Adhyaya 28

Verse 1

लोमश उवाच । कुमारं स्वांकमारोप्य उवाच जगदीश्वरः । देवान्प्रति तदा रुद्रः सेंद्रान्भर्गः प्रतापवान्

Lomaśa berkata: Kemudian Tuhan alam, setelah mendudukkan Kumāra di atas ribanya sendiri, bertitah kepada para dewa bersama Indra. Rudra yang perkasa itu, Bharga yang bercahaya, menyapa mereka.

Verse 2

किं कार्यं कथ्यतां देवाः कुमारेणाधुना मम । तदोचुः सहिताः सर्वे देवं पशुपतिं प्रति

“Wahai para dewa, nyatakanlah: apakah tugas yang kini harus disempurnakan oleh Kumāra-Ku?” Lalu mereka semua bersama-sama berkata kepada Dewa Paśupati.

Verse 3

तारकाद्भयमुत्पन्नं सर्वेषां जगतां विभो । त्राता त्वं जगतां स्वामी तस्मात्त्राणं विधीयताम्

“Wahai Tuhan, ketakutan telah timbul bagi semua alam kerana Tāraka. Engkaulah pelindung, penguasa segala dunia; maka tetapkanlah keselamatan dan pembebasan.”

Verse 4

कुमारेण हतोऽद्यैव तारको भविता प्रभो । तस्मादद्यैव यास्यामस्तारकं हंतुमुद्यताः

“Wahai Tuhan, pada hari ini juga Tāraka akan ditewaskan oleh Kumāra. Maka pada hari ini juga kami akan berangkat, bersiap sedia untuk membunuh Tāraka.”

Verse 5

तथेति मत्वा सहसा निर्जग्मुस्ते तदा सुराः । कार्त्तिकेयं पुरस्कृत्य शंकरातमजमेव हि

Dengan berfikir, “Demikianlah,” para dewa pun segera berangkat, menempatkan Kārttikeya—putera Śaṅkara—sebagai pemimpin di hadapan.

Verse 6

सर्वे मिलित्वा सहसा ब्रह्मविष्णुपुरोगमाः । देवानामुद्यमं श्रुत्वा तारकोऽपि महाबलः

Mereka semua segera berhimpun, dengan Brahmā dan Viṣṇu di hadapan; Tāraka yang sangat perkasa pun, setelah mendengar gerakan para dewa…

Verse 7

सैन्येन महता चैव ययौ योद्धुं सुरान्प्रति । देवैर्दृष्टं समायातं तारकस्य महद्बलम्

Dia mara dengan bala tentera yang besar untuk berperang melawan para dewa. Para dewa melihat kekuatan besar Tāraka sedang mendekat.

Verse 8

तदा नभोगता वाणी ह्युवाच परिसांत्व्य तान् । शांकरिं च पुरस्कृत्य सर्वे यूय प्रतिष्ठिताः

Kemudian terdengarlah suara dari langit, menenangkan mereka: “Dengan Śaṅkarī (Pārvatī) di hadapan, kamu semua teguh berdiri dan dilindungi.”

Verse 9

दैत्यान्विजित्य संग्रामे जयिनो हि भविष्यथ

“Setelah menewaskan dan menundukkan para Daitya dalam peperangan, kamu pasti akan menjadi pemenang.”

Verse 10

वाचं तु खेचरीं श्रुत्वा देवाः सर्वे समुत्सुकाः । कुमारं च पुरस्कृत्य सर्वे ते गतसाध्वसाः

Mendengar suara dari alam langit, para Dewa semuanya menjadi bersemangat; dengan menempatkan Kumāra di hadapan, mereka semua pun bebas daripada ketakutan.

Verse 11

युद्धकामाः सुरा यावत्तावत्सर्वे समागताः । वरणार्थं कुमारस्य सुता मृत्योर्दुरत्यया

Tatkala para dewa yang mendambakan peperangan berhimpun, datanglah puteri Maut—sukar ditundukkan—dengan niat memilih Kumāra.

Verse 12

ब्रह्मणा नोदिता पूर्वं तपः परममाश्रिता । तपसा तेन महता कुमारं प्रति वै तदा । आगता दुहिता मृत्योः सेना नामैकसुंदरी

Dahulu, didorong oleh Brahmā, dia menempuh tapa yang paling luhur. Dengan tapa yang agung itu, puteri Maut bernama Senā—yang tiada bandingan kecantikannya—datang menghadap Kumāra.

Verse 13

तां दृष्ट्वा तेऽब्रुवन्सर्वे देवं पशुपतिं प्रति । एनं कुमारमुद्दिश्य आगता ह्यतिसुंदरी

Melihatnya, mereka semua berkata kepada Tuhan Paśupati: “Yang teramat jelita ini telah datang, dengan maksud tertuju kepada Kumāra ini.”

Verse 14

ब्रह्मणो वचनाच्चैव कुमारेण तदा वृता । अथ सेनापतिर्जातः कुमारः शांकरिस्तदा

Menurut titah Brahmā, pada waktu itu dia dipilih oleh Kumāra; dan ketika itu juga Kumāra, putera Śaṅkara, menjadi Senāpati, Panglima bala tentera.

Verse 15

तदा शंखाश्च भेर्यश्च पटहानकगोमुखाः । तथा दुंदुभयो नेदुर्मृदंगाश्च महास्वनाः

Pada ketika itu, sangkha (kangkang suci) dan gendang besar, paṭaha, ānaka serta gomukha bergema; demikian juga duṃdubhi menggelegar, dan mṛdaṅga melantunkan bunyi yang maha dahsyat.

Verse 16

तेन नादेन महता पूरितं च नभस्तलम् । तदा गौरी च गंगा च कृत्तिका मातरस्तथा । परस्परमथोचुस्ताः सुतो मम ममेति च

Dengan gemuruh yang besar itu, seluruh bentangan langit pun dipenuhi. Lalu Gaurī dan Gaṅgā, serta para Kṛttikā—para Ibu—berkata sesama mereka: “Dialah anakku, sungguh anakku.”

Verse 17

एवं विवादमापन्नाः सर्वास्ता मातृकादयः । निवारिता नारदेन मौढ्यं मा कुरुतेति च

Demikianlah semua para Ibu dan dewi-dewi Mātṛkā terjerumus dalam pertikaian. Mereka ditahan oleh Nārada yang berkata: “Jangan bertindak bodoh.”

Verse 18

पार्वत्यां शंकराज्जातो देवकार्यार्थसिद्धये । तूष्णींभूतास्तदा सर्वाः कृत्तिका मातृभिः सह

Dia dilahirkan daripada Pārvatī dan Śaṅkara demi menyempurnakan tujuan para dewa. Maka pada saat itu semuanya pun diam—para Kṛttikā bersama para Ibu.

Verse 19

गुहेनोक्तास्तदा सर्वा ऋषिपत्न्यश्च कृत्तिकाः । नक्षत्राणि समाश्रित्य भवद्भिः स्थीयतां चिरम्

Kemudian Guha (Kārttikeya) berkata kepada semuanya—baik isteri-isteri para ṛṣi mahupun para Kṛttikā—demikian: “Berlindunglah pada gugusan bintang, dan tinggallah di sana untuk waktu yang lama.”

Verse 20

तथा मातृगणस्तेन स्वामिना स्थापितो दिवि । मृत्योः कन्यां च संगृह्य कार्त्तिकेयस्त्वरान्वितः

Demikianlah Tuhan itu menegakkan kumpulan Para Ibu (Mātṛ-gaṇa) di syurga; dan setelah membawa bersama puteri Maut, Kārttikeya, dengan segera dan penuh kesungguhan, pun mara ke hadapan.

Verse 21

इंद्रं प्रोवाच भगवान्कुमारः शंकरात्मजः । दिवं याहि सुरैः सार्द्धं राज्यं कुरु निरन्तरम्

Baginda Kumāra yang suci, putera Śaṅkara, bersabda kepada Indra: “Pergilah ke syurga bersama para dewa, dan perintahlah kerajaanmu tanpa terputus.”

Verse 22

इंद्रेणोक्तः कुमारो हि तारकेण प्रपीडिताः । स्वर्गाद्विद्राविताः सर्वे वयं याता दिशो दश

Indra berkata kepada Kumāra: “Sesungguhnya kami semua telah ditindas dengan berat oleh Tāraka. Diusir dari syurga, kami semua telah melarikan diri ke sepuluh penjuru.”

Verse 23

किं पृच्छसि महाभाग अस्मान्पदपरिच्युतान् । एवमुक्तस्तदा तेन वज्रिणाशंकरात्मजः । प्रहस्येंद्रं प्रति तदा मा भैषीत्यभयं ददौ

“Mengapa engkau bertanya kepada kami, wahai yang amat berbahagia, sedangkan kami telah jatuh dari kedudukan?” Demikian kata Vajrin (Indra). Mendengarnya, putera Śaṅkara tersenyum lalu berkata kepada Indra, “Jangan takut,” seraya mengurniakan jaminan keselamatan.

Verse 24

यावत्कथयतस्तस्य शांकरेश्च महात्नः । कैलासं तु गते रुद्रे पार्वत्या प्रमथैः सह

Ketika putera Śaṅkara yang berjiwa agung itu sedang berkata-kata, Rudra telah pergi ke Kailāsa bersama Pārvatī dan para Pramatha.

Verse 25

आजगाम महादैत्यो दैत्यसेनाभिरावृतः । रणदुंदुभयो नेदुस्तता प्रलयभीषणाः

Datanglah seorang asura raksasa, dikelilingi bala tentera Dānava; gendang perang bergema, menggerunkan bagaikan dahsyatnya pralaya, saat peleraian alam.

Verse 26

रणकर्कशतूर्याणि डिंडिमान्यद्भुतानि च । गोमुखाः खरश्रृंगाणि काहलान्येव भूरिशः

Alat-alat perang yang garang ditiup nyaring—ḍiṇḍima yang menakjubkan, sangkakala gomukha, tanduk keldai, serta banyak kāhala yang lain.

Verse 27

वाद्यभेदा आवाद्यंत तस्मिन्दैत्यसमागमे । गर्जमानास्तदा वीरस्तारकेण सहैव तु

Dalam perhimpunan para asura itu, pelbagai jenis alat bunyian dimainkan; lalu sang wira, bersama Tāraka, mengaum lantang.

Verse 28

उवाच नारदो वाक्यं तारकं देवकण्टकम्

Nārada menuturkan kata-kata kepada Tāraka, duri yang menikam para dewa.

Verse 29

नारद उवाच । पुरा देवैः कृतो यत्नो वधार्थं नात्र संशयः । तवैव चासुरश्रेष्ठ मयोक्तं नान्यथा भवेत्

Nārada berkata: “Dahulu para dewa telah berusaha untuk membinasakanmu—tiada syak lagi. Dan, wahai yang terbaik di antara para asura, apa yang telah kukatakan kepadamu adalah benar tentang dirimu; tidak akan menjadi selainnya.”

Verse 30

कुमारोऽयं च शर्वस्य तवार्थं चोपपादितः । एवं ज्ञात्वा महाबाहो कुरु यत्नं समाहितः

Kumāra ini ialah putera Śarva (Śiva), yang ditampilkan khusus demi engkau. Mengetahui demikian, wahai yang berlengan perkasa, berusahalah dengan tumpuan hati yang teguh.

Verse 31

नारदोक्तं निशम्याथ तारकः प्रहसन्निव । उवाच वाक्यं मेधावी गच्छ त्वं च पुरंदरम्

Setelah mendengar kata-kata Nārada, Tāraka seakan-akan tertawa kecil. Lalu dia yang cerdik berkata: “Pergilah engkau, dan (sampaikan) kepada Purandara (Indra).”

Verse 32

मम वाक्यं महर्षे त्वं वद शीघ्रं यथातथम् । कुमारं च पुरस्कृत्य मया योद्धुं त्वमिच्छसि

Wahai maharṣi, sampaikanlah pesanku dengan segera, tepat sebagaimana adanya. Dengan menempatkan Kumāra di hadapan, kamu (para dewa) ingin berperang denganku.

Verse 33

मूढभावं समाश्रित्य कर्तुमिच्छसि नान्यथा । मनुष्यमेकमाश्रित्य मुचुकुन्दाख्यमेव च

Berpegang pada kebodohan, kamu mahu bertindak begini sahaja dan tidak dengan cara lain—bersandar pada seorang manusia semata-mata, iaitu yang bernama Mucukunda.

Verse 34

तत्प्रभावेऽमरावत्यां स्थितोऽसि त्वं न चान्यथा । कौमारं बलमाश्रित्य तिष्ठसे त्वं ममाग्रतः

Dengan pengaruhnya engkau tegak bertempat di Amarāvatī—tiada sebab lain. Dan dengan bersandar pada kekuatan Kumāra, kini engkau berdiri di hadapanku.

Verse 35

त्वां हनिष्याम्यहं मन्दलोकपालैः सहैव हि । एवं कथय देवेन्द्रं देवर्षे नान्यथा वद

Aku akan membunuhmu—bersama dengan penjaga-penjaga dunia yang lemah itu. Sampaikanlah hal ini kepada Devendra (Indra), wahai resi suci; katakanlah tepat seperti ini, dan jangan sebaliknya.

Verse 36

तथेति मत्वा भगवान्स नारदो ययौ सुराञ्छक्रपुरोगमांश्च । आचष्ट सर्वं ह्यसुरेन्द्रभाषितं सहोपहासं मतिमांस्तथैव

Berfikir, "Baiklah," Narada yang mulia pergi kepada para dewa yang dipimpin oleh Śakra (Indra), dan resi yang bijaksana itu melaporkan segala yang dikatakan oleh raja Asura—berserta ejekannya—tepat seperti sedia kala.

Verse 37

नारद उवाच । भवद्भिः श्रूयतां देवा वचनं मम नान्यथा । तारकेण यदुक्तं च सानुगे नावधार्यताम्

Narada berkata: "Wahai para dewa, dengarlah kata-kataku—tepat seperti adanya. Biarlah apa yang dikatakan oleh Taraka, bersama dengan pengikutnya, diambil perhatian sewajarnya."

Verse 38

तारक उवाच । त्वां हनिष्यामि रे मूढ नान्यथा मम भाषितम्

Taraka berkata: "Aku akan membunuhmu, wahai si bodoh—pengisytiharanku tidak akan menjadi sebaliknya."

Verse 39

मुचुकुन्दं समासाद्य लोकपालैश्च पूजितः । न त्वया भीरुणा योत्स्ये देवो भूत्वा नराश्रितः

"Setelah menghampiri Raja Mucukunda—yang dihormati bahkan oleh penjaga-penjaga dunia—aku tidak akan bertarung denganmu, seorang pengecut, sedangkan aku, walaupun seorang dewa, telah berlindung dalam keadaan manusia."

Verse 40

तस्य वाक्यं निशम्योचुः सर्वे देवाः सवासवाः । कुमारं च पुरस्कृत्य नारदं चर्षिसत्तमम्

Setelah mendengar kata-katanya, semua dewa—bersama Indra—menjawab, dengan menempatkan Kumāra di hadapan, serta Nārada, resi yang paling utama.

Verse 41

जानासि त्वं हि देवर्षे कुमारस्य बलाबलम् । अज्ञो भूत्वा कथं वाक्यमुक्तं तस्य ममाग्रतः

“Wahai resi ilahi, engkau pasti mengetahui kekuatan dan batas Kumāra. Maka bagaimana engkau berpura-pura tidak tahu lalu mengucapkan kata-kata demikian tentangnya di hadapanku?”

Verse 42

प्रहस्य नारदो वाक्यमुवाच तस्य सन्निधौ । अहमप्युपहासं च वाक्यं तारकमुक्तवान्

Sambil tersenyum, Nārada berkata di hadapannya: “Aku juga pernah mengucapkan kata-kata sindiran kepada Tāraka.”

Verse 43

जानीध्वममराः सर्वे कुमारं जयिनं सुराः । भविष्यत्यत्र मे वाक्यं नात्र कार्याविचारणा

“Ketahuilah, wahai para abadi, wahai para dewa: Kumāra ialah penakluk. Kata-kataku pasti terlaksana di sini—tiada perlu ragu atau berfikir berlebihan.”

Verse 44

नारदस्य वचः श्रुत्वा सर्वे देवा मुदान्विताः । ऐकपद्येन चोत्तस्थुर्योद्धुकामाश्च तारकम्

Mendengar kata-kata Nārada, semua dewa dipenuhi sukacita; mereka bangkit serentak, berhasrat untuk berperang melawan Tāraka.

Verse 45

कुमारं गजमारोप्य देवेन्द्रो ह्यग्रगोऽभवत् । सुरसैन्येन महता लोकपालैः समावृतः

Setelah menaikkan Kumāra di atas gajah, Indra berjalan di barisan hadapan, dikelilingi bala tentera para dewa yang besar serta para penjaga alam (Lokapāla).

Verse 46

तदा दुन्दुभयो नेदुर्भेरीतूर्याण्यनेकशः । वीणावेणुमृदंगानि तथा गन्धर्वनि स्वनाः

Pada saat itu, gendang dundubhi bergema; pelbagai gendang perang dan sangkakala ditiup. Bunyi vīṇā, seruling dan mṛdaṅga turut berkumandang, bersama alunan merdu para Gandharva.

Verse 47

गजं दत्त्वा महेंद्राय कुमारो यानमारुहत् । अनेकरत्नसंवीतं नानाश्चर्यसमन्वितम् । विचित्रचित्रं सुमहत्तथाश्चर्यसमन्वितम्

Sesudah menyerahkan gajah itu kepada Mahendra, Kumāra menaiki sebuah kenderaan yang gemilang—dihiasi pelbagai permata, sarat dengan keajaiban, besar lagi menakjubkan, dengan corak yang indah beraneka warna.

Verse 48

विमानमारुह्य तदा महायशाः स शांकरिः सर्वगणैरुपेतः । श्रिया समेतः परया बभौ महान्स वीज्यमानश्चमरैर्महाप्रभैः

Kemudian putera Śaṅkara yang termasyhur itu (Kumāra) menaiki vimāna, disertai semua gaṇa. Dengan kemuliaan tertinggi, baginda tampak bersinar megah, dikipas dengan cāmara yang bercahaya.

Verse 49

प्राचे तसं छत्र महामणिप्रभं रत्नैरुपेतं बहुभिर्विराजितम् । धृतं तदा तेन कुमारमूर्द्धनि चन्द्रैः किरणैः सुशोभितम्

Kemudian di arah timur, sebuah payung diraja yang menyala dengan cahaya permata agung—dihiasi banyak ratna—diangkat di atas kepala Kumāra, Panglima Ilahi, seolah-olah diperindah oleh sinar bulan.

Verse 50

संमीलितास्तदा सव देवा इन्द्रपुरोगमाः । बलैः स्वैः स्वैः परिक्रांता योद्धुकामा महाबलाः

Kemudian semua dewa, dipimpin oleh Indra, berhimpun bersama—masing-masing dikelilingi bala tenteranya sendiri—perkasa lagi gagah, dan berhasrat turun berperang.

Verse 51

यमेऽपि स्वगणैः सार्द्धं मरुद्भिश्च सदागतिः । पाथोभिर्वरुणस्तत्र कुबेरो गुह्यकैः सह । ईशोऽपि प्रमथैः सार्द्धं नैरृतो व्याधिभिः सह

Yama juga tiba bersama para pengiringnya; para Marut yang sentiasa bergerak pun hadir di sana. Varuna datang bersama segala perairan, Kubera bersama para Guhyaka, dan Īśa bersama para Pramatha; Nairṛta juga datang diiringi bala penderitaan dan wabak.

Verse 52

एवं तेऽष्टौ लोकपा योद्धुकामाः सर्वे मिलित्वा तारकं हंतुमेव । पुरस्कृत्वा शांकरिं विश्ववंद्यं सेनापतिं चात्मविदां वरिष्ठम्

Demikianlah lapan Penjaga Alam (Lokapāla), semuanya menginginkan pertempuran, bersatu dengan satu tujuan—membinasakan Tāraka. Mereka mendahulukan Kuasa Śaiva yang dipuja seluruh dunia, serta Panglima tertinggi, yang paling utama antara para pengenal Diri, lalu mara ke hadapan.

Verse 53

एवं ते योद्धुकामा हि अवतेरुश्च भूतलम् । अंतर्वेद्यां स्थिताः सर्वे गंगा यमुनमध्यगाः

Demikianlah, dengan keinginan untuk berperang, mereka turun ke bumi dan semuanya mengambil kedudukan di Antarvedī—tanah suci di antara Sungai Gaṅgā dan Yamunā.

Verse 54

पातालाच्च समायातास्तारकस्योपजीविनः । चेरुरंगबलोपेता हन्तुकामाः सुरान्रणे

Dan dari Pātāla datanglah mereka yang hidup di bawah naungan Tāraka. Dengan kekuatan jasmani yang besar, mereka bergerak ke sana ke mari, berniat membunuh para dewa dalam pertempuran.

Verse 55

तारको हि समायातो विमानेन विराजितः । छत्रेण च महातेजा ध्रियमाणेन मूर्द्धनि

Tāraka pun tiba, berseri di atas vimāna kereta angkasa; yang berteja agung itu dinaungi payung diraja yang diangkat di atas kepalanya.

Verse 56

चामरैर्विज्यमानो हि शुशुभे दैत्यराट् स्वयम्

Dikipas dengan chāmara, pengipas ekor yak, raja para Daitya sendiri tampak berseri-seri.

Verse 57

एवं देवाश्च दैत्याश्च अंतर्वेद्यां स्थितास्तदा । सैन्येन महता तत्र व्यूहान्कृत्वा पृथक्पृथक्

Demikianlah para dewa dan para Daitya, ketika itu berdiri di Antarvedī; di sana mereka menyusun bala tentera yang besar menjadi formasi-formasi perang yang terpisah.

Verse 58

गजान्कृत्वा ह्येकतश्च हयांश्च विविधांस्तथा । स्यंदनानिविचित्राणि नानारत्नयुतानि च

Mereka menempatkan gajah di satu sisi dan pelbagai jenis kuda di sisi yang lain; serta mengatur kereta-kereta perang yang menakjubkan, dihiasi aneka permata.

Verse 59

पदाता बहवस्तत्र शक्तिशूलपरश्वधैः । खड्गतोमरनाराचैः पाशमुद्गरशोभिताः

Di sana, ramai askar berjalan kaki berdiri gagah berseri—bersenjata lembing (śakti), trisula dan kapak; serta dihiasi pedang, lembing lontar, anak panah besi, jerat dan belantan.

Verse 60

ते सेने सुरदैत्यानां शुशुभाते परस्परम् । हंतुकामास्तदा ते वै स्तूयमानाश्च बन्धुभिः

Kedua-dua tentera dewa dan daitya itu bersinar ketika berhadapan antara satu sama lain, masing-masing berniat untuk menumpaskan yang lain, sambil dipuji oleh kaum kerabat mereka.