Adhyaya 23

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततः शांतमना भूत्वा चंद्रमा विस्मयान्वितः । शंभुभक्त्या परीतात्मा प्रभासक्षेत्रमास्थितः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു: തുടർന്ന് ചന്ദ്രൻ മനസ്സിൽ ശാന്തനായി, വിസ്മയത്തോടെ നിറഞ്ഞ്, ശംഭുഭക്തിയാൽ അന്തർഹൃദയം പരിപൂർണ്ണമാക്കി, പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ വസിച്ചു.

Verse 2

पूर्वोक्तं यत्तु देवेन स तथा कृतवान्विभुः । गत्वा सागरमध्ये तु गृहीत्वा लिंगमुत्तमम्

ദേവൻ മുമ്പ് അരുളിച്ചെയ്തതുപോലെ തന്നെ ആ വിഭു പ്രവർത്തിച്ചു. അവൻ സമുദ്രത്തിന്റെ നടുവിലേക്ക് ചെന്നു ഉത്തമമായ ലിംഗം സ്വീകരിച്ചു.

Verse 3

विश्वकर्म्माणमाहूय सहितं परिचारकैः । आदिदेश स्वयं सोमस्त्वष्टारं देवशिल्पिनम्

പരിചാരകരോടുകൂടി വിശ്വകർമ്മാവിനെ വിളിച്ചു വരുത്തി, സോമൻ സ്വയം ദേവശില്പിയായ ത്വഷ്ടാവിന് ആജ്ഞ നൽകി.

Verse 4

चंद्र उवाच । विश्वकर्मन्निदं लिंगं मम दत्तं तु शंभुना । गृहाण त्वं महाबाहो युक्तस्थाने निवेशय

ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിശ്വകർമ്മാ, ഈ ലിംഗം ശംഭു എനിക്ക് ദത്തമായി നൽകിയതാണ്. ഹേ മഹാബാഹോ, ഇതു സ്വീകരിച്ച് യുക്തസ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിക്കൂ.

Verse 5

रक्षस्व तावद्गन्तास्मि स्वकीयं भवनं विभो । यज्ञार्थमानयिष्यामि यज्ञोपकरणानि च

ഹേ വിഭോ, അതുവരെ ഇതിനെ കാത്തുരക്ഷിക്കൂ. ഞാൻ എന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി യജ്ഞാർത്ഥം യജ്ഞോപകരണങ്ങളും മറ്റു സാമഗ്രികളും കൊണ്ടുവരാം.

Verse 6

ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा च तदा चंद्रश्चंद्र लोकं जगाम ह । गत्वा तत्र महादेवि चंद्रलोकंमहाप्रभम्

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ചന്ദ്രൻ അപ്പോൾ ചന്ദ്രലോകത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെ എത്തി, ഹേ മഹാദേവീ, ആ മഹാപ്രഭമായ ചന്ദ്രലോകത്തിൽ…

Verse 7

कोटियोजनविस्तीर्णं सदामृतमयं शुभम् । तत्राहूय महादेवि प्रतीहारं सुमेधसम्

അത് കോടി യോജന വ്യാപ്തിയുള്ളതും സദാ അമൃതമയവും ശുഭകരവുമായിരുന്നു. അവിടെ, ഹേ മഹാദേവീ, സുമേധസനായ പ്രതീഹാരനെ (ദ്വാരപാലനെ) അദ്ദേഹം വിളിച്ചു.

Verse 8

मंत्रिणं हेमगर्भांगं बृहस्पतिसमं धिया । यज्ञोपस्करसंभारं सर्वमादाय सत्वराः

അദ്ദേഹം ഹേമഗർഭാംഗനായി, ബൃഹസ്പതിസമമായ ധിയുള്ള മന്ത്രിയെയും വിളിച്ചു; പിന്നെ യജ്ഞോപസ്കരങ്ങളുടെ മുഴുവൻ സമാഹാരവും എടുത്തുകൊണ്ട് അവർ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 9

प्रभासक्षेत्रं गच्छंतु ममादेशपरायणाः । साग्निभिर्ब्राह्मणैः सार्द्धं गच्छंतु क्षेत्रमुत्तमम्

എന്റെ ആജ്ഞയിൽ പരായണരായി അവർ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ. പവിത്ര അഗ്നികളോടുകൂടി ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം ആ ഉത്തമ തീർത്ഥക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് ഗമിക്കട്ടെ.

Verse 10

शीघ्रं संपाद्यतां सर्वं यथा यज्ञः प्रवर्तते । सर्वेषामेव विप्राणां चंद्रलोकनिवासिनाम्

യജ്ഞം ആരംഭിക്കുവാൻ എല്ലാം വേഗത്തിൽ ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ—പവിത്രാചാരത്താൽ ചന്ദ്രലോകവാസത്തിന് യോഗ്യരായ എല്ലാ വിപ്രന്മാർക്കായി।

Verse 11

पृथक्पृथग्विमानं तु देयं तेषां महाधनम् । गवां च दशलक्षाणां सवत्सानां पयोमुचाम्

അവരിൽ ഓരോരുത്തർക്കും വേറേവേറെ ദിവ്യവിമാനവും മഹാധനവും നൽകപ്പെടട്ടെ; കൂടാതെ കിടാക്കളോടുകൂടിയ പാൽപൊഴിയുന്ന പത്ത് ലക്ഷം പശുക്കളും ദാനം ചെയ്യപ്പെടട്ടെ.

Verse 12

हेमभारैर्भूषितानां कामधेनूपमत्विषाम् । अश्वानां श्यामकर्णानां सपादं लक्षमेव च

സ്വർണ്ണഭാരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, കാമധേനുവിനെപ്പോലെ ദീപ്തിയുള്ള അശ്വങ്ങൾ നൽകപ്പെടട്ടെ; കൂടാതെ ശ്യാമകർണ്ണ അശ്വങ്ങൾ സവ്വാ ലക്ഷവും നൽകപ്പെടട്ടെ.

Verse 13

दंतिनामयुतं चैव घंटाभरणशोभितम् । सहस्राणि च चत्वारि रथानां वातरंहसाम्

ഘണ്ടാഭരണങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്ന പത്ത് ആയിരം ദന്തികളും നൽകപ്പെടട്ടെ; കൂടാതെ കാറ്റുപോലെ വേഗമുള്ള നാല് ആയിരം രഥങ്ങളും നൽകപ്പെടട്ടെ.

Verse 14

लक्षं तु करभाणां च मणिमाणिक्यसंयुतम् । सैन्यानां कोटिरेका तु चतुरंगबलान्विता

മണി-മാണിക്യങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഒരു ലക്ഷം ഒട്ടകങ്ങൾ; കൂടാതെ ഗജ-രഥ-അശ്വ-പദാതി എന്ന ചതുരംഗബലത്തോടെ യുക്തമായ, ഒരു കോടിയെ മിക്കുന്ന മഹാസൈന്യം।

Verse 15

अग्निशौचानि वस्त्राणि ब्राह्मणार्थं तथैव च । विभूषणानि दिव्यानि ऋत्विगर्थं शुभानि च

ബ്രാഹ്മണർക്കായി അഗ്നിശുദ്ധമായ (പവിത്ര) വസ്ത്രങ്ങളും നൽകണം; കൂടാതെ ഋത്വിക്കുകൾക്കായി ശുഭവും ദിവ്യവുമായ ആഭരണങ്ങളും സമർപ്പിക്കണം।

Verse 16

नानाभक्ष्याणि भोज्यानि पानानि विविधानि च । लक्षं कर्मकराणां तु दासीनां लक्षमेव च

വിവിധവിധ ഭക്ഷ്യങ്ങളും ഭോജ്യങ്ങളും നാനാവിധ പാനീയങ്ങളും (ഒരുക്കുക); കൂടാതെ ഒരു ലക്ഷം തൊഴിലാളികളും, അതുപോലെ ഒരു ലക്ഷം ദാസിമാരും।

Verse 17

दारुवंशावधि प्रोक्तं यत्किंचित्स्वं मदाज्ञया । अन्यद्यद्ब्राह्मणा ब्रूयुस्तत्सर्वं तत्र नीयताम्

എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മരവും മുളയും വരെ ആവശ്യസാമഗ്രിയായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതെല്ലാം, കൂടാതെ ബ്രാഹ്മണർ മറ്റെന്തെങ്കിലും ആവശ്യപ്പെട്ടാൽ—അത് മുഴുവനും അവിടെ എത്തിക്കപ്പെടട്ടെ।

Verse 18

देवानां दानवानां तु यक्षगंधर्वरक्ष साम् । सप्तद्वीपक्षितीशानां सप्तपातालवासिनाम्

ദേവന്മാരുടെയും, ദാനവന്മാരുടെയും; യക്ഷ-ഗന്ധർവ-രാക്ഷസന്മാരുടെയും; സപ്തദ്വീപങ്ങളുടെ രാജാക്കന്മാരുടെയും, സപ്തപാതാളവാസികളുടെയും—

Verse 19

नानानृपसहस्राणां घोषणा क्रियतां मुहुः । सर्वेषां घोषणा कार्या प्रभासागमनं प्रति

വിവിധരാജസഹസ്രങ്ങളോടും വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രഖ്യാപനം നടത്തപ്പെടട്ടെ. പ്രഭാസാഗമനത്തെക്കുറിച്ച് എല്ലാവർക്കും പ്രഖ്യാപനം നിർബന്ധം ചെയ്യുക.

Verse 20

इत्युक्त्वा मंत्रिणं तत्र चंद्रमास्त्वरयाऽन्वितः । ब्रह्मलोकं स गतवान्यज्ञार्थं ब्रह्मणोंतिकम्

ഇങ്ങനെ അവിടെ മന്ത്രിയോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, ചന്ദ്രമാവ് അതിവേഗം പ്രേരിതനായി യജ്ഞകാര്യത്തിനായി ബ്രഹ്മാവിന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 21

सोऽपि चंद्रमसो मंत्री हेमगर्भो महाप्रभः । सोमाज्ञां शिरसा कृत्वा यज्ञसंभारसंभृतः

അപ്പോൾ ചന്ദ്രമാവിന്റെ ആ മന്ത്രി—മഹാപ്രഭയായ ഹേമഗർഭൻ—സോമന്റെ ആജ്ഞ ശിരസ്സിൽ വഹിച്ച് യജ്ഞസാമഗ്രികൾ ശേഖരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 22

प्रभासं क्षेत्रमागत्य यज्ञार्थं यत्नवानभूत् । तथैव चाह्वयांचक्रे भूर्भुवःस्वर्निवासिनः

പ്രഭാസത്തിന്റെ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലെത്തി അദ്ദേഹം യജ്ഞകാര്യത്തിൽ അത്യന്തം പരിശ്രമശീലനായി; അതുപോലെ ഭൂഃ, ഭുവഃ, സ്വഃ ലോകനിവാസികളെയും ആഹ്വാനം ചെയ്തു.

Verse 23

श्रुत्वा तु घोषणां सर्वे शीघ्रं तत्र समाययुः । रवियोजनपर्यंतं क्षेत्रमालोक्य तत्र तत्

പ്രഖ്യാപനം കേട്ട എല്ലാവരും വേഗത്തിൽ അവിടെ ഒന്നിച്ചു; സൂര്യ-യോജനപര്യന്തം വ്യാപിച്ചിരുന്ന ആ ക്ഷേത്രഭൂമിയെ കണ്ടു അവർ അത്ഭുതപ്പെട്ടു.

Verse 24

ब्राह्मणांश्च समाहूय सोमाध्यक्षं उवाच तान् । यज्ञांगं सर्वमानीतं मया सोमाज्ञया द्विजाः । अनंतरं तु यत्कृत्यं भवद्भिस्तद्विधीयताम्

ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിളിച്ചുകൂട്ടി സോമാധ്യക്ഷൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, സോമന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം യാഗത്തിന്റെ എല്ലാ അംശങ്ങളും ഞാൻ കൊണ്ടുവന്നു. ഇനി ചെയ്യേണ്ടത് നിങ്ങൾ വിധിപൂർവ്വം നിർവഹിക്കട്ടെ।”

Verse 25

इत्युक्ता ब्राह्मणाः सर्वे तपोनिर्धूतकल्मषाः । तत्रैव ददृशुः सर्वे त्वष्टारं देवशिल्पिनम्

ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ, തപസ്സാൽ കല്മഷം നീങ്ങിയ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ എല്ലാവരും അവിടെയേ ദേവശില്പിയായ ത്വഷ്ടാവിനെ ദർശിച്ചു।

Verse 26

तं दृष्ट्वा तु द्विजाः सर्वे लिंगं दृष्ट्वा समीपतः । कथमेतदिति प्रोचुर्विश्वकर्मन्ब्रवीहि नः । कस्मादत्र स्थितस्त्वं वै शिल्पिकोटिसमन्वितः

അവനെയും സമീപസ്ഥമായ ലിംഗത്തെയും കണ്ട ദ്വിജന്മാർ എല്ലാവരും ചോദിച്ചു— “ഹേ വിശ്വകർമ്മാ, ഞങ്ങളോട് പറയുക; ഇത് എങ്ങനെ? അനവധി ശില്പികളോടുകൂടെ നീ ഇവിടെ എന്തുകൊണ്ട് നിലകൊള്ളുന്നു?”

Verse 27

विश्वकर्म्मोवाच । अहं सोमनियुक्तस्तु युक्तोऽस्मि लिंगरक्षणे । तदाज्ञापालने यत्नः क्रियतेऽतो मया द्विजाः

വിശ്വകർമ്മൻ പറഞ്ഞു— “ഞാൻ സോമൻ നിയോഗിച്ചതിനാൽ ലിംഗരക്ഷണത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആ ആജ്ഞ പാലിക്കാനായി ഞാൻ പരിശ്രമിക്കുന്നു, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ।”

Verse 28

ईश्वर उवाच । एवं श्रुत्वा यदा विप्रा ज्ञात्वा सर्वं तु कारणम् । चरिता यज्ञकार्यार्थं ततश्चक्रुरुप क्रमम्

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു— ഇങ്ങനെ കേട്ട് സമസ്ത കാരണവും അറിഞ്ഞ ബ്രാഹ്മണന്മാർ യാഗകർമ്മം സിദ്ധിക്കാനായി വിധിപൂർവ്വം ആവശ്യമായ ക്രമങ്ങൾ തുടർന്നു ചെയ്തു।

Verse 29

तत्र योजनपर्यंतं देवानां यजनं शुभम् । तद्देवयजनं कृत्वा पत्नीशालां च चक्रिरे

അവിടെ ഒരു യോജന വ്യാപ്തിയോളം ദേവന്മാർക്കു ശുഭമായ യജനം നടത്തി. ആ ദിവ്യയജനം പൂർത്തിയാക്കി പത്‌നീശാലയും നിർമ്മിച്ചു.

Verse 30

हविर्द्धानं सदश्चैव उत्तरा वेदिरेव च । ब्रह्मणः सदनाग्नीध्रीत्येवं स्थानानि चक्रिरे

ഹവിർധാനവും സദസ്‌മണ്ഡപവും ഉത്തരവേദിയും, കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സദനവും ആഗ്നീധ്രസ്ഥാനവും—ഇങ്ങനെ യജ്ഞസ്ഥാനങ്ങൾ എല്ലാം വിധിപൂർവ്വം ക്രമപ്പെടുത്തി.

Verse 31

तत्र योजनपर्यंतं यज्ञयूपांश्च मंडपान् । विश्वकर्मा चकाराशु कुंडानि विविधानि च

അവിടെ ഒരു യോജന വ്യാപ്തിയോളം വിശ്വകർമ്മൻ വേഗത്തിൽ യജ്ഞയൂപങ്ങളും മണ്ഡപങ്ങളും നിർമ്മിച്ചു; നാനാവിധ കുണ്ഡങ്ങളും ഒരുക്കി.

Verse 32

सहस्रसंख्यया तत्र कुण्डानां मंडपावधि । तत्र ते ब्राह्मणाः सर्वे प्रतिष्ठायज्ञकोविदाः

അവിടെ മണ്ഡപങ്ങളോളം വ്യാപിച്ച് ആയിരക്കണക്കിന് കുണ്ഡങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവിടെ പ്രതിഷ്ഠയും യജ്ഞവും അറിയുന്ന എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും ഒന്നിച്ചു ചേർന്നു.

Verse 33

नानाभरणरत्नैश्च ब्राह्मणाः समलंकृताः । चक्रुः सर्वे यथन्यायं शास्त्रं दृष्ट्वा पुनःपुनः

നാനാവിധ ആഭരണങ്ങളും രത്നങ്ങളും ധരിച്ച ബ്രാഹ്മണർ ശാസ്ത്രം വീണ്ടും വീണ്ടും നോക്കി, എല്ലാം യഥാന്യായം വിധിപൂർവ്വം നിർവഹിച്ചു.

Verse 34

वृक्षांस्तथौषधीर्दिव्या समित्पुष्पकुशादिकान् । होमद्रव्यादिकं सर्व माज्यं प्राज्यं नवं पयः

അവർ പുണ്യവൃക്ഷങ്ങളും ദിവ്യൗഷധികളും, സമിത്ത്, പുഷ്പം, കുശം മുതലായവയും ഹോമത്തിനാവശ്യമായ എല്ലാ ദ്രവ്യങ്ങളും ശേഖരിച്ചു; കൂടാതെ ധാരാളം നവഘൃതവും പുതുതായി കറന്ന പാലും കൊണ്ടുവന്നു।

Verse 35

तथान्यदपि यत्किंचिद्यज्ञोपकरणं स्मृतम् । वर्द्धनीकलशाद्यं च सर्वं हेममयं शुभम्

യജ്ഞത്തിനായി ശാസ്ത്രത്തിൽ നിർദ്ദേശിച്ച മറ്റെല്ലാ ഉപകരണങ്ങളും—വർദ്ധനീ പാത്രം, കലശം മുതലായവ ഉൾപ്പെടെ—എല്ലാം മംഗളകരമായി സ്വർണ്ണമയമായിരുന്നു।

Verse 36

चक्रुः सर्वं यथान्यायं प्रतिष्ठामखमादृताः । तत्र विप्रगणो हृष्टो भक्ष्यभोज्यादितर्पितः

അവർ പ്രതിഷ്ഠാമഖത്തെ ആദരപൂർവ്വം ആചരിച്ച് എല്ലാം വിധിപ്രകാരം നിർവഹിച്ചു. അവിടെ വിപ്രഗണം ഭക്ഷ്യ-ഭോജ്യാദികളാൽ തൃപ്തരായി ഹർഷിച്ചു।

Verse 37

वेदध्वनितनिर्घोषैर्दिवं भूमिं च संस्पृशन् । सुशुभे मंडपस्तत्र पताकाभिरलंकृतः

വേദമന്ത്രങ്ങളുടെ ധ്വനിത നിർഘോഷം സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും സ്പർശിക്കുന്നതുപോലെ മുഴങ്ങി. അവിടെ മണ്ടപം പതാകകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് അത്യന്തം ശോഭിച്ചു।

Verse 38

दिव्यसिंहासनोपेतो मुक्तादामपरिष्कृतः । दिव्यचन्दनमालाभिः कल्पपल्लवतोरणैः

അത് ദിവ്യസിംഹാസനത്തോടെ സമേതമായിരുന്നു, മുത്തുമാലകളാൽ സുസജ്ജിതമായിരുന്നു; ദിവ്യചന്ദനമാലകളും കൽപ്പലതയെപ്പോലുള്ള പല്ലവതോരണങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 39

दिव्यगन्ध सुगन्धाद्यैः स्वर्गस्थानमिवाभवत् । चतुर्दशविधस्तत्र भूतग्रामः समागतः

ദിവ്യസുഗന്ധങ്ങളും മധുരപരിമളങ്ങളും നിറഞ്ഞതുകൊണ്ട് ആ സ്ഥലം സ്വർഗ്ഗലോകംപോലെ ആയി. അവിടെ പതിനാലുവിധമായ ഭൂതസമൂഹം ഒന്നിച്ചുകൂടി.

Verse 40

स्थावरः सर्पजातिश्च पक्षिजातिस्तथैव च । मृगसंज्ञश्चतुर्थश्च पश्वाख्यः पञ्चमः स्मृतः

ആദ്യ വിഭാഗം സ്ഥാവരങ്ങൾ; രണ്ടാംത് സർപ്പജാതി; മൂന്നത് പക്ഷിജാതി. നാലാംത് ‘മൃഗ’ (വന്യമൃഗങ്ങൾ), അഞ്ചാംത് ‘പശു’ (ഗോധനാദി) എന്നു സ്മൃതമാണ്.

Verse 41

षष्ठश्च मानुषः प्रोक्तः पैशाचः सप्तमः स्मृतः । अष्टमो राक्षसः प्रोक्तो नवमो यज्ञ एव च

ആറാമത് മനുഷ്യവർഗം എന്നു പ്രോക്തം; ഏഴാമത് പൈശാചവർഗം എന്നു സ്മൃതം. എട്ടാമത് രാക്ഷസവർഗം, ഒൻപതാമത് യജ്ഞബന്ധമായ യജ്ഞീയവർഗം തന്നേ.

Verse 42

गांधर्वशाक्रसौम्याश्च प्राजापत्यस्तथैव च । ब्राह्मश्चेति समाख्यातश्चतुर्दशविधो गणः

അതുപോലെ ഗാന്ധർവ, ശാക്ര, സൗമ്യ, പ്രാജാപത്യ; കൂടാതെ ബ്രാഹ്മ—ഇങ്ങനെ ഈ ഗണം പതിനാലുവിധമെന്നു സമാഖ്യാതം.

Verse 43

विश्वेदेवास्तथा साध्या मरुतो वसवस्तथा । लोकपालास्तथाष्टौ च नक्षत्राणि ग्रहैः सह

വിശ്വേദേവന്മാർ, സാധ്യർ, മരുത്തുകൾ, വസുക്കൾ എന്നിവരും; അതുപോലെ എട്ട് ലോകപാലകർ, ഗ്രഹങ്ങളോടുകൂടിയ നക്ഷത്രഗണവും (അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു).

Verse 44

ब्रह्माण्डे देवता याश्च ताः सर्वास्तत्र चागताः । हृष्टाः प्रभासके क्षेत्रे प्रारब्धे यज्ञकर्म्मणि

ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിലുള്ള എല്ലാ ദേവതകളും അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു. പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ യജ്ഞകർമ്മം ആരംഭിച്ചപ്പോൾ അവർ ഹർഷത്തോടെ സമവേതരായി॥

Verse 45

घृतक्षीरवहा नद्यो दधिपायसकर्दमाः । पक्वान्नानां फलानां च राशयः पर्वतोपमाः

നദികൾ നെയ്യും പാലും ഒഴുകിച്ചു; അവയുടെ ചെളി തൈരും പായസവും ആയിരുന്നു. പാകം ചെയ്ത അന്നത്തിന്റെയും ഫലങ്ങളുടെയും കൂമ്പാരങ്ങൾ പർവ്വതങ്ങളെപ്പോലെ ഉയർന്നു॥

Verse 46

दृश्यन्ते विविधाकारास्तस्मिन्यज्ञमहोत्सवे । जगु स्तत्रैव गन्धर्वा ननृतुश्चाप्सरोगणाः

ആ മഹായജ്ഞോത്സവത്തിൽ പലവിധ അത്ഭുതരൂപങ്ങൾ ദൃശ്യമായി. അവിടെ തന്നേ ഗന്ധർവർ ഗാനം പാടി, അപ്സരാഗണങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്തു॥

Verse 47

भक्ष्यभोज्यैश्च विविधैः कामपानादिभिस्तथा । तृप्ता देवाश्च मुनयो भूतग्रामाश्चतुर्दश

വിവിധ ഭക്ഷ്യഭോജ്യങ്ങളും ഇഷ്ടപാനീയാദികളും കൊണ്ടു ദേവന്മാരും മുനിമാരും തൃപ്തരായി; പതിനാലു ഭൂതഗണങ്ങളും സംതൃപ്തരായി॥

Verse 48

एवं संभारसहितं यज्ञांगं सर्वमेव हि । प्रगुणीकृत्य सचिवो मुक्त्वा तत्रैव रक्षकान् । सोमस्याह्वाननार्थं च ब्रह्मलोकं जगाम ह

ഇങ്ങനെ എല്ലാ സംഭാരങ്ങളോടും കൂടെ യജ്ഞത്തിന്റെ എല്ലാ അംശങ്ങളും സജ്ജമാക്കി മന്ത്രി അവിടെ കാവൽക്കാരെ നിയോഗിച്ചു; സോമനെ ആഹ്വാനിക്കാനായി ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി॥

Verse 49

ईश्वर उवाच । स दृष्ट्वा ब्रह्मणः पार्श्वे स्थितं सोममहाप्रभम् । प्रणम्य दण्डवद्भूमौ सोमं ब्रह्माणमेव च

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ബ്രഹ്മാവിന്റെ പാർശ്വത്തിൽ നിലകൊണ്ട മഹാപ്രഭയായ സോമനെ കണ്ടു, അവൻ ഭൂമിയിൽ ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്ത് സോമനെയും ബ്രഹ്മാവിനെയും വന്ദിച്ചു।

Verse 50

कृतांजलिपुटो भूत्वा उवाच नतकंधरः । हेमगर्भ उवाच । भगवन्भवदादेशाद्यज्ञांगं सर्वमेव हि

കൈകൂപ്പി ശിരസ്സു നമിച്ച് അവൻ പറഞ്ഞു. ഹേമഗർഭൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഭഗവൻ, നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം യാഗത്തിന്റെ എല്ലാ അംഗങ്ങളും സാമഗ്രികളും നിശ്ചയമായി യഥാവിധി ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു।

Verse 51

तत्र प्राभासिके क्षेत्रे मया ते प्रगुणीकृतम् । तत्र ब्रह्मर्षयः सर्वे तथा राजर्षयोऽपरे

ആ പ്രഭാസ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഞാൻ നിങ്ങളുടെ വേണ്ടി എല്ലാം വിധിപൂർവ്വം ഒരുക്കിയിരിക്കുന്നു। അവിടെ എല്ലാ ബ്രഹ്മർഷികളും, അതുപോലെ മറ്റു രാജർഷികളും നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 52

त्वन्मार्गप्रेक्षकाः सर्वे सन्तिष्ठन्ते समाकुलाः । अनन्तरं तु यत्कृत्यं तद्भवान्कर्तुमर्हति

നിങ്ങളുടെ വരവിന്റെ മാർഗം നോക്കി കാത്തിരിക്കുന്നവർ എല്ലാവരും ഉത്സുകതയോടെ നില്ക്കുന്നു। ഇനി ചെയ്യേണ്ട അടുത്ത കര്‍ത്തവ്യം നിങ്ങൾ കൃപയോടെ നിർവഹിക്കണമേ।

Verse 53

ईश्वर उवाच । इत्युक्तस्तु तदा चन्द्रः समुद्रस्य सुतेन वै । प्रहस्योवाच ब्रह्माणं चन्द्रमा लोकसाक्षिणम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—സമുദ്രപുത്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ചന്ദ്രൻ പുഞ്ചിരിയോടെ ലോകസാക്ഷിയായ ബ്രഹ്മാവിനോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 54

भगवन्सर्वदेवेश ममानुग्रहकाम्यया । प्रतिष्ठायज्ञकामस्य ममातिथ्यं कुरु प्रभो

ഹേ ഭഗവൻ, സർവ്വദേവേശ്വരാ! നിന്റെ അനുഗ്രഹം ആഗ്രഹിച്ച്, പ്രതിഷ്ഠായജ്ഞം ചെയ്യുവാൻ ഇച്ഛിച്ച്, ഹേ പ്രഭോ, എന്റെ അതിഥിസത്കാരം സ്വീകരിക്കണമേ।

Verse 55

अद्य मे सफलं जन्म सफलं च तपः प्रभो । देवत्वमद्य मे ब्रह्मंस्त्वत्प्रसादाद्भविष्यति

ഹേ പ്രഭോ, ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം സഫലമായി; എന്റെ തപസ്സും സഫലമായി. ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഇന്ന് നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ എനിക്ക് ദേവത്വലാഭം ഉണ്ടാകും।

Verse 56

मया च तपसोग्रेण प्राप्तं लिंगमुमापतेः । तत्प्रतिष्ठाविधिं सर्वं तद्भवान्कर्त्तुमर्हति

ഞാനും ഘോരതപസ്സിലൂടെ ഉമാപതി (ശിവൻ)യുടെ ലിംഗം പ്രാപിച്ചു. അതിന്റെ പ്രതിഷ്ഠാവിധി മുഴുവനും, ഹേ ഭഗവൻ, നിങ്ങൾ തന്നെ നിർവഹിക്കണമേ।

Verse 57

ब्रह्मोवाच । अवश्यं तव कर्त्तास्मि प्रतिष्ठां शंकरात्मिकाम् । त्वदाराधनलिंगे तु सोमेशेऽतिविशेषतः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—നിശ്ചയമായും ഞാൻ നിന്റെ ശങ്കരാത്മകമായ പ്രതിഷ്ഠ നിർവഹിക്കും. നിന്റെ ആരാധ്യലിംഗമായ സോമേശനിൽ അത് അതിവിശേഷമായി ഉത്തമമായി നടക്കും।

Verse 58

ये केचिद्भवितारो वा अतीता ये निशाकराः । तेषां सोमान्वयानां च सर्वेषामाद्यदैवतम्

ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ചന്ദ്രന്മാരായാലും, കഴിഞ്ഞുപോയ ചന്ദ്രന്മാരായാലും—സോമവംശത്തിൽപ്പെട്ട എല്ലാവർക്കും ഈ (സോമേശ്വരൻ) ആദിദേവതയാണ്।

Verse 59

योऽसौ सोमेश्वरो देव आदौ भैरवनामभृत् । मन्वन्तरान्तरेऽतीते प्रतिष्ठेऽहं पुनःपुनः

ആദിയിൽ ‘ഭൈരവ’ എന്ന നാമം ധരിച്ചിരുന്ന ആ ദേവൻ സോമേശ്വരനേ; ഓരോ മന്വന്തരവും കഴിഞ്ഞാൽ ഞാൻ അവനെ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു।

Verse 60

यदा प्राभासिकं क्षेत्रे गतोऽहं चाष्टवार्षिकः । आहूतः पूर्वमिन्द्रेण भैरवस्य प्रतिष्ठिते

ഞാൻ വെറും എട്ടുവയസ്സുകാരനായപ്പോൾ പ്രാഭാസിക ക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് പോയി; ഭൈരവന്റെ പ്രതിഷ്ഠാകാലത്ത് ഇന്ദ്രൻ എന്നെ മുമ്പേ അവിടെ വിളിച്ചിരുന്നു।

Verse 61

तत्प्रभृत्येव मे नाम बालरूपी निगद्यते । अन्येषु सर्वतीर्थेषु वृद्धरूपी वसाम्यहम्

അന്നുമുതൽ എന്റെ നാമം ‘ബാലരൂപി’ എന്നായി പ്രസിദ്ധം; എന്നാൽ മറ്റു എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ഞാൻ വൃദ്ധരൂപത്തിൽ വസിക്കുന്നു।

Verse 62

प्रभासे तु पुनश्चंद्र बाल्याप्रभृति संवसे । ब्रह्माण्डे यानि तीर्थानि ब्राह्मणास्तेषु ये स्मृताः

എന്നാൽ പ്രഭാസത്തിൽ, ഹേ ചന്ദ്രാ, ഞാൻ ബാല്യകാലം മുതലേ വസിക്കുന്നു; കൂടാതെ ബ്രഹ്മാണ്ഡമാകെ സ്മരിക്കപ്പെടുന്ന തീർത്ഥങ്ങളും അവിടെയുള്ള പ്രസിദ്ധ ബ്രാഹ്മണരും—

Verse 63

तेषामाद्यो निशानाथ प्रभासेऽहं व्यवस्थितः । कल्पेकल्पे निशानाथ मम नामांतरं भवेत्

ആ തീർത്ഥങ്ങളിൽ, ഹേ നിശാനാഥാ, ഞാൻ പ്രഭാസത്തിൽ ആദ്യം സ്ഥാപിതനാണ്; കൂടാതെ ഹേ നിശാനാഥാ, ഓരോ കല്പത്തിലും എന്റെ നാമം വ്യത്യസ്തമാകുന്നു।

Verse 64

स्वयंभूः प्रथमे नाम द्वितीये पद्मभूः स्मृतः । तृतीये विश्वकर्त्तेति बालरूपी तुरीयके

പ്രഥമ കല്പത്തിൽ എന്റെ നാമം ‘സ്വയംഭൂ’; ദ്വിതീയത്തിൽ ‘പദ്മഭൂ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. തൃതീയത്തിൽ ‘വിശ്വകർത്തൃ’, ചതുർത്ഥത്തിൽ ‘ബാലരൂപി’ എന്നു പ്രസിദ്ധം.

Verse 65

एषामेव परीवर्तो नाम्नां भावि पुनःपुनः । परार्द्धद्वयपर्यंतं प्रभासे संस्थितस्य मे

ഈ നാമങ്ങളുടെ ഇതേ പരിവർത്തനചക്രം വീണ്ടും വീണ്ടും സംഭവിക്കും—രണ്ട് പരാർദ്ധകാലം വരെ—പ്രഭാസത്തിൽ ഞാൻ സ്ഥാപിതനായിരിക്കുന്നത്രയും കാലം.

Verse 66

आदिसोमेन तत्रैव शंभोर्नेत्रोद्भवेन वै । प्रभासे तु तपस्तप्त्वा प्रत्यक्षीकृतईश्वरः

അവിടെയേ, ശംഭുവിന്റെ നേത്രത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ച ആദി-സോമൻ പ്രഭാസത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്ത് ഈശ്വരനെ പ്രത്യക്ഷമാക്കി.

Verse 67

ततो ददौ वरं तुष्टः पूर्वचन्द्रस्य शूलधृक् । यस्मादाराधितोऽहं ते सोम भक्त्या चिरन्तनम्

അപ്പോൾ ശൂലധാരി പ്രസന്നനായി മുൻ ചന്ദ്രനു വരം നൽകി—‘ഹേ സോമാ! നീ പുരാതനവും സ്ഥിരവുമായ ഭക്തിയോടെ എന്നെ ആരാധിച്ചിരിക്കുന്നു,’

Verse 68

तस्मात्सोमेशनामैवमस्मिंल्लिंगे भविष्यति । यावद्ब्रह्मा शतानन्दः प्रकृतौ न प्रलीयते

അതുകൊണ്ട് ഈ ലിംഗത്തിൽ ‘സോമേശ്വര’ എന്ന നാമം നിലനിൽക്കും—ശതാനന്ദ ബ്രഹ്മാവ് പ്രകൃതിയിൽ ലയിക്കാത്തതുവരെ.

Verse 69

ये केचिद्भवितारो वै रात्रिनाथा निशाकराः । ते मदाराधनं चात्र करिष्यंति पुनःपुनः

ഭാവിയിൽ രാത്രിയുടെ അധിപതികളായി, ചന്ദ്രധാരികളായ നിശാകരന്മാർ ആരായാലും, അവർയും ഇവിടെ വീണ്ടും വീണ്ടും എന്റെ ആരാധന നടത്തും.

Verse 71

तदाप्रभृति सोमानां लक्षाणां द्वितयं गतम् । सहस्रद्वितयं चैव शतं चैकं षडुत्तरम्

ആ സമയത്തുനിന്ന്, ഹേ സോമ, രണ്ട് ലക്ഷം കഴിഞ്ഞു—അതോടൊപ്പം രണ്ട് ആയിരം, ഒരു നൂറ്, പിന്നെയും ആറു.

Verse 72

सप्तमस्त्वं महावाहो वर्त्तसे सोम सांप्रतम् । एतावन्त्येव लिंगानि प्रतिष्ठां प्रापितानि मे

ഹേ മഹാബാഹോ സോമ, നീ ഇപ്പോൾ ഏഴാം ഘട്ടത്തിൽ വർത്തിക്കുന്നു; അത്രയേറെ ലിംഗങ്ങൾ ഞാൻ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

Verse 73

एष एवाधुना सोऽहं तदाराधनजं फलम् । प्रतिष्ठातास्मि भद्रं ते सोम कृत्य ममैव तत्

ഞാൻ ഇപ്പോഴും അതേ തന്നെയാണ്—ആ ആരാധനയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഫലം അനുഭവിച്ചുകൊണ്ട്. ഹേ സോമ, നിനക്ക് മംഗളം; ഈ സിദ്ധി തീർച്ചയായും എന്റെ തന്നെ കൃത്യം.

Verse 74

ईश्वर उवाच । इत्युक्त्वा भगवान्ब्रह्मा वेदविद्यासमन्वितः । सर्वदेवमयो देवैः सहितस्तीर्थसंयुतः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, വേദവിദ്യയാൽ സമന്വിതനും സർവ്വദേവമയനുമായ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാ ദേവഗണങ്ങളോടുകൂടി, തീർത്ഥങ്ങളോടു സംയുക്തനായി (പ്രകടിച്ച്/പ്രസ്ഥാനം ചെയ്ത്) നിന്നു.

Verse 75

सनत्कुमारप्रमुखै र्योगीन्द्रैरृषिभिः सह । बृहस्पतिं समाहूय पुरस्कृत्य पुरोधसम्

സനത്കുമാരപ്രമുഖ യോഗീന്ദ്ര ഋഷികളോടുകൂടെ അദ്ദേഹം ബൃഹസ്പതിയെ ആഹ്വാനിച്ചു; ആ മുഖ്യ പുരോഹിതനെ മുൻനിരയിൽ സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 76

हंसयानं समारुह्य कोटिब्रह्मर्षिभिः सह । आगतः सोमराजेन तदा ब्रह्मा जगत्पतिः

ഹംസയാനത്തിൽ ആരോഹണം ചെയ്ത്, കോടിക്കണക്കിന് ബ്രഹ്മർഷികളോടുകൂടെ, ജഗത്പതി ബ്രഹ്മാവ് അപ്പോൾ സോമരാജനോടൊപ്പം അവിടെ എത്തി।

Verse 77

प्राभासिके महातीर्थे यत्र दारुवनं स्मृतम् । ऋषितोया नदी यत्र महापातकनाशिनी

പ്രാഭാസിക മഹാതീർത്ഥത്തിൽ—ദാരുവനമെന്ന പുണ്യവനം പ്രസിദ്ധമായിടത്ത്—അവിടെ ഋഷിതോയാ നദി ഒഴുകുന്നു; മഹാപാതകനാശിനിയാണ് അവൾ।

Verse 78

अस्मिंस्तीर्थे प्रभासे तु ब्रह्मभागः स उच्यते । त्रिदैवतमिदं क्षेत्रं मया ते कथितं प्रिये

ഈ പ്രഭാസ തീർത്ഥത്തിൽ ആ പ്രദേശം ‘ബ്രഹ്മഭാഗം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് ത്രിദേവമയമായ ക്ഷേത്രം—പ്രിയേ, ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു।

Verse 79

तत्रागत्व चतुर्वक्त्रो ब्राह्मभागेऽतिनिर्मले । मुनीनाकारयामास उन्नत स्थानवासिनः

അവിടെ എത്തി ചതുര്മുഖ ബ്രഹ്മാവ് അത്യന്തം നിർമ്മലമായ ബ്രഹ്മഭാഗത്തിൽ, ഉയർന്ന സ്ഥാനങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന മുനിമാരെ വിളിപ്പിച്ചു।

Verse 80

आयांतं वेधसं दृष्ट्वा देवर्षिगुरुसंयुतम् । ते सर्वे पूजयामासुः संस्तवैर्वेदसंमितैः

ദേവർഷികളും അവരുടെ ഗുരുവും കൂടെ സമീപിച്ചുവരുന്ന വേധസ് (ബ്രഹ്മാവ്)നെ കണ്ടപ്പോൾ, അവർ എല്ലാവരും വേദസമ്മതമായ സ്തുതികളാൽ അദ്ദേഹത്തെ പൂജിച്ചു.

Verse 81

अथोवाच द्विजान्सर्वान्ब्रह्मा लोकपितामहः । चिरमाराध्य सोमेन सोमेशं पापनाशनम्

അപ്പോൾ ലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് എല്ലാ ദ്വിജന്മാരോടും പറഞ്ഞു— ‘സോമൻ ദീർഘകാലം പാപനാശകനായ സോമേശ്വരനെ ആരാധിച്ചതിനാൽ, ആ പ്രഭു പ്രസന്നനായി.’

Verse 82

तस्मिन्प्रसन्ने सोमेन लब्धं लिङ्गमनुत्तमम् । प्रतिष्ठार्थं तु देवस्य आयाता द्विजसत्तमाः

ആ പ്രഭു പ്രസന്നനായപ്പോൾ സോമൻ അനുത്തമമായ ലിംഗം ലഭിച്ചു. ദേവന്റെ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്കായി ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ അവിടെ എത്തി.

Verse 83

यथा मया सदा कार्या प्रतिष्ठा शंकरात्मिका । भवद्भिः परिकार्या सा मम भागसमाश्रयैः

‘ശങ്കരാത്മകമായ പ്രതിഷ്ഠ എനിക്ക് എപ്പോഴും ചെയ്യേണ്ടതുപോലെ, എന്റെ ഭാഗം (യജ്ഞാധികാരം) ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്ന നിങ്ങളും അതിനെ വിധിപൂർവ്വം നിർവഹിക്കണം.’

Verse 84

यतः कोपेन भवतां लिंगं प्रपतितं भुवि । प्रतिष्ठा तस्य कर्तव्या युष्माभिर्वै न संशयः

‘നിങ്ങളുടെ കോപം മൂലം ലിംഗം ഭൂമിയിൽ പതിച്ചു; അതിനാൽ അതിന്റെ പ്രതിഷ്ഠ നിങ്ങളേ ചെയ്യണം—ഇതിൽ സംശയമില്ല.’

Verse 85

ईश्वर उवाच । गृहीत्वाऽथ मुनीन्सर्वान्ब्रह्मा लोकपिता महः । आनीतः सोमराजेन तदा ब्रह्मा जगत्पतिः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അപ്പോൾ ലോകപിതാവായ മഹാബ്രഹ്മാവ് സർവ്വ മുനിമാരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, സോമരാജനാൽ അവിടെ കൊണ്ടുവരപ്പെട്ടു; ഇങ്ങനെ ജഗത്പതി ബ്രഹ്മാവ് എത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 86

प्राभासिके महातीर्थे सावित्र्या सहितः प्रभुः । कारयामास कुण्डानां मण्डपानां शतंशतम्

പ്രഭാസ മഹാതീർത്ഥത്തിൽ പ്രഭു സാവിത്രിയോടുകൂടെ, നൂറുകൾക്കു നൂറുകൾ യജ്ഞകുണ്ഡങ്ങളും മണ്ഡപങ്ങളും പണിയിച്ചു.

Verse 87

एकैके मण्डपे तत्र चक्रे सप्तदशर्त्विजः । गुरुणा प्रेरितो ब्रह्मा तत्र देवपुरोधसा

അവിടെ ഓരോ മണ്ഡപത്തിലും, ഗുരു—ദേവപുരോഹിതന്റെ പ്രേരണയാൽ—ബ്രഹ്മാവ് പതിനേഴു ഋത്വിജന്മാരെ നിയമിച്ചു.

Verse 88

पार्श्वे स्थितस्तदा ब्रह्मा विधानैर्वेद भाषितैः । दीक्षयामास सोमं तु रोहिण्या सहितं विभुम्

അപ്പോൾ സമീപത്ത് നിന്ന ബ്രഹ്മാവ്, വേദോക്ത വിധാനങ്ങൾ പ്രകാരം, രോഹിണിയോടുകൂടിയ വിഭുവായ സോമനു ദീക്ഷ നൽകി.

Verse 89

पत्नीं च रोहिणीं कृत्वा सर्वलक्षणसंयुताम् । मृगचर्मधरां देवीं क्षौमवस्त्रावगुंठिता म्

അവൻ രോഹിണിയെ ഭാര്യയായി സ്ഥാപിച്ചു—സകല ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും സമ്പന്നയായ ദേവി, മൃഗചർമ്മം ധരിച്ചവൾ, ക്ഷൗമവസ്ത്രംകൊണ്ട് ആവൃതയായവൾ.

Verse 90

पत्नीशालां समानीता ऋत्विग्भिर्वेदपारगैः । चंद्रमा दीक्षया युक्त ऋषिगंधर्वसंस्तुतः

വേദപാരഗന്മാരായ ഋത്വിക്കുകൾ ഭാര്യാശാലയിലേക്കു കൊണ്ടുവന്ന ചന്ദ്രമാ (സോമൻ) ദീക്ഷയോടെ യുക്തനായി ഋഷികളും ഗന്ധർവന്മാരും സ്തുതിച്ചു।

Verse 91

औदुंबरेण दंडेन संवृतो मृगचर्मणा । अतीव तेजसा युक्तः शुशुभे सदसि स्थितः

ഔദുംബരദണ്ഡം ധരിച്ചു മൃഗചർമ്മം പൊതിഞ്ഞ്, അത്യധിക തേജസ്സോടെ യുക്തനായി, പവിത്ര സദസ്സിൽ നിന്നു അദ്ദേഹം ദീപ്തനായി ശോഭിച്ചു।

Verse 92

ततो ब्रह्मा महादेवि सर्वलोकपितामहः । ऋत्विजां वरणं चक्रे वेदोक्तविधिना तदा

അപ്പോൾ, ഹേ മഹാദേവി, സർവ്വലോകപിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് വേദോക്തവിധിപ്രകാരം ഋത്വിക്കുകളെ നിയമിച്ചു।

Verse 93

गुरुर्होता वृतस्तत्र वसिष्ठोऽध्वर्युरेव च । तत्रोद्गाता मरीचिस्तु ब्रह्मत्वे नारदः कृतः

അവിടെ ഗുരു ഹോതാവായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു; വസിഷ്ഠൻ അധ്വര്യുവായി നിയമിതനായി; മരീചി ഉദ്ഗാതാവായി, നാരദൻ ബ്രഹ്മ-ഋത്വിക് പദത്തിൽ നിയുക്തനായി।

Verse 94

सनत्कुमारसंयुक्ताः सदस्यास्तत्र वै कृताः । वस्त्रैराभरणैर्युक्ता मुकुटैरंगुलीयकैः

അവിടെ സനത്കുമാരനോടുകൂടി സദസ്സ്യർ നിയമിതരായി; അവർ വസ്ത്രാഭരണങ്ങളാൽ, മകുടങ്ങളും മോതിരങ്ങളും ധരിച്ചു അലങ്കൃതരായിരുന്നു।

Verse 95

भूषिता भूषणौघेन तस्मिन्यज्ञे तदर्त्विजः । चतुर्षु तज्ज्ञाश्चत्वार एवं ते षोडशर्त्विजः

ആ യാഗത്തിൽ ആ ഋത്വിജർ അനവധി ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. നാലു വിഭാഗങ്ങളിൽ ഓരോന്നിലും നാലു വിദഗ്ധർ നിയുക്തരായി; ഇങ്ങനെ ആകെ പതിനാറു ഋത്വിജർ ഉണ്ടായി.

Verse 96

प्रस्तोता कश्यपस्तत्र प्रतिहर्ता तु गालवः । सुब्रह्मण्यस्तथा गर्गः सदस्यः पुलहः कृतः

അവിടെ കശ്യപൻ പ്രസ്തോതൃയായി, ഗാലവൻ പ്രതിഹർത്തൃയായി നിയുക്തനായി. അതുപോലെ ഗർഗൻ സുബ്രഹ്മണ്യനായി, പുലഹൻ സഭാസദസ്സായി നിയമിതനായി.

Verse 97

होता शुक्रः समाख्यातो नेष्टा क्रथ उदाहृतः । मैत्रावरुणो दुर्वासा ब्राह्मणाच्छंसी कौशिकः

ശുക്രൻ ഹോതൃയായി പ്രസിദ്ധനായി; ക്രഥൻ നേഷ്ടൃയായി വിളിക്കപ്പെട്ടു. ദുർവാസാ മൈത്രാവരുൺ ആയി, കൗശികൻ ബ്രാഹ്മണാച്ഛംസിയായി നിയമിതനായി.

Verse 98

अच्छावाकश्च शाकल्यो ग्रावस्थः क्रतुरेव च । प्रस्थाता प्रतिपूर्वो यः शालंकायन एव च

ശാകല്യൻ അച്ഛാവാകയായി, ക്രതു ഗ്രാവസ്ഥയായി നിയമിതനായി. പ്രതിപൂർവൻ പ്രസ്ഥാതൃയായി, ശാലങ്കായനനും തത്തുല്യമായി തന്റെ സ്ഥാനത്ത് നിയമിതനായി.

Verse 99

अग्नीध्रश्च मनुस्तत्र उन्नेता त्वंगिराः कृतः । एवमाद्यान्मण्डपेषु कृत्वा तानृत्विजः प्रभुः

അവിടെ മനു അഗ്നീധ്രയായി, അങ്ഗിരാ ഉന്നേതൃയായി നിയമിതനായി. ഇങ്ങനെ പ്രഭു മണ്ഡപങ്ങളിൽ ഇവരെയും മറ്റു ഋത്വിജരെയും സ്ഥാപിച്ച് മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.

Verse 100

अन्येषु मण्डपेष्वेव प्रत्येकमृत्विजः कृताः । मण्डपानां शतेष्वेव कृत्वा कुण्डान्यकल्पयत्

മറ്റു മണ്ഡപങ്ങളിലുമെല്ലാം ഓരോന്നിനും പ്രത്യേകം ഋത്വിജന്മാർ (പുരോഹിതർ) നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു. നൂറുകണക്കിന് മണ്ഡപങ്ങളിലായി അദ്ദേഹം യജ്ഞകുണ്ഡങ്ങൾ ക്രമമായി ഒരുക്കി സജ്ജമാക്കി.

Verse 101

एकैको मण्डपस्तत्र विंशहस्तप्रमाणतः । अस्त्रेणाशोध्य भूमिं तु पंचगव्येन प्रोक्ष्य च

അവിടെ ഓരോ മണ്ഡപവും ഇരുപത് ഹസ്തപ്രമാണത്തിൽ ആയിരിക്കണം. അസ്ത്രമന്ത്രംകൊണ്ട് ഭൂമി ശുദ്ധീകരിച്ച്, പഞ്ചഗവ്യംകൊണ്ടും പ്രോക്ഷണം (തളിക്കൽ) ചെയ്യണം.

Verse 102

चर्मणा चावगुंठ्यैव आलिख्यास्त्रेण पार्वति । उल्लिख्य प्रोक्षणं कृत्वा खातं कृत्वा विधानतः

ഹേ പാർവതി! ചർമംകൊണ്ട് സ്ഥലം മൂടി, അസ്ത്രവിധിയാൽ രേഖപ്പെടുത്തി, പിന്നെ അത് ചുരണ്ടി ശുദ്ധമാക്കണം; പ്രോക്ഷണം ചെയ്ത്, വിധിപ്രകാരം കുഴി കുഴിക്കണം.

Verse 103

अष्टौ कुंडानि संकल्प्य तथैकमण्डपे प्रिये । लेपनं मण्डपे कृत्वा वज्राकरणमेव च

പ്രിയേ! ഒരേ മണ്ഡപത്തിനുള്ളിൽ എട്ട് കുണ്ഡങ്ങൾ സംकल्पിച്ച് ക്രമീകരിക്കണം. മണ്ഡപത്തിൽ ലേപനം (പൂശൽ) നടത്തി, വജ്രാകരണവും ചെയ്യണം—അത് ദൃഢവും സംസ്കൃതവുമാക്കാൻ.

Verse 104

चतुरस्रकार्मुकं च वर्तुलं कमलाकृति । पूर्वां दिशं समा रभ्य कृत्वा तानि प्रयत्नतः

കുണ്ഡങ്ങളെ ചതുരശ്രം, കാർമുകം (ധനുസ്സാകൃതി), വൃത്തം, കമലാകൃതി—ഇത്തരത്തിലുള്ള രൂപങ്ങളിൽ നിർമ്മിക്കണം. കിഴക്കുദിശയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, അവയെ പരിശ്രമത്തോടെ ഒരുക്കണം.

Verse 105

चतुःकोणसमायुक्तं पूर्वे कुण्डं निवेश्य तु । भगाकृति तथाऽग्नेय्यां दक्षिणे धनुराकृति

കിഴക്കുദിക്കിൽ ചതുഷ്കോണം (ചതുരം) രൂപമുള്ള കുണ്ഡം സ്ഥാപിക്കണം. ആഗ്നേയത്തിൽ ഭഗാകൃതി, തെക്കിൽ ധനുരാകൃതി കുണ്ഡവും ഒരുക്കണം.

Verse 106

नैरृत्ये तु त्रिकोणं वै वर्तुलं पश्चिमेन तु । षट्कोणं चैव वायव्ये पद्माकारं तथोत्तरे

നൈഋത്യ (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിക്കിൽ ത്രികോണമുള്ള കുണ്ഡം, പടിഞ്ഞാറ് വൃത്താകാര കുണ്ഡം ഒരുക്കണം. വായവ്യ (വടക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിക്കിൽ ഷട്കോണം, വടക്കിൽ പദ്മാകാര കുണ്ഡം സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 107

ऐशान्यामष्टकोणं तु मध्ये चैकं विधा नतः । प्रत्येकं मण्डपं शुभ्रं स्तम्भैः षोडशभिर्युतम्

ഈശാന (വടക്ക്-കിഴക്ക്) ദിക്കിൽ അഷ്ടകോണ കുണ്ഡം ഒരുക്കണം; മദ്ധ്യത്തിൽ വിധിപ്രകാരം മറ്റൊന്ന് കൂടി. ഓരോ മണ്ഡപവും ശുഭ്രവും മംഗളകരവും ആയി, പതിനാറ് സ്തംഭങ്ങളാൽ യുക്തമാകണം.

Verse 108

ध्वजैः सतोरणैर्युक्तं चक्रे ब्रह्मा विधानतः । न्यग्रोधं पूर्वतो न्यस्य दक्षे चोदुंबरं तथा

ബ്രഹ്മാവ് വിധിപ്രകാരം ധ്വജങ്ങളും തോരണങ്ങളും ചേർത്ത് അതിനെ അലങ്കരിച്ചു. കിഴക്കോട്ട് ന്യഗ്രോധം (വട) സ്ഥാപിച്ചു; തെക്കോട്ട് ഉദുംബരവും സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 109

अश्वत्थं पश्चिमे चैव पलाशं चोत्तरे क्रमात् । बाहुदंडप्रमाणेन ध्वजांस्तत्र निवेश्य वै

അവൻ പടിഞ്ഞാറ് അശ്വത്ഥം (അരയാൽ) സ്ഥാപിച്ചു; ക്രമമായി വടക്കിൽ പലാശവും സ്ഥാപിച്ചു. അവിടെ ബാഹുദണ്ഡത്തിന്റെ അളവനുസരിച്ച് ധ്വജങ്ങളും നട്ടു.

Verse 110

ऐन्द्र्यादौ पीतवर्णादि पताका परिकल्पिताः । ततो ब्रह्मा ह्यग्निकुंडे चाग्निस्थापनमारभत्

ഐന്ദ്രദിക്കിൽ നിന്നാരംഭിച്ച് പീതവർണ്ണാദി പതാകകൾ ക്രമമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് അഗ്നികുണ്ഡത്തിൽ പവിത്രാഗ്നിയുടെ സ്ഥാപനം ആരംഭിച്ചു.

Verse 111

स्वस्थाने ब्राह्मणांश्चैव जाप्ये चैव न्ययोजयत् । श्रीसूक्तं पावमानं च सदा चैव च वाजिनम्

അദ്ദേഹം ബ്രാഹ്മണരെ അവരുടെ യഥാസ്ഥാനങ്ങളിൽ സ്ഥാപിച്ച് ജപകർമ്മത്തിനായി നിയോഗിച്ചു—ശ്രീസൂക്തം, പാവമാന മന്ത്രങ്ങൾ, കൂടാതെ ‘സദാ’യും ‘വാജിന’വും എന്ന സാമഗാനങ്ങൾ।

Verse 112

वृषाकपिं तथैन्द्रं च बह्वृचः पूर्वतोऽजपन् । रुद्रान्पुरुषसूक्तं च क्रोकाध्यायं च वैक्रियम्

കിഴക്കുദിക്കിൽ ഋഗ്വേദീയ ബഹ്വൃചർ വൃഷാകപി, ഐന്ദ്ര സൂക്തങ്ങൾ ജപിച്ചു. അവർ രുദ്രസൂക്തം, പുരുഷസൂക്തം, കൂടാതെ ക്രോകാധ്യായവും വൈക്രിയവും പാരായണം ചെയ്തു.

Verse 113

ब्राह्मणं पैत्र्यमैंद्रं च जपेरन्यजुषो यमे । देवव्रतं वामदेव्यं ज्येष्ठं साम रथंतरम्

തെക്കുദിക്കിൽ യജുര്‍വേദീയ പാഠകർ ബ്രാഹ്മണഭാഗങ്ങൾ, പൈത്ര്യവും ഐന്ദ്രവും ആയ മന്ത്രങ്ങൾ ജപിച്ചു. കൂടാതെ ദേവവ്രതം, വാമദേവ്യം, ജ്യേഷ്ഠ സാമം, രഥന്തരവും ഗാനം ചെയ്തു.

Verse 114

भेरुंडानि च सामानि च्छंदोगः पश्चिमेऽजपत् । अथर्वाथर्वशिरसं स्कम्भस्तंभमथर्वणम्

പടിഞ്ഞാറുദിക്കിൽ ഛാന്ദോഗൻ ‘ഭേരുണ്ഡ’ എന്ന സാമഗാനങ്ങൾ ജപിച്ചു. കൂടാതെ അതർവണപരമ്പരയിലെ അതർവശിരസ്സും സ്കംഭ-സ്തംഭ സൂക്തവും പാരായണം ചെയ്തു.

Verse 115

नीलरुद्रमथर्वाणमथर्वा चोत्तरेऽजपत् । गर्भाधानादिकं सर्वं ततोऽग्नेरकरोद्विभुः

ഉത്തരദിക്കിൽ അഥർവൻ പുരോഹിതൻ നീലരുദ്രവും മറ്റു അഥർവണമന്ത്രങ്ങളും ജപിച്ചു. തുടർന്ന് ആ വിഭു പവിത്രാഗ്നിയാൽ ഗർഭാധാനാദി എല്ലാ സംസ്കാരങ്ങളും വിധിപൂർവ്വം നിർവഹിച്ചു।

Verse 116

पूर्णाहुतिं ततो दत्त्वा स्नानकर्म तथाऽरभत् । पंचपल्लवसंयुक्तं मृत्तिकाभिः समन्वितम्

അതിനുശേഷം പൂർണാഹുതി അർപ്പിച്ച് അദ്ദേഹം സ്നാനകർമ്മം ആരംഭിച്ചു. അത് പഞ്ചപല്ലവങ്ങളോടുകൂടിയും പവിത്ര മൃത്തികകളോടും സമന്വിതമായിരുന്നു।

Verse 117

कषायैः पंचगव्यैश्च पंचामृतफलैस्तथा । तीर्थोदकैः समेतं तु मंत्रैः स्नानमथारभत्

പിന്നീട് അദ്ദേഹം കഷായങ്ങൾ, പഞ്ചഗവ്യം, ഫലങ്ങളോടുകൂടിയ പഞ്ചാമൃതം, തീർത്ഥോദകം എന്നിവയോടെ മന്ത്രോച്ചാരണമോടെ സ്നാനം ആരംഭിച്ചു।

Verse 118

नेत्राण्युत्पाद्य देवस्य कृत्वा च तिलकक्रियाम् । पृथिव्यां यानि तीर्थानि पाताले च विशेषतः

ദേവന്റെ നേത്രോന്മീലനകർമ്മം നിർവഹിച്ചു തിലകക്രിയയും പൂർത്തിയാക്കിയപ്പോൾ, ഭൂമിയിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, പ്രത്യേകിച്ച് പാതാളത്തിലെ തീർത്ഥങ്ങളും ആ അവസരത്തിൽ അവിടെ സന്നിഹിതമായി।

Verse 119

स्वर्ग लोके च यान्येव तत्र तान्याययुस्तदा । एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा देवानां पश्यतां तदा

സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലെ തീർത്ഥങ്ങളും അന്നേരം അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു. ഇതിന്റെ ഇടയിൽ ദേവന്മാർ നോക്കി നിൽക്കേ ബ്രഹ്മദേവൻ (അടുത്ത) പ്രവർത്തി ആരംഭിച്ചു।

Verse 120

भूमिं भित्त्वा विवेशाथ तत्र लिंगमपश्यत । स्पर्शाख्यं तं तु संछाद्य मधुना दर्भमूलकैः

അവൻ ഭൂമിയെ ഭേദിച്ച് അകത്തു പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ ഒരു ലിംഗം ദർശിച്ചു. ‘സ്പർശ’ എന്ന ആ ലിംഗത്തെ തേനും ദർഭമൂലങ്ങളും കൊണ്ട് മൂടി ഭക്ത്യാദരത്തോടെ പരിചരിച്ചു.

Verse 121

तत्र ब्रह्मशिलां न्यस्य तस्या ऊर्ध्वं महाप्रभम् । लिंगं प्रतिष्ठयामास कृत्वा निश्चलमा त्मवान्

അവിടെ അവൻ ബ്രഹ്മശില സ്ഥാപിച്ച്, അതിന്റെ മുകളിൽ മഹാപ്രഭമായ മഹാതേജസ്സുള്ള ലിംഗത്തെ ദൃഢമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു—മനസ്സിൽ അചഞ്ചലനും നിശ്ചയത്തിൽ അദൃഢനുമായ്.

Verse 122

स्थित्वा च परमे तत्त्वे मंत्रन्यासमथाकरोत् । एवं लिंगं प्रतिष्ठाप्य तत्र ब्रह्मा जगद्गुरुः । पूजयामास विधिना वेदोक्तैर्मंत्र विस्तरैः

പരമ തത്ത്വത്തിൽ നിലകൊണ്ട് അവൻ മന്ത്രന്യാസം നിർവഹിച്ചു. ഇങ്ങനെ ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ച് ജഗദ്ഗുരുവായ ബ്രഹ്മാവ് വേദോക്ത വിപുല മന്ത്രങ്ങളാൽ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു.

Verse 123

मन्त्रन्यासे कृते तत्र ब्रह्मणा लोककर्तॄणा । तत्र विप्रगणो हृष्टो जयशब्दादिमंगलैः । निर्धूमश्चाभवद्वह्निः सूर्यकोटिसमप्रभः

ലോകകർതാവായ ബ്രഹ്മാവ് അവിടെ മന്ത്രന്യാസം പൂർത്തിയാക്കിയപ്പോൾ, വിപ്രഗണം ‘ജയ’ മുതലായ മംഗളഘോഷങ്ങളാൽ ആനന്ദിച്ചു. അഗ്നി പുകരഹിതമായി കോടി സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തമായി.

Verse 124

देवदुन्दुभयो नेदुः प्रसन्नाश्च दिगीश्वराः । पुष्पवृष्टिः पपातोच्चैस्तस्मिन्यज्ञमहोत्सवे

ആ മഹായജ്ഞമഹോത്സവത്തിൽ ദേവദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി, ദിഗീശ്വരന്മാർ പ്രസന്നരായി, മേലിൽ നിന്ന് പുഷ്പവൃഷ്ടി പെയ്തു.

Verse 125

प्रतिष्ठाप्य ततो लिंगं श्रीसोमेशं पितामहः । दापयामास विप्रेभ्यो भूरिशो यज्ञदक्षिणाम्

അനന്തരം പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് ശ്രീ സോമേശലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ച് ബ്രാഹ്മണർക്കു ധാരാളമായ യജ്ഞദക്ഷിണ നൽകുവാൻ ഏർപ്പാടാക്കി।

Verse 126

सनत्कुमारप्रमुखैराद्यैर्ब्रह्मर्षिभिर्वृतः । दक्षिणामददात्सोमस्त्रींल्लोकान्ब्रह्मणे पुरा

സനത്കുമാരൻ മുതലായ ആദി ബ്രഹ്മർഷികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട സോമൻ ഒരിക്കൽ ബ്രഹ്മാവിന് യജ്ഞദക്ഷിണയായി മൂന്നു ലോകങ്ങളും ദാനം ചെയ്തു।

Verse 127

तेभ्यो ब्रह्मर्षिमुख्येभ्यः सदस्येभ्यस्तथैव च । ददौ हिरण्यं रत्नानि कोटिशो भूरिदक्षिणाः

ആ പ്രധാന ബ്രഹ്മർഷികൾക്കും യജ്ഞത്തിലെ അംഗങ്ങൾക്കും അവൻ സ്വർണ്ണവും രത്നങ്ങളും—കോടികളായി എണ്ണപ്പെടുന്ന—അപാര യജ്ഞദക്ഷിണയായി നൽകി।

Verse 128

सोभिषिक्तो महातेजाः सर्वैर्ब्रह्मर्षिभिस्ततः । त्रींल्लोकान्भावयामास स्वभासा भासतां वरः

പിന്നീട് എല്ലാ ബ്രഹ്മർഷികളാലും അഭിഷിക്തനായ ആ മഹാതേജസ്വി, ദീപ്തന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, തന്റെ സ്വപ്രകാശംകൊണ്ട് മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും പ്രകാശിപ്പിച്ച് പോഷിച്ചു।

Verse 129

तं सिनी च कुहूश्चैव द्युतिः पुष्टिः प्रभा वसुः । कीर्त्तिर्धृतिश्च लक्ष्मीश्च नव देव्यः सिषेविरे

സീനിയും കുഹൂവും, കൂടാതെ ദ്യുതി, പുഷ്ടി, പ്രഭാ, വസു, കീർത്തി, ധൃതി, ലക്ഷ്മി—ഈ ഒൻപത് ദേവിമാർ ഭക്തിയോടെ അവനെ സേവിച്ചു।

Verse 130

प्राप्यावभृथमव्यग्रः कृत्वा माहेश्वरं मखम् । कृतार्थः परिपूर्णश्च संबभूव निशापतिः

അവ്യഗ്രനായി അവഭൃതസ്നാനം പ്രാപിച്ച്, മാഹേശ്വര യാഗം അനുഷ്ഠിച്ച്, നിശാപതി സോമൻ കൃതാർത്ഥനും പരിപൂർണ്ണനും ആയി.

Verse 131

ततस्तस्मै ददौ राज्यं प्राज्यं ब्रह्मा पितामहः । बीजौषधीनां विप्राणामवन्नानां च वरानने

അപ്പോൾ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവ് അവനു വിപുലവും സമൃദ്ധവുമായ രാജ്യം ദാനം ചെയ്തു; വിത്തുകളും ഔഷധികളും പ്രചുരമായി, ബ്രാഹ്മണരുടെ ക്ഷേമവും അന്നഹീനരുടെ സമൃദ്ധിയും നൽകി, ഹേ വരാനനേ.

Verse 132

तस्मिन्यज्ञे समाजग्मुर्ये केचित्पृथिवीश्वराः । तेषां राज्यं धनं भोगान्ददौ स्वर्गं तथाऽक्षयम्

ആ യാഗത്തിൽ ഏതെല്ലാം ഭൂമീശ്വരന്മാർ വന്ന് കൂടിയിരുന്നുവോ, അവർക്കു അവൻ രാജ്യം, ധനം, ഭോഗങ്ങൾ, കൂടാതെ അക്ഷയ സ്വർഗവും നൽകി.

Verse 133

ब्राह्मणान्भोजयामास स्वयमेवौषधीपतिः । ददौ सर्वं तदा तेषां प्रभासक्षेत्रवासिनाम्

അപ്പോൾ ഔഷധിപതി സ്വയം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഭോജനം നൽകി, പ്രഭാസക്ഷേത്രവാസികൾക്ക് അന്നേരം എല്ലാം ദാനമായി നൽകി.

Verse 134

हिरण्यादीन्यदाच्चैव महादानानि षोडश । यो यदर्थयते तत्र सामान्यः प्राकृतो जनः । निजकर्मानुसारेण स लेभे च तदेव हि

അവൻ സ്വർണ്ണാദി ദാനങ്ങളും ഷോഡശ മഹാദാനങ്ങളും നൽകി. അവിടെ സാധാരണ മനുഷ്യൻ എന്ത് അപേക്ഷിച്ചാലും, സ്വന്തം കർമാനുസാരമായി അതുതന്നെ ലഭിച്ചു.

Verse 136

एवं समर्थिते यज्ञे सर्वे देवाः सवासवाः । स्थापयित्वा तु लिंगानि जग्मुः सर्वे यथागतम्

ഇങ്ങനെ യജ്ഞം യഥാവിധി സമാപ്തമായപ്പോൾ, ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ സർവ്വദേവന്മാരും അവിടെ ശിവലിംഗങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച്, വന്നതുപോലെ എല്ലാവരും മടങ്ങിപ്പോയി।

Verse 137

त्रिकालं पूजयामास धूपमाल्यानुलेपनैः । तं प्रणम्य च देवेशि स्तौति नित्यं निशापतिः

അവൻ ധൂപം, മാല്യം, അനുലേപനം എന്നിവകൊണ്ട് ത്രികാലവും ആ (ലിംഗത്തെ) പൂജിച്ചു. ഹേ ദേവേശി! അവനെ നമസ്കരിച്ച് നിശാപതി (ചന്ദ്രൻ) നിത്യവും സ്തുതിക്കുന്നു।