्यके सभी विषयोंमें तुम्हारा संशय नष्ट हो जायगा। पहले जो सहस्न-युगोंके कल्प व्यतीत हो चुके हैं, उन सबको मेरी आज्ञासे तुम देख सकोगे और तपोबलसे सम्पन्न बने रहोगे। भविष्यमें होनेवाले अनेक कल्प भी तुम्हें दृष्टिगोचर होंगे
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «တပဿာ၏ အင်အားဖြင့် ပြည့်စုံလာသောအခါ ငါညွှန်ပြထားသမျှ အရာအားလုံးကို သင်မြင်လိမ့်မည်။ ထို့ပြင် ယုဂများ ထောင်ပေါင်းများစွာ၏ အချိန်လှည့်ပတ်မှုကိုလည်း ထပ်မံမြင်ရလိမ့်မည်—အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အနာဂတ်တို့အပေါ် သင်၏ သံသယ ပျောက်ကင်းစေရန်၊ ကာလ၏ မဟာဝန်းကြီးများ—လွန်ပြီးသားနှင့် မလာသေးသော—တို့သည် သင်၏ မျက်စိရှေ့တွင် တိုက်ရိုက် ထင်ရှားလာလိမ့်မည်»။
Verse 54
अनादिनिधनं लोके चक्रहस्तं च मां मुने । अनुध्यानान्मम मुने नैतद् वचनमन्यथा,“मुने! तुम निरन्तर मेरा चिन्तन करनेसे जगत्में मुझ अनादि और अनन्त परमेश्वरको चक्र हाथमें लिये देखोगे। मेरी यह बात कभी मिथ्या नहीं होगी
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အို မုနိ၊ ငါ့ကို မပြတ်မလပ် သတိတရားဖြင့် စူးစမ်းသုံးသပ်နေခြင်းကြောင့် ဤလောက၌ အစမရှိ အဆုံးမရှိသော အရှင်တော်ဖြစ်သည့် ငါကို လက်၌ စက်ရ (ဒစ္စက) ကို ကိုင်ဆောင်လျက် သင်မြင်ရလိမ့်မည်။ အို မုနိ၊ ငါ၏ ဤစကားသည် မည်သည့်အခါမျှ မမှားယွင်းလိမ့်မည် မဟုတ်»။
Verse 55
भविष्यति महासत्त्व ख्यातिश्नाप्पतुला तव । शनैश्वरः सूर्यपुत्रो भविष्यति मनुर्महान्,“महान् शक्तिशाली मुनीश्वर! जगत्में तुम्हारी अनुपम ख्याति होगी। वत्स! जब सूर्यपुत्र शनैश्वर मन्वन्तरके प्रवर्तक हो महामनुके पदपर प्रतिष्ठित होंगे, उस मन्वन्तरमें तुम्हीं मेरे कृपाप्रसादसे मन्वादि गणोंमें प्रधान होओगे। इसमें संशय नहीं है
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «အို မဟာစိတ်ဓာတ်ရှိသူ၊ လောက၌ သင်၏ ဂုဏ်သတင်းသည် နှိုင်းယှဉ်မရအောင် ထင်ရှားလိမ့်မည်။ အချိန်တစ်ခုတွင် နေ၏သား ရှနိုဣရှ္စရ (Śanaiścara) သည် မဟာမနု ဖြစ်လာ၍ မနွန္တရ တစ်ခေတ်၏ အစပြုသူ ဖြစ်လိမ့်မည်။ ထိုမနွန္တရ၌ ငါ၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် မနုမှ စတင်သော ခေါင်းဆောင်အစုအဖွဲ့တို့အနက် သင်သည် အထက်ဆုံးအဖြစ် တည်မြဲလိမ့်မည်—ဤအပေါ် သံသယမရှိ»။
Verse 56
तस्मिन्मन्वन्तरे चैव मन्वादिगणपूर्वक: । त्वमेव भविता वत्स मत्प्रसादान्न संशय:,“महान् शक्तिशाली मुनीश्वर! जगत्में तुम्हारी अनुपम ख्याति होगी। वत्स! जब सूर्यपुत्र शनैश्वर मन्वन्तरके प्रवर्तक हो महामनुके पदपर प्रतिष्ठित होंगे, उस मन्वन्तरमें तुम्हीं मेरे कृपाप्रसादसे मन्वादि गणोंमें प्रधान होओगे। इसमें संशय नहीं है
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်– «ထိုမနွန္တရ၌လည်း မနုမှ စတင်သော အစုအဖွဲ့တို့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် သင်တစ်ဦးတည်းပင်၊ ချစ်သားရေ၊ ငါ၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် ဖြစ်လာလိမ့်မည်။ ဤအပေါ် သံသယမရှိ»။
Verse 57
यक्किंचिद् विद्यते लोके सर्व तन्मद्विचेष्टितम् । अन्यो हान्यं चिन्तयति स्वच्छन्दं विद्धाम्यहम्,“संसारमें जो कुछ हो रहा है, वह सब मेरी ही चेष्टाका फल है। दूसरे लोग दूसरी-दूसरी बातें सोचते रहते हैं, परंतु मैं स्वतन्त्रतापूर्वक अपनी इच्छाके अनुसार कार्य करता हूँ!
“လောက၌ ရှိသမျှအရာအားလုံးသည် ငါ၏ ကြိုးပမ်းလှုပ်ရှားမှု၏ အကျိုးဖြစ်သည်။ အခြားသူတို့သည် အမျိုးမျိုးသော အတွေးအခေါ်များကို စဉ်းစားနေကြသော်လည်း ငါမူ လွတ်လပ်စွာ ငါ့ဆန္ဒအတိုင်း လုပ်ဆောင်ကြောင်း သိလော့” ဟု ဆို၏။
Verse 58
एवं सारस्वतमृषिमपान्तरतमं तथा । उक्त्वा वचनमीशान: साधयस्वेत्यथाब्रवीत्,“सरस्वती-पुत्र अपान्तरतम मुनिसे ऐसा कहकर भगवान् उन्हें विदा करते हुए बोले --'जाओ, अपना काम करो”
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– ထိုသို့ စရஸဝတီ၏ သား အပာန္တရတမ မုနိအား မိန့်ကြားပြီးနောက် အရှင်သည် “သွားလော့—မိမိတာဝန်ကို ပြီးမြောက်စေ” ဟု ဆိုကာ သူ့ကို လွှတ်တော်မူ၏။
Verse 59
सो<हं तस्य प्रसादेन देवस्य हरिमेधस: । अपान्तरतमा नाम ततो जातो<७ज्ञया हरे: । पुनश्च जातो विख्यातो वसिष्ठकुलनन्दन:,“इस प्रकार मैं भगवान् विष्णुके कृपा-प्रसादसे पहले अपान्तरतमा नामसे उत्पन्न हुआ था और अब उन्हीं श्रीहरिकी आज्ञासे पुनः वसिष्ठकुलनन्दन व्यासके नामसे उत्पन्न होकर प्रसिद्धिको प्राप्त हुआ हूँ
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– မပျက်မယွင်းသော ဉာဏ်ပညာရှိသည့် ဟရီတော်၏ ကရုဏာတော်ကြောင့် ငါသည် ယခင်က “အပာန္တရတမာ” ဟူသော အမည်ဖြင့် မွေးဖွားခဲ့၏။ ထို့နောက် ထိုတူညီသော သီဟရီ၏ အမိန့်တော်အရ ငါသည် ထပ်မံမွေးဖွားကာ ဝသိဋ္ဌ မျိုးရိုး၏ ဂုဏ်ယူစရာ “ဗျာသ” ဟူ၍ ထင်ရှားလာခဲ့၏။
Verse 60
तदेतत् कथितं जन्म मया पूर्वकमात्मन: । नारायणप्रसादेन तथा नारायणांशजम्,“नारायणकी कृपासे और उन्हींके अंशसे जो पहले मेरा जन्म हुआ था, उसका यह वत्तान्त मैंने तुम सब लोगोंसे कहा है
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– နာရာယဏ၏ ကရုဏာတော်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ နာရာယဏ၏ အင်္ဂါအပိုင်းမှလည်းကောင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ငါ၏ ယခင်မွေးဖွားမှုအကြောင်းကို ငါသည် သင်တို့အား ဤသို့ ပြောပြပြီးပြီ။
Verse 61
मया हि सुमहत् तप्तं तप: परमदारुणम् | पुरा मतिमतां श्रेष्ठा: परमेण समाधिना,“बुद्धिमानोंमें श्रेष्ठ शिष्यगण! पूर्वकालमें मैंने उत्तम समाधिके द्वारा अत्यन्त कठोर एवं बड़ी भारी तपस्या की थी
ဝိုင်သမ္ပာယနက ပြောသည်– “ဉာဏ်ရှိသော တပည့်တို့အနက် အမြတ်ဆုံးတို့ရေ၊ ယခင်က ငါသည် အမြင့်ဆုံးသော သမာဓိဖြင့် ထိန်းသိမ်းကာ အလွန်ကြမ်းတမ်း၍ မဟာကြီးမားသော တပဿကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ဖူးသည်။”
Verse 62
एतद् व: कथितं सर्व यन्मां पृच्छत पुत्रका: । पूर्वजन्म भविष्यं च भक्तानां स्नेहतो मया,'पुत्रो! तुमलोग मुझसे जो कुछ पूछते थे, वह सब मैंने तुम्हें कह सुनाया। तुम गुरुभक्त शिष्योंके स्नेहवश ही मैंने यह अपने पूर्वजन्म और भविष्यका वृत्तान्त तुम्हें बताया है!
«သားတို့ရေ—သင်တို့က ငါ့ကို မေးမြန်းခဲ့သမျှ အားလုံးကို ငါ ပြောပြပြီးပြီ။ ဂုရုကို ရိုသေသည့် သစ္စာရှိသော သင်တန်းသားတို့၏ ချစ်ခင်စိတ်ကြောင့်ပင် ငါ့၏ အတိတ်ဘဝနှင့် အနာဂတ်အကြောင်းကို သင်တို့အား ရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်»။
Verse 63
वैशम्पायन उवाच एष ते कथित: पूर्व सम्भवो<स्मद्गुरोर्न॒प । व्यासस्याक्लिष्टमनसो यथा पृष्ट: पुनः शूणु,वैशम्पायनजी कहते हैं--नरेश्वर! तुमने जैसा मुझसे प्रश्न किया था, उसके अनुसार मैंने पहले क्लेशरहित चित्तवाले अपने गुरु व्यासजीके जन्मका वृत्तान्त कहा है। अब दूसरी बातें सुनो
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်—«အို မင်းမြတ်ရေ၊ သင် မေးမြန်းသကဲ့သို့ စိတ်နှလုံးက ကလိသမရှိသော ငါတို့၏ ဂုရု ဗျာသ၏ မွေးဖွားလာပုံနှင့် မူလအကြောင်းကို ငါ အရင်က ပြောပြီးပြီ။ ယခု နောက်ထပ် အကြောင်းအရာများကို ဆက်လက် နားထောင်လော့»။
Verse 64
सांख्यं योग: पाउचरात्र वेदा: पाशुपतं तथा । ज्ञानान्येतानि राजर्षे विद्धि नानामतानि वै
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်—«ဆာင်ခယ၊ ယောဂ၊ ပဉ္စရာတြ သင်ကြားချက်များ၊ ဝေဒများ၊ ထို့အပြင် ပါရှုပတ သာသနာ—အို ရာဇဣသီရေ၊ ဤအရာတို့သည် ဝိညာဉ်ရေး ဉာဏ်ပညာများ ဖြစ်ကြပြီး အမြင်မျိုးစုံအဖြစ် ထင်ရှားကြသည်ဟု သိမှတ်လော့»။
Verse 65
राजर्षे! सांख्य, योग, पाउचरात्र, वेद और पाशुपत-शास्त्र--इन ज्ञानोंको तुम नाना प्रकारके मत समझो ।। सांख्यस्य वक्ता कपिल: परमर्षि: स उच्यते । हिरण्यगर्भो योगस्य वेत्ता नान्य: पुरातन:,सांख्यशास्त्रके वक्ता कपिल हैं। वे परम ऋषि कहलाते हैं। योगशास्त्रके पुरातन ज्ञाता हिरण्यगर्भ ब्रह्माजी ही हैं, दूसरा नहीं
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်—«အို ရာဇဣသီရေ၊ ဆာင်ခယ၊ ယောဂ၊ ပဉ္စရာတြ၊ ဝေဒနှင့် ပါရှုပတ သာသနာတို့ကို အနှစ်သာရအရ မတူညီသော ‘အမြင်’ များဟု မထင်မှတ်လော့။ ဆာင်ခယ၏ သင်ကြားသူမှာ အမြင့်မြတ်ဆုံး ရှင်ရသီ ကပိလ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ယောဂ၏ ရှေးဟောင်း သိမြင်သူမှာ ဟိရဏ္ယဂರ್ಭ—ဘြဟ္မာတော်တိုင်—ဖြစ်ပြီး အခြားသူ မဟုတ်»။
Verse 66
अपान्तरतमाश्रैव वेदाचार्य: स उच्यते । प्राचीनगर्भ तमृषिं प्रवदनन््तीह केचन
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြောသည်—«အပာန္တရတကို အားကိုးရာယူထားသဖြင့် သူကို ဝေဒ၏ အာစာရျဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ဤနေရာ၌ အချို့က ထိုရသီကို ‘ပရာချီန-ဂರ್ಭ’ ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြပြီး၊ ထိုနာမဖြင့် သူ၏ ရှေးဟောင်းဂုဏ်သိက္ခာနှင့် သာသနာတော်အတွင်း အာဏာတရားကို အတည်ပြုကြသည်»။
Verse 67
मुनिवर अपान्तरतमा वेदोंके आचार्य बताये जाते हैं। यहाँ कुछ लोग उन महर्षिको प्राचीनगर्भ कहते हैं ।। उमापतिर्भूतपति: श्रीकण्ठो ब्रह्मण: सुतः । उक्तवानिदमव्यग्रो ज्ञानं पाशुपतं शिव:
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်—မုနိဝရ အပာန္တရတမာကို ဝေဒသမ္ပရာဒယ်၌ အထင်ကရ ဆရာတော်ကြီးဟု ဖော်ပြကြပြီး၊ ဤနေရာ၌ အချို့က ထိုရှေးမဟာရိရှိတို့ကို «ပရာစီန-ဂರ್ಭ» ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ဥမာ၏ အရှင်၊ သတ္တဝါတို့၏ အုပ်စိုးရှင်၊ လည်ပင်းပြာသော သရီကဏ္ဌ၊ ဤအကြောင်းအရာ၌ ဘြဟ္မာ၏ သားဟု ဆိုထားသော သီဝသည်—စိတ်တည်ငြိမ်၍ မလှုပ်ရှားဘဲ—ပာရှုပတ ဉာဏ်ကို သင်ကြားတော်မူ၏။
Verse 68
ब्रह्माजीके पुत्र भूतनाथ श्रीकण्ठ उमापति भगवान् शिवने शान्तचित्त होकर पाशुपतज्ञानका उपदेश किया है ।। पाउचरात्रस्य कृत्स्नस्य वेत्ता तु भगवान् स्वयम् । सर्वेषु च नृपश्रेष्ठ ज्ञानेष्वेतेषु दृश्यते,नृपश्रेष्ठ! सम्पूर्ण पाउचरात्रके ज्ञाता तो साक्षात् भगवान् नारायण ही हैं। यदि वेदशास्त्र और अनुभवके अनुसार विचार किया जाय तो इन सभी ज्ञानोंमें इनके परम तात्पर्यरूपसे भगवान् नारायण ही स्थित दिखायी देते हैं। प्रजानाथ! जो अज्ञानमें डूबे हुए हैं, वे लोग भगवान् श्रीहरिको इस रूपमें नहीं जानते हैं
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်—“အို မင်းမြတ်တို့အထဲ၌ အမြတ်ဆုံး၊ ဘြဟ္မာ၏ သားဟု ဆိုသော ဥမာပတိ၊ သတ္တဝါတို့၏ အရှင် သရီကဏ္ဌ သီဝသည် စိတ်ငြိမ်သက်စွာ ပာရှုပတ ဉာဏ်ကို သင်ကြားတော်မူ၏။ ထို့ပြင် အို မင်းမြတ်၊ ပဉ္စရာတြာ အကုန်လုံးကို အပြည့်အဝ သိမြင်သူမှာ ကိုယ်တိုင် ဘဂဝန် နာရာယဏပင် ဖြစ်၏။ ဝေဒသတ်တရနှင့် အတွေ့အကြုံအတိုင်း စိစစ်လျှင် ဤအမျိုးမျိုးသော ဉာဏ်ပညာတို့အားလုံးတွင် အမြင့်ဆုံး အဓိပ္ပါယ်သည် နာရာယဏသို့သာ ညွှန်ပြနေသည်ကို တွေ့ရ၏။ အို ပြည်သူတို့၏ အရှင်၊ အဝိဇ္ဇာ၌ နစ်မြုပ်သူတို့သည် ဤအဆုံးစွန်သော အမှန်ရূপ၌ သရီဟရိကို မသိကြ။”
Verse 69
यथागमं यथाज्ञानं निष्ठा नारायण: प्रभु: । न चैनमेवं जानन्ति तमोभूता विशाम्पते,नृपश्रेष्ठ! सम्पूर्ण पाउचरात्रके ज्ञाता तो साक्षात् भगवान् नारायण ही हैं। यदि वेदशास्त्र और अनुभवके अनुसार विचार किया जाय तो इन सभी ज्ञानोंमें इनके परम तात्पर्यरूपसे भगवान् नारायण ही स्थित दिखायी देते हैं। प्रजानाथ! जो अज्ञानमें डूबे हुए हैं, वे लोग भगवान् श्रीहरिको इस रूपमें नहीं जानते हैं
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်—“အာဂမအတိုင်းလည်းကောင်း၊ အမှန်တကယ် ဉာဏ်အတိုင်းလည်းကောင်း၊ အဆုံးစွန်သော အခြေခံနှင့် သေချာသော ခိုလှုံရာမှာ အရှင် နာရာယဏပင် ဖြစ်၏။ သို့သော် အို ပြည်သူတို့၏ အရှင်၊ အို မင်းမြတ်တို့အထဲ၌ အမြတ်ဆုံး၊ အမှောင်(အဝိဇ္ဇာ)၌ ဖုံးလွှမ်းနေသူတို့သည် ထိုသို့ မသိကြ။”
Verse 70
तमेव शास्त्रकर्तार: प्रवदन्ति मनीषिण: । निष्ठां नारायणमृषिं नान्यो5स्तीति वचो मम,शास्त्रके रचयिता ज्ञानीजन उन नारायण ऋषिको ही समस्त शास्त्रोंका परम लक्ष्य बताते हैं; दूसरा कोई उनके समान नहीं है--यह मेरा कथन है
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်—ပညာရှိတို့နှင့် သတ်တရရေးသားသူတို့သည် သူတော်တစ်ပါးတည်းကိုသာ သတ်တရတို့၏ အမှန်တကယ် ရေးသားသူဟု ကြေညာကြသည်။ အဆုံးစွန်သော အခြေခံနှင့် အမြင့်ဆုံး ရည်မှန်းချက်မှာ နာရာယဏ ရိရှိပင် ဖြစ်၍၊ သူနှင့် တန်းတူသူ မရှိ—ဤသည်ကား ငါ၏ စကားဖြစ်သည်။
Verse 71
निःसंशयेषु सर्वेषु नित्यं वसति वै हरि: । ससंशयान् हेतुबलान् नाध्यावसति माधव:,ज्ञानके बलसे जिनके संशयका निवारण हो गया है, उन सबके भीतर सदा श्रीहरि निवास करते हैं; परंतु कुतर्कके बलसे जो संशयमें पड़े हुए हैं, उनके भीतर भगवान् माधवका निवास नहीं है
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်ကြားသည်—သံသယအားလုံး ပြတ်သားစွာ ပျောက်ကင်းသွားသူတို့အတွင်း၌ ဟရိသည် အမြဲတမ်း နေထိုင်၏။ သို့ရာတွင် အကြောင်းပြချက်အငြင်းပွားမှု၏ အားကိုသာ အားထားကာ သံသယ၌ ချုပ်ငြိမ်းမရဘဲ ရှိနေသူတို့အတွင်း၌ မာဓဝသည် မတည်နေ။
Verse 72
पाउचरात्रविदो ये तु यथाक्रमपरा नृप । एकान्तभावोपगतास्ते हरिं प्रविशन्ति वै,नरेश्वर! जो पाउच्रात्रके ज्ञाता हैं और उसमें बताये हुए क्रमके अनुसार सेवापरायण हो अनन्यभावसे भगवान्की शरणमें प्राप्त हैं, वे उन भगवान् श्रीहरिमें ही प्रवेश करते हैं राजन! सांख्य और योग--ये दो सनातन शास्त्र तथा सम्पूर्ण वेद सर्वथा यही कहते हैं और समस्त ऋषियोंने भी यही बताया है कि यह पुरातन विश्व भगवान् नारायण ही हैं
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «အို မင်းကြီး၊ ပာဉ္စရာတြ (Pāñcarātra) သင်္ခန်းကို အမှန်တကယ် သိမြင်သူတို့သည်၊ သတ်မှတ်ထားသော အစဉ်အလာအတိုင်း စည်းကမ်းနှင့် အကျင့်ပညာတို့ကို သစ္စာရှိစွာ လိုက်နာကာ၊ တစ်စိတ်တစ်မြင် သဒ္ဓါဖြင့် ဘုရားသခင်ထံ အပြည့်အဝ ခိုလှုံသူဖြစ်လျှင်၊ အမှန်တကယ် ဟရီ (Hari) ထဲသို့ ဝင်ရောက်ကြ၏။ အဓိပ္ပါယ်မှာ မုက္ခကို ပညာသင်ယူမှုသာဖြင့် မဆိုနိုင်ဘဲ၊ စည်းကမ်းတကျ အကျင့်ကျင့်ခြင်းနှင့် ဘုရားသခင်ထံ တစ်မူတည်း အပ်နှံခြင်းတို့ ပေါင်းစည်းမှ ရရှိသည်»။
Verse 73
सांख्यं च योगं च सनातने द्वे वेदाश्न सर्वे नेखिलेन राजन् | सर्वे: समस्तैर्ऋषिभिर्निरुक्तो नारायणो विश्वमिदं पुराणम्
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «အို မင်းကြီး၊ သာင်ခယ (Sāṅkhya) နှင့် ယောဂ (Yoga) တို့သည် ထာဝရသော လမ်းနှစ်လမ်းဖြစ်၏။ ဝေဒတော် အားလုံးသည်လည်း အပြည့်အစုံအားဖြင့် ထိုလမ်းတို့နှင့် ဆက်နွယ်လျက် ရှိကြ၏။ ထို့ပြင် ရှိသမျှ ရှင်ရသီတို့က တညီတညွတ်တည်း ကြေညာထားသည်မှာ– နာရာယဏ (Nārāyaṇa) သည် ဤရှေးဟောင်း စကြဝဠာတစ်ခုလုံးပင် ဖြစ်သည်»။
Verse 74
शुभाशुभं कर्म समीरितं यत् प्रवर्ततेि सर्वलोकेषु किज्चित् । तस्मादृषेस्तद्धवतीति विद्याद् दिव्यन्तरिक्षे भुवि चाप्सु चेति,स्वर्ग, अन्तरिक्ष, भूतल और जल--इन सभी स्थानोंमें और सम्पूर्ण लोकोंमें जो कुछ भी शुभाशुभ कर्म होता बताया गया है, वह सब नारायणकी सत्तासे ही हो रहा है--ऐसा जानना चाहिये
ဝိုင်ရှမ္ပာယန မိန့်တော်မူသည်– «ကမ္ဘာလောကအပေါင်းတို့၌ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ဆိုကြသော ကောင်းမှု၊ မကောင်းမှု အကျင့်ကံ အားလုံးကို၊ အမြင့်မြတ်ဆုံး သဘောတရား (နာရာယဏ) ၏ ထောက်တည်တည်ရှိမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု သိမြင်ရမည်။ ဤသည်မှာ ကောင်းကင်ဘုံ၌လည်းကောင်း၊ အလယ်အာကာသ၌လည်းကောင်း၊ မြေပြင်၌လည်းကောင်း၊ ရေထဲ၌လည်းကောင်း အတူတူပင် ဖြစ်၏»။
Verse 349
इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि द्वैपायनोत्पत्तौ एकोनपजञ्चाशदधिकत्रिशततमो<ध्याय:
ဤသို့ဖြင့်၊ သီရိ မဟာဘာရတ၌၊ ရှာန္တိပရဝ၌နှင့် မောက္ခဓမ္မ အပိုင်း၌၊ ဒွိုင်ပါယန (ဗျာသ) ၏ မွေးဖွားခြင်း/မူလအကြောင်းကို ဆိုသော အခန်း—အခန်း ၃၄၉—ပြီးဆုံး၏။
Verse 373
एभिम्मया निहन्तव्या दुर्विनीता: सुरारय: । “इसलिये मैं अवतार लेकर इस पृथ्वीकी रक्षा अवश्य करूँगा। ऐसा सोच-विचारकर भगवान् मधुसूदनने जगत्के लिये अवतार ग्रहण करनेके निमित्त अपने अनेक रूपोंकी सृष्टि की अर्थात् वाराह, नरसिंह, वामन एवं मनुष्यरूपोंका स्मरण किया। उन्होंने यह निश्चय किया था कि मुझे इन अवतारोंद्वारा उद्दण्ड दैत्योंका वध करना है
«ဤရုပ်သဏ္ဌာန်တို့ဖြင့် ငါသည် နတ်တို့၏ စည်းကမ်းမဲ့ ရန်သူများကို ချေမှုန်းရမည်»။ ဤအကြောင်းအရာတွင် ကာထာက ပြောသည်မှာ—ကမ္ဘာမြေကို ကာကွယ်ရန်ကို စဉ်းစားတော်မူပြီးနောက်၊ ဘုရားသခင်သည် လောကအကျိုးအတွက် အဝတာရများကို ခံယူရန် ဆုံးဖြတ်တော်မူကာ၊ ဝရာဟ (ဝက်တော), နရစിംဟ (လူ-ခြင်္သေ့), ဝာမန (ပုဂ္ဂိုလ်ငယ်), နှင့် လူ့ရုပ်သဏ္ဌာန်တို့ကို သတိရ၍၊ ထိုအဝတာရများအားဖြင့် အထက်တန်းမဲ့ အာသုရ/ဒೈత్య အင်အားများကို ထိန်းချုပ်ချေမှုန်းကာ ဓမ္မကို ကာကွယ်ရန်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
Verse 453
परस्परविनाशार्थ त्वामृते द्विजसत्तम । द्विजश्रेष्ठ उनमेंसे जो लोग तुम्हारी संतानोंके वंशज होंगे, उनमें परस्पर विनाशके लिये फूट हो जायगी। तुम्हारे सहयोगके बिना उनमें विग्रह होगा
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြော၏— «အို ဗြာဟ္မဏအထွတ်အမြတ်ရေ၊ သင်မရှိလျှင် သင်၏ သားသမီးတို့၏ မျိုးဆက်အနွယ်များအကြား ကွဲပြားမှု ပေါ်ပေါက်လာမည်၊ ထိုကွဲပြားမှုသည် အပြန်အလှန် ဖျက်ဆီးခြင်းအတွက် ဖြစ်လိမ့်မည်။ သင်၏ ညွှန်ကြားကူညီမှု မရှိသဖြင့် သူတို့သည် ပဋိပက္ခထဲသို့ ကျရောက်ကြလိမ့်မည်»။
Verse 463
कृष्णे युगे च सम्प्राप्ते कृष्णवर्णो भविष्यसि । “उस समय भी तुम तपोबलसे सम्पन्न हो वेदोंक अनेक विभाग करोगे। उस समय कलियुग आ जानेपर तुम्हारे शरीरका वर्ण काला होगा
ဝိုင်ရှမ္ပါယနက ပြော၏— «ကလိယုဂ (အမှောင်ခေတ်) ရောက်လာသောအခါ သင်လည်း အသားအရောင် မည်းလာလိမ့်မည်။ သို့သော် တပေါဗလဖြင့် ပြည့်စုံနေသဖြင့် သင်သည် ဝေဒတို့ကို အပိုင်းအခြားများ ခွဲခြားစီစဉ်ကာ သာသနာတော်၏ တာဝန်ကို ဆက်လက် ထမ်းဆောင်လိမ့်မည်»။
Frequently Asked Questions
Whether the extraordinary being should be classified as a deva/asura/pannaga; Sūrya resolves this by identifying him as a human muni perfected through vow-based discipline and ethical restraint.
That minimal dependence, regulated consumption, composure, and consistent commitment to sarvabhūtahita—paired with sustained spiritual effort—are presented as valid means toward the highest attainment.
Yes: it states that devas, gandharvas, asuras, and pannagas do not prevail over (i.e., cannot obstruct) beings who have already reached the highest course (paramā gati), implying the supremacy of realized attainment over external categories.