Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 12

ब्रह्मणा नोदिता पूर्वं तपः परममाश्रिता । तपसा तेन महता कुमारं प्रति वै तदा । आगता दुहिता मृत्योः सेना नामैकसुंदरी

brahmaṇā noditā pūrvaṃ tapaḥ paramamāśritā | tapasā tena mahatā kumāraṃ prati vai tadā | āgatā duhitā mṛtyoḥ senā nāmaikasuṃdarī

Dahulu, didorong oleh Brahmā, dia menempuh tapa yang paling luhur. Dengan tapa yang agung itu, puteri Maut bernama Senā—yang tiada bandingan kecantikannya—datang menghadap Kumāra.

ब्रह्मणाby Brahmā
ब्रह्मणा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
नोदिताurged/impelled
नोदिता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-उद् (धातु) → नोदित (कृदन्त)
Formभूतकालिक क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘प्रेरिता’ (having been urged)
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (formerly/previously)
तपःausterity
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म—आश्रिता इत्यस्य
परमम्supreme
परमम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण—तपः
आश्रिताhaving resorted to
आश्रिता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-श्रि (धातु) → आश्रित (कृदन्त)
Formभूतकालिक क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि-प्रयोग—‘आश्रिता’ (having resorted to)
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
तेनby that
तेन:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम; तपसा इत्यस्य विशेषण (by that)
महताgreat
महता:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषण—तपसा
कुमारम्Kumāra
कुमारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
प्रतिtowards
प्रति:
Sampradana/Direction (प्रति-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्गसदृश-निपात (towards/with regard to)
वैindeed
वै:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/indeed)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (then)
आगताcame
आगता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-गम् (धातु) → आगत (कृदन्त)
Formभूतकालिक क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि—‘आगता’ (having come)
दुहिताdaughter
दुहिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदुहितृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
मृत्योःof Death
मृत्योः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृत्यु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन
सेनाSenā (name/person)
सेना:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसेना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नामरूपेण व्यक्तिः
नामby name
नाम:
Sambandha (Apposition marker/नाम)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नामनिर्देशक-निपात (by name)
एकसुंदरीthe uniquely beautiful one
एकसुंदरी:
Samanaadhikarana (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootएक + सुन्दरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय—‘एका सुन्दरी’ (a single/unique beauty)

Sūta (Lomaharṣaṇa), narrating (deduced from Māheśvarakhaṇḍa context)

Tirtha: Kedāra-kṣetra (tapas landscape)

Type: kshetra

Scene: Senā, daughter of Mṛtyu, is introduced with her backstory: urged by Brahmā, she performed supreme austerity and now approaches Kumāra, radiant and peerlessly beautiful.

B
Brahmā
K
Kumāra (Skanda)
M
Mṛtyu
S
Senā

FAQs

Tapas (disciplined austerity) empowered by right intention becomes a force that shapes destiny and divine outcomes.

The Kedāra sacred region is the textual setting; this verse emphasizes tapas and arrival rather than a specific tīrtha merit.

Tapas is praised implicitly, but no concrete vow, bath, donation, or mantra is specified here.