Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 23

Devanagari script

किं पृच्छसि महाभाग अस्मान्पदपरिच्युतान् । एवमुक्तस्तदा तेन वज्रिणाशंकरात्मजः । प्रहस्येंद्रं प्रति तदा मा भैषीत्यभयं ददौ

Transliteration

kiṃ pṛcchasi mahābhāga asmānpadaparicyutān | evamuktastadā tena vajriṇāśaṃkarātmajaḥ | prahasyeṃdraṃ prati tadā mā bhaiṣītyabhayaṃ dadau

Translation

“Mengapa engkau bertanya kepada kami, wahai yang amat berbahagia, sedangkan kami telah jatuh dari kedudukan?” Demikian kata Vajrin (Indra). Mendengarnya, putera Śaṅkara tersenyum lalu berkata kepada Indra, “Jangan takut,” seraya mengurniakan jaminan keselamatan.

Word by Word

• किम्: what
• किम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थक

• पृच्छसि: you ask
• पृच्छसि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ्/पृच्छ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• महाभाग: O fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाभाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; महा + भाग (महान् भागः यस्य/महान् भागः)

• अस्मान्: us
• अस्मान्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• पदपरिच्युतान्: fallen from (our) station
• पदपरिच्युतान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पद (प्रातिपदिक) + परि + च्युत (च्यु/च्युत् धातु → च्युत, कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘अस्मान्’ इत्यस्य विशेषण; षष्ठी/सप्तमी-भावार्थे तत्पुरुष: पदात् परिच्युताः (fallen from position)

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• उक्तः: having been addressed/spoken to
• उक्तः: Kriya (Predicative/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘शंकरात्मजः’ इत्यस्य विशेषण

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (temporal adverb)

• तेन: by him (Indra)
• तेन: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; ‘इन्द्रेण’ इत्यर्थे

• वज्रिणा: by the wielder of the thunderbolt (Indra)
• वज्रिणा: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: वज्रिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; इन्द्रस्य विशेषण

• शंकरात्मजः: Śaṅkara’s son (Kumāra)
• शंकरात्मजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक) + आत्मज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (शंकरस्य आत्मजः)

• प्रहस्य: having laughed
• प्रहस्य: Purvakala-Kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + हस् (धातु) → प्रहस्य (क्त्वा-प्रत्यय, अव्ययभाव)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive): ‘having laughed’

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रति: towards, to
• प्रति: Sampradana (Recipient marker/सम्प्रदान-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपसर्ग/संबन्ध-निपात (towards, to)

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक

• मा: do not
• मा: Sambandha (Prohibition marker/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: मा (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेधार्थक निपात (prohibitive particle)

• भैषीः: fear
• भैषीः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भी (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; निषेध ‘मा’ सह (prohibitive)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण-निपात (quotative particle)

• अभयम्: fearlessness, assurance
• अभयम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अभय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ददौ: gave
• ददौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Lomaharṣaṇa (Sūta), narrating Kārttikeya’s response

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrim-audience / sages (implied)

Visual Art Cues

Scene: Kumāra laughs softly, smiling at Indra’s anxiety, and grants fearlessness; Indra’s posture shifts from despair to hope.

Characters & Entities

• Indra (Vajrin)
• Śaṅkara’s son (Kārttikeya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The divine grants abhaya (fearlessness) to those seeking refuge; confidence in dharma replaces panic in crisis.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kedārakhaṇḍa setting underlies the narration, but this verse focuses on divine assurance rather than a particular pilgrimage spot.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual act is prescribed.