Deity · Ramcharitmanas
Siva in the Ramcharitmanas
शिवNamed in 308 verses
Speaks in 57 verses
In this book
Key chapters
The chapters where Siva matters most.
भक्ति-उद्गम की पहली सीढ़ी: ‘श्रद्धा’ से ‘श्रवण’ और ‘संशय-निवृत्ति’ तक। बालकाण्ड में रामकथा का प्रवेश-द्वार शिव-उमा संवाद है, जहाँ जिज्ञासा (उमा) गुरु-वाणी (शिव) से शुद्ध होकर ‘सगुण’ में ‘निर्गुण’ की पह
सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का बीज’, शिव-उमा संवाद के माध्यम से जीव के भीतर संकल्प (हठ), श्रद्धा (गुर-वचन-प्रतीति) और काम-निग्रह का उदय। यहाँ कथा-भूमि राम-जन्म से पहले ‘अंतःकरण-शुद्धि’ की तैयारी करती है: देवह
भक्ति का जन्म-चरण: जिज्ञासा (प्रश्न) से श्रद्धा, फिर श्रद्धा से शरणागति। बालकाण्ड ‘सोपान’ में साधक को ‘कथा-प्रवेश’ का अधिकार देता है, जहाँ अहं-रहित प्रश्न (उमा) और कृपा-समाधान (शंकर) से मानस-सर में प्र
The first sopāna (step) where bhakti is born through śravaṇa-darśana: the seeker’s heart is trained to recognize divinity hidden in apparent childhood, humility, and ‘play’ (kautuka). In this passage,
सोपान-शिखर का ‘लोक-धर्म-परिक्षण’ चरण: राम-राज्य के आदर्श के बाद कलियुग-स्वभाव का निदान, और उससे भी ऊपर ‘नाम-आश्रय’ द्वारा सहज निस्तार। उत्तरकाण्ड यहाँ ‘समाज-व्यवस्था’ का वर्णन मात्र नहीं, बल्कि साधक क
सोपान-प्रवेश: ‘श्रद्धा-विश्वास’ की देहरी पर खड़े होकर साधक गुरु-वंदना, सत्संग-महिमा, और राम-नाम/राम-गुण के प्रति अनुराग से ‘मानस’ में अवगाहन करता है। यह काण्ड जन्म-कथा से पहले ‘भक्ति की जन्मभूमि’ बनात
सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’ और ‘सगुण-साकार के सौंदर्य में चित्त-स्थापन’। बालकाण्ड मन को कथा-श्रवण योग्य बनाता है, नाम, रूप, गुण, लीला के माध्यम से चित्त की मलिनता घटाकर उसे मंगल-लग्न (अनुकूल काल) की
यह सोपान ‘धर्म-विजय’ का द्वार है: साधक के भीतर ‘अहं-लंका’ (अभिमान, भय, काम-क्रोध) पर सेतु-बंध के द्वारा विवेक-मार्ग बनता है। यहाँ भक्ति केवल भाव नहीं रहती, वह संगठन, अनुशासन, और ‘नाम-सेतु’ बनकर जीव को
राज्याभिषेक-उपरांत ‘धर्म-स्थापन’ और ‘भक्ति-स्थैर्य’ का सोपान: साधक के भीतर राम-राज्य (अन्तःकरण-राज्य) की प्रतिष्ठा, जहाँ सेवा, सत्संग, और नाम-स्मरण जीवन-व्यवस्था बनते हैं। यह चरण ‘फल-श्रुति’ द्वारा पा
This Sopāna is the awakening of bhakti through ‘darśana’ and ‘parīkṣā’: the soul witnesses the Lord’s effortless supremacy (bow-breaking) and learns that egoic strength collapses before grace. Bālakāṇ
Every verse that names Siva
308 verses
- 1.1.1
1) Aku bersujud kepada Vani dan Vinayaka, penulis huruf dan makna-makna yang terkumpul, rasa estetika dan irama, serta pembuat permulaan yang penuh berkat. 2) Aku bersujud kepada Bhavani dan Shankara, yang menjelma sebagai Iman dan…
- 1.1.2
Dia yang dengan mengingat-Nya kejayaan dicapai, Ganesha, pemimpin para dewa, berwajah gajah, semoga perbendaharaan akal itu, tempat kediaman kebajikan yang penuh berkat, mengurniakan aku rahmat. (1) Dengan belas kasihan-Nya yang bisu…
- 1.1.3
Aku menyembah debu teratai di kaki guruku, yang mempunyai haruman yang indah, kemanisan yang menyenangkan, dan rasa pengabdian. Ia serbuk yang indah diperbuat daripada akar nektar, yang memusnahkan seluruh keluarga penyakit duniawi. Ia abu…
- 1.1.5
Debu kaki guru adalah celak yang lembut dan indah, bagaikan nektar bagi mata, yang memusnahkan segala cacat penglihatan. Setelah menyucikan dengannya mata pembedaan, aku menceritakan perbuatan Rama, yang membebaskan daripada kitaran…
- 1.1.7
Buah mandi suci kelihatan segera: burung gagak menjadi burung kuang, bangau menjadi angsa. Jangan sesiapa terkejut mendengar ini; kemuliaan persatuan orang suci tidak tersembunyi. Valmiki, Narada, dan resi yang lahir dari periuk, setiap…
- 1.1.9
Sekali lagi aku menunduk kepada kumpulan orang jahat, yang tanpa sebab memusuhi juga mereka yang berpihak kepada mereka. Kebaikan orang lain adalah kerugian bagi mereka, dan keuntungan orang lain adalah kemudaratan bagi mereka; mereka…
- 1.1.19
Ejekan orang jahat akan mendatangkan kebaikan kepadaku; sebab burung gagak memanggil suara burung kangkok yang manis itu kasar. Bangau menertawakan angsa, dan katak menertawakan burung chataka; demikianlah orang jahat yang kotor hatinya…
- 1.2.21
Dalam karya ini terdapat nama Raghupati yang mulia, amat menyucikan, inti sari Purana dan Veda. Ia adalah kediaman segala keberuntungan dan penghapus segala kemalangan, nama yang diucap oleh Siwa, sang pemusnah Tripura, bersama dengan Uma.…
- 1.2.22
Kisah Raghunath, kata Tulsidas, membawa berkat dan menghapuskan kotoran zaman Kali. Aliran puisiku berliku, seperti aliran sungai, namun seperti air sungai yang suci, begitulah juga kisah ini. Melalui persatuannya dengan kemuliaan Tuhan…
- 1.2.27
Sarasvati, Shesha, Mahesha, dan Brahma - bersama dengan Agama, Nigama (Veda), dan Purana - tanpa henti menyanyikan keunggulan-Nya; namun, dengan mengucapkan 'neti, neti' ('bukan ini, bukan ini'), mereka mengakui Dia selalu melampaui…
- 1.2.31
Sekali lagi aku bersujud kepada Sarada, dewi pertuturan, dan sungai para dewa: kedua-duanya sama suci, dan perbuatan mereka menawan. Yang satu menghapuskan dosa dengan mandi dan minum, yang satu lagi menghapuskan kejahilan dengan…
- 1.2.32
Jika, sama ada dalam mimpi mahupun dalam kenyataan, Shiva dan Gauri berkenan memberikan kurnia kepadaku, maka biarlah segera berlaku semua yang telah aku katakan, dan biarlah syairku dalam bahasa rakyat memiliki kekuatannya.
- 1.2.39
Aku bersujud kepada nama Rama, yang terbaik di kalangan keturunan Raghu, yang menjadi sumber api, matahari, dan bulan. Ia adalah inti Brahma, Wisnu, dan Siwa, nafas kehidupan Weda; ia tanpa sifat dan tanpa bandingan, perbendaharaan segala…
- 1.3.49
Demi penganut-Nya, Rama mengambil tubuh manusia, dan menanggung kesusahan sendiri, membuat orang suci gembira. Namun dengan mengulang nama-Nya dengan penuh kasih, para penganut tanpa susah payah menjadi tempat kediaman kegembiraan dan…
- 1.3.52
Nama itu lebih agung daripada Brahma mahupun Rama; Ia pemberi anugerah, bahkan kepada para pemberi anugerah teragung. Menyedari hal itu dalam hatinya, Mahesha memilihnya daripada seratus crore bait kisah Rama.
- 1.3.53
Berkat rahmat Nama, Shambhu tidak akan binasa; walaupun kelengkapannya tidak menguntungkan, ia adalah sumber segala keberuntungan. Shuka, Sanaka dan yang lain-lainnya, para siddha, resi, dan yogi, berkat rahmat Nama menikmati kebahagiaan…
- 1.4.61
Cerita yang indah yang diceritakan oleh Yajnavalkya kepada resi agung Bharadvaja, perbualan itulah yang akan aku ceritakan dan huraikan. Dengarlah, wahai semua orang baik, dan ambillah kebahagiaan daripadanya. Shambhu mengarang kisah yang…
- 1.4.63
Namun guru saya telah menceritakannya berulang kali, dan saya dapat memahaminya sedikit, setakat kemampuan fikiran saya. Cerita yang sama itu akan saya tuliskan dalam bahasa rakyat, agar fikiran saya sendiri dapat dicerahkan olehnya.…
- 1.4.66
Dengan cara Bhavani mengajukan soalan, dan dengan cara Shankara menerangkan dan menjawabnya, semuanya itu beserta sebabnya akan aku nyanyikan, menyusun kisah dalam naratif yang ajaib dan pelbagai. Sesiapa yang belum pernah mendengar kisah…
- 1.4.68
Demikianlah aku telah menjauhkan segala keraguan, dan dengan meletakkan di atas kepalaku debu dari teratai kaki Guruku, sekali lagi aku memohon kepada semua dengan tangan terlipat: semoga tiada cacat atau kehilangan menimpa mereka yang…