Adhyaya 274

Verse 1

। सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति दुर्वासःस्थापितं पुरा । तल्लिंगं देवदेवस्य त्रिनेत्रस्य महात्मनः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അവിടെ മറ്റൊരു പുണ്യവസ്തുവും ഉണ്ട്; അത് പുരാതനകാലത്ത് ദുർവാസസ് സ്ഥാപിച്ചതാണ്—ദേവദേവനായ മഹാത്മാവും ത്രിനേത്രനുമായ പ്രഭുവിന്റെ ലിംഗം തന്നേ.

Verse 2

चैत्रमासि नरो यस्तु तमाराधयते द्विजाः । नृत्यगीतप्रवाद्यैश्च त्रिकालं विहितक्षणः । स नूनं तत्प्रसादेन गन्धर्वाधिपतिर्भवेत् १

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ചൈത്രമാസത്തിൽ നൃത്തം, ഗാനം, വാദ്യങ്ങൾ എന്നിവയോടെ വിധിപൂർവ്വം ത്രികാലവും അവനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ, നിശ്ചയമായി അവന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഗന്ധർവാധിപതിയാകും.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । दुर्वासा नामकश्चायं केनायं स्थापितो हरः । कस्मिन्काले महाभाग सर्वं नो विस्तराद्वद

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—‘ദുർവാസാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഈ ഹരലിംഗം ആരാണ് സ്ഥാപിച്ചത്? ഏതു കാലത്താണ് ഇത് നടന്നത്, മഹാഭാഗനേ? എല്ലാം വിശദമായി പറയുക।

Verse 4

सूत उवाच । आसीत्पुरा निंबशुचो वैदिशे च पुरोत्तमे

സൂതൻ പറഞ്ഞു—പണ്ടുകാലത്ത് വൈദിശാ എന്ന ഉത്തമ നഗരത്തിൽ നിംബശുചൻ എന്ന ഒരാൾ ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 5

स च पूजयते लिंगं किंचिन्मठपतिः स्थितः । स यत्किंचिदवाप्नोति वस्त्राद्यं च तथा परम्

അവൻ ഒരു മഠാധിപതിയായി അവിടെ പാർത്തു ലിംഗത്തെ പൂജിച്ചു. അവന് ലഭിച്ചതെല്ലാം—വസ്ത്രാദികളും മറ്റും—

Verse 6

माहेश्वरस्य लोकस्य विक्रीणीते ततस्ततः । ततो गृह्णाति नित्यं स हेम मूल्येन तस्य च

—അവൻ മഹേശ്വരലോകപ്രാപ്തിയെ വീണ്ടും വീണ്ടും ‘വിൽക്കുന്നതുപോലെ’ ചെയ്തു, അതിന്റെ വിലയായി നിത്യവും സ്വർണം വാങ്ങി।

Verse 7

न करोति व्ययं तस्य केवलं संचये रतः । ततः कालेन महता मंजूषाऽस्य निरर्गला । जाता हेममयी विप्राः कार्पण्यनिरतस्य च

അവൻ ഒരു ചെലവും ചെയ്തില്ല; സംഭരണത്തിലേയ്ക്ക് മാത്രം ആസക്തനായിരുന്നു. ഏറെ കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, ഹേ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, പൂട്ടില്ലാത്ത അവന്റെ പെട്ടിയും സ്വർണ്ണംകൊണ്ട് നിറഞ്ഞു; കാരണം അവൻ കൃപണതയിൽ ലീനനായിരുന്നു।

Verse 8

अथ संस्थाप्य भूमध्ये मंजूषां तां प्रपूरिताम् । करोति व्यवहारं स कक्षां तां नैव मुंचति

അപ്പോൾ പൂർണ്ണമായി നിറഞ്ഞ ആ മഞ്ജൂഷ നിലത്തിന്റെ നടുവിൽ സ്ഥാപിച്ച് അവൻ തന്റെ ഇടപാടുകൾ നടത്തി; ആ മുറി അവൻ ഒരിക്കലും വിട്ടുപോയില്ല।

Verse 9

कदाचिद्देवपूजायां सोऽपि ब्राह्मणसत्तमाः । विश्वासं नैव निर्याति कस्यचिच्च कथंचन

ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ! ചിലപ്പോൾ ദേവപൂജയ്ക്കിടയിലും അവൻ ആരെയും ഏതുവിധത്തിലും വിശ്വസിച്ചില്ല।

Verse 10

कस्यचित्त्वथ कालस्य परवित्तापहारकः । अलक्षद्ब्राह्मणस्तच्च दुःशीलाख्यो व्यचिंतयत्

പിന്നീട് ഒരു സമയത്ത് മറ്റുള്ളവരുടെ ധനം അപഹരിക്കുന്ന ‘ദുഃശീല’ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ ഇത് കണ്ടറിഞ്ഞ് കുതന്ത്രം ആലോചിച്ചു തുടങ്ങി।

Verse 11

ततः शिष्यो भविष्यामि विश्वासार्थं दुरात्मनः । सुदीनैः कृपणैर्वाक्यैश्चाटुकारैः पृथग्विधैः

‘അപ്പോൾ ആ ദുഷ്ടാത്മാവിന്റെ വിശ്വാസം നേടാൻ ഞാൻ അവന്റെ ശിഷ്യനാകും—ദീനമായ, കൃപണമായ വാക്കുകളാലും പലവിധ ചാട്ടുകാര്യങ്ങളാലും.’

Verse 12

आलस्यं च दिवानक्तं साधयिष्याम्यसंशयम् । अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते दृष्ट्वा तं मठमध्यगम्

‘കൂടാതെ പകലും രാത്രിയും സംശയമില്ലാതെ അലസതയും ഞാൻ അഭ്യസിക്കും।’ പിന്നെ മറ്റൊരു ദിവസം, അവനെ മഠത്തിന്റെ നടുവിൽ കണ്ടപ്പോൾ—

Verse 13

ततः समीपमगमद्दंडाकारं प्रणम्य च । अब्रवीत्प्रांजलिर्भूत्वा विनयावनतः स्थितः

അനന്തരം അവൻ സമീപത്തു ചെന്നു ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്തു; കൈകൂപ്പി, വിനയത്തോടെ കുനിഞ്ഞുനിന്ന് സംസാരിച്ചു।

Verse 14

भगवंस्ते प्रभावोऽद्य तपसा वै मया श्रुतः

ഹേ ഭഗവൻ! ഇന്ന് നിങ്ങളുടെ തപസ്സിന്റെ വൃത്താന്തം കേട്ട്, നിങ്ങളുടെ പ്രഭാവത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മഹിമ അറിഞ്ഞു।

Verse 15

यदन्यस्तापसो नास्ति ईदृशोऽत्र धरातले । तेनाहं दूरतः प्राप्तो वैराग्येण समन्वितः

ഈ ഭൂമിയിൽ നിങ്ങളെപ്പോലെ മറ്റൊരു തപസ്വി ഇല്ല; അതുകൊണ്ട് വൈരാഗ്യത്തോടെ സമന്വിതനായി ഞാൻ ദൂരത്തുനിന്ന് വന്നിരിക്കുന്നു।

Verse 16

संसारासारतां ज्ञात्वा जन्ममृत्युजरात्मिकाम् । अर्थात्स्वप्नप्रतीकाशं यौवनं च नृणा मिह

ജനനം-മരണം-ജര എന്നിവകൊണ്ടുള്ള ഈ സംസാരം അസാരമാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ഇവിടെ മനുഷ്യരുടെ യൗവനവും സ്വപ്നസദൃശമായി ക്ഷണികമാണെന്ന് ബോധിച്ച്…

Verse 17

यद्वत्पर्वतसंजाता नदी च क्षणभंगुरा । पुत्राः कलत्राणि च वा ये चान्ये बांधवादयः

പർവതത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന നദി ക്ഷണഭംഗുരമായതുപോലെ, പുത്രന്മാർ, ഭാര്യകൾ, മറ്റ് ബന്ധുക്കളും എല്ലാം നശ്വരമാണ്।

Verse 18

ते सर्वे च परिज्ञेया यथा पाप समागमाः । तत्संसारसमुद्रस्य तारणार्थं ब्रवीहि मे

അവയെല്ലാം പാപസംഗമംപോലെ വെറും സാംസാരികബന്ധങ്ങളെന്നായി അറിയേണ്ടതാണ്. അതിനാൽ ഈ സംസാരസമുദ്രം കടക്കാനുള്ള മാർഗം എനിക്കു പറയുക.

Verse 19

उपायं कंचिदद्यैव उपदेशे व्यवस्थितम् । तरामि येन संसारं प्रसादात्तव सुव्रत

ഇന്നുതന്നെ ഉപദേശമായി ഉറപ്പുള്ള ഏതെങ്കിലും ഒരു മാർഗം എനിക്കു ഉപദേശിക്കൂ; നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ, ഹേ സുവ്രത, ഞാൻ സംസാരം കടക്കും.

Verse 20

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रोमांचित तनूरुहः । ज्ञात्वा माहेश्वरः कोऽयं चिंतावान्समुपस्थितः

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ തപസ്വിയുടെ ദേഹത്തിൽ രോമാഞ്ചം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. ‘ഇവൻ ആരാണ്, മഹേശ്വരഭക്തൻ?’ എന്നു ചിന്തിച്ച്, ചിന്താമഗ്നനായി അടുത്തേക്ക് വന്നു.

Verse 21

यथा ब्रवीषि धन्योऽसि यस्य ते मतिरीदृशी । तारुण्ये वर्तमानस्य सुकुमारस्य चैव हि

നീ പറയുന്നതുപോലെ നീ ധന്യൻ; യൗവനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന സുകുമാരനായിട്ടും നിന്റെ ബുദ്ധി ഇങ്ങനെ ഉന്നതമാണ്.

Verse 22

तारुण्ये वर्तमानो यः शांतः सोऽत्र निगद्यते । धातुषु क्षीयमाणेषु शमः कस्य न जायते

യൗവനത്തിൽ തന്നെയും ശാന്തനായവനെയാണ് ഇവിടെ വിശേഷമായി പറയുന്നത്; കാരണം ധാതുക്കൾ ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ ശമം ആരിൽ ജനിക്കാതിരിക്കും?

Verse 23

यद्येवं सुविरक्तिः स्यात्संसारोपरि संस्थिता । समाराधय देवेशं शंकरं शशिशेखरम्

ഇങ്ങനെ ദൃഢമായ വൈരാഗ്യം ഉദിച്ച് ലോകബന്ധങ്ങളുടെ മീതെ നിലകൊള്ളുന്നുവെങ്കിൽ, ദേവേശനായ ചന്ദ്രശേഖരൻ ശങ്കരനെ പൂർണ്ണഭക്തിയോടെ ആരാധിക്ക.

Verse 24

नान्यथा घोरजाप्येन तीर्यते भवसागरः । मया सम्यक्परिज्ञातमेतच्छास्त्रसमागमात्

തീവ്രജപം കൂടാതെ മറ്റൊരു മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ ഭവസാഗരം കടക്കാനാവില്ല; ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ ഏകസാക്ഷ്യത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ ഇത് ശരിയായി ഗ്രഹിച്ചു.

Verse 25

शूद्रो वा यदि वा विप्रो म्लेछो वा पापकृन्नरः । शिवदीक्षासमोपेतः पुष्पमेकं तु यो न्यसैत्

അവൻ ശൂദ്രനായാലും ബ്രാഹ്മണനായാലും, മ്ലേച്ഛനായാലും പാപകർമ്മിയായ മനുഷ്യനായാലും—ശിവദീക്ഷയോടെ പൂജയിൽ ഒരു പുഷ്പമെങ്കിലും അർപ്പിച്ചാൽ,

Verse 27

यो ददाति प्रभक्त्या च शिवदीक्षान्विताय च । वस्त्रोपानहकौपीनं स यज्ञैः किं करिष्यति

ആഴമുള്ള ഭക്തിയോടെ ശിവദീക്ഷയുള്ളവന് വസ്ത്രം, പാദരക്ഷ, കൗപീനം എന്നിവ ദാനം ചെയ്യുന്നവന് യജ്ഞങ്ങളിലൂടെ പുണ്യം നേടേണ്ടത് എന്തിന്?

Verse 28

तच्छ्रुत्वा चरणौ तस्य दुःशीलोऽसौ तदाऽददे । विन्यस्य स्वशिर स्ताभ्यां ततोवाक्यमुवाच ह

അത് കേട്ട ദുഃശീലൻ അപ്പോൾ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ചു; തന്റെ തല അവയിൽ വെച്ച് പിന്നെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 29

शिवदीक्षाप्रमाणेन प्रसादं कुरु मे प्रभो । शुश्रूषां येन ते नित्यं प्रकरोमि समाहितः

ഹേ പ്രഭോ! ശിവദീക്ഷയുടെ വിധിപ്രമാണപ്രകാരം എനിക്കു പ്രസാദം അരുളേണമേ; അതിനാൽ ഞാൻ സമാഹിതചിത്തനായി നിത്യം നിന്റെ ശുശ്രൂഷ ചെയ്യുമാറാകട്ടെ.

Verse 30

ततोऽसौ तापसो विप्राश्चिंतयामास चेतमि । दक्षोऽयं दृश्यते कोऽपि पुमांश्चैव समागतः

അപ്പോൾ ആ തപസ്വിയായ ബ്രാഹ്മണൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു—“ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്ന ഈ പുരുഷൻ കഴിവുള്ളവനും യോഗ്യനുമെന്നു തോന്നുന്നു.”

Verse 31

ममास्ति नापरः शिष्यस्तस्मादेनं करोम्यहम् । ततोऽब्रवीत्करे गृह्य यद्येवं वत्स मे समम् । समयं कुरु येन त्वां दीक्षयाम्यद्य चैव हि

“എനിക്ക് മറ്റൊരു ശിഷ്യനില്ല; അതിനാൽ ഇവനെയേ ഞാൻ ശിഷ്യനാക്കും.” പിന്നെ അവന്റെ കൈ പിടിച്ച് പറഞ്ഞു—“അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, വത്സാ! നിയമാനുഷ്ഠാനത്തിന് സമ്മതം കൊടുക്കുക; അപ്പോൾ ഞാൻ ഇന്നുതന്നെ നിന്നെ ദീക്ഷിപ്പിക്കും.”

Verse 32

त्वया कुटीरकं कार्यं मठस्यास्य विदूरतः । प्रवेशो नैव कार्यस्तु ममात्रास्तं गते रवौ

ഈ മഠത്തിൽ നിന്ന് അകലെയായി നീ ഒരു ചെറിയ കുടിൽ പണിയണം. ഞാൻ ഇവിടെ ഉള്ളിടത്തോളം—സൂര്യൻ അസ്തമിക്കുന്നതുവരെ—അകത്ത് പ്രവേശിക്കരുത്.

Verse 33

दुःशील उवाच । तवादेशः प्रमाणं मे केवलं तापसोत्तम । किं मठेन करिष्यामि विशेषाद्रा त्रिसंगमे

ദുഃശീലൻ പറഞ്ഞു—“തപസ്വികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞ തന്നെയാണ് എനിക്ക് പ്രമാണം. പ്രത്യേകിച്ച് ഈ ത്രിസംഗമത്തിന്റെ പുണ്യസ്ഥാനത്ത് എനിക്ക് മഠം എന്തിന്?”

Verse 34

यः शिष्यो गुरुवाक्यं तु न करोति यथोदितम् । तस्य व्रतं च तद्व्यर्थं नरकं च ततः परम्

ഗുരുവിന്റെ വാക്ക് യഥാവിധി അനുഷ്ഠിക്കാത്ത ശിഷ്യന്റെ വ്രതം നിഷ്ഫലമാകും; തുടർന്ന് അവൻ നരകത്തിൽ പതിക്കും.

Verse 35

तच्छ्रुत्वा तुष्टिमापन्नः शिवदीक्षां ततो ददौ । तस्मै विनययुक्ताय तदा निंबशुचो मुनिः

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് നിംബശുച മുനി സന്തുഷ്ടനായി; തുടർന്ന് വിനയവും ശാസനയും ഉള്ള ആ മനുഷ്യനു ശിവദീക്ഷ നൽകി.

Verse 36

ततःप्रभृति सोऽतीव तस्य शुश्रूषणे रतः । रंजयामास तच्चित्तं परिचर्यापरायणः

അന്നുമുതൽ അവൻ അത്യന്തം ഭക്തിയോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശുശ്രൂഷയിൽ ലീനനായി; പരിചര്യയിൽ പരായണനായി ഗുരുവിന്റെ മനസ്സ് ആനന്ദിപ്പിച്ചു.

Verse 37

मनसा चिन्तयानस्तु तन्मात्रार्थं दिनेदिने । न च्छिद्रं वीक्षते किंचिद्वीक्षमाणोऽपि यत्नतः

അവൻ ദിനംപ്രതി മനസ്സിൽ ആ ഒരേയൊരു ലക്ഷ്യത്തെ മാത്രം ചിന്തിച്ചു; പരിശ്രമിച്ച് നോക്കിയിട്ടും ഒരു വിടവോ ദോഷമോ ഒന്നും കണ്ടില്ല.

Verse 38

शैवोऽपि च स कक्ष्यां तां तां मात्रां हेमसंभवाम् । कथंचिन्मोक्षते भूमौ भोज्ये देवार्चनेऽपि न

ശൈവചിഹ്നങ്ങൾ ധരിച്ചിരുന്നിട്ടും, തന്റെ അരികിൽ സൂക്ഷിച്ചിരുന്ന ആ സ്വർണമയമായ പൗച്ച്/മാത്ര അവൻ ഒരിക്കലും നിലത്തു വെച്ചില്ല—ഭക്ഷണസമയത്തും ദേവാരാധനയിലും പോലും.

Verse 39

ततोऽसौ चिन्तयामास दुःशीलो निजचेतसि । मठे तावत्प्रवेशोऽस्ति नैव रात्रौ कथंचन

അപ്പോൾ ആ ദുഷ്ശീലൻ തന്റെ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു— “മഠത്തിലേക്ക് കുറച്ചോളം പ്രവേശനം സാധ്യമാണ്; എന്നാൽ രാത്രിയിൽ എങ്ങനെയും പ്രവേശനം സാധ്യമല്ല.”

Verse 40

सूर्यास्तमानवेलायां यत्प्रयच्छति तत्क्षणात् । परिघं सुदृढं पापस्तत्करोमि च किं पुनः

“സൂര്യാസ്തമയത്തിൽ അവൻ (വാതിൽ) അടച്ച ഉടനെ, ആ പാപി അത്യന്തം ദൃഢമായ തടികമ്പ്/പരിഘം വെക്കുന്നു— പിന്നെ ഞാൻ എന്ത് കൂടി ചെയ്യാം?”

Verse 41

मठोऽयं सुशिलाबद्धो नैव खातं प्रजायते । तुंगत्वान्न प्रवेशः स्यादुपायैर्विविधैः परैः

“ഈ മഠം നന്നായി പാകപ്പെടുത്തിയ കല്ലുകളാൽ ദൃഢമായി പണിതതാണ്; ഇതിൽ പൊളിച്ചുകയറാൻ വഴിയില്ല. ഉയരം കാരണം, പലവിധ ഉപായങ്ങളാലും പ്രവേശനം സാധ്യമല്ല.”

Verse 42

तत्किं विषं प्रयच्छामि शस्त्रैर्व्यापादयामि किम् । दिवापि पशुमारेण पंचत्वं वा नयामि किम्

“അപ്പോൾ ഞാൻ വിഷം കൊടുക്കണോ? അല്ലെങ്കിൽ ആയുധങ്ങളാൽ വധിക്കണോ? അല്ലെങ്കിൽ പകലിലും ‘പശുമാരക’ പോലെയുള്ള ക്രൂര മാർഗ്ഗത്തിൽ അവനെ മരണത്തിലേക്ക് നയിക്കണോ?”

Verse 43

एवं चिन्तयतस्तस्य प्रावृट्काल उपस्थितः । श्रावणस्यासिते पक्षे कर्कटस्थे दिवाकरे

ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അവനടുത്തേക്ക് വർഷാകാലം എത്തി— ശ്രാവണ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ, സൂര്യൻ കർക്കടക രാശിയിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ।

Verse 44

प्राप्तो महेश्वरस्तस्य कोऽपि तत्र धनी द्रुतम् । तेनोक्तं प्रणिपत्योच्चैः करिष्यामि पवित्रकम्

അപ്പോൾ ഒരു ധനവാൻ വേഗത്തിൽ അവിടെ മഹേശ്വരൻ (ശിവൻ) അടുക്കൽ എത്തി. സാഷ്ടാംഗ നമസ്കാരം ചെയ്ത് ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞു— “ഞാൻ പവിത്രക വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കും.”

Verse 45

चतुर्द्दश्यामहं स्वामिन्यद्यादेशो भवेत्तव । यद्यागच्छसि मे ग्रामं प्रसादेन सम न्वितः

“ഹേ സ്വാമിനീ, ഇന്ന് ചതുര്ദശി ദിനത്തിൽ നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞ എനിക്കു ലഭിക്കട്ടെ. നിങ്ങൾ പ്രസന്നയായി കൃപാസഹിതം എന്റെ ഗ്രാമത്തിലേക്ക് വരുമെങ്കിൽ…”

Verse 46

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा तुष्टिमापन्नस्ततो निंबशुचो मुनिः । तथेति चैवमुक्त्वा तं प्रेषयामास तत्क्षणात्

സൂതൻ പറഞ്ഞു— അത് കേട്ട് നിംബശുച മുനി സന്തുഷ്ടനായി. “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു അവനെ അതേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അയച്ചു.

Verse 47

आगमिष्याम्यहं काले स्वशिष्येण समन्वितः । करिष्यामि परं श्रेयस्तव वत्स न संशयः

“സമയമായാൽ ഞാൻ എന്റെ ശിഷ്യനോടുകൂടെ വരും. വത്സാ, നിനക്കു പരമ ശ്രേയസ് വരുത്തും— സംശയമില്ല.”

Verse 48

अथ काले तु संप्राप्ते चिन्तयित्वा प्रभातिकम् । प्रभातसमये प्राप्ते स शैवः प्रस्थितस्तदा । दुःशीलेन समायुक्तः संप्रहृष्टतनूरुहः

പിന്നീട് നിശ്ചിത സമയം വന്നപ്പോൾ, പ്രഭാതകർമ്മങ്ങളെ ചിന്തിച്ച്, പുലർച്ചെ തന്നെ ആ ശൈവൻ പുറപ്പെട്ടു. ദുഃശീലനോടുകൂടെ ആയിരുന്നു; ആനന്ദത്തിൽ അവന്റെ ദേഹത്ത് രോമാഞ്ചം പടർന്നു.

Verse 49

ततो वै गच्छमानस्य तस्य मार्गे व्यवस्थिता । पुण्या नदी सुविख्याता मुरला सागरंगमा

അവൻ വഴിയിലൂടെ മുന്നേറുമ്പോൾ, അവന്റെ പാതയിൽ പുണ്യപ്രദവും സുപ്രസിദ്ധവുമായ മുരലാ നദി നിലകൊണ്ടിരുന്നു; അത് സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്നു.

Verse 50

स तां दृष्ट्वाऽब्रवीद्वाक्यं वत्स शिष्य करोम्यहम् । भवता सह देवार्चां मुरलायां स्थिरो भव

ആ നദിയെ കണ്ടിട്ട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു—“വത്സാ, ഞാൻ നിന്നെ എന്റെ ശിഷ്യനാക്കുന്നു. നീ എന്നോടൊപ്പം മുരലായിൽ സ്ഥിരമായി നിന്നുകൊണ്ട് ദേവാരാധന ചെയ്യുക.”

Verse 51

बाढमित्येव स प्रोक्त्वा संस्थितोऽस्यास्तटे शुभे । सोऽपि निंबशुचस्तस्य रंजितः सर्वदा गुणैः

“ബാഢം” എന്നു പറഞ്ഞ് അവൻ അവളുടെ മംഗളകരമായ തീരത്ത് താമസിച്ചു. നിംബശുചനും അവന്റെ ഗുണങ്ങളാൽ എപ്പോഴും ആനന്ദിച്ചു.

Verse 52

सुशिष्यं तं परिज्ञाय विश्वासं परमं गतः । स्थगितां तां समादाय हेममात्रासमुद्भवाम्

അവനെ സുശിഷ്യനെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അദ്ദേഹം പരമ വിശ്വാസത്തിലേക്ക് എത്തി. പിന്നെ സ്വർണമാത്രയോളം ഉദ്ഭവിച്ച ആ മറഞ്ഞിരുന്ന വസ്തു എടുത്തു.

Verse 53

जागेश्वरसमोपेतां स कन्थां व्याक्षिपत्क्षितौ । पुरीषोत्सर्गकार्येण ततस्तोकांतरं गतः

ജാഗേശ്വരനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ആ കന്ത അദ്ദേഹം നിലത്തേക്ക് എറിഞ്ഞു. തുടർന്ന് മലവിസർജനത്തിന്റെ بہാനയിൽ അല്പദൂരം മാറി പോയി.

Verse 54

यावच्चादर्शनं प्राप्तो वेतसैः परिवारितः । तावन्मात्रां समादाय दुःशीलः प्रस्थितो द्रुतम् । उत्तरां दिशमाश्रित्य प्रहृष्टेनांतरात्मना

വേതസച്ചെടികളാൽ മറഞ്ഞ് അവൻ കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായ ഉടൻ, ദുഃശീലൻ അത്ര മാത്രം ‘മാത്ര’ പിടിച്ചെടുത്തു ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ പാഞ്ഞുപോയി. ഉത്തരദിശയെ ആശ്രയിച്ച്, അന്തരാത്മയിൽ ആനന്ദത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 55

अथासौ चागतो यावद्दुःशीलं नैव पश्यति । केवलं दृश्यते कन्था जागेश्वरसमन्विता

പിന്നീട് അവൻ എത്തിയപ്പോൾ ദുഃശീലനെ ഒട്ടും കണ്ടില്ല; ജാഗേശ്വരസംബന്ധമായ—അഥവാ അവന്റെ ചിഹ്നം ധരിച്ച—കണ്ഠ (ചോഗ/മൂടുപുട) മാത്രം ദൃശ്യമായി.

Verse 56

षडक्षरेण मंत्रेण लिंगस्योपरि भक्तितः । स तां गतिमवाप्नोति यांयां यांतीह यज्विनः

ഷഡക്ഷരമന്ത്രം ഭക്തിയോടെ ലിംഗത്തിന്മേൽ ജപിച്ച്/അർപ്പിച്ചാൽ, ഇവിടെ യജ്വന്മാർ—പുണ്യശീല ഉപാസകർ—പ്രാപിക്കുന്ന അതേ പരമഗതിയെ അവൻ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 57

यावन्मात्राविहीनां च ततो ज्ञात्वा च तां हृताम् । तेन शिष्येण मूर्च्छाढ्यो निपपात महीतले

അപ്പോൾ തന്റെ ‘മാത്ര’ ഇല്ലാതായതും അത് മോഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതുമെന്നു അറിഞ്ഞ്, ആ ശിഷ്യൻ മൂർച്ചയാൽ വിറങ്ങലിച്ച് ഭൂമിയിൽ വീണു.

Verse 58

ततश्च चेतनां प्राप्य कृच्छ्राच्चोत्थाय तत्क्षणात् । शिलायां ताडयामास निजांगानि शिरस्तथा

പിന്നീട് ബോധം വീണ്ടെടുത്തു, പ്രയാസത്തോടെ എഴുന്നേറ്റ ഉടൻ തന്നെ, ആ നിമിഷം തന്റെ അവയവങ്ങളെയും—തലയെയും പോലും—ശിലയിൽ ഇടിച്ചടിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 59

हा हतोऽस्मि विनष्टोऽस्मि मुष्टस्तेन दुरात्मना । किं करोमि क्व गच्छामि कथं तं वीक्षयाम्यहम्

അയ്യോ! ഞാൻ ഹതനായി, ഞാൻ നശിച്ചു—ആ ദുഷ്ടാത്മാവ് എന്നെ കൊള്ളയടിച്ചു. ഇനി ഞാൻ എന്തു ചെയ്യും? എവിടെ പോകും? അവനെ എങ്ങനെ വീണ്ടും കാണും?

Verse 60

ततस्तु पदवीं वीक्ष्य तस्य तां चलितो ध्रुवम् । वृद्ध भावात्परिश्रांतो वावृत्य स मठं गतः

അപ്പോൾ അവന്റെ പാതയുടെ അടയാളങ്ങൾ കണ്ടു അവനെ ഉറപ്പായി പിന്തുടർന്നു; എന്നാൽ വാർദ്ധക്യശ്രമം മൂലം ക്ഷീണിച്ച് തിരിഞ്ഞ് മഠത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 61

दुःशीलोऽपि समादाय मात्रां स्थानांतरं गतः । ततस्तेन सुवर्णेन व्यवहारान्करोति सः

ആ ദുഷ്ശീലനും ആ തുക എടുത്ത് മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി; പിന്നെ ആ സ്വർണ്ണം കൊണ്ട് ഇടപാടുകളും വ്യാപാരവും നടത്തി.

Verse 62

ततो गृहस्थतां प्राप्तः कृतदारपरिग्रहः । वृद्धभावं समापन्नः संतानेन विवर्जितः

പിന്നീട് അവൻ ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം പ്രാപിച്ച് ഭാര്യയെ സ്വീകരിച്ചു; വാർദ്ധക്യത്തിലെത്തിയിട്ടും സന്താനരഹിതനായി തുടരന്നു.

Verse 63

कस्यचित्त्वथ कालस्य तीर्थयात्रापरायणः । भार्यया सहितो विप्रश्चमत्कारपुरं गतः

കുറച്ച് കാലത്തിന് ശേഷം തീർത്ഥയാത്രയിൽ പരായണനായ ആ വിപ്രൻ ഭാര്യയോടുകൂടെ ചമത്കാരപുരത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 64

स्नात्वा तीर्थेषु सर्वेषु देवतायतनेषु च । भ्रममाणेन संदृष्टो दुर्वासा नाम सन्मुनिः

എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവാലയങ്ങളിലും ദർശനം നടത്തി, സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അവൻ ദുർവാസാ എന്ന സന്മുനിയെ കണ്ടു।

Verse 65

निजदेवस्य सद्भक्त्या नृत्यगीतपरायणः । तं च दृष्ट्वा नमस्कृत्य वाक्यमेतदुवाच सः

സ്വഇഷ്ടദേവനോടുള്ള സദ്ഭക്തിയിൽ നൃത്തഗാനങ്ങളിൽ ലീനനായ അവൻ, അദ്ദേഹത്തെ കണ്ടു നമസ്കരിച്ചു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 66

केनैतत्स्थापितं लिंगं निर्मलं शंकरोद्भवम् । किं त्वं नृत्यसि गीतं च पुरोऽस्य प्रकरोषि च । मुनीनां युज्यते नैव यदेतत्तव चेष्टितम्

ഈ നിർമലമായ, ശങ്കരോദ്ഭവമായ ലിംഗം ആരാണ് സ്ഥാപിച്ചത്? നീ ഇതിന്റെ മുമ്പിൽ എന്തിന് നൃത്തം ചെയ്ത് പാടുന്നു? ഇത്തരമൊരു പ്രവൃത്തി മുനിമാർക്ക് യോജിക്കുന്നതല്ല।

Verse 67

दुर्वासा उवाच । मयैतत्स्थापितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः । नृत्यगीतप्रियो यस्माद्देवदेवो महेश्वरः

ദുർവാസൻ പറഞ്ഞു—ദേവദേവനായ ശൂലിനുവേണ്ടി ഈ ലിംഗം ഞാൻ സ്ഥാപിച്ചു; കാരണം ദേവാധിദേവ മഹേശ്വരൻ നൃത്തവും ഗാനവും പ്രിയപ്പെടുന്നു।

Verse 68

न मेऽस्ति विभवः कश्चिद्येन भोगं करोम्यहम्

എനിക്ക് ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കാൻ കഴിയുന്ന തരത്തിലുള്ള യാതൊരു സമ്പത്തും ഇല്ല।

Verse 69

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तश्चिर्भटिर्नाम योगवित् । तेन पृष्टः स दुर्वासा वेदांतिकमिदं वचः

അതിനിടയിൽ ചിർഭടി എന്ന യോഗവിദ് അവിടെ എത്തി. അവൻ ചോദിച്ചതിനാൽ മഹാതേജസ്വിയായ ദുർവാസാവ് ഈ വേദാന്തോപദേശം അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 70

असूर्या नाम ते लोका अंधेन तमसा वृताः । तांस्ते प्रेत्याऽभिगच्छंति ये केचात्महनो जनाः

ആ ലോകങ്ങൾ ‘അസൂര്യ’ എന്ന പേരിലാണ്, അന്ധമായ തമസ്സാൽ മൂടപ്പെട്ടവ. ആത്മഹനനം ചെയ്യുന്നവർ മരണാനന്തരം അവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്.

Verse 71

उपविश्य ततस्तेन तस्य दत्तस्तु निर्णयः । दुःशीलेनापि तत्सर्व विज्ञातं तस्य संस्तुतम्

പിന്നീട് അവൻ ഇരുന്നപ്പോൾ, ആ (ഗുരു) അവന് വ്യക്തമായ നിർണ്ണയം നൽകി. ദുഷ്ശീലനായിരുന്നാലും അവൻ എല്ലാം ഗ്രഹിച്ചു ആ ഉപദേശം പ്രശംസിച്ചു.

Verse 72

ततो विशेषतो जाता भक्तिस्तस्य हरं प्रति । तं प्रणम्य ततश्चोच्चैर्वाक्यमेतदुवाच ह

അതിനുശേഷം ഹരൻ (ശിവൻ) പ്രതി അവനിൽ പ്രത്യേകമായി തീവ്രമായ ഭക്തി ഉദിച്ചു. അവനെ നമസ്കരിച്ചു, പിന്നെ ഉച്ചത്തിൽ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 74

भगवन् ब्राह्मणोऽस्मीति जात्या चैव न कर्मणा । न कस्यचिन्मया दत्तं कदाचिन्नैव भोजनम् । केवलं देवविप्राणां वंचयित्वा धनं हृतम् । व्यसनेनाभिभूतेन द्यूतवेश्योद्भवेन च

ഭഗവൻ! ഞാൻ ജന്മത്താൽ ബ്രാഹ്മണൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; കർമത്താൽ അല്ല. ഞാൻ ഒരിക്കലും ആര്ക്കും അന്നദാനം നൽകിയിട്ടില്ല. ചൂതാട്ടവും വേശ്യാസംഗവും ജനിപ്പിച്ച ദുർവ്യസനങ്ങൾക്കടിമയായി, ദേവന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും പോലും വഞ്ചിച്ച് ധനം കവർന്നിട്ടുണ്ട്.

Verse 75

तथा च ब्राह्मणेनापि मया शैवो गुरुः कृतः । वंचितश्च तथानेकैश्चाटुभिर्विहृतं धनम्

ഇങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണനായിട്ടും ഞാൻ ശൈവഗുരുവെന്ന മറവിൽ അവനെ വഞ്ചിച്ചു; അതുപോലെ പല ചാട്ടുകാരാൽ ഞാനും വഞ്ചിതനായി എന്റെ ധനം പാഴായി പോയി।

Verse 76

तस्य सक्तं धनं भूयः साधुमार्गेण चाहृतम् । स चापि च गुरुर्मह्यं परलोकमिहागतः

ബന്ധപ്പെട്ടു നഷ്ടമായിരുന്ന ആ ധനം ഞാൻ വീണ്ടും സദ്മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ വീണ്ടെടുത്തു; എന്റെ ഗുരുവായ അതേ വ്യക്തി ഇപ്പോൾ പരലോകത്തിൽ നിന്ന് ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു।

Verse 77

पश्चात्तापेन तेनैव प्रदह्यामि दिवानिशम् । पुरश्चरणदानेन तत्प्रसादं कुरुष्व मे

അതേ പശ്ചാത്താപം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ പകലും രാത്രിയും ദഹിക്കുന്നത്; പുരശ്ചരണദാനത്തിലൂടെ എനിക്ക് അവന്റെ പ്രസാദം (കൃപ) ലഭ്യമാക്കുക।

Verse 78

अस्ति मे विपुलं वित्तं न संतानं मुनीश्वर । तन्मे वद मुने श्रेयस्तद्वित्तस्य यथा भवेत् । इह लोके परे चैव येन सर्वं करोम्यहम्

മുനീശ്വരാ, എനിക്ക് ധാരാളം ധനം ഉണ്ട്, പക്ഷേ സന്താനം ഇല്ല; മുനേ, ആ ധനം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഫലപ്രദമാകാൻ ശ്രേയസ് എന്തെന്ന് പറഞ്ഞുതരുക, ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും വേണ്ടതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്യേണ്ടതിന്।

Verse 79

दुर्वासा उवाच । कृत्वा पापसहस्राणि पश्चाद्धर्मपरो भवेत् । यः पुमान्सोऽतिकृच्छ्रेण तरेत्संसारसागरम्

ദുർവാസാ പറഞ്ഞു—ആയിരക്കണക്കിന് പാപങ്ങൾ ചെയ്തവനും പിന്നീടു ധർമ്മപരനായേക്കാം; എങ്കിലും അവൻ സംസാരസാഗരം അത്യന്തം കഷ്ടത്തോടെ മാത്രമേ കടക്കൂ।

Verse 80

दिनेनापि गुरुर्योऽसौ त्वया शैवो विनिर्मितः । अधर्मेणापि संजातः स गुरुस्तेन संशयः

ഒരു ദിവസത്തിനുള്ളിൽ നീ നിർമ്മിച്ച ആ ശൈവ ‘ഗുരു’ അധർമ്മത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവനായാലും, അവൻ തന്നെയാണ് നിന്റെ ഗുരു—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 81

ब्राह्मणो ब्रह्मचारी स्याद्ग्रहस्थस्तदनंतरम् । वानप्रस्थो यतिश्चैव तत श्चैव कुटीचरः

ബ്രാഹ്മണൻ ആദ്യം ബ്രഹ്മചാരിയായിരിക്കണം; തുടർന്ന് ഗൃഹസ്ഥൻ. പിന്നെ വാനപ്രസ്ഥനും യതിയും (സന്ന്യാസി); അതിനുശേഷം കുടീചരൻ—കുടിലിൽ ഒതുങ്ങി വസിക്കുന്നവൻ।

Verse 82

बहूदकस्ततो हंसः परमश्च ततो भवेत् । ततश्च मुक्तिमायाति मार्गमेनं समाश्रितः

പിന്നീട് അവൻ ബഹൂദകനാകുന്നു; തുടർന്ന് ഹംസ; പിന്നെ പരമ. ഈ മാർഗ്ഗം ആശ്രയിക്കുന്നവൻ അവസാനം മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 83

त्वया पुनः कुमार्गेण यद्व्रतं ब्राह्मणेन च । शैवमार्गं समास्थाय तन्महापातकं कृतम्

എന്നാൽ നീ വീണ്ടും കുപഥത്തിൽ, ഒരു ബ്രാഹ്മണനോടൊപ്പം, ശൈവമാർഗ്ഗം സ്വീകരിച്ച് എടുത്ത വ്രതം മഹാപാതകമായി മാറി।

Verse 84

दुःशील उवाच । सर्वेष्वेव हि वेदेषु रुद्रः संकीर्त्यते प्रभुः । तत्किं दोषस्त्वया प्रोक्तस्तस्य दीक्षासमुद्भवः

ദുഃശീലൻ പറഞ്ഞു: സകല വേദങ്ങളിലും രുദ്രൻ പ്രഭുവായി കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ അവന്റെ ദീക്ഷയിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന ഏത് ദോഷമാണ് നീ പറഞ്ഞത്?

Verse 85

दुर्वासा उवाच । सत्यमेतत्त्वया ख्यातं वेदे रुद्रः प्रकीर्तितः । बहुधा वासुदेवोऽपि ब्रह्मा चैव विशेषतः

ദുർവാസാ പറഞ്ഞു—നീ പറഞ്ഞത് സത്യമത്രേ; വേദങ്ങളിൽ രുദ്രൻ പ്രസിദ്ധമായി കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ വാസുദേവനും പലവിധത്തിൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രഹ്മാവും കൂടെ.

Verse 86

परं विप्रस्य या दीक्षा व्रतवंधसमुद्भवा । गायत्री परमा जाप्ये गुरुर्व्रतपरो हि सः । वैष्णवीं चाथ शैवीं च योऽन्यां दीक्षां समाचरेत्

ബ്രാഹ്മണനു പരമ ദീക്ഷ വ്രതബന്ധത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിക്കുന്നതുതന്നെ. ജപത്തിൽ പരമ മന്ത്രം ഗായത്രി; അവന്റെ സത്യഗുരു വ്രതപരനായവൻ. എന്നാൽ വൈഷ്ണവീ അല്ലെങ്കിൽ ശൈവീ ദീക്ഷ സ്വീകരിച്ചിട്ട് വീണ്ടും മറ്റൊരു ദീക്ഷ ആചരിക്കുന്നവൻ,

Verse 87

ब्राह्मणो न भवेत्सोऽत्र यद्यपि स्यात्षडंगवित् । अपरं लिंगभेदस्ते संजातः कपटादिषु

അവൻ ഇവിടെ യഥാർത്ഥ ബ്രാഹ്മണനാകുകയില്ല, ഷഡംഗവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുണ്ടായാലും. കൂടാതെ നിനക്കു മറ്റൊരു അധഃപതനലക്ഷണം ജനിച്ചു—കപടത മുതലായവ.

Verse 88

व्रतत्यागान्न संदेहस्तत्र ते नास्ति किंचन । प्रायश्चित्तं मया सम्यक्स्मृतिमार्गेण चिंतितम्

വ്രതത്യാഗം മൂലം ദോഷം ഉണ്ടാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല; നിനക്കിതിൽ ഒന്നും അനിശ്ചിതമല്ല. സ്മൃതിമാർഗ്ഗപ്രകാരം യുക്തമായ പ്രായശ്ചിത്തം ഞാൻ നന്നായി ചിന്തിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 89

दुःशील उवाच । सतां सप्तपदीं मैत्रीं प्रवदंति मनीषिणः । मित्रतां तु पुरस्कृत्य किंचिद्वक्ष्यामि तच्छृणु

ദുഃശീലൻ പറഞ്ഞു—സജ്ജനന്മാരിൽ ഏഴ് പടികൾ ഒരുമിച്ച് നടന്നാൽ മൈത്രി ദൃഢമാകുന്നു എന്ന് പണ്ഡിതർ പറയുന്നു. ആ സൗഹൃദത്തെ മാനിച്ച് ഞാൻ കുറെ പറയാം—കേൾക്കുക.

Verse 90

अस्ति मे विपुलं वित्तं यदि तेन प्रसिद्ध्यति । तद्वदस्व महाभाग येन सर्वं करोम्यहम्

എനിക്ക് അപാരമായ ധനം ഉണ്ട്; അതുകൊണ്ട് യശസ്സ് ലഭിക്കുമെങ്കിൽ. ഹേ മഹാഭാഗ, ഞാൻ എല്ലാം നിർവഹിക്കാനുള്ള മാർഗം പറഞ്ഞുതരുക.

Verse 91

दुर्वासा उवाच । एक एव ह्युपायोऽस्ति तव पातकनाशने । तं चेत्करोषि मे वाक्याद्विशुद्धः संभविष्यसि

ദുർവാസാവ് പറഞ്ഞു—നിന്റെ പാപനാശത്തിന് ഒരേയൊരു ഉപായമേയുള്ളു. എന്റെ വാക്കനുസരിച്ച് അത് ചെയ്താൽ നീ ശുദ്ധനാകും.

Verse 92

तपः कृते प्रशंसंति त्रेतायां ज्ञानमेव च । द्वापरे तीर्थयात्रां च दानमेव कलौ युगे

കൃതയുഗത്തിൽ തപസ്സ് പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു; ത്രേതായുഗത്തിൽ ജ്ഞാനമേ ശ്രേഷ്ഠം. ദ്വാപരത്തിൽ തീർത്ഥയാത്ര; കലിയുഗത്തിൽ ദാനമേ പ്രധാന്യം.

Verse 93

सांप्रतं कलिकालोऽयं वर्तते दारुणाकृतिः । तस्मात्कृष्णाजिनं देहि सर्वपापविशुद्धये

ഇപ്പോൾ ഈ കലികാലം ഭീകരരൂപത്തിൽ വ്യാപിക്കുന്നു. അതിനാൽ സർവ്വപാപശുദ്ധിക്കായി കൃഷ്ണാജിനം (കറുത്ത മാൻതോൽ) ദാനം ചെയ്യുക.

Verse 94

तथा च ते घृणाऽप्यस्ति गुरुवित्तसमुद्भवा । तदर्थं कुरु तन्नाम्ना शंकरस्य निवेशनम्

ഗുരുവിന്റെ ധനത്തോടുള്ള ആസക്തിയിൽ നിന്നു നിനക്കുള്ളിൽ വിരക്തി/ഘൃണയും ജനിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ആ കാരണത്താൽ ശങ്കരന്റെ നാമത്തിൽ ഒരു നിവാസം പണിയുക.

Verse 95

येन तस्मादपि त्वं हि आनृण्यं यासि तत्क्षणात् । अन्यत्रापि च तद्वित्तं यत्किंचिच्च प्रपद्यते

ആ കർമ്മംകൊണ്ടു നീ അവനോടും തത്സമയത്തിൽ തന്നെ കടമുക്തനാകും; കൂടാതെ ആ ധനത്തിൽ ഏതെങ്കിലും ഭാഗം മറ്റെന്തുവിധേനയും നിന്റെ കൈവശം വന്നാലും।

Verse 96

ब्राह्मणेभ्यो विशिष्टेभ्यो नित्यं देहि समाहितः । तिलपात्रं सदा देहि सहिरण्यं विशेषतः

സമാഹിതചിത്തത്തോടെ വിശിഷ്ട ബ്രാഹ്മണർക്കു നിത്യവും ദാനം ചെയ്യുക. എപ്പോഴും എള്ളുപാത്രം ദാനം ചെയ്യുക; പ്രത്യേകിച്ച് സ്വർണ്ണസഹിതം ദാനം ചെയ്യുക.

Verse 97

येन ते सकलं पापं देहान्नाशं प्रगच्छति । अपरं चैत्रमासेऽहं सदाऽगच्छामि भक्तितः

ഇതിനാൽ നിന്റെ സർവ്വപാപവും ദേഹത്തിൽ നിന്ന് അകന്ന് നശിച്ചുപോകുന്നു. കൂടാതെ ചൈത്രമാസത്തിൽ ഞാൻ ഭക്തിയോടെ എപ്പോഴും ഇവിടെ വരുന്നു.

Verse 98

कल्पग्रामात्सुदूराच्च प्रासादेऽत्र स्वयं कृते । पुनर्यामि च तत्रैव व्रतमेतद्धि मे स्थितम्

ദൂരെയുള്ള കല്പഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ ഇവിടെ ഞാൻ തന്നേ സ്ഥാപിച്ച ഈ പ്രാസാദത്തിലേക്ക് വരുന്നു; പിന്നെ വീണ്ടും അതേ സ്ഥലത്തേക്കു മടങ്ങുന്നു—ഇതുതന്നെ എന്റെ സ്ഥിരവ്രതം.

Verse 99

तस्माच्चिंत्यस्त्वयाह्येष प्रासादो यो मया कृतः । चिंतनीयं सदैवेह स्नानादिभिरनेकशः

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിർമ്മിച്ച ഈ പ്രാസാദത്തെ നീ നിർബന്ധമായി മനസ്സിൽ ധരിക്കണം. ഇവിടെ സ്നാനാദി അനേകം പുണ്യകർമ്മങ്ങളോടൊപ്പം ഇതിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും സ്മരിക്കണം.

Verse 100

दुःशील उवाच । करिष्यामि वचस्तेऽहं यथा वदसि सन्मुने

ദുഃശീലൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സന്മുനേ! നിങ്ങൾ പറയുന്നതുപോലെ തന്നേ, നിങ്ങളുടെ വചനം ഞാൻ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ അനുസരിക്കും।

Verse 101

दुर्वासा उवाच । सर्वपापविशुद्ध्यर्थं दत्ते कृष्णाजिने द्विजः । प्रयच्छ तिलपात्राणि गुप्तपापस्य शुद्धये

ദുര്വാസൻ പറഞ്ഞു—സകല പാപശുദ്ധിക്കായി ഒരു ദ്വിജ ബ്രാഹ്മണൻ കൃഷ്ണാജിനം ദാനം ചെയ്യുമ്പോൾ, ഗുപ്തപാപങ്ങളുടെ ശുദ്ധിക്കായി എള്ളുപാത്രങ്ങളും കൂടി അർപ്പിക്കണം।

Verse 102

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दत्तं तेन महात्मना । ततः कृष्णाजिनं भक्त्या ब्राह्मणायाहिताग्नये

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ വചനം കേട്ട് ആ മഹാത്മാവ് അതുപോലെ തന്നെ ദാനം ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഭക്തിയോടെ ആഹിതാഗ്നി ബ്രാഹ്മണനു കൃഷ്ണാജിനം അർപ്പിച്ചു।

Verse 103

दुर्वाससः समा देशाद्यथोक्तविधिना द्विजाः । यच्छतस्तिलपात्राणि तस्य नित्यं प्रभक्तितः

അപ്പോൾ ദുര്വാസൻ പറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം ആ ദേശത്തിലെ ദ്വിജർ അവനു നിത്യം മഹാഭക്തിയോടെ എള്ളുപാത്രങ്ങൾ നൽകി കൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 104

गतपापस्य दीक्षां च ददौ निर्वाणसंभवाम् । तथासौ गतपापस्य दीक्षां दत्त्वा यथाविधि

പാപങ്ങൾ അകന്ന അവനു അദ്ദേഹം നിർവാണത്തിലേക്കു നയിക്കുന്ന ദീക്ഷ നൽകി. ഇങ്ങനെ ശുദ്ധനായവനു വിധിപ്രകാരം ദീക്ഷ നൽകി,

Verse 105

ततः प्रोवाच मधुरं देहि मे गुरुदक्षिणाम्

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം മധുരമായി പറഞ്ഞു—“എനിക്ക് ഗുരുദക്ഷിണ നൽകുക.”

Verse 106

दुःशील उवाच । याचस्व त्वं प्रभो शीघ्रं यां ते यच्छामि दक्षिणाम् । तां प्रदास्यामि चेच्छक्तिर्वित्तशाठ्यविवर्जिताम्

ദുഃശീലൻ പറഞ്ഞു—“പ്രഭോ, ഞാൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഗുരുദക്ഷിണ വേഗം ചോദിക്കൂ. ശേഷിയുണ്ടെങ്കിൽ ഞാൻ അത് നൽകും—ധനകാര്യത്തിൽ യാതൊരു വഞ്ചനയും കൂടാതെ.”

Verse 107

दुर्वासा उवाच । कल्पग्रामं गमिष्यामि सांप्रतं वर्तते कलिः । नाहमत्रागमिष्यामि यावन्नैव कृतं भवेत्

ദുർവാസാവ് പറഞ്ഞു—“ഇപ്പോൾ ഞാൻ കല്പഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; കാരണം ഈ സമയത്ത് കലി പ്രബലമാണ്. ഇത് പൂർണ്ണമാകുന്നതുവരെ ഞാൻ ഇവിടെ വരികയില്ല.”

Verse 108

अर्धनिष्पादितो ह्येष प्रासादो यो मया कृतः । परिपूर्तिं त्वया नेय एषा मे गुरुदक्षिणा

ഞാൻ ആരംഭിച്ച ഈ പ്രാസാദനിർമ്മാണം പാതിവരെ മാത്രമാണ് പൂർത്തിയായത്. നീ അതിനെ പൂർണ്ണമാക്കുക—ഇതുതന്നെ എന്റെ ഗുരുദക്ഷിണയാണ്.

Verse 109

नृत्यगीतादिकं यच्च तथा कार्यं स्वशक्तितः । पुरतोऽस्य बलिर्देयस्तथान्यत्कुसुमादिकम्

നൃത്തം, ഗാനം മുതലായതെല്ലാം നിന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ഒരുക്കുക. ഇതിന്റെ മുമ്പിൽ ബലി അർപ്പിക്കണം; കൂടാതെ പുഷ്പാദി മറ്റ് ഉപചാരങ്ങളും സമർപ്പിക്കണം.

Verse 110

एवमुक्त्वा गतः सोऽथ कल्पग्रामं मुनीश्वरः । दुःशीलोऽपि तथा चक्रे यत्तेन समुदाहृतम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മുനീശ്വരൻ കല്പഗ്രാമത്തിലേക്ക് പോയി. ദുഃശീലനും അദ്ദേഹം ഉപദേശിച്ചതുപോലെ തന്നേ ആചരിച്ചു.

Verse 111

सूत उवाच । एवं तस्य प्रभक्तस्य तत्कार्याणि प्रकुर्वतः । तन्नाम्ना कीर्त्यते सोऽथ दुःशील इति संज्ञितः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവൻ ഭക്തിയോടെ ആ കര്‍മ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചതിനാൽ, പിന്നീട് അതേ നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായി ‘ദുഃശീലൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 112

चैत्रमासे च यो नित्यं तं च देवं प्रपश्यति । क्षणं कृत्वा स पापेन वार्षिकेण प्रमुच्यते

ചൈത്രമാസത്തിൽ നിത്യമായി ആ ദേവനെ ദർശിക്കുന്നവൻ, ക്ഷണമാത്ര ദർശനത്താൽ പോലും ഒരു വർഷം സഞ്ചിതമായ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.

Verse 113

यः पुनः स्नपनं तस्य सर्वं चैव करोति च । त्रिंशद्वर्षोद्भवं पापं तस्य गात्रात्प्रणश्यति

കൂടാതെ, ആ ദേവന്റെ സമ്പൂർണ്ണ സ്നപനവിധി നിർവഹിക്കുന്നവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു മുപ്പത് വർഷം ജനിച്ച പാപം നശിക്കും.

Verse 114

यः पुनर्नृत्यगीताद्यं कुरुते च तदग्रतः । आजन्ममरणात्पापात्सोऽपि मुक्तिमवाप्नुयात्

കൂടാതെ, അവന്റെ സന്നിധിയിൽ നൃത്തം, ഗാനം മുതലായവ അർപ്പിക്കുന്നവൻ ജനനം മുതൽ മരണം വരെ സഞ്ചിതമായ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമുപോലും മോചിതനായി മോക്ഷം പ്രാപിക്കും.