Adhyaya 106

Verse 1

देव्युवाच । एवमद्वैतभावेन यद्ब्रह्म परिकीर्तितम् । तस्य पूजा विधानं मे कथयस्व यथार्थतः

ദേവി പറഞ്ഞു— ഇങ്ങനെ ബ്രഹ്മം അദ്വൈതഭാവത്തോടെ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കെ, അതിന്റെ പൂജാവിധാനം എനിക്ക് യഥാർത്ഥമായി പറഞ്ഞു തരിക.

Verse 2

क्षेत्रे प्राभासिके देव बालरूपी पितामहः । स कथं पूज्यते लोकैः परब्रह्मस्वरूपवान्

ഹേ ദേവാ, പ്രാഭാസക്ഷേത്രത്തിൽ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് ബാലരൂപത്തിൽ വിരാജിക്കുന്നു. പരബ്രഹ്മസ്വരൂപനായ അവനെ ജനങ്ങൾ എങ്ങനെ പൂജിക്കണം?

Verse 3

के मन्त्राः किं विधानं तद्बाह्मणास्तत्र कीदृशाः । तत्र स्थितानां विप्राणां कथं क्षेत्रफलं भवेत्

ഏത് മന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കണം, എന്താണ് വിധി? അവിടെയുള്ള ബ്രാഹ്മണർ എങ്ങനെയുള്ളവർ? അവിടെ വസിക്കുന്ന വിപ്രന്മാർക്ക് ആ ക്ഷേത്രഫലം എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു?

Verse 4

कतिप्रकारास्ते विप्रास्तत्र क्षेत्रनिवासिनः । किमाचारा महादेव किंशीलाः किंपरायणाः

ഓ മഹാദേവാ! ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ വസിക്കുന്ന വിപ്രർ എത്രവിധം? അവരുടെ ആചാരം എന്ത്, സ്വഭാവം എങ്ങനെയാണ്, അവർ ഏതിനെയാണ് പരമാശ്രയമായി സ്വീകരിക്കുന്നത്?

Verse 5

एतद्विस्तरतो ब्रूहि ब्राह्मणानां महोदयम्

ഇത് വിശദമായി അരുളിച്ചെയ്യുക—ബ്രാഹ്മണരുടെ മഹോന്നതി, മഹിമ, പരമ പ്രതിഷ്ഠ.

Verse 6

ईश्वर उवाच । साधुसाधु महादेवि सम्यक्प्रश्नविशारदे । शृणुष्वैकमना भूत्वा माहात्म्यं विप्रदैवतम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—സാധു, സാധു, ഓ മഹാദേവീ! നീ യുക്തമായ ചോദ്യങ്ങളിൽ നിപുണയാണ്. ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ശ്രവിക്കൂ—ദേവസ്വരൂപമായ വിപ്രന്മാരുടെ മഹാത്മ്യം.

Verse 7

यच्छ्रुत्वा मानवो देवि मुच्यते सर्वपातकैः । ये केचित्सागरांतायां पृथिव्यां कीर्तिता द्विजाः

ഓ ദേവീ! ഇത് ശ്രവിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ സർവ്വപാതകങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകും. സമുദ്രാന്ത ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധരായ ഏതു ദ്വിജന്മാരുണ്ടോ—അവരുടെ മഹിമ ഇതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

Verse 8

तद्रूपं मम देवेशि प्रत्यक्षं धरणीतले प्रत्यक्षं ब्राह्मणा देवाः परोक्षं दिवि देवताः

ഹേ ദേവേശീ! എന്റെ അതേ രൂപം ഭൂമിയിൽ പ്രത്യക്ഷമാണ്; ബ്രാഹ്മണർ പ്രത്യക്ഷദേവന്മാർ, സ്വർഗ്ഗത്തിലെ ദേവതകൾ പരോക്ഷമായി മാത്രമേ ഗ്രഹിക്കപ്പെടൂ.

Verse 9

ब्राह्मणा मत्प्रिया नित्यं ब्राह्मणा मामकी तनुः । यस्तानर्चयते भक्त्या स मामर्चयते सदा

ബ്രാഹ്മണർ എപ്പോഴും എനിക്ക് പ്രിയരാണ്; ബ്രാഹ്മണർ തന്നെയാണ് എന്റെ ദേഹസ്വരൂപം. ആരെങ്കിലും അവരെ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ചാൽ, അവൻ എപ്പോഴും എന്നെയേ പൂജിക്കുന്നു.

Verse 11

ये ब्राह्मणाः सोऽहमसंशयं प्रिये तेष्वर्चितेष्वर्चितोऽहं भवेयम् । तेष्वेव तुष्टेष्वहमेव तुष्टो वैरं च तैर्यस्य ममापि वैरम्

ഹേ പ്രിയേ! ആ ബ്രാഹ്മണർ തന്നെയാണ് സംശയമില്ലാതെ ഞാൻ. അവർ ആദരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ഞാൻ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; അവർ തൃപ്തരാകുമ്പോൾ ഞാൻ തൃപ്തനാകുന്നു. ആരെങ്കിലും അവരോടു വൈരം പുലർത്തുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ എനോടും വൈരം പുലർത്തുന്നു.

Verse 12

यश्चन्दनैः सागरुगन्धमाल्यै रभ्यर्चयेच्छैलमयीं ममार्चाम् । असौ न मामर्चयतेर्चयन्वै विप्रार्चनादर्चित एव चाहम्

ചന്ദനവും സുഗന്ധമാലകളും കൊണ്ട് എന്റെ ശിലാമയ വിഗ്രഹത്തെ ഭംഗിയായി പൂജിച്ചാലും, അതിനാൽ അവൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്നെ പൂജിക്കുന്നില്ല; കാരണം ബ്രാഹ്മണാരാധനയിലൂടെയാണ് ഞാൻ സത്യമായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നത്.

Verse 13

यावंतः पृथिवीमध्ये चीर्णवेदव्रता द्विजाः । अचीर्णव्रतवेदा वा तेऽपि पूज्या द्विजाः प्रिये

ഹേ പ്രിയേ! ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ദ്വിജന്മാരും (ബ്രാഹ്മണർ)—വേദവ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചവരായാലും അനുഷ്ഠിക്കാത്തവരായാലും—അവരെല്ലാം പൂജനീയരാണ്.

Verse 14

न ब्राह्मणान्परीक्षेत श्राद्धे क्षेत्रनिवासिनः । सुमहान्परिवादोऽस्य ब्राह्मणानां परीक्षणे

ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിൽ ക്ഷേത്രനിവാസിയായ ബ്രാഹ്മണരെ പരീക്ഷിക്കരുത്; ബ്രാഹ്മണരെ പരീക്ഷിക്കുന്നത് മഹാദോഷവും കടുത്ത നിന്ദയും വരുത്തും।

Verse 15

काणाः खञ्जाश्च कृष्णाश्च दरिद्रा व्याधितास्तथा । सर्वे श्राद्धे नियोक्तव्या मिश्रिता वेदपारगैः

ഒറ്റക്കണ്ണുള്ളവർ, മുടന്തർ, കൃഷ്ണവർണ്ണർ, ദരിദ്രർ, രോഗബാധിതർ—ഇവരെയും ശ്രാദ്ധത്തിൽ നിർബന്ധമായി നിയോഗിക്കണം; വേദപാരംഗത ബ്രാഹ്മണരോടൊപ്പം ചേർത്ത് ഇരുത്തി।

Verse 16

ब्राह्मणा जातितः पूज्या वेदाभ्यासात्ततः परम् । ततोर्थं हव्यकव्येषु न निन्द्या ब्राह्मणाः क्वचित्

ബ്രാഹ്മണർ ജന്മത്താൽ പൂജ്യർ, വേദാഭ്യാസം മൂലം അതിലും അധികം പൂജ്യർ; അതുകൊണ്ട് ഹവ്യ-കവ്യമായ ദേവ-പിതൃ അർപ്പണങ്ങളിൽ ബ്രാഹ്മണരെ എവിടെയും നിന്ദിക്കരുത്।

Verse 17

काणान्कुण्टांश्च कुब्जाश्च दरिद्रान्व्याधितानपि । नावमन्येद्द्विजान्प्राज्ञो मम रूपं यतः स्मृतम्

ഒറ്റക്കണ്ണുള്ളവർ, അംഗവൈകല്യമുള്ളവർ, കൂനൻ, ദരിദ്രൻ അല്ലെങ്കിൽ രോഗബാധിതൻ—ഇത്തരം ദ്വിജരെ ജ്ഞാനി അവമാനിക്കരുത്; അവർ എന്റെ തന്നെ രൂപമെന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു।

Verse 18

बहवो हि न जानंति नरा ज्ञानबहिष्कृताः । यथाहं द्विजरूपेण चरामि पृथिवीमिमाम्

യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്ന് അകറ്റപ്പെട്ട പലരും, ഞാൻ ദ്വിജരൂപത്തിൽ ഈ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നുവെന്ന് അറിയുന്നില്ല।

Verse 19

मद्रूपान्घ्नन्ति ये विप्रान्विकर्म कारयंति च । अप्रेषणे प्रेषयंति दासत्वं कारयन्ति च

എന്റെ തന്നെ സ്വരൂപമായ ബ്രാഹ്മണരെ അടിക്കുന്നവർ, അവരാൽ നിഷിദ്ധകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യിപ്പിക്കുന്നവർ, ചെയ്യരുതാത്ത ജോലികൾക്ക് അയക്കുന്നവർ, ദാസ്യത്തിലാക്കുന്നവർ—അവർ ഘോരപാപഭാഗികൾ ആകുന്നു।

Verse 20

मृतांस्तान्करपत्रेण यमदूता महाबलाः । निकृंतंति यथा काष्ठं सूत्रमार्गेण शिल्पिनः

അവർ മരിച്ച ശേഷം മഹാബലമുള്ള യമദൂതന്മാർ ‘കരപത്ര’ എന്ന മൂർച്ചയുള്ള പാളികളാൽ അവരെ മുറിക്കുന്നു; ശില്പികൾ നൂൽരേഖ അനുസരിച്ച് മരം മുറിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 21

ये चैवाश्लक्ष्णया वाचा तर्जयन्ति नराधमाः । वदंति परुषं क्रोधात्पादेन निहनंति च

കഠിനവാക്കുകളാൽ ഭീഷണിപ്പെടുത്തുന്നവർ, കോപത്തിൽ ക്രൂരവചനങ്ങൾ പറയുന്നവർ, കാലാൽ പോലും അടിക്കുന്നവർ—അത്തരം നരാധമർ—

Verse 22

मृतांस्तान्यमलोका हि निहत्य धरणीतले । क्रूरपादेन चाक्रम्य क्रोधसंरक्तलोचनाः

അവർ മരിക്കുമ്പോൾ യമലോകവാസികൾ അവരെ നിലത്തടിച്ച് വീഴ്ത്തി, ക്രൂരപാദങ്ങളാൽ ചവിട്ടി, കോപത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 24

अब्रह्मण्यास्तु ते बाह्या नित्यं ब्रह्मद्विषो नराः । तेषां घोरा महाकाया वज्रतुंडा भयानकाः । उद्धरंति मुहूर्तेन चक्षुः काका यमाज्ञया

ബ്രാഹ്മണ്യത്തോട് വൈരമുള്ളവർ ബാഹ്യർ, നിത്യം ബ്രഹ്മദ്വേഷികൾ. അവരുടെ വേണ്ടി യമാജ്ഞപ്രകാരം ഭയങ്കരവും മഹാകായവും വജ്രതുണ്ടങ്ങളുമായ കാക്കകൾ ക്ഷണത്തിൽ കണ്ണുകൾ പിഴുതെടുക്കുന്നു।

Verse 25

यस्ताडयति विप्रं वै क्षते कुर्याद्धि शोणितम् । अस्थिभंगं च वा कुर्यात्प्राणैर्वापि वियोजयेत्

ബ്രാഹ്മണനെ ആരെങ്കിലും അടിച്ച് മുറിവുണ്ടാക്കി രക്തം ഒഴുക്കുകയോ, അസ്ഥിഭംഗം വരുത്തുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ പ്രാണങ്ങളിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തുകയോ ചെയ്താൽ—

Verse 26

ब्रह्मघ्नः स तु विज्ञेयो न तस्मै निष्कृतिः स्मृता । पञ्चाशत्कोटिसंख्येषु नरकेष्वनुपूर्वशः

അവനെ ബ്രഹ്മഘ്നൻ (ബ്രാഹ്മണഹന്തകൻ) എന്നു തന്നെ അറിയണം; അവനു പ്രായശ്ചിത്തം ഒന്നും സ്മൃതിയിൽ പറഞ്ഞിട്ടില്ല. അവൻ ക്രമമായി അമ്പത് കോടി നരകങ്ങളിൽ പതിക്കുന്നു.

Verse 27

स बहूनि सहस्राणि वर्षाणि पच्यते भृशम् । तस्माद्विप्रो वरारोहे नमस्कार्यो नृभिः सदा

അവൻ അനേകം ആയിരം വർഷങ്ങൾ അത്യന്തം കഠിനമായി യാതന അനുഭവിക്കുന്നു. അതിനാൽ, ഹേ വരാരോഹേ, ബ്രാഹ്മണനെ മനുഷ്യർ എപ്പോഴും നമസ്കരിക്കണം.

Verse 28

अन्नपानप्रदानैस्तु पूज्या हि सततं द्विजाः । सर्वेषां चैव दानानां विप्राः सर्वेऽधिकारिणः

അന്നവും പാനവും ദാനം ചെയ്ത് ദ്വിജന്മാരെ എപ്പോഴും പൂജിക്കണം. എല്ലാ ദാനങ്ങളിലും ബ്രാഹ്മണന്മാരാണ് യഥാർത്ഥ അർഹർ (പാത്രർ).

Verse 29

नान्यः समर्थो देवेशि गृह्णन्यात्यधमां गतिम् । तपसा पावितो देवि ब्राह्मणो धृतकिल्विषः

ഹേ ദേവേശി, മറ്റാരും സമർത്ഥരല്ല; ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നവൻ അത്യന്തം അധമ ഗതിയിലേക്കു വീഴാം. എന്നാൽ, ഹേ ദേവി, തപസ്സാൽ പാവനനായ ബ്രാഹ്മണൻ—പാപം വഹിച്ചാലും—തപോബലത്താൽ തന്നെ ധരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 30

न सीदेत्प्रतिगृह्णानः पृथिवीमनुसागराम् । नास्ति किंचिन्महादेवि दुष्कृतं ब्राह्मणस्य तु

സമുദ്രപര്യന്തമായ ഭൂമിയിലുടനീളം ദാനങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചാലും അവൻ മുങ്ങുകയില്ല. ഹേ മഹാദേവി, അത്തരം ബ്രാഹ്മണനിൽ ഒരു ദുഷ്കൃത്യവും ലിപ്തമാകുന്നില്ല.

Verse 31

यस्तु स्थितः सदाऽध्यात्मे नित्यं सद्भावभावितः । ब्राह्मणो हि महद्भूतं जन्मना सह जायते

യാരോ സദാ അധ്യാത്മത്തിൽ നിലകൊണ്ട് നിത്യവും സദ്ഭാവംകൊണ്ട് ഭാവിതനാകുന്നുവോ—അത്തരം ബ്രാഹ്മണൻ ജന്മത്തോടൊപ്പം മഹത്ത്വവും സഹജമായി ജനിക്കുന്നു.

Verse 32

लोके लोकेश्वराश्चापि सर्वे ब्राह्मणपूजकाः । ततस्तान्नावमन्येत यदीच्छेज्जीवितं चिरम्

ലോകലോകങ്ങളുടെ അധിപതികളും എല്ലാവരും ബ്രാഹ്മണപൂജകരാണ്. അതിനാൽ ദീർഘായുസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ അവരെ അവമാനിക്കരുത്.

Verse 33

ब्राह्मणाः कुपिता हन्युर्भस्मीकुर्युः स्वतेजसा । लोकानन्यान्सृजेयुश्च लोकपालांस्तथाऽपरान्

ബ്രാഹ്മണർ കോപിച്ചാൽ സ്വന്തം തേജസ്സാൽ സംഹരിക്കുകയും ഭസ്മമാക്കുകയും ചെയ്യും; കൂടാതെ മറ്റു ലോകങ്ങളും മറ്റു ലോകപാലകരും സൃഷ്ടിക്കാനും കഴിയും.

Verse 34

अपेयः सागरो यैश्च कृतः कोपान्महात्मभिः । येषां कोपाग्निरद्यापि दंडके नोपशाम्यति

ഏത് മഹാത്മാക്കൾ കോപത്താൽ സമുദ്രത്തെ അപേയമാക്കിയുവോ; അവരുടെ കോപാഗ്നി ഇന്നും ദണ്ഡകത്തിൽ ശമിച്ചിട്ടില്ല.

Verse 35

एते स्वर्गस्य नेतारो देवदेवाः सनातनाः । एभिश्चापि कृतः पंथा देवयानः स उच्यते

ഇവരാണ് സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള നേതാക്കൾ, സനാതന ‘ദേവദേവന്മാർ’. ഇവരാൽ തന്നെയാണ് ഈ പഥം സ്ഥാപിതമായത്; അതിനെ ‘ദേവയാനം’ എന്നു പറയുന്നു.

Verse 36

ते पूज्यास्ते नमस्कार्यास्तेषु सर्वं प्रतिष्ठितम् । ते वै लोकानिमान्सर्वान्पारयंति परस्परम्

അവർ പൂജ്യർ, നമസ്കാരാർഹർ; എല്ലാം അവരിൽ തന്നെ പ്രതിഷ്ഠിതമാണ്. സത്യമായി അവർ ഈ എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും പരസ്പരക്രമത്തിൽ കടത്തുന്നു.

Verse 37

गूढस्वाध्यायतपसो ब्राह्मणाः शंसितव्रताः । विद्यास्नाता व्रतस्नाता अनपाश्रित्य जीविनः

അന്തര്നിഗൂഢമായ സ്വാധ്യായ-തപസ്സുള്ള ബ്രാഹ്മണർ അവരുടെ വ്രതങ്ങളാൽ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു. വിദ്യയിൽ സ്നാതർ, വ്രതത്തിൽ സ്നാതർ ആയി, പരാശ്രയം കൂടാതെ ജീവിക്കുന്നു.

Verse 38

आशीविषा इव क्रुद्धा उपचर्या हि ब्राह्मणाः । तपसा दीप्यमानास्ते दहेयुः सागरानपि

ക്രുദ്ധരായാൽ ബ്രാഹ്മണർ വിഷസർപ്പങ്ങളെപ്പോലെ; അതിനാൽ അവരെ യഥോചിത ബഹുമാനത്തോടെ ഉപചരിക്കണം. തപസ്സാൽ ദീപ്തരായ അവർ സമുദ്രങ്ങളെയും ദഹിപ്പാൻ കഴിയും.

Verse 39

ब्राह्मणेषु च तुष्टुषु तुष्यंते सर्वदेवताः । ते गतिः सर्वभूतानामध्यात्मगतिचिन्तकाः

ബ്രാഹ്മണർ തൃപ്തരായാൽ സർവദേവതകളും തൃപ്തരാകും. അവർ സർവഭൂതങ്ങളുടെ ഗതിയും ആശ്രയവും—അധ്യാത്മഗതിയെ ചിന്തിക്കുന്നവർ.

Verse 40

आदिमध्यावसानानां ज्ञानानां छिन्नसंशयाः । परापरविशेषज्ञा नेतारः परमां गतिम् । अवध्या ब्राह्मणास्तस्मात्पापेष्वपि रताः सदा

ജ്ഞാനത്തിന്റെ ആദി‑മധ്യ‑അവസാനം സംബന്ധിച്ച സംശയം ഛേദിച്ചവരും, പരാ‑അപര തത്ത്വഭേദം അറിഞ്ഞ് പരമഗതിയിലേക്കു നയിക്കുന്നവരുമായതിനാൽ, ബ്രാഹ്മണർ പാപങ്ങളിൽ സദാ രതരായാലും വധ്യരല്ല।

Verse 41

यश्च सर्वमिदं हन्याद्ब्राह्मणं चापि तत्समम् । सोऽग्निः सोऽर्को महातेजा विषं भवति कोपितः

ആരെങ്കിലും ഈ സകലവും നശിപ്പിക്കുകയും, അതുപോലെ ബ്രാഹ്മണനെയും ഹനിക്കുകയും ചെയ്താൽ—അത് അതിനോടു തുല്യമായ മഹാപാപം—ആ മഹാതേജസ് അഗ്നിയും സൂര്യനുംപോലെ, കോപിക്കുമ്പോൾ വിഷമായി മാറുന്നു।

Verse 42

भूतानामग्रभुग्विप्रो वर्णश्रेष्ठः पिता गुरुः । न स्कन्दते न व्यथते न विनश्यति कर्हिचित्

ബ്രാഹ്മണൻ ജീവികളിൽ അഗ്രഭാഗം അനുഭവിക്കുന്നവൻ; വർണങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, പിതാവും ഗുരുവും. അവൻ ഒരിക്കലും ധർമ്മസ്ഥിതിയിൽ നിന്ന് സ്ഖലിക്കുകയില്ല, വ്യഥിക്കുകയില്ല, നശിക്കുകയുമില്ല।

Verse 43

वरिष्ठमग्निहोत्राद्धि ब्राह्मणस्य मुखे हुतम् । विप्राणां वपुराश्रित्य सर्वास्तिष्ठंति देवताः

അഗ്നിഹോത്രത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠം ബ്രാഹ്മണന്റെ വായിൽ അർപ്പിക്കുന്ന ആഹുതിരൂപ ദാനം. വിപ്രരുടെ ദേഹത്തെ ആശ്രയിച്ച് സർവ്വ ദേവതകളും അവിടെ വസിക്കുന്നു।

Verse 44

अतः पूज्यास्तु ते विप्रा अलाभे प्रतिमादयः

അതുകൊണ്ട് ആ വിപ്രർ പൂജ്യരാണ്; അവർ ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ പ്രതിമ മുതലായവയെ പൂജ്യമായി സ്വീകരിക്കണം।

Verse 45

अविद्यो वा सविद्यो वा ब्राह्मणो मम दैवतम् । प्रणीतश्चाप्रणीतश्च यथाग्निर्दैवतं महत्

അവിദ്യനായാലും വിദ്യാവാനായാലും ബ്രാഹ്മണൻ എന്റെ ദൈവമാണ്. അഗ്നി ജ്വലിച്ചാലും ജ്വലിക്കാതിരുന്നാലും, അതു മഹാദൈവതം തന്നേ.

Verse 46

स्मशानेष्वपि तेजस्वी पावको नैव दुष्यति । हव्यकव्यव्यपेतोऽपि ब्राह्मणो नैव दुष्यति

ശ്മശാനത്തിലും തേജസ്വിയായ പാവകൻ ഒരിക്കലും മലിനമാകുന്നില്ല. അതുപോലെ ഹവ്യ-കവ്യങ്ങൾ ഇല്ലാതിരുന്നാലും ബ്രാഹ്മണൻ മലിനമാകുന്നില്ല.

Verse 47

महापातकवर्ज्यं हि पूज्यो विप्रो वरानने । सर्वथा ब्राह्मणाः पूज्याः सर्वथा दैवतं महत् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन रक्षेदापद्गतं द्विजम्

ഹേ വരാനനേ! മഹാപാതകങ്ങൾ വിട്ടുനിൽക്കുന്ന വിപ്രൻ പൂജ്യനാണ്. ബ്രാഹ്മണർ എല്ലായ്പ്പോഴും പൂജ്യർ; അവർ സകലവിധത്തിലും മഹാദൈവതം. അതുകൊണ്ട് ആപത്തിൽപ്പെട്ട ദ്വിജനെ സർവ്വശ്രമത്താൽ സംരക്ഷിക്കണം.

Verse 48

एवं विप्रा महादेवि पूज्याः सर्वत्र मानवैः । किं पुनः संजितात्मानो विशेषात्क्षेत्रवासिनः

ഹേ മഹാദേവി! ഇങ്ങനെ വിപ്രർ എല്ലായിടത്തും മനുഷ്യർ പൂജിക്കേണ്ടവർ. എന്നാൽ ആത്മസംയമമുള്ളവരായി ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ വസിക്കുന്നവർ പ്രത്യേകമായി അത്യധികം പൂജ്യർ.

Verse 49

अथ क्षेत्रस्थितानां च चतुराश्रमवासिनाम् । विप्राणां वृत्तितो भेदं प्रवक्ष्याम्यानुपूर्व्यशः

ഇപ്പോൾ ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ നിലകൊള്ളുകയും ചതുരാശ്രമങ്ങളിൽ വസിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന വിപ്രരുടെ ഉപജീവനത്തെ ആശ്രയിച്ച ഭേദങ്ങൾ ക്രമമായി ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു.

Verse 50

क्षेत्रस्य संन्यासविधिं ये जानंति द्विजातयः । वृत्तिभेदं क्रमाच्चैव ते क्षेत्रफलभागिनः

ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ സന്ന്യാസവിധിയും ക്രമപ്രകാരം ജീവികാഭേദങ്ങളും അറിയുന്ന ദ്വിജന്മാർ തന്നെയാണ് ഈ പുണ്യക്ഷേത്രഫലത്തിൽ പങ്കാളികളാകുന്നത്।

Verse 51

यथा क्षेत्रे निवसता वर्तितव्यं द्विजातिना । प्राजापत्यादिभेदेन तच्छृणु त्वं वरानने

ഹേ വരാനനേ! ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദ്വിജൻ എങ്ങനെ ആചരിക്കണം എന്നത് പ്രാജാപത്യാദി വിഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച് നീ കേൾക്കുക।

Verse 52

प्राजापत्या महीपालाः कपोता ग्रंथिकास्तथा । कुटिकाश्चाथ वैतालाः पद्महंसा वरानने

ഹേ വരാനനേ! പ്രാജാപത്യർ, മഹീപാലർ, കപോതർ, ഗ്രന്ഥികർ; കൂടാതെ കുടികകൾ; പിന്നെ വൈതാലർയും പദ്മഹംസരും—ഇവയാണ് വിഭാഗങ്ങൾ।

Verse 53

धृतराष्ट्रा बकाः कंका गोपालाश्चैव भामिनि । त्रुटिका मठराश्चैव गुटिका दंडिकाः परे

ഹേ ഭാമിനി! ധൃതരാഷ്ട്രർ, ബകർ, കങ്കർ, ഗോപാലർ; കൂടാതെ ത്രുടികകളും മഠരരും; പിന്നെയും ഗുടികകളും ദണ്ഡികരും—ഇവയും വിഭാഗങ്ങളാണ്।

Verse 54

क्षेत्रस्थानामिमे भेदा वृत्तिं तेषां शृणुष्व च

ഇവയാണ് ക്ഷേത്രത്തിൽ വസിക്കുന്നവരുടെ വിഭാഗങ്ങൾ; ഇനി അവരുടെ വൃത്തി (ജീവികാരീതി)യും കേൾക്കുക।

Verse 55

अहिंसा गुरुशुश्रूषा स्वाध्यायः शौचसंयमः । सत्यमस्तेयमेतद्धि प्राजापत्यं व्रतं स्मृतम्

അഹിംസ, ഗുരുശുശ്രൂഷ, സ്വാധ്യായം, ശൗചവും സംയമവും, സത്യം, അസ്തേയം—ഇതുതന്നെ പ്രാജാപത്യവ്രതമെന്നു സ്മൃതിയിൽ പ്രസിദ്ധം।

Verse 56

क्षयपुष्ट्यर्थविद्वेषकर्मभिः शांतिकादिभिः । पालयंति महीं यस्मान्महीपालास्ततः स्मृताः

ക്ഷയനിവാരണവും പുഷ്ടിയും ഹിതവും വൈരശമനവും ലക്ഷ്യമാക്കി ശാന്തി മുതലായ കർമങ്ങളാൽ ഭൂമിയെ കാക്കുന്നവർ ‘മഹീപാലർ’ എന്നു സ്മൃതിയിൽ അറിയപ്പെടുന്നു।

Verse 57

पतिता ये कणा भूमौ संहरंति कपोतवत् । उद्धृत्याजीवनं येषां कपोतास्ते तु साधकाः

പ്രാവുപോലെ നിലത്തു വീണ ധാന്യകണങ്ങൾ ശേഖരിച്ച് അതുകൊണ്ടുതന്നെ ജീവിക്കുന്നവർ ‘കപോത’ സാധകർ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 58

गृहं कृत्वा तु सद्ग्रंथाः सहसैव त्यजंति ये । कुटिका साधकास्ते वै शिवाराधनतत्पराः

സദ്ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പാണ്ഡിത്യമുണ്ടായിട്ടും ഗൃഹം പണിതിട്ട് അതിനെ പെട്ടെന്നു ഉപേക്ഷിക്കുന്നവർ ‘കുടികാ’ സാധകർ; ശിവാരാധനയിൽ തത്പരർ।

Verse 59

तीर्थासक्ताः सपत्नीका यथालब्धोपजीविनः । महासाहसयुक्तास्ते वैतालाख्यास्तु साधकाः

തീർത്ഥങ്ങളിൽ ആസക്തരായി, ഭാര്യയോടുകൂടെ വസിച്ച്, യഥാലബ്ധംകൊണ്ട് ജീവിച്ച്, മഹാസാഹസത്തോടെ യുക്തരായവർ ‘വൈതാല’ എന്ന സാധകർ ആകുന്നു।

Verse 60

संयताः कामनासक्ता राज्यकामार्थसाधकाः । पद्मास्ते साधकाः ख्याता भिक्षाचर्यारताः सदा

സംയമികളായിട്ടും കാമനകളിൽ ആസക്തരായി, രാജ്യമോഹവും ലൗകികാർത്ഥസിദ്ധിയും തേടുന്നവർ—അവർ ‘പദ്മ’ സാധകർ എന്നു പ്രസിദ്ധർ; അവർ എപ്പോഴും ഭിക്ഷാചര്യയുടെ ശാസനയിൽ രതരാണ്.

Verse 61

ज्ञानयोगसमायुक्ता द्वैताचाररताश्च ये । हंसास्ते साधकाः ख्याताः स्वयमुत्पन्नसंविदः

ജ്ഞാനയോഗത്തിൽ സമായുക്തരായി, ദ്വൈതാചാരത്തിന്റെ ശാസനയിൽ രമിക്കുന്നവർ—അവർ ‘ഹംസ’ സാധകർ എന്നു പ്രസിദ്ധർ; അവരുടെ സ്വസംവിദ് അന്തരത്തിൽ നിന്നുതന്നെ സ്വയം ഉദിക്കുന്നു.

Verse 62

ब्रह्मचर्येण सत्त्वेन तथाऽलुब्धतयापि वा । जितं जगद्धारयन्तो धृतराष्ट्रा मतास्तु ये

ബ്രഹ്മചര്യം, സത്ത്വഗുണം, കൂടാതെ അലോഭത്വം എന്നിവയാൽ ജഗത്തെ ജയിച്ചതുപോലെ അതിനെ ധരിച്ചു നിലനിർത്തുന്നവർ—അവർ ‘ധൃതരാഷ്ട്രർ’ (ജഗദ്ധാരകർ) എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.

Verse 63

गूढाश्चरंति ये ज्ञानं व्रतं धर्ममथापि वा । स्वार्थैकागतनिष्ठास्तु बकास्ते साधका मताः

ജ്ഞാനം, വ്രതം അല്ലെങ്കിൽ ധർമ്മം മറഞ്ഞുവെച്ച് ആചരിച്ചാലും, നിഷ്ഠ മാത്രം സ്വാർത്ഥത്തിലേക്ക് ഏകാഗ്രമാക്കുന്നവർ—അവർ ‘ബക’ (കൊക്കുപോലുള്ള) സാധകർ എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.

Verse 64

जलाश्रयं समाश्रित्य स्थिता उत्कृष्टसिद्धये । बिसशृंगाटकाहारास्ते कंकाः साधकाः स्मृताः

ജലാശ്രയം ആശ്രയിച്ച്, ഉത്തമ സിദ്ധിക്കായി അവിടെ സ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ട്, താമരത്തണ്ട്‌യും ശൃംഗാടകവും ആഹാരമാക്കുന്നവർ—അവർ ‘കങ്ക’ സാധകർ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 65

गोभिः सार्द्धं व्रजंत्यत्र गोष्ठे च निवसंति ये । पंचगव्यरसा ये वै गोपालास्ते तु साधकाः

ഇവിടെ പശുക്കളോടൊപ്പം സഞ്ചരിച്ച് ഗോഷ്ടത്തിൽ വസിക്കുകയും പഞ്ചഗവ്യരസങ്ങളാൽ മാത്രം ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ—അവർ ‘ഗോപാല’ സാധകർ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 66

कृच्छ्रचांद्रायणैश्चैव क्षपयंति स्वकं वपुः । त्रुटिमात्राशनास्ते तु त्रुटिकाः साधका मताः

കൃച്ഛ്രം, ചാന്ദ്രായണം മുതലായ കഠിനവ്രതതപസ്സുകളാൽ അവർ സ്വന്തം ശരീരം ക്ഷയിപ്പിക്കുന്നു. ത്രുടി-മാത്രം ആഹരിക്കുന്നവർ ‘ത്രുടികാ’ സാധകർ എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു।

Verse 67

कृत्वा कुशमयीं पत्नीं मठे ये गृहमेधिनः । भैक्षवृत्तिरताः शुद्धा मठरास्ते तु साधकाः

മഠത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഗൃഹസ്ഥർ കുശപ്പുല്ലുകൊണ്ട് ‘പത്നി’യെ നിർമ്മിച്ച്, ഭിക്ഷാവൃത്തിയിൽ ജീവിച്ച് ശുദ്ധരായി നിലകൊള്ളുന്നവർ—അവർ ‘മഠരാ’ സാധകർ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു।

Verse 68

ग्रासमात्रसमानाभिर्गुटिकाभिरथाष्टभिः । कन्दमूलफलोत्थाभिर्गुटिकास्ते द्विजातयः

കന്ദം, മൂലം, ഫലം എന്നിവയിൽ നിന്നുണ്ടാക്കിയ, ഒരു ഗ്രാസിന് തുല്യമായ എട്ട് ഗുളികകൾ മാത്രം ആഹരിച്ച് ജീവിക്കുന്ന ദ്വിജർ—അവർ ‘ഗുടികാ’ സാധകർ എന്നു പ്രസിദ്ധർ।

Verse 69

स्वदेहदण्डनैर्युक्ता रात्रौ वीरासने स्थिताः । दंडिनस्ते समाख्याताः सर्वमेतत्तवोदितम्

സ്വദേഹത്തെ ദണ്ഡന-നിയമത്തോടെ നിയന്ത്രിച്ച് രാത്രിയിൽ വീരാസനത്തിൽ സ്ഥിരമായി ഇരിക്കുന്നവർ ‘ദണ്ഡികൾ’ എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു—ഇതെല്ലാം നിങ്ങൾ പ്രസ്താവിച്ചതാണ്।

Verse 70

सामान्योऽपि विशेषश्च वृत्तिनो गृहिणोऽपि वा । तेषां भेदो मया ख्याताः सम्यक्क्षेत्रनिवासिनाम्

സാധാരണരായാലും വിശിഷ്ടരായാലും, ജീവികയായി ഭിക്ഷുക്കളായാലും ഗൃഹസ്ഥരായാലും—സമ്യകമായി പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ വസിക്കുന്നവരുടെ ഭേദങ്ങൾ ഞാൻ യഥാവിധി പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 71

एवमादिधर्मयुक्ताः प्रभासक्षेत्रवासिनः । तैः पूज्यो भगवान्देवो बालरूपी पितामहः

ഇങ്ങനെ ആദിധർമ്മയുക്തരായ പ്രഭാസക്ഷേത്രവാസികൾ ബാലരൂപത്തിലുള്ള പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാ എന്ന ഭഗവാൻ ദേവനെ പൂജിക്കുന്നു।

Verse 72

महापातकिनो ये तु ये तु विप्रैर्बहिष्कृताः । न च ते संस्पृशेयुर्वै ब्रह्माणं बालरूपिणम्

എന്നാൽ മഹാപാതകികളും വിപ്രന്മാർ ബഹിഷ്കരിച്ചവരും—ബാലരൂപത്തിലുള്ള ബ്രഹ്മാവിനെ സ്പർശിക്കുകയുമരുത്।

Verse 73

ब्रह्मचारी सदा दांतो जितक्रोधो जितेंद्रियः । एवं ते ब्राह्मणाः ख्याताः क्षेत्रमध्यनिवासिनः

അവർ സദാ ബ്രഹ്മചാരികൾ, നിത്യ ദാന്തർ, ക്രോധജിതർ, ഇന്ദ്രിയജിതർ—ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ വസിക്കുന്ന ആ ബ്രാഹ്മണർ ഇങ്ങനെ പ്രസിദ്ധരാണ്।

Verse 74

तैः पूज्यो भगवान्देवो बालरूपी पितामहः । ये वेदाध्ययने युक्तास्तैः प्रपूज्यः पितामहः

അവരാൽ ബാലരൂപത്തിലുള്ള പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാ എന്ന ഭഗവാൻ ദേവൻ പൂജ്യനാകുന്നു; വേദാധ്യയനത്തിൽ നിരതരായവർ പിതാമഹനെ പ്രത്യേക ആദരത്തോടെ പൂജിക്കണം।

Verse 106

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये मध्ययात्रायां ब्राह्मणप्रशंसा वर्णनंनाम षडुत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയിൽ, സപ്തമ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ പ്രഥമ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ, മധ്യയാത്രാ പ്രസംഗത്തിൽ ‘ബ്രാഹ്മണപ്രശംസാവർണ്ണനം’ എന്ന നൂറ്റാറാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।