Adhyaya 2

Verse 1

स्कंद उवाच । गभस्तिमालिनिगते काशीं त्रैलोक्यमोहिनीम् । पुनश्चिंतामवापोच्चैर्मंदरस्थो मुने हरः

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ! ഗഭസ്തിമാലി (സൂര്യൻ) അസ്തമിച്ചപ്പോൾ, മന്ദരപർവതത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഹരൻ വീണ്ടും ത്രിലോകമോഹിനിയായ കാശിയെക്കുറിച്ച് അതിഗാഢമായ ചിന്തയിൽ ആഴ്ന്നു.

Verse 2

नाद्याप्यायांति योगिन्यो नाद्याप्यायाति तिग्मगुः । प्रवृत्तिरपि मे काश्याश्चित्रमत्यंत दुर्लभा

ഇന്നും യോഗിനികൾ വന്നിട്ടില്ല, ഇന്നും തീക്ഷ്ണകിരണനായ സൂര്യനും വന്നിട്ടില്ല; എങ്കിലും കാശിയിലേക്കുള്ള എന്റെ പ്രവണത—എത്ര അത്ഭുതം—അത്യന്തം തടയാൻ പ്രയാസമാണ്.

Verse 3

किमत्र चित्रं यत्काशी मदीयमपिमानसम् । निश्चलं चंचलयति गणना केतरेसुरे

ഇതിൽ അത്ഭുതമെന്ത്? കാശി എന്റെ അചഞ്ചലമായ മനസ്സിനെയും ചഞ്ചലമാക്കുന്നു. അവളോട് തുല്യമായ മറ്റേതൊരു ദൈവശക്തിയെ എണ്ണാനാകും?

Verse 4

अधाक्षिपमहं कामं त्रिजगज्जित्त्वरंदृशा । अहो काश्यभिलाषोत्र मामेव दुनुयात्तराम्

ത്രിലോകജയിയായ കാമനെ ഞാൻ ഒരു ദൃഷ്ടിമാത്രത്തിൽ ദഹിപ്പിച്ചു; എങ്കിലും—അഹോ! കാശിയിലേക്കുള്ള ഈ അഭിലാഷം എന്നെയേ കൂടുതൽ കൂടുതൽ പീഡിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 5

काशीप्रवृत्तिमन्वेष्टुं कं वा प्रहिणुयामितः । ज्ञातुं क एव निपुणो यतः स चतुराननः

കാശിയിൽ സംഭവിക്കുന്ന യഥാർത്ഥ വൃത്താന്തം അന്വേഷിക്കാൻ ഞാൻ ഇവിടെ നിന്ന് ആരെ അയയ്ക്കും? അത് അറിയാൻ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാണ് നിപുണൻ?—കാരണം അദ്ദേഹം ചതുരാനന ബ്രഹ്മനല്ലോ.

Verse 6

इत्याहूय विधातारं बहुमानपुरःसरम् । तत्रोपवेश्य श्रीकंठः प्रोवाच चतुराननम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അദ്ദേഹം വിധാതാ ബ്രഹ്മാവിനെ യഥോചിത ബഹുമാനത്തോടെ വിളിച്ചു; അവിടെ ഇരുത്തി ശ്രീകണ്ഠൻ (ശിവൻ) ചതുരാനനനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 7

योगिन्यः प्रेषिताः पूर्वं प्रेषितोथ सहस्रगुः । नाद्यापि ते निवर्तंते काश्याः कलशसंभव

മുമ്പ് യോഗിനിമാരെ അയച്ചു; പിന്നെ സഹസ്രഗു (സഹസ്രനേത്രൻ)നെയും അയച്ചു; എങ്കിലും ഇന്നുവരെ അവർ കാശിയിൽ നിന്ന് മടങ്ങിയിട്ടില്ല, ഹേ കലശസംഭവ (അഗസ്ത്യ)ാ!

Verse 8

सा समुत्सुकयेत्काशी लोकेश मम मानसम् । प्राकृतस्य जनस्येव चंचलाक्षीव काचन

ഹേ ലോകേശാ! ആ കാശി എന്റെ മനസ്സിനെ ഉത്സുകവും വ്യാകുലവും ആക്കുന്നു—സാധാരണ മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയം ചഞ്ചലനയനയായ സ്ത്രീ ഇളക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 9

मंदरेत्र रतिर्मे न भृशं सुंदरकंदरे । अनच्छतुच्छपानीये नक्रस्येवाल्पपल्वले

സുന്ദര ഗുഹകളുള്ള മന്ദരത്തിലുമെനിക്ക് അത്യധികം രതി ഇല്ല; മങ്ങിയതും കുറവുമായ വെള്ളമുള്ള ചെറിയ ആഴമില്ലാത്ത കുളത്തിൽ മുതലയ്ക്ക് ആനന്ദമില്ലാത്തതുപോലെ.

Verse 10

ना बाधिष्ट तथा मां स तापो हालाहलोद्भवः । काशीविरहजन्मात्र यथा मामतिबाधते

ഹാലാഹലവിഷത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ആ താപം എന്നെ അത്ര പീഡിപ്പിച്ചില്ല; കാശീ-വിയോഗത്തിൽ മാത്രം ജനിച്ച ഈ ദുഃഖം എന്നെ അത്യന്തമായി വേദനിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 11

शीतरश्मिः शिरःस्थोपि वर्षन्पीयूषसीकरैः । काशीविश्लेषजं तापं नाहो गमयितुं प्रभुः

ശീതരശ്മിയായ ചന്ദ്രൻ എന്റെ ശിരസ്സിൽ ഇരുന്ന് അമൃതബിന്ദുക്കൾ വർഷിച്ചാലും—അയ്യോ—കാശീ-വിയോഗജന്യമായ ദാഹം അകറ്റാൻ കഴിയുന്നില്ല.

Verse 12

विधे विधेहि मे कार्यमार्य धुर्य महामते । याहि काशीमितस्तूर्णं यतस्व च ममेहिते

ഹേ വിധി (ബ്രഹ്മാ), എന്റെ കാര്യം നിർവഹിക്കണമേ—ഹേ ആര്യാ, അഗ്രഗണ്യാ, മഹാമതേ. ഇവിടെ നിന്ന് വേഗം കാശിയിലേക്കു പോയി എന്റെ അഭീഷ്ടസിദ്ധിക്കായി പരിശ്രമിക്കൂ.

Verse 13

ब्रह्मंस्त्वमेव तद्वेत्सि काशी त्यजनकारणम् । मंदोपि न त्यजेत्काशीं किमु यो वेत्ति किंचन

ഹേ ബ്രഹ്മൻ (ബ്രഹ്മാ), കാശി ഉപേക്ഷിച്ചതിന്റെ കാരണം നീയേ അറിയുന്നു. മന്ദബുദ്ധിയുള്ളവനും കാശി വിടുകയില്ല; പിന്നെ കുറച്ചെങ്കിലും അറിയുന്നവൻ എങ്ങനെ വിടും!

Verse 14

अद्यैव किं न गच्छेयं काशीं ब्रह्मन्स्वमायया । दिवोदासं स्वधर्मस्थं न तूल्लंघितुमुत्सहे

ഹേ ബ്രഹ്മൻ, എന്റെ സ്വമായാശക്തിയാൽ ഇന്നുതന്നെ കാശിയിലേക്കു പോകാതിരിക്കേണ്ടതെന്ത്? എന്നാൽ സ്വധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനായ ദിവോദാസനെ ലംഘിക്കാൻ എനിക്ക് ധൈര്യമില്ല.

Verse 15

विधे सर्वविधेयानि त्वमेव विदधासि यत् । इति चेति च वक्तव्यं त्वय्यपार्थमतोखिलम्

ഹേ വിധേ! നിർവഹിക്കപ്പെടേണ്ടതെല്ലാം നീയേ നിർവഹിക്കുന്നതിനാൽ, നിനക്കുറിച്ച് ‘ഇങ്ങനെ’ അല്ലെങ്കിൽ ‘ഇങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ’ എന്നു പറയുന്നത് യഥാർത്ഥത്തിൽ അർത്ഥശൂന്യം; അതിനാൽ അത്തരം നിബന്ധനവാക്കുകൾ വ്യർത്ഥം.

Verse 16

अरिष्टं गच्छ पंथास्ते शुभोदर्को भवत्वलम् । आदायाज्ञां विधि मूर्ध्नि ययौ वाराणसीं मुदा

“നിർവിഘ്നമായി പോകുക; നിന്റെ പാത ശുഭഫലപ്രദമാകട്ടെ.” എന്നു പറഞ്ഞ്, ആ ആജ്ഞ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു വിധി ആനന്ദത്തോടെ വാരാണസിയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു.

Verse 17

सितहंसरथस्तूर्णं प्राप्य वाराणसीं पुरीम् । कृतकृत्यमिवात्मानममन्यत तदात्मभूः

ശ്വേതഹംസരഥത്തിൽ വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചു ആത്മഭൂ (ബ്രഹ്മാവ്) വാരാണസി നഗരത്തിലെത്തി; അപ്പോൾ താൻ കൃതകൃത്യനായതുപോലെ ഉള്ളിൽ തോന്നി.

Verse 18

हंसयानफलं मेद्य जातं काशीसमागमे । काशी प्राप्तौ यतः प्रोक्ता अंतरायाः पदेपदे

കാശീ സമാഗമത്തിൽ ഹംസയാനയാത്രയുടെ ഫലം വ്യക്തമായി; കാരണം കാശീ പ്രാപ്തിയിലേക്കുള്ള വഴിയിൽ പടിപടിയായി അന്തരായങ്ങൾ ഉണ്ടാകുമെന്ന് പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 19

दृशि धातुरभूद्य मदृशो प्राप्य सान्वयः । स्पष्टं दृष्टिपथं प्राप्ता यदेषाऽनंदवाटिका

ധാതാവ് (സ്രഷ്ടാവ്)യുടെ ദൃഷ്ടി യഥാവിധി സ്ഥിരമായ ഉടനെ, ഈ ആനന്ദവാടിക വ്യക്തമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദൃഷ്ടിപഥത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 20

स्वयं सिंचति या मद्भिः स्वाभिः स्वर्गतरंगिणी । यत्रानंदमया वृक्षा यत्रानंदमया जनाः

അവിടെ സ്വർഗ്ഗസ്രോതസ്സായ നദി തന്റെ തന്നെ മഞ്ഞുമേഘങ്ങളാൽ സ്വയം ഭൂമിയെ സിഞ്ചിക്കുന്നു. അവിടെ വൃക്ഷങ്ങൾ ആനന്ദമയങ്ങൾ; അവിടെ ജനങ്ങളും ആനന്ദമയരാണ്.

Verse 21

निर्विशंति सदा काश्यां फलान्यानंदवंत्यपि । सदैवानंदभूः काशी सदैवानंददः शिवः

കാശിയിൽ അവർ സദാ സ്വയം ആനന്ദം നിറഞ്ഞ ഫലങ്ങളെ അനുഭവിക്കുന്നു. കാശി നിത്യ ആനന്ദഭൂമി; ശിവൻ നിത്യ ആനന്ദദാതാവ്.

Verse 22

आनंदरूपा जायंते तेन काश्यां हि जंतवः । चरणौ चरितुं वित्तस्तावेव कृतिनामिह

അതുകൊണ്ട് കാശിയിൽ ജീവികൾ ആനന്ദസ്വരൂപരായി ജന്മിക്കുന്നു. ഇവിടെ സത്യത്തിൽ ധന്യമായ പാദങ്ങൾ അവയേ—ഈ സ്ഥലത്ത് നടന്നു സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയുന്നവ.

Verse 23

चरणौ विचरेतांयौ विश्वभर्तृ पुरी भुवि । तावेव श्रवणौ श्रोतुं संविदा ते बहुश्रुतौ

ഭൂമിയിൽ വിശ്വഭർത്താവിന്റെ പുരിയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ യോഗ്യമായത് ആ പാദങ്ങളേ. കൂടാതെ ബോധത്തോടെ കേൾക്കുന്ന ചെവികളേ ശ്രവണയോഗ്യം—അവരാണ് സത്യത്തിൽ ബഹുശ്രുതർ.

Verse 24

इह श्रुतिमतां पुंसां याभ्यां काशी श्रुता सकृत् । तदेव मनुते सर्वं मनस्त्विह मनस्विनाम

ഇവിടെ വിവേകമുള്ള പുരുഷന്മാർ ഏത് ചെവികളാൽ കാശിയെ ഒരിക്കൽ പോലും കേട്ടുവോ, ആ മനസ്വികളുടെ മനസ് അതെയെല്ലാമെന്നു കരുതി അതിലേയ്ക്കു തന്നെ സ്ഥിരമാകുന്നു.

Verse 25

येनानुमन्यते चैषा काशी सर्वप्रमाणभूः । बुद्धिर्बुध्यति सा सर्वमिह बुद्धिमतां सताम् । ययैतद्धूर्जटेर्धाम धृतं स्व विषयीकृतम्

സർവ്വപ്രമാണഭൂതയായ കാശി ഏതു ദിവ്യബുദ്ധിയാൽ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നുവോ, അതേ ബുദ്ധി ഇവിടെ സജ്ജനന്മാരെയും ബുദ്ധിമാന്മാരെയും എല്ലാം ബോധിപ്പിക്കുന്നു. അതേ ശക്തിയാൽ ധൂർജടി (ശിവൻ)യുടെ ഈ ധാമം ധരിക്കപ്പെട്ടും അവന്റെ സ്വാധീനവിഷയമായി രൂപപ്പെട്ടും ഇരിക്കുന്നു.

Verse 26

वरं तृणानि धान्यानि तानि वात्याहतान्यपि । काश्यां यान्या पतंतीह न जनाः काश्यदर्शनाः

കാറ്റിൽ അടിക്കപ്പെട്ടു ചിതറുന്ന പുല്ലുതണ്ടുകളോ ധാന്യകണങ്ങളോ പോലും ശ്രേഷ്ഠം; എന്നാൽ കാശിയിൽ വന്നിട്ടും കാശിയെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ദർശിക്കാത്ത ജനങ്ങൾ അല്ല।

Verse 27

अद्य मे सफलं चायुः परार्धद्वय संमितम् । यस्मिन्सति मया प्रापि दुष्प्रापा काशिका पुरी

ഇന്ന് എന്റെ ആയുസ്സ്—രണ്ടു പരാർദ്ധം അളവായിരുന്നാലും—സഫലമായി; കാരണം ജീവിച്ചിരിക്കെ തന്നെ ഞാൻ ദുഷ്പ്രാപ്യമായ കാശികാ പുരി പ്രാപിച്ചു।

Verse 28

अहो मे धर्मसंपत्तिरहोमे भाग्यगौरवम् । यदद्राक्षिषमद्याहं काशीं सुचिर चिंतिताम्

അഹോ, എന്റെ ധർമ്മസമ്പത്ത് എത്ര മഹത്തായതു; അഹോ, എന്റെ ഭാഗ്യത്തിന്റെ ഗൗരവം എത്ര—ഇന്ന് ഞാൻ ദീർഘകാലം ചിന്തിച്ചിരുന്ന കാശിയെ ദർശിച്ചു।

Verse 29

अद्य मे स्वतपो वृक्षो मनोरथफलैरलम् । शिवभक्त्यंबुना सिक्तः फलितोति बृहत्तरैः

ഇന്ന് എന്റെ സ്വന്തം തപസ്സിന്റെ വൃക്ഷം മനോരഥഫലങ്ങളാൽ സമ്പൂർണ്ണമായി; ശിവഭക്തിയുടെ ജലധാരയാൽ സിഞ്ചിതമായി അതി മഹത്തായ ഫലങ്ങൾ ധരിച്ചു।

Verse 30

मया व्यधायि बहुधा सृष्टिः सृष्टिं वितन्वता । परमन्यादृशी काशी स्वयं विश्वेश निर्मितिः

സൃഷ്ടിയെ വിപുലീകരിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ പലവിധ സൃഷ്ടികൾ നിർമിച്ചു; എന്നാൽ കാശി സർവ്വഥാ വ്യത്യസ്തം—അത് സ്വയം വിശ്വേശ്വരൻ (ശിവൻ) നിർമിച്ച പുണ്യനഗരമാണ്।

Verse 31

इति हृष्टमना वेधा दृष्ट्वा वाराणसीं पुरीम् । वृद्धब्राह्मणरूपेण राजानं च ददर्श ह

ഇങ്ങനെ ഹൃഷ്ടമനസ്സായ വേധാ (ബ്രഹ്മാവ്) വാരാണസീ നഗരി കണ്ടു, വൃദ്ധബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ചു, രാജാവിനെയും ദർശിച്ചു।

Verse 32

जलार्द्राक्षतपाणिश्च स्वस्त्युक्त्वा पृथिवीभुजे । कृतप्रणामो राज्ञाथ भेजे तद्दत्तमासनम्

ജലത്തിൽ നനഞ്ഞ അക്ഷതങ്ങൾ കൈയിൽ പിടിച്ച്, ഭൂമിപതിയോട് സ്വസ്തിവചനം ഉച്ചരിച്ചു, പ്രണാമം ചെയ്ത്, ഹേ രാജാ, രാജാവ് നൽകിയ ആസനം അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചു।

Verse 33

कृतमानो नृपतिना सोभ्युत्थानासनादिभिः । विप्रो व्यजिज्ञपद्भूपं पृष्टागमनकारणम्

രാജാവ് എഴുന്നേറ്റ് അഭ്യുത്ഥാനം, ആസനം മുതലായ ആദരങ്ങളാൽ അദ്ദേഹത്തെ മാനിച്ചു; തുടർന്ന് ബ്രാഹ്മണൻ, രാജാവ് ചോദിച്ച തന്റെ വരവിന്റെ കാരണം അറിയിച്ചു।

Verse 34

ब्राह्मण उवाच । भूपाल बहुकालीनोस्म्यहमत्र चिरंतनः । त्वं तु मां नैव जानासि जाने त्वां हि रिपुंजयम्

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭൂപാലാ! ഞാൻ ഇവിടെ വളരെ കാലമായി, ചിരന്തനമായി വസിക്കുന്നു. എന്നാൽ നീ എന്നെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല; ഞാൻ നിന്നെ ‘രിപുഞ്ജയ’—ശത്രുജയി—എന്നായി അറിയുന്നു।

Verse 35

परःशता मया दृष्टा राजानो भूरिदक्षिणाः । विजितानेकसंग्रामा यायजूका जितेंद्रियाः

ഞാൻ നൂറിലധികം രാജാക്കളെ കണ്ടിട്ടുണ്ട്—ദാനത്തിൽ മഹോദാരർ, അനേകം യുദ്ധങ്ങളിൽ വിജയികൾ, യജ്ഞകർമ്മത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവർ, ഇന്ദ്രിയജയികൾ ആയിരുന്നു.

Verse 36

विनिष्कृतारिषड्वर्गाः सुशीलाः सत्त्वशालिनः । श्रुतस्यपारदृश्वानो राजनीतिविचक्षणाः

അവർ അന്തർസ്ഥാനത്തിലെ ഷഡ്രിപുക്കളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടവർ; സുസ്വഭാവികളും സത്ത്വസമ്പന്നരും; ശ്രുതജ്ഞാനത്തിൽ പാരംഗതരും രാജനീതിശാസ്ത്രത്തിൽ വിദഗ്ധരുമായിരുന്നു.

Verse 37

दयादाक्षिण्यनिपुणाः सत्यव्रतपरायणाः । क्षमया क्षमयातुल्या गांभीर्यजितसागराः

അവർ ദയയും ദാക്ഷിണ്യവും കൈവശമുള്ളവർ, സത്യവ്രതത്തിൽ പരായണർ; ക്ഷമയിൽ അതുല്യർ, ഗാംഭീര്യത്തിൽ സമുദ്രത്തെയും അതിക്രമിച്ചവർ.

Verse 38

जितरोषरयाः शूराः सौम्यसौंदर्यभूमयः । इत्यादि गुणसंपन्नाः सुसंचितयशोधनाः

അവർ ക്രോധത്തിന്റെ വേഗം ജയിച്ച ശൂരന്മാർ; സൗമ്യരും സൗന്ദര്യത്തിന്റെ നിലയുമായവർ. ഇത്തരമൊരു ഗുണസമ്പത്തോടെ അവർ സുസഞ്ചിതമായ യശോധനം സമ്പാദിച്ചിരുന്നു.

Verse 39

परं द्वित्राः पवित्रा ये राजर्षे तव सद्गुणाः । तेष्वेषु राजसु मम प्रायशो न दृशं गताः

എന്നാൽ, ഹേ രാജർഷേ, നിന്റെ ഈ പവിത്ര സദ്ഗുണങ്ങൾ അത്യന്തം ദുർലഭം—ഒരാൾ രണ്ടാളിൽ മാത്രമേ കാണപ്പെടൂ. ആ രാജാക്കന്മാരിൽ എനിക്ക് അവ പ്രായശഃ കാണാനായില്ല.

Verse 40

प्रजानिजकुटुंबस्त्वं त्वं तु भूदेवदैवतः । महातपः सहायस्त्वं पथानान्ये तथा नृपाः

നീ പ്രജകളെ സ്വന്തം കുടുംബംപോലെ പരിപാലിക്കുന്നു; ബ്രാഹ്മണർക്കു നീ സത്യത്തിൽ ദേവതുല്യൻ. നീ മഹാതപസ്വികളുടെ സഹായിയാണ്; മറ്റു രാജാക്കന്മാർ ലോകികപഥങ്ങൾക്ക് മാത്രം സഹായികളാകുന്നു.

Verse 41

धन्यो मान्योसि च सतां पूजनीयोसि सद्गुणैः । देवा अपि दिवोदास त्वत्त्रासान्न विमार्गगाः

നീ ധന്യൻ, സജ്ജനന്മാരിൽ മാന്യൻ, നിന്റെ സദ്ഗുണങ്ങളാൽ പൂജ്യൻ. ഹേ ദിവോദാസാ! ദേവന്മാരും നിന്റെ ഭയത്താൽ സന്മാർഗ്ഗം വിട്ട് വഴിതെറ്റുന്നില്ല.

Verse 42

किं नः स्तुत्या तव नृप द्विजानामस्पृहावताम् । किं कुर्मस्त्वद्गुणग्रामाः स्तावकान्नः प्रकुर्वते

ഹേ രാജാവേ! ആഗ്രഹരഹിതരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരായ ഞങ്ങളുടെ സ്തുതി നിനക്കു എന്തുപ്രയോജനം? എങ്കിലും ഞങ്ങൾ എന്തുചെയ്യും—നിന്റെ ഗുണസമൂഹം തന്നെ ഞങ്ങളെ നിന്റെ സ്തുതികാരന്മാരാക്കുന്നു.

Verse 43

गोष्ठी तिष्ठत्वियं तावत्प्रस्तुतं स्तौमि सांप्रतम् । यष्टुकामोस्म्यहं राजंस्त्वां सहायमतो वृणे

ഈ സംഭാഷണം ഇപ്പൊഴേക്ക് അല്പം നിൽക്കട്ടെ; ഇപ്പോൾ പ്രസക്തമായതു ഞാൻ സ്തുതിക്കുന്നു. ഹേ രാജാവേ! എനിക്ക് യജ്ഞം ചെയ്യുവാൻ ആഗ്രഹമുണ്ട്; അതിനാൽ നിന്നെ സഹായിയായി ഞാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.

Verse 44

त्वया राजन्वती चैषाऽवनिः सर्वर्धिभाजनम् । अहं चास्तिधनो राजन्न्यायोपात्तमहाधनः

ഹേ രാജാവേ! നീ രാജാവായതിനാൽ ഈ ഭൂമി സർവ്വ സമൃദ്ധികളുടെ പാത്രമാകുന്നു. ഞാനും ധനവാൻ—ന്യായമായി സമ്പാദിച്ച മഹാധനത്തോടെ സമൃദ്ധൻ.

Verse 46

संचितं यद्धनं पुंभिर्नयसन्मार्गगामिभिः । तत्काश्यां विनियुज्येत क्लेशायेतरथा भवेत्

സന്മാർഗം വിട്ടു നടക്കുന്ന പുരുഷന്മാർ സമ്പാദിച്ച ധനം കാശിയിൽ ധർമ്മകാര്യത്തിന് വിനിയോഗിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ അതേ ധനം ക്ലേശത്തിന് കാരണമാകും.

Verse 47

महिमानं परं काश्याः कोपि वेद न भूपते । ऋते त्रिनयनाच्छंभोः सर्वज्ञानप्रदायिनः

ഹേ രാജാവേ, കാശിയുടെ പരമ മഹിമ ആരും യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നില്ല; സർവ്വജ്ഞാനപ്രദായിയായ ത്രിനയനൻ ശംഭുവിനെ ഒഴികെ.

Verse 48

मन्ये धन्यतरोसि त्वं बहुजन्मशतार्जितैः । सुकृतैः पासि यत्काशीं विश्वभर्तुः परां तनुम्

നീ അത്യന്തം ധന്യനാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; അനേകം ജന്മങ്ങളിലെ ശതകണക്കിന് സുകൃതഫലത്താൽ നീ വിശ്വഭർത്താവായ പ്രഭുവിന്റെ പരമ തനുവായ കാശിയെ ദർശിക്കുന്നു.

Verse 49

इयं च राजधानी ते कर्मभूमावनुत्तमा । यस्यां कृतानां कार्याणां संवर्तेपि न संक्षयः

നിന്റെ ഈ രാജധാനി കർമ്മഭൂമിയിൽ അനുത്തമമാണ്; ഇവിടെ ചെയ്ത പ്രവർത്തികൾ പ്രളയകാലത്തും നശിക്കുകയില്ല.

Verse 50

विश्वेशानुग्रहेणैव त्वयैषा पाल्यते पुरी । एकस्याप्यवनात्काश्यां त्रैलोक्यमवितं भवेत्

വിശ്വേശ്വരന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടുതന്നെ നീ ഈ പുരിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; കാശിയിൽ ഒരാളെയെങ്കിലും കാത്താൽ ത്രിലോകവും കാത്തതുപോലെ ആകുന്നു.

Verse 51

अन्यच्च ते हितं वच्मि यदि ते रोचतेऽनघ । प्रीणनीयः सदैवैको विश्वेशः सर्वकर्मभिः

ഹേ അനഘാ! നിനക്കു രുചിക്കുന്നുവെങ്കിൽ നിന്റെ ഹിതത്തിനായി മറ്റൊരു വാക്ക് പറയുന്നു—സകല കര്‍മ്മങ്ങളാലും സദാ ഏകനായ വിശ്വേശ്വരനെ മാത്രം പ്രസന്നനാക്കണം।

Verse 52

अन्यदेवधिया राजन्विश्वेशं पश्य मा क्वचित् । ब्रह्मविष्ण्विंद्र चंद्रार्का क्रीडेयं तस्य धूर्जटेः

ഹേ രാജാ! വിശ്വേശ്വരനെ ‘മറ്റൊരു ദേവൻ’ എന്ന ബുദ്ധിയോടെ ഒരിക്കലും കാണരുത്. ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ഇന്ദ്രൻ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ—അവർ ആ ധൂർജടി പ്രഭുവിന്റെ കളിപ്പാട്ടങ്ങൾ മാത്രം।

Verse 53

विप्रैरुदर्कमिच्छद्भिः शिक्षणीया यतो नृपाः । अतस्तव हितं ख्यातं किं वा मे चिंतयानया

പരമ ശ്രേയസ്സിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വിപ്രന്മാർ രാജാക്കളെ ഉപദേശിക്കേണ്ടതാണ്. അതുകൊണ്ട് നിന്റെ ഹിതം അറിയിക്കപ്പെട്ടു; ഇനി ഇതിനെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് എന്ത് ചിന്ത?

Verse 54

इति जोषं स्थितं विप्रं प्रत्युवाच नृपोत्तमः । सर्वं मया हृदि धृतं यत्त्वयोक्तं द्विजोत्तम

ഇങ്ങനെ വിപ്രൻ മൗനമായി നിന്നപ്പോൾ നൃപോത്തമൻ മറുപടി പറഞ്ഞു—‘ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! നീ പറഞ്ഞതെല്ലാം ഞാൻ ഹൃദയത്തിൽ ദൃഢമായി ധരിച്ചു വെച്ചിരിക്കുന്നു।’

Verse 55

राजोवाच । अहं यियक्षमाणस्य तव साहाय्यकर्मणि । दासोस्मि यज्ञसंभारान्नयमेको शतोऽखिलान्

രാജാവ് പറഞ്ഞു—‘നിങ്ങൾ യജ്ഞം ചെയ്യാൻ ഒരുങ്ങിയിരിക്കുന്നു; അതിലെ സഹായകാര്യത്തിൽ ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ദാസൻ. യജ്ഞസാമഗ്രികൾ എല്ലാം—നൂറുകണക്കിനുള്ളവ—ഞാൻ ഒരുത്തൻ തന്നെ പൂർണ്ണമായി കൊണ്ടുവരാം।’

Verse 56

यदस्ति मेखिलं तत्र सप्तांगेपि भवान्प्रभुः । यजस्वैकमनाब्रह्मन्सिद्धं मन्यस्व वांछितम्

എനിക്ക് ഉള്ളതെല്ലാം—രാജ്യത്തിന്റെ സപ്താംഗങ്ങളോടുകൂടി—മുഴുവനും നിങ്ങളുടെ അധീനത്തിലാണ്. ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ യജ്ഞം നിർവഹിക്കൂ; അഭീഷ്ടം സിദ്ധമായതായി കരുതൂ.

Verse 57

राज्यं करोमि यद्ब्रह्मन्स्वार्थं तन्न मनागपि । पुत्रैः कलत्रैर्देहेनपरोपकृतये यते

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഞാൻ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നത് എന്റെ സ്വാർത്ഥത്തിനായി അല്പംപോലും അല്ല. പുത്രന്മാരോടും ഭാര്യയോടും എന്റെ ദേഹത്തോടും കൂടി ഞാൻ പരഹിതത്തിനായി മാത്രമേ പരിശ്രമിക്കൂ.

Verse 58

राज्ञां क्रतुक्रियाभ्योपि तीर्थेभ्योपि समंततः । प्रजापालनमेवैको धर्मः प्रोक्तो मनीषिभिः

രാജാക്കന്മാർക്ക് യജ്ഞകർമ്മങ്ങളേക്കാളും, എല്ലാദിക്കുകളിലുമുള്ള തീർത്ഥസേവനത്തേക്കാളും, മുനിമാർ പ്രസ്താവിച്ച ഏക പരമധർമ്മം പ്രജാപാലനവും സംരക്ഷണവും തന്നെയാണ്.

Verse 59

प्रजासंतापजोवह्निर्वज्राग्नेरपि दारुणः । द्वित्रान्दहति वज्राग्निः पूर्वो राज्यं कुलं तनुम्

പ്രജകളുടെ ദുഃഖസന്താപത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന അഗ്നി വജ്രാഗ്നിയേക്കാളും ഭീകരമാണ്. വജ്രാഗ്നി രണ്ടുമൂന്നുപേരെ മാത്രം ദഹിപ്പിക്കും; എന്നാൽ ആ അഗ്നി രാജ്യം, കുലം, ഭരണാധികാരിയുടെ ദേഹവും ഭസ്മമാക്കും.

Verse 60

यदावभृथसिस्रासुर्भवेयं द्विजसत्तम । तदा विप्रपदांभोभिरभिषेकं करोम्यहम्

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ അവഭൃതസ്നാനത്തിനായി പുറപ്പെടുമ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണരുടെ പാദപ്രക്ഷാലനജലത്താൽ തന്നെയാണ് ഞാൻ എന്റെ അഭിഷേകം നടത്തുന്നത്.

Verse 61

हवनं ब्राह्मणमुखे यत्करोमि द्विजोत्तम । मन्ये क्रतुक्रियाभ्योपि तद्विशिष्टं महामते

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ബ്രാഹ്മണന്റെ മുഖത്തിലേക്ക് ഞാൻ അർപ്പിക്കുന്ന ഹവനാഹുതിയെ, ഹേ മഹാമതേ, മഹായാഗങ്ങളുടെ ക്രിയകളിലും ശ്രേഷ്ഠമെന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു।

Verse 62

अभिलाषेषु सर्वेषु जागर्त्येको हृदीह मे । अद्यापि मार्गणः कोपि द्रष्टव्यः स्वतनोरपि

എന്റെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളിലും ഹൃദയത്തിൽ ഒന്നേ ജാഗരൂകമായി നില്ക്കുന്നു—ഇന്നും എന്റെ ദേഹത്തേക്കും അർഹനായ ഒരാളെ കണ്ടെത്തി അവനു ദാനം ചെയ്യണം എന്നത്।

Verse 63

अहो अहोभिर्बहुभिः फलितो मे मनोरथः । यत्त्वं मेद्य गृहे प्राप्तः किंचित्प्रार्थयितुं द्विज

‘അഹോ! അഹോ!’ എന്നിങ്ങനെ പല ഉദ്ഗാരങ്ങൾക്കു ശേഷം എന്റെ മനോരഥം ഫലിച്ചു—ഹേ ദ്വിജാ, നീ ഇന്ന് എന്റെ ഗൃഹത്തിൽ എന്തോ പ്രാർത്ഥിച്ചു ചോദിക്കാൻ വന്നിരിക്കുന്നു।

Verse 64

एकाग्रमानसो विप्र यज्ञान्विपुलदक्षिणान् । बहून्यजकृतं विद्धि साहाय्यं सर्ववस्तुषु

ഹേ വിപ്രാ! ഏകാഗ്രചിത്തനായി വിപുല ദക്ഷിണയോടുകൂടി അനേകം യാഗങ്ങൾ നടത്തുക; എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ഉപകരണങ്ങളിലും ഞാൻ സഹായം ചെയ്യും എന്നു അറിയുക।

Verse 65

इति राज्ञो महाबुद्धेर्धर्मशीलस्य भाषितम् । श्रुत्वा तुष्टमनाः स्रष्टा क्रतुसंभारमाहरत्

ധർമ്മശീലനായ മഹാബുദ്ധിയുള്ള രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് സ്രഷ്ടാവ് (ബ്രഹ്മാവ്) ഹൃദയം സന്തോഷത്തോടെ യാഗത്തിനാവശ്യമായ സാമഗ്രികൾ കൊണ്ടുവന്നു।

Verse 66

साहाय्यं प्राप्य राजर्षेर्दिवोदासस्य पद्मभूः । इयाज दशभिः काश्यामश्वमेधैर्महामखैः

രാജർഷി ദിവോദാസന്റെ സഹായം ലഭിച്ച ശേഷം പദ്മഭൂ ബ്രഹ്മാവ് കാശിയിൽ പത്ത് അശ്വമേധ മഹാമഖ യാഗങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 67

अद्यापि होमधूमोघैर्यद्व्याप्तं गगनांतरम् । तदा प्रभृति न व्योम नीलिमानं जहात्यदः

ഇന്നും അവിടത്തെ ആകാശാന്തരം ഹോമധൂമത്തിന്റെ ഘനമേഘങ്ങളാൽ വ്യാപിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു; അന്നുമുതൽ ആ വ്യോമം തന്റെ ഗാഢ നീലിമ വിട്ടുകളയുന്നില്ല।

Verse 68

तीर्थं दशाश्वमेधाख्यं प्रथितं जगतीतले । तदा प्रभृति तत्रासीद्वाराणस्यां शुभप्रदम्

അങ്ങനെ ആ തീർത്ഥം ഭൂമിതലത്തിൽ ‘ദശാശ്വമേധ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി; അന്നുമുതൽ വാരാണസിയിൽ അത് ശുഭഫലദായിയായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 69

पुरा रुद्रसरो नाम तत्तीर्थं कलशोद्भव । दशाश्वमेधिकं पश्चाज्जातं विधिपरिग्रहात्

ഹേ കലശോദ്ഭവ അഗസ്ത്യാ! പണ്ടുകാലത്ത് ആ തീർത്ഥം ‘രുദ്രസരസ്’ എന്നായിരുന്നു; പിന്നീട് വിധാതാവായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വിധിപൂർവ പരിഗ്രഹം മൂലം അത് ‘ദശാശ്വമേധികം’ ആയി പ്രസിദ്ധമായി।

Verse 70

स्वर्धुन्यथ ततः प्राप्ता भगीरथसमागमात् । अतीव पुण्यवज्जातमतस्तत्तीर्थमुत्तमम्

പിന്നീട് ഭഗീരഥന്റെ സമാഗമവും പരിശ്രമവും മൂലം സ്വർധുനീ ഗംഗ അവിടെ എത്തി; അതിനാൽ ആ തീർത്ഥം അത്യന്തം പുണ്യമയമായി, സത്യത്തിൽ ഉത്തമമായി മാറി।

Verse 71

विधिर्दशाश्वमेधेशं लिंगं संस्थाप्य तत्र वै । स्थितवान्न गतोद्यापि क्वापि काशीं विहाय तु

വിധി (ബ്രഹ്മാവ്) അവിടെ ‘ദശാശ്വമേധേശ’ എന്ന ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ച് അവിടെയേ നിലകൊണ്ടു. ഇന്നുവരെയും കാശി വിട്ട് എവിടെയും പോയിട്ടില്ല.

Verse 72

राज्ञो धर्मरतेस्तस्य च्छिद्रं नावाप किंचन । अतः पुरारेः पुरतो व्रजित्वा किं वदेद्विधिः

ധർമ്മത്തിൽ രമിക്കുന്ന ആ രാജാവിൽ ബ്രഹ്മാവിന് ഒരു ദോഷവും കണ്ടെത്താനായില്ല. അതിനാൽ പുരാരി (ശിവൻ)യുടെ സന്നിധിയിൽ ചെന്നാൽ വിധി എന്ത് പറയാൻ കഴിയും?

Verse 73

क्षेत्रप्रभावं विज्ञाय ध्यायन्विश्वेश्वरं शिवम् । ब्रह्मेश्वरं च संस्थाप्य विधिस्तत्रैव संस्थितः

ക്ഷേത്രം (കാശി)യുടെ മഹത്വം അറിഞ്ഞ്, വിശ്വേശ്വരനായ ശിവനെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, വിധി ‘ബ്രഹ്മേശ്വര’ ലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ച് അവിടെയേ നിലകൊണ്ടു.

Verse 74

परातनुरियं काशी विश्वेशस्येति निश्चितम् । अस्याः संसेवनाच्छंभुर्न कुप्यति पुरो मयि

‘ഈ കാശി വിശ്വേശ്വരന്റെ പരമ ദേഹമാണ്’—എന്ന് നിശ്ചയം. അവളെ ഭക്തിയോടെ സേവിക്കുന്നതാൽ ശംഭു എന്റെ മേൽ, തന്റെ സന്നിധിയിൽ, കോപിക്കുകയില്ല.

Verse 75

कः प्राप्य काशीं दुर्मेधाः पुनस्त्यक्तुमिहेह ते । अनेकजन्मजनितकर्मनिर्मूलनक्षमाम्

അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ സഞ്ചിതമായ കർമ്മങ്ങളെ വേരോടെ നീക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ഈ കാശിയെ പ്രാപിച്ചിട്ട്, ഏതു ദുർബുദ്ധിയുള്ളവൻ വീണ്ടും അവളെ ഉപേക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കും?

Verse 76

विश्वसंतापसंहर्तुः स्थाने विश्वपतेस्तनुः । संताप्यतेतरां काश्या विश्लेषज महाग्निना

വിശ്വസന്താപം ഹരിക്കുന്ന പ്രഭുവിന്റെ ധാമമായ കാശിയിലേ തന്നെ ലോകപതിയുടെ ദേഹധാരിതത്ത്വം വിരഹജന്യ മഹാഗ്നിയാൽ അത്യന്തം തപിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 77

प्राप्य काशीं त्यजेद्यस्तु समस्ताघौघनाशिनीम् । नृपशुः स परिज्ञेयो महासौख्यपराङमुखः

സകല പാപപ്രവാഹവും നശിപ്പിക്കുന്ന കാശിയെ പ്രാപിച്ചിട്ടും അവളെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ ‘നൃപശു’ എന്നു അറിയപ്പെടണം—പരമസുഖത്തിൽ നിന്ന് മുഖം തിരിക്കുന്നവൻ.

Verse 78

निर्वाणलक्ष्मीं यः कांक्षेत्त्यक्त्वा संसारदुर्गतिम् । तेन काशी न संत्याज्या यद्याप्तैशादनुग्रहात्

സംസാരദുർഗതി ഉപേക്ഷിച്ച് നിർവാണലക്ഷ്മിയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, പ്രഭുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ കാശി ലഭിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, അവളെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്.

Verse 79

यः काशीं संपरित्यज्य गच्छेदन्यत्र दुर्मतिः । तस्य हस्ततलाद्गच्छेच्चतुर्वर्गफलोदयः

കാശിയെ ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റിടത്തേക്ക് പോകുന്ന ദുർമതിയുടെ കൈത്തളത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ധർമ്മാർഥകാമമോക്ഷങ്ങളായ ചതുര്വർഗ്ഗഫലോദയം ഒഴിഞ്ഞുപോകുന്നു.

Verse 80

निबर्हणी मधौघस्य सुपुण्य परिबृंहिणीम् । कः प्राप्य काशीं दुर्मेधास्त्यजेन्मोक्षसुखप्रदाम्

മധുരഭോഗപ്രലോഭനങ്ങളുടെ പ്രവാഹം നശിപ്പിക്കുകയും പുണ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന, മോക്ഷസുഖം നൽകുന്ന കാശിയെ പ്രാപിച്ചിട്ട് ഏതു ദുർമേധാവി അവളെ ഉപേക്ഷിക്കും?

Verse 81

सत्यलोके क्व तत्सौख्यं क्व सौख्यं वैष्णवे पदे । यत्सौख्यं लभ्यते काश्यां निमेषार्धनिषेवणात्

സത്യലോകത്തിൽ ആ ആനന്ദം എവിടെ, വൈഷ്ണവ പദത്തിലും ആ സുഖം എവിടെ—കാശിയിൽ അർദ്ധ നിമിഷം സേവിച്ചതാൽ ലഭിക്കുന്ന ആനന്ദത്തോട് താരതമ്യത്തിൽ?

Verse 82

वाराणसीगुणगणान्निर्णीय द्रुहिणस्त्विति । व्यावृत्य मंदरगिरिं न पुनः प्रत्यगान्मुने

വാരാണസിയുടെ ഗുണഗണങ്ങൾ നിർണയിച്ച് ദ്രുഹിണൻ (ബ്രഹ്മാവ്) ‘തഥൈവ’ എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചു; മന്ദരഗിരിയിൽ നിന്ന് തിരിഞ്ഞ്, ഹേ മുനേ, പിന്നെ ഒരിക്കലും മടങ്ങിയില്ല.

Verse 83

स्कंद उवाच । मित्रावरुणयोः पुत्र महिमानं ब्रवीमि ते । काश्यां दशाश्वमेधस्य सर्वतीर्थशिरोमणेः

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മിത്ര-വരുണന്മാരുടെ പുത്രാ! കാശിയിലെ ദശാശ്വമേധം—സകല തീർത്ഥങ്ങളുടെയും ശിരോമണി—അതിന്റെ മഹിമ ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.

Verse 84

दशाश्वमेधिकं प्राप्य सर्वतीर्थोत्तमोत्तमम् । यत्किंचित्क्रियते कर्म तदक्षयमिहेरितम्

ദശാശ്വമേധം—സകല തീർത്ഥങ്ങളിലെയും ഉത്തമോത്തമം—പ്രാപിച്ചാൽ, അവിടെ ചെയ്യുന്ന ഏതു കർമവും ഇതിന്റെ ഫലം അക്ഷയമാണെന്ന് ഇവിടെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 85

स्नानं दानं जपो होमः स्वाध्यायो दे वतार्चनम् । संध्योपास्तिस्तर्पणं च श्राद्धं पितृसमर्चनम्

സ്നാനം, ദാനം, ജപം, ഹോമം, സ്വാധ്യായം, ദേവതാര്ച്ചനം; സന്ധ്യോപാസന, തർപ്പണം, ശ്രാദ്ധം, പിതൃസമർച്ചനം—

Verse 86

दृष्ट्वा दशाश्वमेधेशं सर्वपापैः प्रमुच्यते

ദശാശ്വമേധേശനെ ദർശിച്ചതുമാത്രത്തിൽ മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു.

Verse 87

ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे प्राप्य प्रतिपदं तिथिम् । दशाश्वमेधिके स्नात्वा मुच्यते जन्मपातकैः

ജ്യേഷ്ഠമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ പ്രതിപദാ തിഥിയിൽ ദശാശ്വമേധികയിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ ജന്മപാതകങ്ങളിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 88

ज्येष्ठे शुक्ल द्वितीयायां स्नात्वा रुद्रसरोवरे । जन्मद्वयकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति

ജ്യേഷ്ഠ ശുക്ല ദ്വിതീയയിൽ രുദ്രസരോവരത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ രണ്ടു ജന്മങ്ങളിലെ പാപം അതേ ക്ഷണത്തിൽ നശിക്കുന്നു.

Verse 89

एवं सर्वासु तिथिषु क्रमस्नायी नरोत्तमः । आशुक्लपक्षदशमि प्रतिजन्माघमुत्सृजेत्

ഇങ്ങനെ എല്ലാ തിഥികളിലും ക്രമമായി സ്നാനം ചെയ്യുന്ന നരോത്തമൻ ശുക്ലപക്ഷ ദശമി വരെ ഓരോ ജന്മത്തിലെ പാപവും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 90

तिथिं दशहरां प्राप्य दशजन्माघहारिणीम् । दशाश्वमेधिके स्नातो यामीं पश्येन्न यातनाम्

പത്തു ജന്മങ്ങളുടെ പാപം ഹരിക്കുന്ന ദശഹരാ തിഥി പ്രാപിച്ച് ദശാശ്വമേധികയിൽ സ്നാനം ചെയ്തവൻ യമന്റെ യാതനകൾ കാണുകയില്ല.

Verse 91

लिंगं दशाश्वमेधेशं दृष्ट्वा दशहरा तिथौ । दशजन्मार्जितैः पापैस्त्यज्यते नात्र संशयः

ദശഹരാ തിഥിയിൽ ദശാശ്വമേധേശ ലിംഗദർശനം ചെയ്താൽ, പത്ത് ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ നീങ്ങും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 92

स्नातो दशहरायां यः पूजयेल्लिंगमुत्तमम् । भक्त्या दशाश्वमेधेशं न तं गर्भदशा स्पृशेत्

ദശഹരയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഭക്തിയോടെ പരമ ലിംഗമായ ദശാശ്വമേധേശനെ പൂജിക്കുന്നവനെ വീണ്ടും ഗർഭവാസാവസ്ഥ സ്പർശിക്കുകയില്ല।

Verse 93

ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे पक्षं रुद्रसरे नरः । कुर्वन्वै वार्षिकीं यात्रां न विघ्नैरभिभूयते

ജ്യേഷ്ഠ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ രുദ്രസരസ്സിൽ പക്ഷകാലം വാർഷിക യാത്രാവ്രതം ചെയ്യുന്നവൻ വിഘ്നങ്ങളാൽ കീഴടക്കപ്പെടുകയില്ല।

Verse 94

दशाश्वमेधावभृथैर्यत्फलं सम्यगाप्यते । दशाश्वमेधे तन्नूनं स्नात्वा दशहरा तिथौ

ദശഹരാ തിഥിയിൽ ദശാശ്വമേധത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, പത്ത് അശ്വമേധ യാഗങ്ങളുടെ അവഭൃതസ്നാനത്തിൽ പൂർണ്ണമായി ലഭിക്കുന്ന അതേ ഫലമാണ്।

Verse 95

स्वर्धुन्याः पश्चिमे तीरे नत्वा दशहरेश्वरम् । न दुर्दशामवाप्नोति पुमान्पुण्यतमः क्वचित्

ദിവ്യഗംഗയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് ദശഹരേശ്വരനെ നമസ്കരിക്കുന്ന പരമ പുണ്യവാൻ ഒരിക്കലും ദുര്ദശയിൽ പതിക്കുകയില്ല।

Verse 96

यत्काश्यां दक्षिणद्वारमंतर्गेहस्य कीर्त्यते । तत्र ब्रह्मेश्वरं दृष्ट्वा ब्रह्मलोके महीयते

കാശിയിൽ അന്തർഗൃഹത്തിന്റെ ദക്ഷിണദ്വാരമായി പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലത്ത് ബ്രഹ്മേശ്വരനെ ദർശിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു।

Verse 97

इति ब्राह्मणवेषेण वाराणस्यां महाधिया । द्रुहिणेन स्थितं तावद्यावद्विश्वेश्वरागमः

ഇങ്ങനെ ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ചു മഹാധിയുള്ള ദ്രുഹിണൻ (ബ്രഹ്മാവ്) വാരാണസിയിൽ വിശ്വേശ്വരൻ (ശിവൻ) വരുവോളം താമസിച്ചു।

Verse 98

दिवोदासोपि राजेंद्रो वृद्धब्राह्मणरूपिणे । ब्रह्मणे कृतयज्ञाय ब्रह्मशालामकल्पयत्

രാജേന്ദ്രൻ ദിവോദാസനും വൃദ്ധബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ച ബ്രഹ്മാവിന് യജ്ഞം നടത്തുവാൻ മനോഹരമായ ബ്രഹ്മശാല ഒരുക്കിച്ചു।

Verse 99

ब्रह्मेश्वरसमीपे तु ब्रह्मशाला मनोहरा । ब्रह्मा तत्रावसद्व्योम ब्रह्मघोषैर्निनादयन्

ബ്രഹ്മേശ്വരന്റെ സമീപത്ത് മനോഹരമായ ബ്രഹ്മശാല ഉണ്ടായിരുന്നു; അവിടെ ബ്രഹ്മാവ് വേദഘോഷങ്ങളും ബ്രഹ്മസ്തുതികളും കൊണ്ട് ആകാശം മുഴങ്ങവെ പാർത്തു।

Verse 100

इति ते कथितो ब्रह्मन्महिमातिमहत्तरः । दशाश्वमेधतीर्थस्य सर्वाघौघविनाशनः

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! ഇങ്ങനെ ഞാൻ ദശാശ്വമേധ തീർത്ഥത്തിന്റെ അതിമഹത്തായ മഹിമ പറഞ്ഞു; അത് സർവ്വപാപപ്രവാഹങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്।

Verse 101

श्रुत्वाध्यायमिमं पुण्यं श्रावयित्वा तथैव च । ब्रह्मलोकमवाप्नोति श्रद्धया मानवोत्तमः

ഈ പുണ്യാധ്യായം ശ്രവിക്കുകയും അതുപോലെ മറ്റുള്ളവർക്കും ശ്രദ്ധയോടെ ശ്രവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്താൽ, മനുഷ്യോത്തമൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു।