Adhyaya 210: Inquiry into Moral Agency (Karma) and Practical Means for the Dissolution of Sin: the Śiśumāra Contemplation

Verse 1

पुनः पतिव्रतामाहात्म्यवर्णनम् ॥ नारद उवाच ॥ रहस्यं धर्ममाख्यानं त्वयोक्तं तु महायशः ॥ स्त्रीणां माहात्म्यमुद्दिश्य भास्करस्य मतं यथा ॥

വീണ്ടും പതിവ്രതാമാഹാത്മ്യവർണ്ണനം. നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹായശസ്സേ, സ്ത്രീകളുടെ മഹാത്മ്യത്തെ ഉദ്ദേശിച്ച് ഭാസ്കരൻ (സൂര്യൻ) പറഞ്ഞ അഭിപ്രായപ്രകാരം നീ ധർമ്മത്തിന്റെ ഗൂഢാഖ്യാനം പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 2

इदं हि सर्वभूतेषु परं कौतूहलं मम ॥ तदहं श्रोतुमिच्छामि कथयस्व महातपाः ॥

ഇത് എനിക്ക് എല്ലാ വിഷയങ്ങളിലും പരമ കൗതുകമാണ്. അതിനാൽ ഞാൻ ഇത് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—ഹേ മഹാതപസ്സ്വീ, പറയുക.

Verse 3

ये नरा दुःखसन्तप्तास्तपस्तीव्रं समाश्रिताः ॥ नानाव्रतशतोपायैः सुखहेतोर्महाप्रभ ॥

ഹേ മഹാപ്രഭോ! ദുഃഖത്തിൽ ദഹിച്ച മനുഷ്യർ സുഖഹേതുവായി നാനാവിധ വ്രതങ്ങളും നൂറുകണക്കിന് ഉപായങ്ങളും ആശ്രയിച്ച് തീവ്രതപസ്സിനെ സ്വീകരിക്കുന്നു।

Verse 4

मनसा निश्चितात्मानस्त्यक्त्वा सर्वप्रियाप्रियम् ॥ काङ्क्षन्ते बहवः केचित्केनचिद्विनिहन्यते ॥

പലരും മനസ്സിൽ ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്ത് പ്രിയാപ്രിയങ്ങളെയെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടും ഫലത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ചിലർ ഏതോ കാരണത്താൽ അല്ലെങ്കിൽ ആരോ ഒരാളാൽ തടയപ്പെടുന്നു।

Verse 5

श्रुता लोके श्रुतिस्तात श्रेयो धर्मा हि नित्यशः ॥ सम्यक्कृच्छ्राश्रितस्याथ कथं पापे मतिर्भवेत् ॥

താതാ! ലോകത്തിൽ കേൾക്കപ്പെടുന്നതും ശ്രുതിയിൽ പറയുന്നതും ഇതാണ്—ധർമ്മം നിത്യമായി ശ്രേയസ്കരം. അങ്ങനെ ശരിയായി കഠിനാനുഷ്ഠാനം സ്വീകരിച്ചവന്റെ മനസ്സ് പാപത്തിലേക്ക് എങ്ങനെ ചായും?

Verse 6

कस्यैतच्चेष्टितं तात कर्त्ता कारयितापि वा ॥ कः कर्षति जगच्चैको भूतग्रामं चतुर्विधम् ॥

താതാ! ഇതാരുടെ പ്രവർത്തനം? കർത്താവ് ആര്, പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നവനും ആര്? ആര് ഒരുവനേ ലോകത്തെയും ചതുര്വിധ ഭൂതസമൂഹത്തെയും വലിച്ചുനടത്തുന്നു?

Verse 7

कं वा द्वेषं पुरस्कृत्य मतिस्तस्य प्रवर्तते ॥ सुखदुःखादि लोकेऽस्मिन्प्रकरोति सुदारुणम् ॥

ഏത് ദ്വേഷത്തെ മുന്നിൽ വെച്ചാണ് അവന്റെ മനസ്സ് പ്രവൃത്തിക്കുന്നത്? ഈ ലോകത്തുതന്നെ അത് സുഖദുഃഖാദികളായ അത്യന്തം ദാരുണ അനുഭവങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു।

Verse 8

यद्येवं तु मया गुह्यं दुर्विज्ञेयं सुरैरपि ॥ शक्यं श्रोतुं महाराज तदाख्याहि तपोधन ॥

എന്റെ ഈ ഗുഹ്യോപദേശം—ദേവന്മാർക്കും ദുർവിജ്ഞേയം—കേൾക്കാൻ സാധ്യമെങ്കിൽ, ഹേ മഹാരാജാ, ഹേ തപോധന, അത് വിശദീകരിക്കൂ।

Verse 9

नारदेनैवमुक्तस्तु धर्मराजो महामनाः ॥ विनयात्प्रश्रितं वाक्यमिदमाह महामुनिम् ॥

നാരദൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ മഹാമനസ്സനായ ധർമ്മരാജൻ വിനയത്തോടെ, വിനീതവചനങ്ങളാൽ, ആ മഹാമുനിയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 10

न कश्चिद्दृश्यते लोके कर्ता कारयितापि वा ॥ यद्वै परमधर्मात्मन् यस्मिन्कर्म प्रतिष्ठितम् ॥

ഹേ പരമധർമ്മാത്മാ, ലോകത്തിൽ സ്വതന്ത്ര കർത്താവായോ—മറ്റൊരാളെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നവനായോ—ആരെയും കാണുന്നില്ല; കാരണം കര്‍മ്മം ആ തത്ത്വത്തിൽ തന്നെയാണ് പ്രതിഷ്ഠിതം।

Verse 11

यस्य वै कीर्त्यते नाम येन चाज्ञाप्यते जगत् ॥ व्यवहरामि वचश्चाहं यः करोति स्वयं कृतम् ॥

ആരുടെ നാമം കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു, ആരുടെ ആജ്ഞയാൽ ജഗത്ത് നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നു—അവനാൽ തന്നെയാണ് ഞാൻ പ്രവർത്തിക്കുകയും വാക്ക് പറയുകയും ചെയ്യുന്നത്; അവൻ തന്നെ തന്റെ കൃത്യം സഫലമാക്കുന്നു।

Verse 12

दिव्येऽस्मिन् सदसि ब्रह्मन् ब्रह्मर्षिगणसंवृते ॥ यथाश्रुतं यथादृष्टं कथयिष्याम्यहं विभो ॥

ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ബ്രഹ്മർഷിഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഈ ദിവ്യസഭയിൽ, ഹേ വിഭോ, ഞാൻ കേട്ടതുപോലെയും കണ്ടതുപോലെയും അതേവിധം വിവരിക്കും।

Verse 13

स्वकर्म भुज्यते तात सम्भूतैर्यत्कृतं स्वयम् ॥ आत्मानं पातयत्यात्मा किञ्चित्कर्म च कारयेत् ॥

ഹേ താത! ദേഹികളിൽ സ്വയം ചെയ്ത കർമഫലം സ്വയം തന്നെയാണ് അനുഭവിക്കുന്നത്. ആത്മാവുതന്നെ ആത്മാവിനെ താഴ്ത്തുകയും ചില കർമങ്ങളെ പ്രേരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 14

वायुना भाविता संज्ञा संसारे सा दृढीकृता ॥ तामेव भजते जन्तुः सुकृतं वाथ दुष्कृतम् ॥

പ്രാണവായുവാൽ രൂപപ്പെട്ട സംജ്ഞ സംസാരത്തിൽ ദൃഢമാകുന്നു. ജീവൻ അതേ പ്രവണതയെ തന്നെ അനുഗമിക്കുന്നു—സുകൃതത്തിലേക്കോ ദുഷ്കൃതത്തിലേക്കോ.

Verse 15

अभिघाताभिभूतस्तु आत्मनात्मानमुद्धरेत् ॥ आत्मा शत्रुश्च बन्धुश्च न कश्चिद्बन्धुरात्मनः ॥

ആഘാതത്തിൽ കീഴടങ്ങുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ സ്വയം തന്നെ സ്വയം ഉയർത്തണം. ആത്മാവുതന്നെ ശത്രുവും ബന്ധുവും; ആത്മാവിന് മറ്റൊരു യഥാർത്ഥ ബന്ധു ഇല്ല.

Verse 16

बन्धुं बन्धुपरिक्लेशं निर्मितं पूर्वकर्मभिः ॥ जगत्यामुपभुङ्क्ते वै जीवा योनिशतैरपि ॥

ഈ ലോകത്തിൽ ജീവികൾ മുൻകർമ്മങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച ബന്ധുത്വവും ബന്ധുജന്യമായ ക്ലേശങ്ങളും തീർച്ചയായും അനുഭവിക്കുന്നു—നൂറുകണക്കിന് ജന്മയോനികളിലൂടെയും.

Verse 17

मिथ्याप्रवृत्तः शब्दोऽयं जगद्भ्रमति सर्वशः ॥ यावत्तत्कुरुते कर्म तावत्कर्म स्वयंकृतम् ॥

ഈ വാക്ക് തെറ്റായ വഴിയിൽ പ്രവൃത്തിച്ച് ലോകത്തെ എല്ലാതരത്തിലും ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു. ഒരാൾ കർമം ചെയ്യുന്നത്രയും കാലം, ആ കർമം തീർച്ചയായും സ്വയം ചെയ്തതുതന്നെ.

Verse 18

यथा यथा क्षयं याति ह्यशुभं पुरुषस्य वै ॥ तथा तथा शुभा बुद्धिर्मनुजस्य प्रवर्तते ॥

മനുഷ്യന്റെ അശുഭഘടകം യഥായഥം ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ, തഥാതഥം അവനിൽ ശുഭബുദ്ധി ഉദിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുന്നു।

Verse 19

शुभाशुभकरीं बुद्धिं लभते पौरवैहिकीम् ॥ दुष्कृतैः कर्मभिर्देही शुभैर्वा स्वयमर्जितैः ॥ क्लेशक्शयं पापहरं शुभं कर्म करोत्यथ ॥

ദേഹധാരി ഈ ജന്മത്തിൽ സമ്പാദിച്ച കർമങ്ങളാൽ—ദുഷ്കൃതങ്ങളാലോ സ്വയം അർജിച്ച ശുഭകർമങ്ങളാലോ—ശുഭാശുഭഫലകാരിയായ ബുദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു। തുടർന്ന് ക്ലേശക്ഷയകരവും പാപഹരവും ആയ ശുഭകർമം ചെയ്യുന്നു।

Verse 20

शुभाशुभं नरः प्राप्य कर्माकर्म तथैव च ॥ विवृते विमले कर्मण्यअमरेषु महीयते ॥

മനുഷ്യൻ ശുഭാശുഭഫലങ്ങളും കർമവും അകർമവും പ്രാപിച്ച്, പ്രസ്ഫുടവും വിമലവുമായ കർമംകൊണ്ട് അമരന്മാരിൽ മഹിമ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 21

स्वर्गः शुभफलप्राप्तिर्निरयः पापसंभवः ॥ नैव कश्चित्प्रदाता च नापहर्ता प्रदृश्यते ॥

സ്വർഗ്ഗം ശുഭഫലപ്രാപ്തിയാണ്; നരകം പാപത്തിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്നു। ഇവിടെ ദാതാവും കാണപ്പെടുന്നില്ല, അപഹർത്താവും കാണപ്പെടുന്നില്ല।

Verse 22

नारद उवाच ॥ यद्येवं स्वकृतं कर्म समन्वेति शुभाशुभम् ॥ शुभस्येह भवेर्दवृद्धिरशुभस्य क्षयोऽपि वा ॥

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ സ്വകൃതകർമം ശുഭാശുഭഫലങ്ങളോടൊപ്പം അനുഗമിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ഈ ജന്മത്തിൽ ശുഭത്തിന്റെ വർദ്ധനവില്ലായ്മ—അഥവാ അശുഭത്തിന്റെ ക്ഷയവും—എങ്ങനെ സംഭവിക്കും?

Verse 23

मनसा कर्मणा वापि तपसा चरितेन वा ॥ यथा न रोहते जन्तुस्तथा त्वं वक्तुमर्हसि ॥

മനസ്സുകൊണ്ടോ, കര്‍മ്മത്തിലൂടെയോ, തപസ്സിലൂടെയോ, ആചരണത്തിലൂടെയോ—ജീവിയില്‍ ആ (അശുഭം) വീണ്ടും ഉദിക്കാതിരിക്കുന്ന വിധം നിങ്ങള്‍ വിശദീകരിക്കേണ്ടതാണ്.

Verse 24

यम उवाच ॥ इदं पुण्यं पवित्रं च ह्यशुभानां शुभप्रदम् ॥ कीर्तयिष्यामि ते सम्यक्पापदोषक्षयं सदा ॥

യമൻ പറഞ്ഞു: ഇത് പുണ്യകരവും പവിത്രവും ആയ ഉപദേശം; അശുഭത്തിൽ പീഡിതർക്കു ശുഭം നൽകുന്നതും—പാപദോഷങ്ങളുടെ നിത്യ ക്ഷയത്തിനായി—ഞാൻ നിന്നോട് ശരിയായി പ്രസ്താവിക്കും.

Verse 25

प्रणम्य शिरसा सम्यक्पापपुण्यकराय च ॥ कर्तृणे जगतो नित्यं विश्वस्य जगतो ह्यहम् ॥

പാപവും പുണ്യവും ഉണ്ടാക്കുന്ന കര്‍ത്താവായ, ലോകത്തിന്റെ നിത്യ കര്‍ത്താവിന് ഞാൻ ശിരസ്സു കുനിച്ച് യഥാവിധി പ്രണാമം ചെയ്ത് (പറയുന്നു); കാരണം ഞാൻ ഈ വിശ്വജഗത്തെക്കുറിച്ചാണ് സംസാരിക്കുന്നത്.

Verse 26

येन सृष्टमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ अनादिमध्यानिधनं दुर्विज्ञेयं सुरासुरैः ॥

ആരാൽ ഈ സമസ്ത ത്രൈലോക്യം—ചരവും അചരവും ഉൾപ്പെടെ—സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടുവോ, ആ തത്ത്വം ആദി-മധ്യ-അന്തമില്ലാത്തതും ദേവാസുരർക്കും ദുർവിജ്ഞേയവുമാണ്.

Verse 27

यः समः सर्वभूतेषु जितात्मा शान्तमानसः ॥ स पापेभ्यो विमुच्येत ज्ञानवान्सर्ववेदवित् ॥

സകലഭൂതങ്ങളോടും സമഭാവമുള്ളവനും, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവനും, ശാന്തമനസ്സുള്ളവനും—ജ്ഞാനവാനും സർവ്വവേദവിദുമായവൻ—പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും.

Verse 28

गुणागुणपरिज्ञाता ह्यक्षयस्य क्षयस्य च ॥ ध्याने नैव ह्यसम्मूढः स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

പുണ്യവും പാപവും തിരിച്ചറിയുകയും, ക്ഷയശീലവും അക്ഷയവും ഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്ത് ധ്യാനത്തിൽ ആശയക്കുഴപ്പമില്ലാത്തവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.

Verse 29

स्वदेहे परदेहे च सुखदुःखेन नित्यशः ॥ विचारज्ञो भवेद्यस्तु स मुच्येतैनसा ध्रुवम् ॥

സ്വദേഹത്തിലും പരദേഹത്തിലും നിത്യമായി സുഖദുഃഖങ്ങളെ വിവേകത്തോടെ പരിശോധിക്കുന്നവൻ തീർച്ചയായും പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.

Verse 30

अहिंस्रः सर्वभूतेषु तृष्णाक्रोधविवर्जितः ॥ शुभन्यायः सदा यश्च स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

സകലഭൂതങ്ങളോടും അഹിംസകനായി, തൃഷ്ണയും ക്രോധവും വിട്ട്, എപ്പോഴും ശുഭമായ ധർമ്മന്യായം അനുസരിക്കുന്നവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.

Verse 31

प्राणायामैश्च निर्गृह्य त्वधः सन्धानारणानि च ॥ व्यवस्थितमना यस्तु स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

പ്രാണായാമങ്ങളാൽ പ്രാണവായുക്കളെ നിയന്ത്രിക്കുകയും, അധഃ-സന്ധാന ധാരണകളും അനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്ത് മനസ്സ് സ്ഥിരമായവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.

Verse 32

निराशः सर्वतस्तिष्ठेदिष्टार्थेषु न लोलुपः ॥ परीतात्मा त्यजेत्प्राणान्सर्वपापात्प्रमुच्यते ॥

മനുഷ്യൻ എല്ലാറ്റിലും ആശാരഹിതനായി നിലകൊള്ളുകയും, ഇഷ്ടവിഷയങ്ങളിൽ ലോഭിക്കാതിരിക്കുകയും വേണം; ആത്മനിയന്ത്രണത്തോടെ, പ്രാണൻ പോലും വിട്ടാലും, അവൻ സർവപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.

Verse 33

श्रद्दधानो जितक्रोधः परद्रव्यविवर्जकः ॥ अनसूयश्च यो मर्त्यः स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

ശ്രദ്ധയുള്ളവൻ, ക്രോധം ജയിച്ചവൻ, പരധനം ഒഴിവാക്കുന്നവൻ, ദ്വേഷരഹിതനായ മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു.

Verse 34

गुरुशुश्रूषया युक्तस्त्वहिंसानिरतश्च यः ॥ अक्षुद्रशीलस्तु नरः स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

ഗുരുശുശ്രൂഷയിൽ നിയുക്തനായി, അഹിംസയിൽ നിരതനായി, ക്ഷുദ്രസ്വഭാവമില്ലാത്ത മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു.

Verse 35

प्रशस्तानि च यः कुर्यादप्रशस्तानि वर्जयेत् ॥ मङ्गले परमो यश्च स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

പ്രശംസനീയമായത് ചെയ്യുകയും അപ്രശംസനീയമായത് ഒഴിവാക്കുകയും മംഗളാചരണത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനാകുകയും ചെയ്യുന്നവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു.

Verse 36

योऽभिगच्छति तीर्थानि विशुद्धेनान्तरात्मना ॥ पापादुपरतो नित्यं स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

വിശുദ്ധമായ അന്തരാത്മയോടെ തീർത്ഥങ്ങളെ സമീപിക്കുകയും നിത്യവും പാപത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു.

Verse 37

नारद उवाच ॥ एतच्छ्रेयॊहितं चैव सर्वेषां वै परन्तप ॥ उपपन्नं च युक्तं च तत्त्वया समुदाहृतम् ॥

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പരന്തപ! ഇത് എല്ലാവർക്കും ശ്രേയസ്സും ഹിതവും നൽകുന്നതാണ്; ഇത് സുസ്ഥാപിതവും യുക്തിസഹവും തത്ത്വാനുസൃതവുമായി പ്രസ്താവിച്ചതുമാകുന്നു.

Verse 38

विविधैः कारणोपायैः सम्यक्तत्त्वार्थदर्शितैः ॥ संशयोऽभून्मम पुरा स त्वया नाशितः प्रभो ॥

സമ്യക് തത്ത്വാർത്ഥം തെളിയിക്കുന്ന വിവിധ കാരണോപായങ്ങളാൽ എനിക്ക് മുമ്പ് ഒരു സംശയം ഉദിച്ചു; പ്രഭോ, ആ സംശയം നിങ്ങൾ നശിപ്പിച്ചു।

Verse 39

ततोऽप्यल्पतरश्चेत्स्यादुपायो योगवित्तम ॥ कथ्यतां मे महाभाग येन पापं प्रणश्यति ॥

അതിലും കൂടുതൽ ലളിതമായൊരു ഉപായം ഉണ്ടെങ്കിൽ, യോഗവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠജ്ഞാനിയായ മഹാഭാഗനേ, എനിക്ക് പറയുക—അതിലൂടെ പാപം നശിക്കും।

Verse 40

दुष्करं पूर्वमुक्तं हि योगधर्मस्य साधनम् ॥ पापापहरणं लोके यदन्यत्सुखसाधनम् ॥

മുമ്പ് പറഞ്ഞ യോഗധർമ്മസാധനം തീർച്ചയായും ദുഷ്കരം. അതിനാൽ ലോകത്തിൽ പാപം അകറ്റുന്ന, സുഖമായി സാധിക്കാവുന്ന മറ്റൊരു മാർഗം പറയുക।

Verse 41

अल्पोपायकरेण चैव सुखोपायं च सर्वशः ॥ येन पापकृतान्दोषानपोहतिसुदारुणान् ॥

അൽപശ്രമത്തിൽ ചെയ്യാവുന്നതും എല്ലാതരത്തിലും സുഖസാധ്യവുമായ മാർഗം പറയുക—അതിലൂടെ പാപകർമ്മങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടായ അത്യന്തം ദാരുണ ദോഷങ്ങൾ അകറ്റപ്പെടും।

Verse 42

आत्मायत्ताश्च ये नित्यं न च विस्तारविस्तरः ॥ गुणैश्च विविधैर्युक्ता इह लोके परत्र च ॥

[അത്തരം മാർഗങ്ങൾ പറയുക] അവ നിത്യം സ്വയം ആശ്രിതമായവ, അധിക വിശദീകരണം ആവശ്യമില്ലാത്തവ, വിവിധ ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായവ—ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും।

Verse 43

कर्मणामशुभानां च विविधोत्पत्तिजन्मनाम् ॥ यः समर्थः स्फोटयितुं तन्मे ब्रूहि महातपाः ॥

ഹേ മഹാതപസ്വീ! വിവിധ ഉത്ഭവങ്ങളാലും ജന്മങ്ങളാലും ഉണ്ടായ അശുഭകർമ്മങ്ങളെ തകർത്തു/നിഷ്ക്രിയമാക്കാൻ കഴിയുന്ന ഉപായം എനിക്ക് പറയുക।

Verse 44

यम उवाच ॥ यथा स भगवानाह धर्ममेतं प्रजापतिः ॥ तदहं भावयिष्यामि नमस्कृत्य स्वयम्भुवम् ॥

യമൻ പറഞ്ഞു—ആ ഭഗവാൻ പ്രജാപതി ഈ ധർമ്മം എങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചുവോ, അതുപോലെ ഞാൻ സ്വയംഭുവിനെ നമസ്കരിച്ചു ഇത് വിശദീകരിക്കും।

Verse 45

लोकानां श्रेयसोऽर्थं तु पापानां तु विनाशनम् ॥ क्रियाकारनियोगं च प्रोच्यमानं निबोध मे ॥

ലോകങ്ങളുടെ ശ്രേയസ്സിനും പാപനാശത്തിനുമായി, ഇപ്പോൾ ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്ന ക്രിയയും ആചാരവും സംബന്ധിച്ച നിയോഗം എന്നിൽ നിന്ന് ഗ്രഹിക്കൂ।

Verse 46

प्राप्नुयादीप्सितान्कामान्पापैर्मुक्तो यथासुखम् ॥ यः कुर्याद्धर्मसंयुक्तं विशुद्धेनान्तरात्मना ॥

വിശുദ്ധമായ അന്തരാത്മയോടെ ധർമ്മസഹിതമായ കർമ്മം ചെയ്യുന്നവൻ പാപമുക്തനായി സുഖത്തോടെ അഭീഷ്ടഫലങ്ങൾ പ്രാപിക്കും।

Verse 47

यस्तु कारयते रूपं शिशुमारं प्रजापतिम् ॥ दृष्ट्वा नमस्येत्प्रयतः स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

ശിശുമാരൻ എന്ന പ്രജാപതിയുടെ രൂപം നിർമ്മിപ്പിക്കുകയും അത് ദർശിച്ച് നിയന്ത്രിതഭാവത്തോടെ നമസ്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും।

Verse 48

यदा तस्य शरीरस्थं सोमं पश्येत्समाहितः ॥ महापातकनाशस्तु तदा तस्य विधीयते ॥

ഏകാഗ്രചിത്തനായി ആ ശരീരത്തിൽ (ശിശുമാരരൂപത്തിൽ) സ്ഥിതനായ സോമനെ ദർശിക്കുമ്പോൾ, അവനു മഹാപാതകനാശം വിധിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 49

ललाटे तूत्थितं दृष्ट्वा मुच्यते च स पातकैः ॥ कण्ठस्थं पातकैः सर्वैर् हृदिस्थं च कृताकृतैः ॥

അത് ലലാട്ടത്തിൽ ഉയർന്നതായി ദർശിച്ചാൽ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു; കണ്ഠത്തിൽ സ്ഥിതമായതായി ദർശിച്ചാൽ സർവപാപങ്ങളിൽ നിന്ന്; ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിതമായതായി ദർശിച്ചാൽ ചെയ്തതും ചെയ്യാതിരുന്നതുമായ കർമദോഷങ്ങളിൽ നിന്നുമെല്ലാം മോചിതനാകുന്നു।

Verse 50

मनसा कर्मणा वाचा यत्किञ्चित्कलुषं कृतम् ॥ उदरस्थं तु तं दृष्ट्वा मुच्यते नात्र संशयः ॥

മനസ്സാൽ, കർമത്താൽ, വാക്കാൽ ചെയ്ത ഏതൊരു മലിനതയും—അത് ഉദരത്തിൽ സ്ഥിതമായതായി ദർശിച്ചാൽ മോചനം ലഭിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 51

वाङ्मनोभिः कृतानां तु पापानां विप्रमोक्षणम् ॥ यदा लाङ्गलकण्ठे तु स्थितं पश्येद्दिवाकरम् ॥

വാക്കും മനസ്സും കൊണ്ട് ചെയ്ത പാപങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രത്യേക മോചനം—ലാങ്ഗലകണ്ഠത്തിൽ സ്ഥിതനായ ദിവാകരനെ (സൂര്യനെ) ദർശിക്കുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 52

तदा स दुष्कृतान्सर्वान्विनाशयति मानवः ॥ यदा सोमं गुरुं सर्वं यः कुर्यात्तु प्रदक्षिणम् ॥

അപ്പോൾ ആ മനുഷ്യൻ തന്റെ എല്ലാ ദുഷ്കൃത്യങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു। കൂടാതെ, സോമനെ സർവഗുരുവെന്നു കരുതി ആരെങ്കിലും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്താൽ,

Verse 53

ध्यायेत ह्यक्षयं यस्तु स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ भृगुर्बुधः शनैश्चारो लोहिताङ्गश्च वीर्यवान् ॥

അക്ഷയ തത്ത്വത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു. (ഗ്രഹങ്ങൾ) ഭൃഗു (ശുക്രൻ), ബുധൻ, ശനൈശ്ചരൻ, വീര്യവാൻ ലോഹിതാംഗൻ (കുജൻ) എന്നിവരാണ്.

Verse 54

सौम्यरूपो यदा चन्द्रः कुरुते च प्रदक्षिणाम् ॥ हृदि कृत्वा तु तत्पापं यो ध्यायेदक्षरं शुचिः ॥

ചന്ദ്രൻ സൗമ്യരൂപത്തിൽ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുമ്പോൾ, ശുചിയായിട്ട് ആ പാപത്തെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച് (അന്തരത്തിൽ അംഗീകരിച്ച്) അക്ഷര/അക്ഷയ തത്ത്വത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നവൻ ശുദ്ധനാകുന്നു.

Verse 55

जघनस्थं शुचिर्दृष्ट्वा नरश्चन्द्रमसं मुने ॥ नमस्येत्प्रयतो भूत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥

ഹേ മുനേ, ശുചിയായിട്ട് ജഘനസ്ഥ (കടി/നിതംബ പ്രദേശത്ത് സ്ഥിതമായ) ചന്ദ്രനെ കണ്ട മനുഷ്യൻ ശാസനയോടെ നമസ്കരിക്കണം; അവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകുന്നു.

Verse 56

आर्द्रस्थमार्द्रकर्मा तु ध्यात्वा चाष्टशताक्षरम् ॥ यदा चन्द्रश्च सूर्यश्च द्वावन्योऽन्यं प्रपश्यतः ॥

എന്നാൽ ആർദ്രസ്ഥത്തിൽ നിലകൊണ്ട് ആർദ്രകർമ്മനായവൻ അഷ്ടശതാക്ഷര മന്ത്രത്തെ ധ്യാനിക്കട്ടെ; ചന്ദ്രനും സൂര്യനും—ഈ രണ്ടും—പരസ്പരം ദർശിക്കുമ്പോൾ—

Verse 57

सम्पूर्णौ विमलौ सम्यग्भ्राजमानौ स्वतेजसा ॥ कृत्वा हृदि तथा पापं यो ध्यायेत्परमव्ययम् ॥

പൂർണ്ണവും വിമലവും ആയി സ്വതേജസ്സാൽ യഥാർത്ഥമായി പ്രകാശിക്കുന്നതായി (ആ ദിവ്യദർശനത്തെ) ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, അതുപോലെ (തന്റെ) പാപത്തെയും ഹൃദയത്തിൽ വെച്ച് പരമ അവ്യയ തത്ത്വത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നവന്റെ പാപം നീങ്ങുന്നു.

Verse 58

वामनं ब्राह्मणं दृष्ट्वा वाराहं च जलोत्थितम् ॥ धरणी चोद्धृता येन सिंहं चापि महामुने ॥

ബ്രാഹ്മണരൂപമായ വാമനനെയും, ജലത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ച വരാഹനെയും—അവൻ ധരണിയെ ഉയർത്തിയതും—സിംഹാവതാരത്തെയും കണ്ടു, ഹേ മഹാമുനേ।

Verse 59

नमस्येद्वै पयोभक्षः स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥ प्राणायामं च यः कुर्यात्सोऽपि पापात्प्रमुच्यते ॥

പാൽ മാത്രം ആഹാരമാക്കി നമസ്കരിക്കുന്നവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; പ്രാണായാമം ചെയ്യുന്നവനും പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും।

Verse 60

यम उवाच ॥ देवर्षे श्रूयतां पुण्यं यद्ब्रवीषि महामुने ॥ त्वदुक्त्या मे कथयतः शृणुष्वावहितोऽनघ ॥

യമൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവർഷേ, ഹേ മഹാമുനേ, നീ പറയുന്ന പുണ്യോപദേശം കേൾക്കപ്പെടട്ടെ. നിന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു; ഹേ നിർമലനേ, ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക।

Verse 61

संसारे प्राप्तदोषस्य जायमानस्य देहिनः ॥ पततां च गतो भावः पापकर्मक्षयेण तु ॥

സംസാരത്തിൽ ജനിക്കുന്ന ദേഹി ദോഷം പ്രാപിക്കുന്നു; വീഴുന്നവർക്കും—പാപകർമ്മക്ഷയത്താൽ—അവസ്ഥയിൽ മാറ്റം സംഭവിക്കുന്നു।

Verse 62

तत्त्वार्थं वेत्ति यः सम्यक्पुरुषं प्रकृतिं तथा ॥ ज्ञात्वा वा यो न मुह्येत पदं प्राप्नोति शाश्वतम् ॥

യാർ തത്ത്വാർത്ഥം ശരിയായി അറിയുന്നു—പുരുഷനെയും പ്രകൃതിയെയും—അറിഞ്ഞിട്ടും മോഹിക്കാതിരിക്കുന്നവൻ ശാശ്വത പദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 63

उत्थाय ब्राह्मणं गच्छेन्नरो भक्त्या समन्वितः ॥ अभिगम्य प्रदानॆन स पापेभ्यः प्रमुच्यते ॥

ഭക്തിയും ആദരവും ഉള്ള മനുഷ്യൻ എഴുന്നേറ്റ് ബ്രാഹ്മണന്റെ അടുക്കൽ പോകണം. സമീപിച്ച് ദാനം നൽകിയാൽ അവൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.

Verse 64

कैवल्यमभिसम्पन्ने श्रद्धधानो भवेन्ररः ॥ अनन्यमानसः कुर्याद्यथा धर्मानुशासनम् ॥

കൈവല്യത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഉപദേശം ലഭിക്കുമ്പോൾ മനുഷ്യൻ ശ്രദ്ധാവാനാകണം. മനസ്സ് ചിതറാതെ ധർമ്മാനുശാസനം അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം.

Verse 65

तदा निर्मलतां याति चन्द्रमाः शारदो यथा ॥ प्राणायामशतं कृत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥

അപ്പോൾ അവൻ ശരദ്കാല ചന്ദ്രനെപ്പോലെ നിർമ്മലത കൈവരിക്കുന്നു. നൂറു പ്രാവശ്യം പ്രാണായാമം ചെയ്താൽ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.