Adhyaya 36

Verse 1

स्कंद उवाच । पुनर्विशेषं वक्ष्यामि सदाचारस्य कुंभज । यं श्रुत्वापि नरो धीमान्नाज्ञानतिमिरं विशेत्

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ കുംഭജ (അഗസ്ത്യ)! സദാചാരത്തിന്റെ പ്രത്യേകവിശദാംശങ്ങൾ ഞാൻ വീണ്ടും പറയും; അത് കേട്ട ജ്ഞാനി അജ്ഞാനത്തിന്റെ അന്ധകാരത്തിലേക്ക് കടക്കുകയില്ല.

Verse 2

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्यास्त्रयो वर्णा द्विजाः स्मृताः । प्रथमं मातृतो जाता द्वितीयं चोपनायनात्

ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ—ഈ മൂന്ന് വർണങ്ങൾ ‘ദ്വിജർ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ആദ്യജന്മം മാതാവിൽ നിന്ന്, രണ്ടാമത്തെ ജന്മം ഉപനയനസംസ്കാരത്തിലൂടെ.

Verse 3

एषां क्रियानिषेकादि श्मशानांता च वैदिकी । आदधीत सुधीर्गर्भमृतौमूलं मघां त्यजेत्

ഈ ദ്വിജന്മാരുടെ വൈദികസംസ്കാരങ്ങൾ ഗർഭാധാനാദി മുതൽ ആരംഭിച്ച് ശ്മശാനാന്ത്യേഷ്ടിവരെ വ്യാപിക്കുന്നു. ബുദ്ധിമാൻ അവയെ വിധിപൂർവ്വം അനുഷ്ഠിക്കയും, ഋതു/ഗർഭകാലത്തിന്റെ മൂലത്തിൽ മഘാ നക്ഷത്രം ഒഴിവാക്കുകയും വേണം.

Verse 4

स्पंदनात्प्राक्पुंसवनं सीमंतोन्नयनं ततः । मासि षष्ठेऽष्टमे वापि जातेथो जातकर्म च

ഗർഭത്തിൽ സ്പന്ദനം ഉണ്ടാകുന്നതിന് മുമ്പ് പുംസവനസംസ്കാരം നടത്തണം; തുടർന്ന് സീമന്തോന്നയനം ചെയ്യണം. ആറാം അല്ലെങ്കിൽ എട്ടാം മാസത്തിൽ, കൂടാതെ ജനനത്തിനു ശേഷം ജാതകർമ്മസംസ്കാരവും നടത്തണം.

Verse 5

नामाह्न्येकादशे गेहाच्चतुर्थेमासि निष्क्रमः । मासेन्नप्राशनं षष्ठे चूडाब्दे वा यथाकुलम्

പതിനൊന്നാം ദിവസം നാമകരണം; നാലാം മാസത്തിൽ കുഞ്ഞിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ നിന്നുള്ള ആദ്യ നിഷ്ക്രമണം. ആറാം മാസത്തിൽ അന്നപ്രാശനം; ചൂഡാകർമ്മം (മുണ്ഡനം) ഒരു അല്ലെങ്കിൽ മൂന്ന് വർഷത്തിൽ കുലാചാരപ്രകാരം നടത്തണം.

Verse 6

शममेनो व्रजेदेवं बैजं गर्भजमवे च । स्त्रीणामेताः क्रियास्तूष्णीं पाणिग्राहस्तु मंत्रवान्

ഇങ്ങനെ ബീജജന്യവും ഗർഭജന്യവും ആയ മലം (ദോഷം) ശമിച്ച് അകന്നു പോകുന്നു. സ്ത്രീകൾക്കായി ഈ ക്രിയകൾ മൗനമായി നടത്തപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ പാണിഗ്രഹണം (വിവാഹത്തിലെ ഹസ്തഗ്രഹണം) മന്ത്രസഹിതമാണ്.

Verse 7

सप्तमेथाष्टमेवाब्दे सावित्रीं ब्राह्मणोर्हति । नृपस्त्वेकादशे वैश्यो द्वादशे वा यथाकुलम्

ഏഴാം അല്ലെങ്കിൽ എട്ടാം വർഷത്തിൽ ബ്രാഹ്മണന് സാവിത്രി (ഉപനയനം) സ്വീകരിക്കാൻ യോഗ്യതയുണ്ട്. ക്ഷത്രിയൻ (നൃപൻ) പതിനൊന്നാം വർഷത്തിൽ, വൈശ്യൻ പന്ത്രണ്ടാം വർഷത്തിൽ—അഥവാ കുലാചാരപ്രകാരം.

Verse 8

ब्रह्मतेजोभिवृद्ध्यर्थं विप्रोब्देपंचमेर्हति । षष्ठे बलार्थी नृपतिर्मौजीं वैश्योष्टमे ध्रियेत्

ബ്രാഹ്മണതേജസ്സിന്റെ വർദ്ധനയ്ക്കായി ബ്രാഹ്മണൻ അഞ്ചാം വർഷത്തിൽ മൗഞ്ജി (യജ്ഞോപവീതം) സ്വീകരിക്കാൻ യോഗ്യൻ. ബലാർത്ഥിയായ ക്ഷത്രിയ രാജാവ് ആറാം വർഷത്തിൽ, വൈശ്യൻ എട്ടാം വർഷത്തിൽ മൗഞ്ജി ധരിക്കണം.

Verse 9

महाव्याहृतिपूर्वं च वेदमध्यापयेद्गुरुः । उपनीय च तं शिष्यं शौचाचारे च योजयेत्

ഗുരു മഹാവ്യാഹൃതികളോടെ ആരംഭിച്ച് വേദം അധ്യാപനം ചെയ്യിക്കണം. ശിഷ്യനെ ഉപനയനം ചെയ്ത് ശൗചത്തിലും സദാചാരത്തിലും അവനെ ഉറപ്പിച്ചു നിർത്തണം.

Verse 10

पूर्वोक्तविधिना शौचं कुर्यादाचमनं तथा । दंताञ्जिह्वां विशोध्याथ कृत्वा मलविशोधनम्

മുൻപറഞ്ഞ വിധിപ്രകാരം ശൗചം ചെയ്യുകയും അതുപോലെ ആചമനം ചെയ്യുകയും വേണം. പിന്നെ പല്ലും നാവും ശുദ്ധമാക്കി മലവിശോധനം പൂർത്തിയാക്കണം.

Verse 11

स्नात्वांबुदैवतैर्मंत्रैः प्राणानायम्य यत्नतः । उपस्थानं रवेः कृत्वा संध्ययोरुभयोरपि

ജലദേവതാമന്ത്രങ്ങളാൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, പരിശ്രമത്തോടെ പ്രാണായാമം ചെയ്ത്, ഉഭയസന്ധ്യകളിലും (പ്രഭാതവും സായാഹ്നവും) സൂര്യോപസ്ഥാനം (ഉപാസന) നടത്തണം.

Verse 12

अग्निकार्यं ततः कृत्वा ब्राह्मणानभिवादयेत् । ब्रुवन्नमुक गोत्रोहमभिवादय इत्यपि

അതിനുശേഷം അഗ്നികാര്യവും നടത്തി ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യണം; ‘ഞാൻ അമുക ഗോത്രക്കാരൻ; അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്നു’ എന്ന് പറയണം.

Verse 13

अभिवादनशीलस्य वृद्धसेवारतस्य च । आयुर्यशोबलं बुद्धिर्वर्धतेऽहरहोधिकम्

വിനയത്തോടെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുകയും മുതിർന്നവരുടെ സേവയിൽ നിരതനാകുകയും ചെയ്യുന്നവന്റെ ആയുസ്സും യശസ്സും ബലവും ബുദ്ധിയും ദിനംപ്രതി കൂടുതൽ വർധിക്കുന്നു।

Verse 14

अधीते गुरुणा हूतः प्राप्तं तस्मै निवेदयेत् । कर्मणा मनसा वाचा हितं तस्याचरेत्सदा

അധ്യയനത്തിനിടെ ഗുരു വിളിക്കുമ്പോൾ ലഭിച്ചതെല്ലാം അദ്ദേഹത്തിന് സമർപ്പിക്കണം; കർമം, മനസ്സ്, വാക്ക് എന്നിവകൊണ്ട് എപ്പോഴും ഗുരുവിന്റെ ഹിതം തന്നെ ആചരിക്കണം।

Verse 15

अध्याप्याधर्मतोनार्थात्साध्वाप्तज्ञानवित्तदाः । शक्ताः कृतज्ञाः शुचयोऽद्रोहकाश्चानसूयकाः

അധ്യയനം കഴിഞ്ഞാൽ അവർ അധർമ്മ മാർഗ്ഗത്തിൽ ധനം തേടരുത്; ധർമ്മാനുസൃതമായി സമ്പാദിച്ച് ജ്ഞാനവും സമ്പത്തും ദാനം ചെയ്യണം—ശക്തന്മാർ, കൃതജ്ഞർ, ശുചികൾ, ദ്രോഹരഹിതർ, അസൂയരഹിതർ ആയിരിക്കണം।

Verse 16

धारयेन्मेखलादंडोपवीताजिनमेव च । अनिंद्येषु चरेद्भैक्ष्यं ब्राह्मणेष्वात्मवृत्तये

അവൻ മേഘല, ദണ്ഡം, ഉപവീതം, അജിനം എന്നിവ ധരിക്കണം; തന്റെ ജീവികയ്ക്കായി നിന്ദാരഹിത ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ഗൃഹങ്ങളിൽ ഭിക്ഷയ്ക്കായി സഞ്ചരിക്കണം।

Verse 17

ब्राह्मणक्षत्रियविशामादिमध्यावसानतः । भैक्ष्यचर्या क्रमेण स्याद्भवच्छब्दोपलक्षिता

ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയൻ, വൈശ്യൻ എന്നിവർക്കു ഭിക്ഷാചര്യ ആരംഭം, മധ്യം, അവസാനം എന്ന ക്രമത്തിൽ ഉണ്ടായിരിക്കണം; ‘ഭവത്’ മുതലായ ആദരസൂചക സംബോധനങ്ങളാൽ അത് ലക്ഷ്യമാക്കപ്പെടണം।

Verse 18

वाग्यतो गुर्वनुज्ञातो भुंजीतान्नमकुत्सयन् । एकान्नं न समश्नीयाच्छ्राद्धेऽश्नीयात्तथापदि

വാക്ക് സംയമിച്ച് ഗുരുവിന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ച ശേഷം, അന്നത്തെ നിന്ദിക്കാതെ ഭുജിക്കണം. ഒരേയൊരു വിഭവം മാത്രം കഴിക്കരുത്; എന്നാൽ ശ്രാദ്ധകർമ്മത്തിലും ആപത്‌കാലത്തിലും യഥോചിതമായി കഴിക്കാം.

Verse 19

अनारोग्यमनायुष्यमस्वर्ग्यंचातिभोजनम् । अपुण्यं लोकविद्विष्टं तस्मात्तत्परिवर्जयेत्

അതിഭോജനം ആരോഗ്യഹാനി വരുത്തുന്നു, ആയുസ്സ് കുറയ്ക്കുന്നു, സ്വർഗീയക്ഷേമം തടയുന്നു. അത് അപുണ്യവും ലോകനിന്ദിതവും ആകയാൽ, അതിനെ ഒഴിവാക്കണം.

Verse 20

न द्विर्भुंजीत चैकस्मिन्दिवा क्वापि द्विजोत्तमः । सायंप्रातर्द्विजोऽश्नीयादग्निहोत्रविधानवित्

ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ ഒരേ ദിവസത്തിൽ എവിടെയും രണ്ടുതവണ ഭുജിക്കരുത്. അഗ്നിഹോത്രവിധാനം അറിയുന്ന ദ്വിജൻ പ്രാതഃകാലത്തും സായങ്കാലത്തും ഭുജിക്കണം.

Verse 21

मधुमांसं प्राणिहिंसां भास्करालोकनांजने । स्त्रियं पर्युषितोच्छिष्टंपरिवादं विवजर्येत्

തേൻ, മാംസം, പ്രാണിഹിംസ, സൂര്യനെ നേരിട്ട് നോക്കൽ, അഞ്ജനം ഇടൽ—ഇവയെല്ലാം വर्जിക്കണം. അതുപോലെ സ്ത്രീകളോടുള്ള അനാചാരസംഗം, പഴകിയതും ഉച്ഛിഷ്ടവുമായ ആഹാരം, പരനിന്ദ എന്നിവയും ഉപേക്ഷിക്കണം.

Verse 22

औपनायनिकः कालो ब्रह्मक्षत्र विशां परः । आ षोडशादाद्वाविंशादा चतुर्विंशदब्दतः

ഉപനയനത്തിനുള്ള യുക്തകാലം—ബ്രാഹ്മണന് പതിനാറാം വയസ്സുവരെ, ക്ഷത്രിയന് ഇരുപത്തിരണ്ടാം വയസ്സുവരെ, വൈശ്യന് ഇരുപത്തിനാലാം വയസ്സുവരെ എന്നാണ് നിർണ്ണയം.

Verse 23

इतोप्यूर्ध्वं न संस्कार्याः पतिता धर्मवर्जिताः । व्रात्यस्तोमेन यज्ञेन तत्पातित्यं परिव्रजेत्

ഈ പരിധിക്ക് അപ്പുറം അവർ ഇനി സംസ്കാരയോഗ്യരല്ല; ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി പതിതരാകും. ‘വ്രാത്യസ്തോമ’ എന്ന യാഗംകൊണ്ട് ആ പതിതാവസ്ഥ നീക്കാം.

Verse 24

सावित्रीपतितैः सार्धं संबंधं न समाचरेत् । ऐणं च रौरवं वास्तं क्रमाच्चर्म द्विजन्मनाम्

സാവിത്രിയിൽ നിന്ന് പതിതരായ (ഉപനയനഭ്രഷ്ടരായ)വരുമായി ബന്ധം പുലർത്തരുത്. ദ്വിജർക്കു ക്രമമായി മൃഗചർമ്മം, രുരുചർമ്മം, ആടുചർമ്മം വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 25

वसीरन्नानुपूर्व्येण शाण क्षौमाविकानि च । द्विजस्य मेखला मौंजी मौर्वी च भुजजन्मनः । भवेत्त्रिवृत्समाश्लक्ष्णा विशस्तु शणतांतवी

അവൻ ക്രമമായി ശാണം, ക്ഷൗമം, ഉണ്ണിവസ്ത്രം എന്നിവ ധരിക്കണം. ദ്വിജന്റെ മേഖല മുഞ്ജപുല്ലിൽ; ഭുജജന്മൻ (ക്ഷത്രിയൻ)ക്ക് മൗർവിയിൽ. അത് മൃദുവായി ത്രിവൃതമായിരിക്കണം; വൈശ്യന് ശണതന്തുവിന്റെ മേഖല വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 26

मुंजाभावे विधातव्या कुशाश्मंतकबल्वजैः । ग्रंथिनैकेन संयुक्ता त्रिभिः पंचभिरेव वा

മുഞ്ജ ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ കുശ, അശ്മന്തക അല്ലെങ്കിൽ ബൽവജ തന്തുകളാൽ മേഖല നിർമ്മിക്കണം—ഒരു, മൂന്ന് അല്ലെങ്കിൽ അഞ്ച് ഗ്രന്ഥി (കെട്ട്) ചേർത്ത്.

Verse 27

उपवीतक्रमेण स्यात्कार्पासं शाणमाविकम् । त्रिवृदूर्ध्ववृतं तच्च भवेदायुर्विवृद्धये

ഉപവീതം ക്രമമായി പരുത്തി, ശാണം, ഉണ്ണി എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ളതാകണം. അത് ത്രിവൃതവും ഊർധ്വവൃതവും (മുകളോട്ടു തിരിഞ്ഞ മുറുക്കം) ആയിരിക്കണം; ഇതു ആയുര്വൃദ്ധിക്ക് കാരണമെന്നു പറയുന്നു.

Verse 28

बिल्वपालाशयोर्दंडो ब्राह्मणस्य नृपस्य तु । न्यग्रोधबालदलयोः पीलूदुंबरयोर्विशः

ബ്രാഹ്മണന്റെ ദണ്ഡം ബില്വമോ പലാശമോ ആയ കട്ടികൊണ്ടാകണം; ക്ഷത്രിയൻ (രാജാവ്) ന്യഗ്രോധമോ ബാലദലമോ; വൈശ്യൻ പീലൂവോ ഉദുംബരമോ ആയ കട്ടികൊണ്ടാകണം।

Verse 29

आमौलिं वाऽललाटंवाऽनासमूर्ध्वप्रमाणतः । ब्रह्मक्षत्रविशां दंडस्त्वगाढ्योनाग्निदूषितः

ദണ്ഡത്തിന്റെ അളവ് ശിരോമൗളിവരെ, അല്ലെങ്കിൽ നെറ്റിവരെ, അല്ലെങ്കിൽ കുറഞ്ഞത് മൂക്കിന് മുകളിലേക്കെങ്കിലും ആയിരിക്കണം. ബ്രാഹ്മണ-ക്ഷത്രിയ-വൈശ്യരുടെ ദണ്ഡം ദൃഢവും കട്ടിയുമുള്ളതായിരിക്കണം; അഗ്നിദൂഷിതം (കരിഞ്ഞത്) ആകരുത്।

Verse 30

प्रदक्षिणं परीत्याग्निमुपस्थाय दिवाकरम् । दंडाजिनोपवीताढ्यश्चरेद्भैक्ष्यं यथोदितम्

പവിത്ര അഗ്നിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് സൂര്യദേവനെ ഉപസ്ഥാനം ചെയ്ത്, ദണ്ഡം-അജിനം-യജ്ഞോപവീതം ധരിച്ച ബ്രഹ്മചാരി വിധിപ്രകാരം ഭിക്ഷയ്ക്കായി പുറപ്പെടണം।

Verse 31

मातृमातृष्वसृस्वसृपितृस्वसृपुरःसराः । प्रथमं भिक्षणीयाः स्युरेतायाचन नो वदेत्

ഭിക്ഷ ആദ്യം മാതാവിനോടും മാതൃസഹോദരിയോടും സഹോദരിയോടും പിതൃസഹോദരിയോടും, മുന്നിൽ നിന്നു കാവൽ നിൽക്കുന്ന മറ്റ് ജ്യേഷ്ഠസ്ത്രീകളോടും യാചിക്കണം. അവരുടെ മുമ്പിൽ ഭിക്ഷയാചനയിൽ ‘ഇല്ല’ എന്നു പറഞ്ഞ് ഒഴിവാക്കരുത്।

Verse 32

यावद्वेदमधीते च चरन्वेदव्रतानि च । ब्रह्मचारी भवेत्तावदूर्ध्वं स्नातो गृही भवेत्

വേദം പഠിക്കുകയും വേദവ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്രകാലം ബ്രഹ്മചാരിയായിരിക്കണം. അതിനുശേഷം സമാവർത്തനസ്നാനം ചെയ്ത് ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം സ്വീകരിക്കണം।

Verse 33

प्रोक्तोसावुपकुर्वाणो द्वितीयस्तत्र नैष्ठिकः । तिष्ठेत्तावद्गुरुकुले यावत्स्यादायुषः क्षयः

ഇവിടെ ‘ഉപകുർവാണൻ’ എന്നു പ്രസ്താവിച്ചു; രണ്ടാമത്തേത് ‘നൈഷ്ഠികൻ’. അവൻ ആയുസ്സ് തീരുവോളം—ജീവിതാന്തം വരെ—ഗുരുകുലത്തിൽ വസിക്കണം.

Verse 34

गृहाश्रमं समाश्रित्य यः पुनर्ब्रह्मचर्यभाक् । नासौ यतिर्वनस्थो वा स्यात्सर्वाश्रमवर्जितः

ഗൃഹാശ്രമം സ്വീകരിച്ച് വീണ്ടും ബ്രഹ്മചര്യം സ്വീകരിക്കുന്നവൻ യതിയുമല്ല, വാനപ്രസ്ഥനുമല്ല; അവൻ എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളിൽ നിന്നുമൊഴിഞ്ഞവനാകുന്നു.

Verse 35

अनाश्रमी न तिष्ठेत दिनमेकमपि द्विजः । आश्रमं तु विना तिष्ठन्प्रायश्चित्ती यतो हि सः

ദ്വിജൻ ഒരു ദിവസവും ആശ്രമമില്ലാതെ നില്ക്കരുത്. ആശ്രമം കൂടാതെ കഴിയുന്നവൻ പ്രായശ്ചിത്തത്തിന് ബാധ്യസ്ഥനാകുന്നു.

Verse 36

जपं होमं व्रतं दानं स्वाध्यायं पितृतर्पणम् । कुर्वाणोथाश्रमभ्रष्टो नासौ तत्फलमाप्नुयात्

ജപം, ഹോമം, വ്രതം, ദാനം, സ്വാധ്യായം, പിതൃതർപ്പണം എന്നിവ ചെയ്താലും—ആശ്രമഭ്രഷ്ടനായാൽ അവൻ അവയുടെ യഥാർത്ഥ ഫലം പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 37

मेखलाजिनदंडाश्च लिंगं स्याद्ब्रह्मचारिणः । गृहिणो वेदयज्ञादि नखलोमवनस्थितेः

ബ്രഹ്മചാരിയുടെ ലിംഗങ്ങൾ മേഖല, അജിനം, ദണ്ഡം. ഗൃഹസ്ഥന്റെ ലക്ഷണം വേദയജ്ഞാദി കർമങ്ങൾ; വാനപ്രസ്ഥന്റെ ലക്ഷണം നഖലോമം (മുറിക്കാത്ത നഖവും മുടിയും).

Verse 38

त्रिदंडादि यतेरुक्तमुपलक्षणमत्र वै । एतल्लक्षणहीनस्तु प्रायश्चित्ती दिने दिने

ഇവിടെ യതിയുടെ ത്രിദണ്ഡാദി അംഗീകൃത ലക്ഷണങ്ങൾ പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. എന്നാൽ ആ ലക്ഷണങ്ങളില്ലാത്തവൻ ദിനംപ്രതി പ്രായശ്ചിത്തം ആചരിക്കണം.

Verse 39

जीर्णं कमंडलुं दंडमुपवीताजिने अपि । अप्स्वेव तानि निक्षिप्य गृह्णीतान्यच्च मंत्रवत्

കമണ്ഡലു, ദണ്ഡം, ഉപവീതം, അജിനം എന്നിവ ജീർണ്ണമായാലും, അവയെ വെള്ളത്തിൽ വെച്ച് മന്ത്രപൂർവം മറ്റുള്ള (പുതിയ)വ സ്വീകരിക്കണം.

Verse 40

विदध्यात्षोडशे वर्षे केशांतकर्म च क्रमात् । द्वाविंशे च चतुर्विंशे गार्हस्थ्य प्रतिपत्तये

പതിനാറാം വയസ്സിൽ ക്രമമായി കേശാന്തകർമ്മം നിർവഹിക്കണം; ഇരുപത്തിരണ്ടാം മുതൽ ഇരുപത്തിനാലാം വയസ്സിൽ ഗാർഹസ്ഥ്യാശ്രമം സ്വീകരിക്കണം.

Verse 41

तपो यज्ञ व्रतेभ्यश्च सर्वस्माच्छुभकर्मणः । द्विजातीनां श्रुतिर्ह्येका हेतुर्निश्रेयस श्रियः

തപസ്, യജ്ഞം, വ്രതങ്ങൾ എന്നിവയുള്‍പ്പെടെ എല്ലാ ശുഭകർമ്മങ്ങളേക്കാളും, ദ്വിജന്മാർക്ക് പരമശ്രേയസ്സിന്റെ ശ്രീയ്ക്ക് ഏകകാരണം ശ്രുതി (വേദവാണി) തന്നെയാണ്.

Verse 42

वेदारंभे विसर्गे च विदध्यात्प्रणवं सदा । अफलोऽनोंकृतो यस्मात्पठितोपि न सिद्धये

വേദപാരായണത്തിന്റെ ആരംഭത്തിലും സമാപനത്തിലും എപ്പോഴും പ്രണവം (ഓം) ഉച്ചരിക്കണം; ഓം ഉച്ചാരണമില്ലാതെ ചെയ്ത പാരായണം ഫലഹീനമാകുകയും, വായിച്ചാലും സിദ്ധി നൽകാതിരിക്കുകയും ചെയ്യും.

Verse 43

वेदस्य वदनं प्रोक्तं गायत्री त्रिपदा परा । तिसृभिः प्रणवाद्याभिर्महाव्याहृतिभिः सह

വേദത്തിന്റെ ‘മുഖം’ എന്നു പരമ ത്രിപദ ഗായത്രിയെ പറയുന്നു; പ്രണവം മുതലായ മൂന്ന് മഹാവ്യാഹൃതികളോടുകൂടി.

Verse 44

सहस्रं साधिकं किंचित्त्रिकमैतज्जपन्यमी । मासं बहिः प्रतिदिनं महाघादपि मुच्यते

ഈ ത്രയം ആയിരത്തിലധികം അല്പം കൂടി ജപിക്കണം. ഒരാൾ ഒരു മാസം പ്രതിദിനം പുറത്തു (ബഹിഃ) ചെയ്താൽ, മഹാപാപത്തിൽ നിന്നുപോലും മോചിതനാകും.

Verse 45

अत्यब्दमिति योभ्यस्येत्प्रतिघस्रमनन्यधीः । स व्योममूर्तिः शुद्धात्मा परं ब्रह्माधिगच्छति

ആർ ‘അത്യബ്ദം’ ഇങ്ങനെ പ്രതിദിനം, മനസ് ചിതറാതെ, നിരന്തരം അഭ്യസിക്കുമോ, അവൻ ആകാശമൂർത്തിപോലെ ആകുന്നു; ശുദ്ധാത്മാവായി പരബ്രഹ്മത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 46

त्रिवर्णमयमोंकारं भूर्भुवःस्वरिति त्रयम् । पादत्रयं च सावित्र्यास्त्रयोवेदा अदूदुहन्

മൂന്ന് വേദങ്ങൾ ത്രിവർണമയ ഓങ്കാരവും, ‘ഭൂഃ ഭുവഃ സ്വഃ’ എന്ന ത്രയവും, സാവിത്രി (ഗായത്രി)യുടെ മൂന്ന് പാദങ്ങളും പാൽ കറന്നെടുത്തതുപോലെ ഉദ്ഭവിപ്പിച്ചു.

Verse 47

एतदक्षरमेनां च जपेद्व्याहृतिपूर्विकाम् । संध्ययोर्वेदविद्विप्रो वेदपुण्येन युज्यते

വേദവിദനായ ബ്രാഹ്മണൻ വ്യാഹൃതികൾ മുൻപാക്കി ഈ അക്ഷരം (ഓം)യും ഈ (ഗായത്രി)യും ജപിക്കണം; ഇരുസന്ധ്യകളിലും ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ വേദജന്യ പുണ്യത്തോടെ യുക്തനാകും.

Verse 48

विधिक्रतोर्दशगुणं जपस्यफलमश्नुते । विधिक्रतोर्दशगुणो जपक्रतुरुदीरितः

വിധിപൂർവം നിർവ്വഹിക്കുന്ന ക്രതുയാഗഫലത്തേക്കാൾ ജപഫലം പത്തിരട്ടിയെന്ന് പറയുന്നു; അതുകൊണ്ട് ജപം തന്നെയാണ് ‘ജപക്രതു’ എന്നു പ്രസിദ്ധം, വിധിക്രതുവിനെക്കാൾ പത്തിരട്ടി ശ്രേഷ്ഠം।

Verse 49

उपांशुस्तच्छतगुणः सहस्रो मानसस्ततः

ഉപാംശു (മന്ദസ്വരത്തിൽ) ചെയ്യുന്ന ജപം അതിന്റെ ശതഗുണ ഫലം നൽകുന്നു; തുടർന്ന് മാനസജപം സഹസ്രഗുണ ഫലപ്രദം।

Verse 50

अधीत्यवेदान्वेदौ वा वेदं वा शक्तितो द्विजः । सुवर्णपूर्ण धरणी दानस्य फलमश्नुते

ദ്വിജൻ തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച്—എല്ലാ വേദങ്ങളെയോ, രണ്ടെയോ, ഒരേയൊരു വേദമോ—അധ്യയനം ചെയ്താൽ, സ്വർണ്ണം നിറഞ്ഞ സമസ്ത ഭൂമി ദാനം ചെയ്ത ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 51

श्रुतिमेव सदाभ्यस्येत्तपस्तप्तुं द्विजोत्तमः । श्रुत्यभ्यासो हि विप्रस्य परमं तप उच्यते

തപസ്സു ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ദ്വിജോത്തമൻ എപ്പോഴും ശ്രുതിയെ തന്നേ അഭ്യസിക്കണം; കാരണം വിപ്രനു ശ്രുതിയുടെ നിരന്തരാഭ്യാസം തന്നെയാണ് പരമ തപസ്സ് എന്നു പറയുന്നു।

Verse 52

हित्वा श्रुतेरध्ययनं योन्यत्पठितुमिच्छति । स दोग्ध्रीं धेनुमुत्सृज्य ग्रामक्रोडीं दुधुक्षति

ശ്രുതിയുടെ അധ്യയനം ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റെന്തെങ്കിലും വായിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, പാലുതരുന്ന പശുവിനെ വിട്ട് ഗ്രാമത്തിലെ പന്നിയെ പാലെടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നവനെപ്പോലെ ആകുന്നു।

Verse 53

उपनीय च वै शिष्यं वेदमध्यापयेद्द्विजः । सकल्पं सरहस्यं च तमाचार्यं विदु्र्बुधाः

ശിഷ്യനെ ഉപനയനം ചെയ്ത്, വേദം കല്പസഹിതവും രഹസ്യസഹിതവും പഠിപ്പിക്കുന്ന ദ്വിജനെയാണ് ജ്ഞാനികൾ ‘ആചാര്യൻ’ എന്നു അറിയുന്നത്.

Verse 54

योध्यापयेदेकदेशं श्रुतेरंगान्यथापि वा । वृत्त्यर्थं स उपाध्यायो विद्वद्भिः परिगीयते

ജീവികാർത്ഥം ശ്രുതിയിലെ ഒരു ഭാഗമോ അല്ലെങ്കിൽ വേദാംഗങ്ങളോ പഠിപ്പിക്കുന്നവനെ പണ്ഡിതർ ‘ഉപാധ്യായൻ’ എന്നു പുകഴ്ത്തുന്നു.

Verse 56

अग्न्याधेयं पाकयज्ञानग्निष्टोमादिकान्मखान् । यः करोति वृतो यस्य स तस्यर्त्त्विगिहोच्यते

തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടവനായി മറ്റൊരാളിനുവേണ്ടി അഗ്ന്യാധാനം, പാകയജ്ഞങ്ങൾ, അഗ്നിഷ്ടോമാദി മഖങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നവൻ അവന്റെ ‘ഋത്വിക്’ (യാജകപുരോഹിതൻ) എന്നു ഇവിടെ പറയുന്നു.

Verse 57

उपाध्यायाद्दशाचार्य आचार्यात्तु शतं पिता । सहस्रं तु पितुर्माता गौरवेणातिरिच्यते

ഗൗരവത്തിൽ ഉപാധ്യായനേക്കാൾ ആചാര്യൻ പത്തിരട്ടി, ആചാര്യനേക്കാൾ പിതാവ് നൂറിരട്ടി; പിതാവിനെക്കാൾ മാതാവ് ആയിരമടങ്ങ് അധികം മഹത്വമുള്ളവളാണ്.

Verse 58

विप्राणां ज्ञानतो ज्यैष्ठ्यं बाहुजानां तु वीर्यतः । वैश्यानां धान्यधनतः पज्जातानां तु जन्मतः

ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ജ്യേഷ്ഠത ജ്ഞാനത്താൽ, ക്ഷത്രിയന്മാരിൽ വീര്യത്താൽ, വൈശ്യന്മാരിൽ ധാന്യധനത്താൽ, താഴ്ന്നജന്മക്കാരിൽ വെറും ജന്മത്താൽ മാത്രമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 59

यथाविधि निषेकादि यः कर्म कुरुते द्विजः । संभावयेत्तथान्नेन गुरुः स इह कीर्त्यते

ഗർഭാധാനാദി സംസ്കാരകർമ്മങ്ങൾ യഥാവിധി നിർവഹിക്കുകയും അന്ന-നൈവേദ്യങ്ങളാൽ ഗുരുവിനെ യഥോചിതമായി ആദരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ദ്വിജൻ—അവനെയത്രേ ഇവിടെ സത്യഗുരുവെന്നു കീർത്തിക്കുന്നു।

Verse 60

स्वप्ने सिक्त्वा ब्रह्मचारी द्विजः शुक्रमकामतः । स्नात्वार्कमर्चयित्वा त्रिः पुनर्मामित्यृचं जपेत्

ബ്രഹ്മചാരി ദ്വിജന് സ്വപ്നത്തിൽ അകാമതഃ ശുക്രസ്രാവം സംഭവിച്ചാൽ, അവൻ സ്നാനം ചെയ്ത് സൂര്യദേവനെ അർച്ചിച്ച് ‘പുനർമാം…’ എന്നു തുടങ്ങുന്ന ഋചം മൂന്നു പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം।

Verse 61

स्वधर्मनिरतानां च वेदयज्ञक्रियावताम् । ब्रह्मचारी चरेद्भैक्ष्यं वेश्मसुप्रयतोऽन्वहम्

ബ്രഹ്മചാരി പ്രതിദിനം സംയമത്തോടെ ഭിക്ഷാടനം നടത്തണം; സ്വധർമ്മനിരതരും വേദാധ്യയന-യജ്ഞക്രിയകളിൽ ഏർപ്പെട്ടവരുമായവരുടെ ഗൃഹങ്ങളിൽ ഭിക്ഷ തേടണം।

Verse 62

अकृत्वा भैक्ष्यचरणमसमिध्य हुताशनम् । अनातुरः सप्तरात्रमवकीर्णि व्रतं चरेत्

അവൻ രോഗിയല്ലാതിരിക്കെ ഭിക്ഷാടനം ചെയ്യാതെയും ഹുതാശനമായ അഗ്നിയെ യഥാവിധി പ്രജ്വലിപ്പിക്കാതെയും ഇരുന്നാൽ, ഏഴ് രാത്രികൾ അവകീർണി-വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം।

Verse 63

यथेष्टचेष्टो नभवेद्गुरोर्नयनगोचरे । न नामपरिगृह्णीयात्परोक्षेप्यविशेषणम्

ഗുരുവിന്റെ ദൃഷ്ടിഗോചരത്തിൽ അവൻ ഇഷ്ടപ്രകാരം പെരുമാറരുത്; ഗുരു സമീപമില്ലെങ്കിലും ആദരസൂചക വിശേഷണം കൂടാതെ ഗുരുനാമം ഉച്ചരിക്കരുത്।

Verse 64

गुरुनिंदाभवेद्यत्र परिवादस्तु यत्र च । श्रुती पिधाय वास्थेयं यातव्यं वा ततोन्यतः

എവിടെ ഗുരുനിന്ദ ഉണ്ടാകുന്നുവോ, എവിടെ അപവാദം–പരിവാദം നടക്കുന്നതോ, അവിടെ ചെവികൾ മൂടി മാത്രമേ നില്ക്കാവൂ; അല്ലെങ്കിൽ അവിടുനിന്ന് മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് പോകണം।

Verse 65

खरो गुरोः परीवादाच्छ्वा भवेद्गुरुनिंदकः । मत्सरी क्षुद्रकीटःस्यात्परिभोक्ता भवेत्कृमिः

ഗുരുവിനെ അപവാദം ചെയ്യുന്നവൻ കഴുതയായി ജനിക്കുന്നു; ഗുരുനിന്ദകൻ നായയായി മാറുന്നു. അസൂയക്കാരൻ ചെറുകീടമാകുന്നു; പരഭോഗി കൃമിയാകുന്നു।

Verse 66

नाभिवाद्या गुरोः पत्नी स्पृष्ट्वांघ्री युवती सती । क्वापि विंशतिवर्षेण ज्ञातृणा गुणदोषयोः

ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യ—സതിയും യുവതിയുമായിരുന്നാലും—അവളെ അത്യന്തം അടുപ്പത്തോടെ അഭിസംബോധന ചെയ്യരുത്. അവളുടെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിച്ച് നമസ്കരിച്ച് ജാഗ്രത പാലിക്കണം; കാരണം ഗുണദോഷങ്ങൾ ബന്ധുക്കൾക്കും ഇരുപത് വർഷം കഴിഞ്ഞാലേ യഥാർത്ഥമായി അറിയൂ।

Verse 67

स्वभावश्चंचलः स्त्रीणां दोषः पुंसामतः स्मृतः । प्रमदासु प्रमाद्यंति क्वचिन्नैव विपश्चितः

സ്ത്രീകളുടെ സ്വഭാവം ചഞ്ചലമാണെന്ന് സ്മൃതികൾ പറയുന്നു; അതുതന്നെ പുരുഷന്മാർക്ക് പതനകാരണമാകുന്ന ദോഷമായി കരുതപ്പെടുന്നു. സ്ത്രീവിഷയങ്ങളിൽ ചിലപ്പോൾ പണ്ഡിതനും പിഴയ്ക്കാം; എങ്കിലും ചിലിടങ്ങളിൽ പിഴയാതെയും ഇരിക്കും।

Verse 68

विद्वांसमप्यविद्वांसं यतस्ताधर्षयंत्यलम् । स्ववशं वापि कुर्वंति सूत्रबद्धशकुंतवत्

കാരണം അവർ പണ്ഡിതനെയും അപണ്ഡിതനെയും ശക്തമായി കീഴടക്കുകയും, അവരെ സ്വന്തം വശത്തിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു—നൂലാൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട പക്ഷിയെപ്പോലെ।

Verse 69

न मात्रा न दुहित्रा वा न स्वस्रैकांतशीलता । बलवंतीद्रियाण्यत्र मोहयंत्यपि कोविदान्

ഇവിടെ മാതാവോ പുത്രിയോ ഏകാന്തശീലിനിയായ സഹോദരിയോ കാരണമല്ല; ബലവത്തായ ഇന്ദ്രിയങ്ങളാണ് കാരണം, അവ പണ്ഡിതരെയും മോഹിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 70

प्रयत्नेन खनन्यद्वद्भूमेर्वार्यधिगच्छति । शुश्रूषया गुरोस्तद्वद्विद्या शिष्योधिगच्छति

ശ്രമത്തോടെ ഭൂമി കുഴിച്ചാൽ അകത്ത് മറഞ്ഞ ജലം ലഭിക്കുന്നതുപോലെ, ഗുരുവിന്റെ ശുശ്രൂഷയാൽ ശിഷ്യൻ സത്യവിദ്യ നേടുന്നു.

Verse 71

शयानमभ्युदयते ब्रध्नश्चेद्ब्रह्मचारिणम् । प्रमादादथ निम्लोचेज्जपन्नपवसेद्दिनम्

സൂര്യോദയം കഴിഞ്ഞിട്ടും ബ്രഹ്മചാരി കിടന്നുതന്നെ ഇരിക്കുകയും അശ്രദ്ധയാൽ സൂര്യാസ്തമനവും കടന്നുപോകുകയുമെങ്കിൽ, പ്രായശ്ചിത്തമായി ആ ദിവസം ജപം ചെയ്ത് ഉപവസിക്കണം.

Verse 72

सुतस्य संभवे क्लेशं सहेते पितरौ च यत् । शक्या वर्षशतेनापि नो कर्तुं तस्य निष्कृतिः

പുത്രന്റെ ജനനത്തിനായി മാതാപിതാക്കൾ സഹിക്കുന്ന കഷ്ടത്തിന് പകരം നൂറുവർഷം കൊണ്ടും പൂർണ്ണമായി തീർക്കാൻ കഴിയില്ല.

Verse 73

अतस्तयोः प्रियं कुर्याद्गुरोरपि च सर्वदा । त्रिषु तेषु सुतुष्टेषु तपः सर्वं समाप्यते

അതുകൊണ്ട് മാതാപിതാക്കളെയും ഗുരുവിനെയും എപ്പോഴും പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്ന വിധം പ്രവർത്തിക്കണം; ഈ മൂന്നുപേരും തൃപ്തരായാൽ സകല തപസ്സും സമാപ്തമാകുന്നു.

Verse 74

तेषां त्रयाणां शुश्रूषा परमं तप उच्यते । तानतिक्रम्य यः कुर्यात्तन्नसिद्ध्येत्कदाचन

മാതാവ്, പിതാവ്, ഗുരു—ഈ മൂന്നുപേരോടുള്ള ഭക്തിപൂർവ്വമായ ശുശ്രൂഷയാണ് പരമതപസ്സ് എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്. അവരെ അവഗണിച്ചോ അതിക്രമിച്ചോ ചെയ്യുന്ന കാര്യം ഒരിക്കലും സിദ്ധിയാകുകയില്ല.

Verse 75

त्रीनेवामून्समाराध्य त्रींल्लोकान्स जयेत्सुधीः । देववद्दिवि दीव्येत तेषां तोषं विवर्धयन्

ഈ മൂന്നുപേരെ മാത്രം—മാതാവ്, പിതാവ്, ഗുരു—ആരാധിച്ച് സേവിക്കുന്ന ജ്ഞാനി മൂന്നു ലോകങ്ങളും ജയിക്കുന്നു. അവരുടെ തൃപ്തി വർധിപ്പിച്ച് അവൻ സ്വർഗത്തിൽ ദേവനെപ്പോലെ വിഹരിക്കുന്നു.

Verse 76

भूर्लोकं जननी भक्त्या भुवर्लोकं तथा पितुः । गुरोः शुश्रूषणात्तद्वत्स्वर्लोकं च जयेत्कृती

മാതാവിനോടുള്ള ഭക്തിയാൽ കഴിവുള്ളവൻ ഭൂർലോകം നേടുന്നു; പിതാവിനോടുള്ള ഭക്തിയാൽ ഭുവർലോകം; അതുപോലെ ഗുരുവിന്റെ ശുശ്രൂഷയാൽ സ്വർലോകവും ജയിക്കുന്നു.

Verse 77

एतदेव नृणां प्रोक्तं पुरुषार्थचतुष्टयम् । यदेतेषां हि संतोष उपधर्मोन्य उच्यते

മനുഷ്യർക്കായി ഇതുതന്നെയാണ് പുരുഷാർത്ഥചതുഷ്ടയം എന്നു പ്രസ്താവിച്ചത്—മാതാവ്, പിതാവ്, ഗുരു ഇവരുടെ തൃപ്തിയെയാണ് പരമ ഉപധർമ്മം (ആധാരധർമ്മം) എന്നു വിളിക്കുന്നത്.

Verse 78

अधीत्य वेदान्वेदौ वा वेदं वापि क्रमाद्द्विजः । अप्रस्खलद्ब्रह्मचर्यो गृहाश्रममथाश्रयेत्

ക്രമാനുസൃതമായി വിധിപൂർവ്വം നാലു വേദങ്ങളോ, രണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു വേദമെങ്കിലും പഠിച്ച്—ബ്രഹ്മചര്യം തളരാത്ത ദ്വിജൻ—അനന്തരം ഗൃഹാശ്രമം ആശ്രയിക്കണം.

Verse 79

अविप्लुत ब्रह्मचर्यो विश्वेशानुग्रहाद्भवेत् । अनुग्रहश्च वैश्वेशः काशीप्राप्तिकरः परः

അവിച്ഛിന്ന ബ്രഹ്മചര്യം വിശ്വേശ്വരന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ തന്നെ ലഭിക്കുന്നു. വൈശ്വേശന്റെ ആ പരമകൃപ തന്നെയാണ് കാശീപ്രാപ്തിയുടെ ഉത്തമ കാരണം.

Verse 80

काशीप्राप्त्या भवेज्ज्ञानं ज्ञानान्निर्वाणमृच्छति । निर्वाणार्थं प्रयत्नो हि सदाचारस्य धीमताम्

കാശീപ്രാപ്തിയാൽ ജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്നു; ജ്ഞാനത്തിലൂടെ നിർവാണം പ്രാപിക്കുന്നു. അതിനാൽ മോക്ഷാർത്ഥം ബുദ്ധിമാന്മാർ സദാചാരത്തിനായി പരിശ്രമിക്കുന്നു.

Verse 81

सदाचारो गृहे यद्वन्न तथास्त्याश्रमांतरे । विद्याजातं पठित्वांते गृहस्थाश्रममाश्रयेत्

ഗൃഹത്തിൽ കാണുന്നപോലെ സദാചാരം മറ്റാശ്രമങ്ങളിൽ അത്രയില്ല. അതിനാൽ വിദ്യ പഠനം പൂർത്തിയാക്കി അവസാനം ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം ആശ്രയിക്കണം.

Verse 82

गृहाश्रमात्परं नास्ति यदि पत्नीवशंवदा । आनुकूल्यं हि दंपत्योस्त्रिवर्गोदय हेतवे

ഭാര്യയുടെ അധീനനായി മാറാതിരുന്നാൽ ഗൃഹാശ്രമത്തേക്കാൾ ഉന്നതം ഒന്നുമില്ല. ദമ്പതികളുടെ പരസ്പര അനുകൂലത തന്നെയാണ് ധർമ്മ-അർത്ഥ-കാമം എന്ന ത്രിവർഗ്ഗത്തിന്റെ വളർച്ചയ്ക്ക് കാരണം.

Verse 83

आनुकूल्यं कलत्रं चेत्त्रिदिवेनापि किं ततः । प्रातिकूल्यं कलत्रं चेन्नरकेणापि किं ततः

ജീവിതസഖി അനുകൂലമായാൽ സ്വർഗ്ഗം പോലും എന്തിന്? എന്നാൽ ജീവിതസഖി പ്രതികൂലമായാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിലുമെന്തു ഫലം—അതും നരകസമം.

Verse 84

गृहाश्रमः सुखार्थाय भार्यामूलं च तत्सुखम् । सा च भार्या विनीताया त्रिवर्गो विनयो धुवम्

ഗൃഹസ്ഥാശ്രമം സുഖത്തിനായുള്ളതാണ്; ആ സുഖത്തിന്റെ മൂലം ഭാര്യയാണ്. ഭാര്യ വിനയവും സദാചാരവും ഉള്ളവളായാൽ ധർമ്മ-അർത്ഥ-കാമം എന്ന ത്രിവർഗം പുഷ്ടിയാകും; വിനയം നിശ്ചയമായും സ്ഥിരമാണ്.

Verse 85

जलौकयोपमीयंते प्रमदा मंदबुद्धिभिः । मृगीदृशां जलौकानां विचारान्महदतंरम्

മന്ദബുദ്ധികൾ സ്ത്രീകളെ ജലൗകയോട് (ചെമ്മീൻപുഴു/ജോക്ക്) ഉപമിക്കുന്നു; എന്നാൽ ആലോചിച്ചാൽ മൃഗനയനികളായ സ്ത്രീകൾക്കും ജലൗകകൾക്കും വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ടെന്ന് തെളിയും.

Verse 86

जलौका केवलं रक्तमाददाना तपस्विनी । प्रमदा सर्वदा दत्ते चित्तं वित्तं बलं सुखम्

ജലൗക രക്തം മാത്രം എടുക്കുന്നു, തപസ്വിനിയെപ്പോലെ; എന്നാൽ സ്ത്രീ എപ്പോഴും നൽകുന്നു—മനം, ധനം, ബലം, സുഖം.

Verse 87

दक्षा प्रजावती साध्वी प्रियवाक्च वशंवदा । गुणैरमीभिः संयुक्ता सा श्रीः स्त्रीरूपधारिणी

ദക്ഷയായും സന്താനവതിയായും സാധ്വിയായും മധുരവാക്യിണിയായും സഹകരിക്കുന്നവളായും ഉള്ളവൾ—ഈ ഗുണങ്ങളാൽ യുക്തയായ അവൾ സ്ത്രീരൂപധാരിണിയായ ശ്രീ തന്നെയാണ്.

Verse 88

गुरोरनुज्ञया स्नात्वा व्रतं वेदं समाप्य च । उद्वहेत ततो भार्यां सवर्णां साधुलक्षणाम्

ഗുരുവിന്റെ അനുവാദത്തോടെ സമാവർത്തനസ്നാനം ചെയ്ത്, വ്രതവും വേദാധ്യയനവും സമാപ്തമാക്കി, തുടർന്ന് സമവർണ്ണയായ സദ്ഗുണലക്ഷണയുക്തയായ ഭാര്യയെ വിവാഹം കഴിക്കണം.

Verse 89

जने तु रसगोत्राया मातुर्याप्यसपिंडका । दारकर्मणि योग्या सा द्विजानां धर्मवृद्धये

ജന്മത്തിൽ കന്യ അതേ ഗോത്രപരമ്പരയിലായാലും, മാതൃപക്ഷത്തിൽ സപിണ്ഡബന്ധം ഇല്ലെങ്കിൽ അവൾ വിവാഹകർമ്മത്തിന് യോഗ്യയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു—ദ്വിജരുടെ ധർമ്മം ഗൃഹകർമ്മങ്ങളാൽ വർദ്ധിക്കേണ്ടതിനാൽ।

Verse 90

स्त्रीसंबंधेप्यपस्मारि क्षयि श्वित्रि कुलं त्यजेत् । अभिशस्तिसमायुक्तं तथा कन्याप्रसूं त्यजेत्

സ്ത്രീബന്ധം മൂലമെങ്കിലും അപസ്മാരം, ക്ഷയം, ശ്വിത്രം ഉള്ള കുലം ഉപേക്ഷിക്കണം; ഗുരുനിന്ദയാൽ കലുഷിതമായ കുലവും, കന്യകളെ മാത്രമേ പ്രസവിക്കൂ എന്ന് പ്രസിദ്ധമായ കുലവും കൂടി ഉപേക്ഷിക്കണം।

Verse 91

रोगहीनां भ्रातृमतीं स्वस्मात्किंचिल्लघीयसीम् । उद्वहेत द्विजो भार्यां सौम्यास्यां मृदुभाषिणीम्

ദ്വിജൻ രോഗരഹിതയും സഹോദരന്മാർ ഉള്ളവളും, തനിക്കാൾ അല്പം ചെറുപ്പവളും, സൗമ്യമുഖിയും മൃദുഭാഷിണിയുമായ ഭാര്യയെ വിവാഹം കഴിക്കണം।

Verse 92

न पर्वतर्क्षवृक्षाह्वां न नदीसर्पनामिकाम् । न पक्ष्यहिप्रेष्यनाम्नीं सौम्याख्यामुद्वहेत्सुधीः

സുധീ പുരുഷൻ പർവ്വതം, ഋക്ഷം (കരടി) അല്ലെങ്കിൽ വൃക്ഷം എന്ന പേരുള്ള കന്യയെ വിവാഹം കഴിക്കരുത്; നദി അല്ലെങ്കിൽ സർപ്പം എന്ന പേരുള്ളവളെയും അല്ല; പക്ഷി, അഹി (പാമ്പ്) അല്ലെങ്കിൽ പ്രേഷ്യ (ദാസ/സേവകൻ) എന്ന പേരുള്ളവളെയും അല്ല; ‘സൗമ്യാ’ എന്ന മാത്രം പേരുള്ളവളെയും പോലും അല്ല।

Verse 93

न चातिरिक्तहीनांगीं नातिदीर्घां न वा कृशाम् । नालोमिकां नातिलोमां नास्निग्धस्थूलमौलिजाम्

അത്യധികം ഹീനമോ അത്യധികമോ ആയ അവയവങ്ങളുള്ളവളെയും, അതിദീർഘയെയും അതികൃശയെയും, അല്പലോമയെയോ അതിലോമയെയോ, കൂടാതെ രൂക്ഷ-ഭാരമുള്ള (അസ്നിഗ്ധ-സ്ഥൂല) തലമുടിയുള്ളവളെയും വധുവായി തിരഞ്ഞെടുക്കരുത്।

Verse 94

मोहात्समुपयच्छेत कुलहीनां न कन्यकाम् । हीनोपयमनाद्याति संतानमपि हीनताम्

മോഹവശാൽ കുലഹീനയായ കന്യയെ വിവാഹം ചെയ്യരുത്; ഹീനകുലത്തിൽ ചെയ്ത വിവാഹം സന്തതിയെയും ഹീനതയിലേക്കു നയിക്കുന്നു।

Verse 95

लक्षणानि परीक्ष्यादौ ततः कन्यां समुद्वहेत् । सुलक्षणा सदाचारा पत्युरायुर्विवर्धयेत्

ആദ്യം ശുഭലക്ഷണങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് പിന്നെ കന്യയെ വിവാഹം ചെയ്യണം; സുലക്ഷണയും സദാചാരിണിയുമായ ഭാര്യ ഭർത്താവിന്റെ ആയുസ്സ് വർധിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 96

ब्रह्मचारि समाचार इति ते समुदी रितः । घटोद्भव प्रसंगेन स्त्रीलक्षणमथ ब्रुवे

ഇങ്ങനെ നിനക്കു ബ്രഹ്മചാരിയുടെ ആചാരം വിശദീകരിച്ചു; ഇനി, ഹേ ഘടോദ്ഭവ (അഗസ്ത്യ), അതേ പ്രസംഗത്തിൽ സ്ത്രീലക്ഷണങ്ങൾ ഞാൻ പറയുന്നു।