Adhyaya 27

Verse 1

स्कंद उवाच । वाराणसीति प्रथितं यथा चानंदकाननम् । तथा च कथयामीह देवदेवेनभाषितम्

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഇത് ‘വാരാണസി’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായതുപോലെ ‘ആനന്ദകാനനം’ എന്നും എങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു; ദേവദേവൻ അരുളിച്ചെയ്തതിനെ ഞാൻ ഇവിടെ യഥാവിധി വിവരിക്കുന്നു।

Verse 2

ईश्वर उवाच । निशामय महाबाहो विष्णो त्रैलोक्यसुंदर । प्राप्तं वाराणसीत्याख्यामविमुक्तं यथा तथा

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാബാഹു വിഷ്ണുവേ, ത്രിലോകസുന്ദരാ! ശ്രവിക്ക; ഈ ക്ഷേത്രം എങ്ങനെ ‘വാരാണസി’ എന്ന നാമം പ്രാപിച്ചു, കൂടാതെ എങ്ങനെ ‘അവിമുക്ത’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി, അതു ഞാൻ പറയുന്നു।

Verse 3

निर्दग्धान्सागराञ्छ्रुत्वा कपिलक्रोधवह्निना । अश्वमेधाश्वसंयुक्तान्पूर्वजान्स्वान्भगीरथः

കപിലന്റെ ക്രോധാഗ്നിയിൽ ദഗ്ധരായ—അശ്വമേധയാഗത്തിലെ അശ്വവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട—തന്റെ പൂർവ്വികരായ സാഗരന്മാരുടെ വാർത്ത കേട്ട് ഭഗീരഥൻ അവരുടെ മോചനത്തിനായി മനസ്സുറപ്പിച്ചു।

Verse 4

सूर्यवंशे महातेजा राजा परमधार्मिकः । आरिराधयिषुर्गंगां तपसे कृतनिश्चयः

സൂര്യവംശത്തിൽ മഹാതേജസ്സുള്ള പരമധാർമ്മികനായ രാജാവ് ഗംഗാദേവിയെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ തപസ്സിൽ ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്തു।

Verse 5

हिमवंतं नगश्रेष्ठममात्य न्यस्तराज्यधूः । जगाम यशसां राशिरुद्दिधीर्षुः पितामहान्

രാജ്യഭാരം മന്ത്രിക്കു ഏല്പിച്ച്, യശസ്സിന്റെ നിധിയായ അദ്ദേഹം പിതാമഹന്മാരെ ഉയർത്തി മോചിപ്പിക്കുവാൻ പർവ്വതശ്രേഷ്ഠനായ ഹിമവാന്റെ അടുക്കൽ പോയി।

Verse 6

ब्रह्मशापाग्निनिर्दग्धान्महादुर्गतिगानपि । विना त्रिमार्गगां विष्णो को जंतूंस्त्रिदिवं नयेत्

ബ്രഹ്മശാപാഗ്നിയിൽ ദഗ്ധരായി മഹാദുർഗതിയിൽ പതിച്ച ജീവികളെയും—ഹേ വിഷ്ണുവേ—ത്രിമാർഗ്ഗഗയായ ഗംഗയില്ലാതെ ആര് സ്വർഗത്തിലേക്കു നയിക്കും?

Verse 7

ममैव सा परामूर्तिस्तोयरूपा शिवात्मिका । ब्रह्मांडानामनेकानामाधारः प्रकृतिः परा

അവൾ (ഗംഗ) എന്റെ തന്നെ പരമമൂർത്തി—ജലരൂപിണിയും ശിവാത്മികയും. അവൾ പരാപ്രകൃതി; അനേകം ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളുടെ ആധാരാശ്രയം.

Verse 8

शुद्धविद्यास्वरूपा च त्रिशक्तिः करुणात्मिका । आनंदामृतरूपा च शुद्धधर्मस्वरूपिणी

അവൾ ശുദ്ധവിദ്യയുടെ സ്വരൂപം; ത്രിശക്തി, കരുണാത്മിക. അവൾ ആനന്ദാമൃതരൂപിണി, ശുദ്ധധർമ്മത്തിന്റെ സ്വരൂപിണി.

Verse 9

यामेतां जगतां धात्रीं धारयामि स्वलीलया । विश्वस्य रक्षणार्थाय परब्रह्मस्वरूपिणीम्

ഈ ലോകങ്ങളുടെ ധാത്രിയായ അവളെ ഞാൻ എന്റെ ലീലകൊണ്ട് ധരിക്കുന്നു—വിശ്വരക്ഷാർത്ഥം—അവൾ പരബ്രഹ്മസ്വരൂപിണി.

Verse 10

त्रैलोक्ये यानि तीर्थानि पुण्यक्षेत्राणि यानि च । सर्वत्र सर्वे ये धर्माः सर्वयज्ञाः सदक्षिणाः

ത്രൈലോക്യത്തിലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും, എല്ലാ പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളും—സർവത്രയുള്ള സമസ്ത ധർമ്മഫലങ്ങളും, ദക്ഷിണാസഹിതമായ എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളും—

Verse 11

तपांसि विष्णो सर्वाणि श्रुतिः सांगा चतुर्विधा । अहं च त्वं च कश्चापि देवतानां गणाश्च ये

ഹേ വിഷ്ണോ! എല്ലാ തപസ്സുകളും, സാംഗമായ ചതുര്വിധ ശ്രുതി (നാല് വേദങ്ങൾ); ഞാനും നീയും മറ്റാരെങ്കിലും; കൂടാതെ ദേവതകളുടെ എല്ലാ ഗണങ്ങളും—

Verse 12

पुरुषार्थाश्च सर्वे वै शक्तयो विविधाश्च याः । गंगायां सर्व एवैते सूक्ष्मरूपेण संस्थिताः

മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ എല്ലാ പുരുഷാർത്ഥങ്ങളും നാനാവിധ ശക്തികളും—ഇവയൊക്കെയും ഗംഗയിൽ സൂക്ഷ്മരൂപത്തിൽ സ്ഥാപിതമായി വസിക്കുന്നു.

Verse 13

स स्नातः सर्वतीर्थेषु सर्वक्रतुषु दीक्षितः । चीर्णसर्वव्रतः सोपि यस्तु गंगां निषेवते

ഭക്തിയോടെ ഗംഗയെ ആശ്രയിക്കുന്നവൻ—അവൻ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും സ്നാനം ചെയ്തവനും, എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും ദീക്ഷിതനുമായും, എല്ലാ വ്രതങ്ങളും അനുഷ്ഠിച്ചവനുമായും തുല്യൻ ആകുന്നു.

Verse 14

तपांसि तेन तप्तानि सर्वदानप्रदः स च । स प्राप्त योगनियमो यस्तु गंगां निषेवते

ഭക്തിയോടെ ഗംഗയെ ആശ്രയിക്കുന്നവൻ—അവനാൽ എല്ലാ തപസ്സുകളും ചെയ്തതുപോലെ ആകുന്നു; അവൻ എല്ലാ ദാനങ്ങളുടെയും ദാതാവായി, യോഗനിയമങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 15

सर्ववर्णाश्रमेभ्यश्च वेदविद्भ्यश्च वै तथा । शास्त्रार्थपारगेभ्यश्च गंगास्नायी विशिष्यते

ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ—എല്ലാ വർണാശ്രമസ്ഥരിലും, വേദവിദ്വാന്മാരിലും, ശാസ്ത്രാർത്ഥപാരഗന്മാരിലും മേലായി വിശിഷ്ടനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 16

मनोवाक्कायजैर्दोषैर्दुष्टो बहुविधैरपि । वीक्ष्य गंगां भवेत्पूतः पुरुषो नात्र संशयः

മനം, വാക്ക്, ശരീരം എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള പലവിധ ദോഷങ്ങളാൽ മലിനനായവനും ഗംഗയെ ദർശിച്ച മാത്രത്തിൽ ശുദ്ധനാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 17

कृते सर्वत्र तीर्थानि त्रेतायां पुष्करं परम् । द्वापरे तु कुरुक्षेत्रं कलौ गंगैव केवलम्

കൃതയുഗത്തിൽ എല്ലായിടത്തും തീർത്ഥങ്ങളുണ്ട്; ത്രേതായുഗത്തിൽ പുഷ്കരം പരമ തീർത്ഥം. ദ്വാപരത്തിൽ കുരുക്ഷേത്രം പ്രധാനമാകുന്നു; കലിയുഗത്തിൽ ഗംഗ മാത്രം പരമ തീർത്ഥാശ്രയം.

Verse 18

पूर्वजन्मांतराभ्यास वासनावशतो हरे । गंगातीरे निवासः स्यान्मदनुग्रहतः परात्

ഹേ ഹരി! മുൻജന്മാന്തരങ്ങളിലെ അഭ്യാസത്തിൽ നിന്നുയർന്ന വാസനാബലത്താലും, എന്റെ പരമ അനുഗ്രഹകൃപയാലും, ഗംഗാതീരവാസം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 19

ध्यानं कृते मोक्षहेतुस्त्रेतायां तच्च वै तपः । द्वापरे तद्द्वयं यज्ञाः कलौ गंगैव केवलम्

കൃതയുഗത്തിൽ ധ്യാനം മോക്ഷഹേതു; ത്രേതായുഗത്തിൽ അതേ തപസ്സാൽ സിദ്ധമാകുന്നു. ദ്വാപരത്തിൽ രണ്ടും യജ്ഞരൂപത്തിൽ ഫലിക്കുന്നു; കലിയുഗത്തിൽ ഗംഗ മാത്രം മോക്ഷോപായം.

Verse 20

यो देहपतनाद्यावद्गंगातीरं न मुंचति । स हि वेदांतविद्योगी ब्रह्मचर्यव्रती सदा

ദേഹപതനം വരെയും ഗംഗാതീരം വിട്ടുപോകാത്തവൻ തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ വേദാന്തവിദ് യോഗി; അവൻ സദാ ബ്രഹ്മചര്യവ്രതത്തിൽ സ്ഥാപിതൻ.

Verse 21

कलौ कलुषचित्तानां परद्रव्यरतात्मनाम् । विधिहीनक्रियाणां च गतिर्गंगा विना नहि

കലിയുഗത്തിൽ കലുഷചിത്തരായവർക്കും, പരധനാസക്തരായവർക്കും, വിധിഹീനക്രിയകളുള്ളവർക്കും—ഗംഗയില്ലാതെ സദ്ഗതി ഇല്ല.

Verse 22

अलक्ष्मीः कालकर्णी च दुःस्वप्नो दुर्विचिंतितम् । गंगागंगेति जपनात्तानि नोपविशंति हि

അലക്ഷ്മി, കാലകർണീ, ദുഃസ്വപ്നങ്ങൾ, ദുഷ്ചിന്തകൾ—‘ഗംഗാ ഗംഗാ’ എന്നു ജപിച്ചാൽ അവ ഒന്നും പിടിപെടുകയില്ല.

Verse 23

गंगा हि सर्वभूतानामिहामुत्र फलप्रदा । भावानुरूपतो विष्णो सदा सर्वजगद्धिता

ഗംഗാ എല്ലാ ജീവികൾക്കും ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ഫലം നൽകുന്നവളാണ്. ഹേ വിഷ്ണോ, ഭാവാനുസാരമായി ഫലം നൽകി അവൾ സദാ സർവ്വജഗത്തിന്റെ ഹിതം ചെയ്യുന്നു.

Verse 24

यज्ञ दान तपो योग जपाः सनियमा यमाः । गंगासेवासहस्रांशं न लभंते कलौ हरे

യജ്ഞം, ദാനം, തപസ്, യോഗം, ജപം, നിയമങ്ങൾ, യമങ്ങൾ—ഹേ ഹരേ, കലിയുഗത്തിൽ ഇവയ്ക്ക് ഗംഗാസേവാപുണ്യത്തിന്റെ ആയിരത്തിലൊന്നും ലഭിക്കുകയില്ല.

Verse 25

किमष्टांगेन योगेन किं तपोभिः किमध्वरैः । वास एव हि गंगायां ब्रह्मज्ञानस्य कारणम्

അഷ്ടാംഗയോഗം എന്തിന്, തപസ്സുകൾ എന്തിന്, യജ്ഞങ്ങൾ എന്തിന്? ഗംഗാതീരത്ത് വെറും വാസം തന്നെയാണ് ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തിന് കാരണമാകുന്നത്.

Verse 26

अपि दूरस्थितस्यापि गंगामाहात्म्यवेदिनः । अयोग्यस्यापि गोविंदभक्त्या गंगा प्रसीदति

ദൂരെയിരുന്നാലും ഗംഗാമാഹാത്മ്യം അറിയുന്നവനോട്—അയോഗ്യനായാലും—ഗോവിന്ദഭക്തിയാൽ ഗംഗ പ്രസന്നയാകുന്നു.

Verse 27

श्रद्धा धर्मः परः सूक्ष्मः श्रद्धा ज्ञानं परं तपः । श्रद्धा स्वर्गश्च मोक्षश्च श्रद्धया सा प्रसीदति

ശ്രദ്ധ തന്നെയാണ് പരമവും സൂക്ഷ്മവുമായ ധർമ്മം; ശ്രദ്ധ തന്നെയാണ് പരമജ്ഞാനവും പരമതപസ്സും. ശ്രദ്ധ തന്നെയാണ് സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും—ശ്രദ്ധയാൽ ആ ദിവ്യശക്തി പ്രസന്നയായി കൃപ നൽകുന്നു.

Verse 28

अज्ञानरागलोभाद्यैः पुंसां संमूढचेतसाम् । श्रद्धा न जायते धर्मे गंगायां च विशेषतः

അജ്ഞാനം, രാഗം, ലോഭം മുതലായവാൽ മോഹിതചിത്തരായ മനുഷ്യർക്കു ധർമ്മത്തിൽ ശ്രദ്ധ ജനിക്കുകയില്ല—വിശേഷിച്ച് ഗംഗയോടുള്ള ശ്രദ്ധയോ അതിലും ഇല്ല.

Verse 29

बहिः स्थितं जलंयद्वन्नारिकेलांतरे स्थितम् । तथा ब्रह्मांडबाह्यस्थं परब्रह्मांबु जाह्नवी

ജലം പുറത്താണെന്നു തോന്നിയാലും അത് നാളികേരത്തിനുള്ളിലേ ഉള്ളതുപോലെ; അതുപോലെ ജാഹ്നവി (ഗംഗ) പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ അമൃതജലം—ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന് പുറത്തും ഇവിടെക്കും വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 30

गंगालाभात्परो लाभः क्वचिदन्यो न विद्यते । तस्माद्गंगामुपासीत गंगैव परमः पुमान्

ഗംഗാലാഭത്തേക്കാൾ വലിയ ലാഭം എവിടെയും ഇല്ല. അതിനാൽ ഗംഗയെ ഉപാസിക്കണം—ഗംഗ തന്നെയാണ് പരമപുരുഷൻ, പരമാശ്രയം.

Verse 31

शक्तस्य पंडितस्यापि गुणिनो दानशीलिनः । गंगास्नानविहीनस्य हरे जन्म निरर्थकम्

ഹേ ഹരി! ശേഷിയുള്ളവനും പണ്ഡിതനും ഗുണവാനും ദാനശീലനും ആയാലും—ഗംഗാസ്നാനം ഇല്ലെങ്കിൽ അവന്റെ മനുഷ്യജന്മം (ഇവിടെ) വ്യർത്ഥമാകുന്നു.

Verse 32

वृथा कुल वृथा विद्या वृथा यज्ञा वृथातपः । वृथा दानानि तस्येह कलौ गंगां न यो भजेत्

കലിയുഗത്തിൽ ഗംഗയെ ഭജിക്കാത്തവന് വംശം, വിദ്യ, യജ്ഞം, തപസ്സ്, ദാനം—ഇവയെല്ലാം ഇവിടെ നിഷ്ഫലമാകുന്നു.

Verse 33

गुणवत्पात्रपूजायां न स्याद्वै तादृशं फलम् । यथा गंगाजलस्नान पूजने विधिना फलम्

ഗുണവാനായ പാത്രത്തെ പൂജിച്ചാലും അത്ര ഫലം ലഭിക്കില്ല; വിധിപൂർവ്വം ഗംഗാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് അതേ ജലത്തോടെ പൂജിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലമാണ് അതിലധികം.

Verse 34

ममतेजोग्निगर्भेयं ममवीर्यातिसंवृता । दाहिका सर्वदोषाणां सर्वपापविनाशिनी

ഈ (ഗംഗ) എന്റെ തേജസ്സായ അഗ്നിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൾ, എന്റെ പരമ വീര്യശക്തിയാൽ സമ്പൂർണ്ണയായവൾ; അവൾ എല്ലാ ദോഷങ്ങളെയും ദഹിപ്പിച്ച് എല്ലാ പാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 35

स्मरणादेव गंगायाः पापसंघातपंजरम् । शतधा भेदमायाति गिरिर्वज्रहतो यथा

ഗംഗയെ സ്മരിക്കുന്നതുമാത്രം കൊണ്ടു പാപങ്ങളുടെ കൂട്ടം കൂടുപോലെ ഉണ്ടായിരുന്നാലും വജ്രാഘാതം കിട്ടിയ പർവ്വതംപോലെ നൂറായി ചിതറിപ്പോകുന്നു.

Verse 36

गंगां गच्छति यस्त्वेको यस्तु भक्त्यानुमोदयेत् । तयोस्तुल्यफलं प्राहुर्भक्तिरेवात्र कारणम्

ഒരാൾ ഗംഗയിലേക്കു പോകുന്നു; മറ്റൊരാൾ (പോകാൻ കഴിയാതെ) ഭക്തിയോടെ അനുമോദിച്ച് സന്തോഷിക്കുന്നു—ഇരുവർക്കും തുല്യഫലം എന്നു പറയുന്നു; ഇവിടെ കാരണം ഭക്തി മാത്രമാണ്.

Verse 37

गच्छंस्तिष्ठञ्जपन्ध्यान्भुंजञ्जाग्रत्स्वपन्वदन् । यः स्मरेत्सततं गंगां स हि मुच्येत बंधनात्

നടക്കുകയോ നിൽക്കുകയോ, ജപിക്കുകയോ ധ്യാനിക്കുകയോ, ഭക്ഷിക്കുകയോ, ജാഗരിക്കുകയോ, ഉറങ്ങുകയോ, സംസാരിക്കുകയോ ചെയ്താലും—എപ്പോഴും ഗംഗയെ സ്മരിക്കുന്നവൻ തീർച്ചയായും ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.

Verse 38

पितॄनुद्दिश्य योभक्त्या पायसं मधुसंयुतम् । गुडसर्पिस्तिलैःसार्धं गंगांभसि विनिक्षिपेत्

പിതൃന്മാരെ ഉദ്ദേശിച്ച് ഭക്തിയോടെ തേൻ ചേർത്ത പായസം, ശർക്കര, നെയ്യ്, എള്ള് എന്നിവയോടുകൂടെ ഗംഗാജലത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്നവൻ മഹത്തായ പിതൃതർപ്പണം നിർവഹിക്കുന്നു.

Verse 39

तृप्ता भवंति पितरस्तस्य वर्षशतं हरे । यच्छंति विविधान्कामान्परितुष्टाः पितामहाः

ഹേ ഹരി! അവന്റെ പിതൃന്മാർ നൂറുവർഷം തൃപ്തരായി ഇരിക്കും; അത്യന്തം പ്രസന്നരായ പിതാമഹന്മാർ അവന് വിവിധ അഭിലാഷങ്ങൾ വരമായി നൽകും.

Verse 40

लिंगे संपूजिते सर्वमर्चितं स्याज्जगद्यथा । गंगास्नानेन लभते सर्वतीर्थफलं तथा

ലിംഗത്തെ സമ്യകമായി സമ്പൂജിച്ചാൽ സർവ്വജഗത്തെയും പൂജിച്ചതുപോലെ ആകുന്നു; അതുപോലെ ഗംഗാസ്നാനത്തിലൂടെ എല്ലാ തീർത്ഥഫലവും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 41

गंगायां तु नरः स्नात्वा यो लिंगं नित्यमर्चति । एकेन जन्मना मुक्तिं परां प्राप्नोति स ध्रुवम्

ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് നിത്യം ലിംഗത്തെ അർച്ചിക്കുന്നവൻ, ഒരേ ജന്മത്തിൽ തന്നെ തീർച്ചയായും പരമമോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 42

अग्निहोत्रं च यज्ञाश्च व्रतदानतपांसि च । गंगायां लिंगपूजायाः कोट्यंशेनापि नो समाः

അഗ്നിഹോത്രം, യജ്ഞങ്ങൾ, വ്രതം, ദാനം, തപസ്സ്—ഇവയൊന്നും ഗംഗയിൽ ലിംഗപൂജയുടെ കോട്യാംശത്തിന്നും തുല്യമല്ല।

Verse 43

गंगां गंतुं विनिश्चित्य कृत्वा श्राद्धादिकं गृहे । स्थितस्य सम्यक्संकल्पात्तस्य नंदंति पूर्वजाः

ഗംഗയിലേക്കു പോകുവാൻ ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്ത്, വീട്ടിൽ ശ്രാദ്ധാദി കർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു—അവന്റെ ശുദ്ധസങ്കൽപമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ പിതൃകൾ ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 44

पापानि च रुदंत्याशु हा क्व यास्याम इत्यलम् । लोभमोहादिभिः सार्धं मंत्रयंति पुनःपुनः

പാപങ്ങൾ ഉടൻ വിലപിക്കുന്നു—‘അയ്യോ! ഇനി ഞങ്ങൾ എവിടെ പോകും?’; ലോഭം, മോഹം മുതലായവയോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവ വീണ്ടും വീണ്ടും ഗൂഢാലോചന ചെയ്യുന്നു।

Verse 45

यथा न गंगां यात्येष तथा विघ्नं प्रकुर्महे । गंगां गतो यथा चैष न उच्छित्तिं विधास्यति

‘ഇവൻ ഗംഗയിലേക്കു പോകാതിരിക്കുവാൻ തടസ്സങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാം; പോയാലും നമ്മുടെ പൂർണ്ണനാശം സംഭവിക്കാതിരിപ്പിക്കാം’—എന്ന് അവർ ആലോചിക്കുന്നു।

Verse 46

गृहाद्गंगावगाहार्थं गच्छतस्तु पदेपदे । निराशानि व्रजंत्येव पापान्यस्य शरीरतः

വീട്ടിൽ നിന്ന് ഗംഗാസ്നാനാർത്ഥം പുറപ്പെടുമ്പോൾ, ഓരോ പടിയിലും അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പാപങ്ങൾ നിരാശയായി വിട്ടുപോകുന്നു।

Verse 47

पूर्वजन्मकृतैः पुण्यैस्त्यक्त्वा लोभादिकं हरे । व्युदस्य सर्वविघ्नौघान्गंगां प्राप्नोति पुण्यवान्

പൂർവ്വജന്മപുണ്യബലത്താൽ പുണ്യവാൻ ലോഭാദികളെ ഉപേക്ഷിച്ച്, സർവ്വവിഘ്നപ്രവാഹങ്ങളെ നീക്കി, പാവന ഗംഗയെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 48

अनुषंगेण मौल्येन वाणिज्येनापि सेवया । कामासक्तोपि वा मर्त्यो गंगास्नातो दिवं व्रजेत्

അനുഷംഗമായി, മൂല്യം നൽകി, വ്യാപാരത്താൽ അല്ലെങ്കിൽ സേവയാൽ—കാമാസക്തനായ മർത്ത്യനും ഗംഗാസ്നാനം ചെയ്താൽ സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കാം।

Verse 49

अनिच्छयापि संस्पृष्टो दहनो हि यथा दहेत् । अनिच्छयापि संस्नाता गंगा पापं तथा दहेत्

അനിച്ഛയായി സ്പർശിച്ചാലും അഗ്നി ദഹിപ്പുന്നതുപോലെ, അനിച്ഛയായി ഗംഗാസ്നാനം ചെയ്താലും ഗംഗ പാപം ദഹിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 50

तावद्धमति संसारे यावद्गंगां न सेवते । संसेव्य गंगां नो जंतुर्भवक्लेशं प्रपश्यति

ഗംഗയെ സേവിക്കാത്തതുവരെ ജീവൻ സംസാരത്തിൽ കഷ്ടപ്പെടുന്നു; ഗംഗയെ സേവിച്ചാൽ പിന്നെ ഭവക്ലേശം കാണുകയില്ല।

Verse 51

यो गंगांभसि निस्नातो भक्त्या संत्यक्तसंशयः । मनुष्यचर्मणा नद्धः स देवो नात्र संशयः

ഭക്തിയോടെ സംശയം ഉപേക്ഷിച്ച് ഗംഗാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ, മനുഷ്യചർമ്മം ധരിച്ചിരുന്നാലും ദേവൻ തന്നേ; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 52

गंगास्नानार्थमुद्युक्तो मध्येमार्गं मृतो यदि । गंगास्नानफलं सोपि तदाप्नोति न संशयः

ഗംഗാസ്നാനത്തിനായി പുറപ്പെട്ടവൻ വഴിമധ്യേ മരിച്ചാലും, അവനും ഗംഗാസ്നാനഫലം പ്രാപിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 53

माहात्म्यं ये च गंगायाः शृण्वंति च पठंति च । तेप्यशेषैर्महापापैर्मुच्यंते नात्र संशयः

ഗംഗയുടെ മഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കുന്നവരും പാരായണം ചെയ്യുന്നവരും, അവർ പോലും സകല മഹാപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതരാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 54

दुर्बुद्धयो दुराचारा हैतुका बहुसंशयाः । पश्यंति मोहिता विष्णो गंगामन्य नदीमिव

ഹേ വിഷ്ണോ! ദുർബുദ്ധിയും ദുരാചാരവും വാദപ്രിയതയും അനവധി സംശയങ്ങളും ഉള്ളവർ മോഹിതരായി ഗംഗയെ മറ്റൊരു നദിപോലെ തന്നെ കാണുന്നു.

Verse 55

जन्मांतरकृतैर्दानैस्तपोभिर्नियमैर्व्रतैः । इह जन्मनि गंगायां नृणां भक्तिः प्रजायते

മുൻജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത ദാനം, തപസ്, നിയമം, വ്രതം എന്നിവയുടെ ഫലമായിട്ടാണ് ഈ ജന്മത്തിൽ മനുഷ്യർക്കു ഗംഗയോടുള്ള ഭക്തി ഉദിക്കുന്നത്.

Verse 56

गंगाभक्तिमतामर्थे महेंद्रादि पुरेषु च । हर्म्याणि रम्यभोगानि निर्मितानि स्वयंभुवा

ഗംഗാഭക്തരുടെ നന്മയ്ക്കായി മഹേന്ദ്രാദി ദേവപുരികളിൽ സ്വയംഭൂ (ബ്രഹ്മാവ്) മനോഹരമായ ഭോഗങ്ങളോടുകൂടിയ ഭവ്യ മന്ദിരങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 57

सिद्धयः सिद्धिलिंगानि स्पर्शलिंगान्यनेकशः । प्रासादा रत्नरचिताश्चिंतामणिगणा अपि

ഇവിടെ അനേകം സിദ്ധികൾ ഉണ്ട്; സിദ്ധി നൽകുന്ന പല ലിംഗങ്ങളും ഉണ്ട്; സ്പർശമാത്രത്തിൽ പുണ്യം നൽകുന്ന അനവധി സ്പർശ-ലിംഗങ്ങളും ഉണ്ട്. രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ പ്രാസാദങ്ങൾ ഉണ്ട്; ചിന്താമണി പോലെയുള്ള ഇഷ്ടസിദ്ധി നൽകുന്ന രത്നസമൂഹങ്ങളും ഉണ്ട്.

Verse 58

गंगाजलांतस्तिष्ठंति कलिकल्मषभीतितः । अतएव हि संसेव्या कलौ गंगेष्टसिद्धिदा

കലിയുഗത്തിലെ പാപകലുഷഭീതിയാൽ (പുണ്യശക്തികൾ) ഗംഗാജലത്തിനുള്ളിൽ വസിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് കലിയിൽ ഗംഗാദേവിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം സേവിക്കണം; അവൾ ഇഷ്ടസിദ്ധി നൽകുന്നു.

Verse 59

सूर्योदये तमांसीव वज्रपातभयान्नगाः । तार्क्ष्येक्षणाद्यथासर्पा मेघा वाताहता इव

സൂര്യോദയത്തിൽ അന്ധകാരം എങ്ങനെ അകലുന്നുവോ; വജ്രപാതഭീതിയിൽ പർവതങ്ങളും കുലുങ്ങുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നതോ; താർക്ഷ്യൻ (ഗരുഡൻ) ദൃഷ്ടിയാൽ സർപ്പങ്ങൾ എങ്ങനെ ഓടിപ്പോകുന്നുവോ; കാറ്റടിയാൽ മേഘങ്ങൾ എങ്ങനെ ചിതറുന്നുവോ—

Verse 60

तत्त्वज्ञानाद्यथा मोहः सिंहं दृष्ट्वा यथा मृगाः । तथा सर्वाणि पापानि यांति गंगेक्षणात्क्षयम्

തത്ത്വജ്ഞാനത്താൽ മോഹം എങ്ങനെ ക്ഷയിക്കുന്നുവോ, സിംഹത്തെ കണ്ടാൽ മൃഗങ്ങൾ എങ്ങനെ ചിതറിപ്പോകുന്നുവോ—അങ്ങനെ ഗംഗാദർശനമാത്രത്തിൽ തന്നെ സർവ്വപാപങ്ങളും നശിക്കുന്നു.

Verse 61

दिव्यौषधैर्यथा रोगा लोभेन च यथा गुणाः । यथा ग्रीष्मोष्मसंपत्तिरगाधह्रद मज्जनात्

ദിവ്യൗഷധങ്ങളാൽ രോഗങ്ങൾ എങ്ങനെ ശമിക്കുന്നുവോ, ലോഭം മൂലം ഗുണങ്ങൾ എങ്ങനെ നശിക്കുന്നുവോ; അതുപോലെ ഗ്രീഷ്മത്തിന്റെ കഠിനചൂട് ആഴമുള്ള തടാകത്തിൽ മുങ്ങുന്നതാൽ എങ്ങനെ ശമിക്കുന്നുവോ—

Verse 62

तूलशैलः स्फुलिंगेन यथा नश्यति तत्क्षणात् । तथा दोषाः प्रणश्यंति गंगांभः स्पर्शनाद्ध्रुवम्

പഞ്ഞിമല ഒരു ചെറുസ്ഫുലിംഗം കൊണ്ടു ക്ഷണത്തിൽ ദഹിച്ച് നശിക്കുന്നതുപോലെ, ഗംഗാജലസ്പർശം കൊണ്ടു ദോഷങ്ങളും മലിനതകളും നിശ്ചയമായി നശിക്കുന്നു।

Verse 63

क्रोधेन च तपो यद्वत्कामेन च यथा मतिः । अनयेन यथा लक्ष्मीर्विद्या मानेन वै यथा

ക്രോധംകൊണ്ട് തപസ് നശിക്കുന്നതുപോലെ, കാമംകൊണ്ട് ബുദ്ധി ഭ്രഷ്ടമാകുന്നതുപോലെ; അന്യായംകൊണ്ട് ലക്ഷ്മി നശിക്കുന്നതുപോലെ, അഭിമാനംകൊണ്ട് വിദ്യ നശിക്കുന്നു—

Verse 64

दंभ कौटिल्य मायाभिर्यथाधर्मो विनश्यति । तथा नश्यंति पापानि गंगाया दर्शनेन तु

ദംഭം, കപടത, മായ എന്നിവകൊണ്ട് ധർമ്മം നശിക്കുന്നതുപോലെ, ഗംഗയെ ദർശിക്കുന്നതുമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ പാപങ്ങൾ നശിക്കുന്നു।

Verse 65

मानुष्यं दुर्लभं प्राप्य विद्युत्संपातचंचलम् । गंगां यः सेवते सोत्र बुद्धेः पारं परं गतः

ദുർലഭമായ മനുഷ്യജന്മം ലഭിച്ച്, അത് മിന്നലിന്റെ മിന്നലുപോലെ ക്ഷണഭംഗുരമായിരിക്കെ—ഇവിടെ ഗംഗയെ സേവിക്കുന്നവൻ സാധാരണ ബുദ്ധിയുടെ അപ്പുറം പരമതീരത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 66

विधूतपापा ये मर्त्याः परं ज्योतिःस्वरूपिणीम् । सहस्रसूर्यप्रतिमां गंगां पश्यंति ते भुवि

പാപങ്ങൾ വിറകി നീങ്ങിയ മർത്ത്യർ ഭൂമിയിൽ ഗംഗയെ ദർശിക്കുന്നു—അവൾ പരമജ്യോതിസ്സ്വരൂപിണി, ആയിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തിമതി।

Verse 67

साधारणांभसा पूर्णां साधारण नदीमिव । पश्यंति नास्तिका गंगां पापोपहतलोचनाः

പാപം മൂലം ദൃഷ്ടി മങ്ങിയ നാസ്തികർ ഗംഗയെ സാധാരണ ജലത്തോടെ നിറഞ്ഞ ഒരു സാധാരണ നദിപോലെ തന്നെയാണ് കാണുന്നത്।

Verse 68

संसारमोचकश्चाहं जनानामनुकंपया । गंगातरंगरूपेण सोपानं निर्ममे दिवः

ജീവികളോടുള്ള അനുകമ്പകൊണ്ട് ഞാൻ സംസാരമോചകനായി; ഗംഗയുടെ തരംഗരൂപത്തിൽ സ്വർഗത്തിലേക്കുള്ള സോപാനം നിർമ്മിച്ചു।

Verse 69

सर्व एव शुभः कालः सर्वो देशस्तथा शुभः । सर्वो जनो दानपात्रं श्रीमती जाह्नवी तटे

ശ്രീമതിയായ ജാഹ്നവി (ഗംഗ)യുടെ തീരത്ത് എല്ലാ കാലവും ശുഭം, എല്ലാ സ്ഥലവും ശുഭം; എല്ലാവരും ദാനത്തിന് യോഗ്യപാത്രമാകുന്നു।

Verse 70

यथाश्वमेधो यज्ञानां नगानां हिमवान्यथा । व्रतानां च यथा सत्यं दानानामभयं यथा

യജ്ഞങ്ങളിൽ അശ്വമേധം ശ്രേഷ്ഠം, പർവതങ്ങളിൽ ഹിമവാൻ ശ്രേഷ്ഠം; വ്രതങ്ങളിൽ സത്യം, ദാനങ്ങളിൽ അഭയം ശ്രേഷ്ഠം—അതുപോലെ ഈ തീർത്ഥവും പരമശ്രേഷ്ഠം।

Verse 71

प्राणायामश्च तपसां मंत्राणां प्रणवो यथा । धर्माणामप्यहिंसा च काम्यानां श्रीर्यथा वरा

തപസ്സുകളിൽ പ്രാണായാമം ശ്രേഷ്ഠം, മന്ത്രങ്ങളിൽ പ്രണവം (ഓം) ശ്രേഷ്ഠം; ധർമ്മങ്ങളിൽ അഹിംസ, കാമ്യവരങ്ങളിൽ ശ്രീ ശ്രേഷ്ഠം—അതുപോലെ ഈ തീർത്ഥവും അത്യുത്തമം।

Verse 72

यथात्मविद्या विद्यानां स्त्रीणां गौरी यथोत्तमा । सर्वर्दवेगणानां च यथा त्वं पुरुषोत्तम

വിദ്യകളിൽ ആത്മവിദ്യ എങ്ങനെ പരമമോ, സ്ത്രീകളിൽ ഗൗരീ എങ്ങനെ ശ്രേഷ്ഠയോ; അതുപോലെ, ഹേ പുരുഷോത്തമാ, സർവ്വ ദേവഗണങ്ങളിൽ നീ തന്നെ പരമൻ—അതിനാൽ ഈ സ്തുത്യ തത്ത്വവും സರ್ವോന്നതം.

Verse 73

सर्वषामेव पात्राणां शिवभक्तो यथा वरः । तथा सर्वेषु तीर्थेषु गंगातीर्थं विशिष्यते

എല്ലാ പാത്രങ്ങളിലുമെല്ലാം ശിവഭക്തൻ എങ്ങനെ ശ്രേഷ്ഠനോ, അതുപോലെ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ഗംഗാതീർത്ഥം പ്രത്യേകമായി ഉന്നതമാണ്.

Verse 74

हरेयश्चावयोर्भेदं न करोति महामतिः । शिवभक्तः स विज्ञेयो महापाशुपतश्च सः

ഹരിയിലും ഞങ്ങളിലുമുള്ള (ശിവനിലുള്ള) ഭേദം വരുത്താത്ത മഹാമതി—അവനെയാണ് ശിവഭക്തൻ എന്നു അറിയേണ്ടത്; അവൻ തന്നെ മഹാപാശുപതൻ.

Verse 75

पापपांसुमहावात्या पापद्रुमकुठारिका । पापेंधनदवाग्निश्च गंगेयं पुण्यवाहिनी

ഈ പുണ്യവാഹിനിയായ ഗംഗ പാപധൂളി ചിതറിക്കുന്ന മഹാവാതം; പാപവൃക്ഷങ്ങളെ വെട്ടുന്ന കുഠാരം; പാപ-ഇന്ധനം ദഹിപ്പിക്കുന്ന ദാവാഗ്നി തന്നെയാണ്.

Verse 76

नानारूपाश्च पितरो गाथा गायंति सर्वदा । अपि कश्चित्कुलेस्माकं गंगास्नायी भविष्यति

പിതൃകൾ പല രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു എപ്പോഴും ഈ ഗാഥ പാടുന്നു—‘ഞങ്ങളുടെ വംശത്തിൽ എങ്കിലും ഒരാൾ ഗംഗാസ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ ആകുമോ?’

Verse 77

देवर्षीन्परिसंतर्प्य दीनानाथांश्च दुःखितान् । श्रद्धया विधिना स्नात्वा दास्यते सलिलांजलिम्

ദേവർഷികളെ വിധിപൂർവ്വം തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, ദീനരും അനാഥരും ദുഃഖിതരുമായവരെയും സന്തോഷിപ്പിച്ച്, ശ്രദ്ധയോടെ വിധിപ്രകാരം സ്നാനം ചെയ്ത് ശേഷം പവിത്ര ജലാഞ്ജലി അർപ്പിക്കണം।

Verse 78

अपि नः स कुले भूयाच्छिवे विष्णौ च साम्यदृक् । तदालयकरो भक्त्या तस्य संमार्जनादिकृत्

ഞങ്ങളുടെ കുലത്തിൽ അത്തരമൊരു ഭക്തൻ ജനിക്കട്ടെ—ശിവനെയും വിഷ്ണുവിനെയും സമമായി ആദരിക്കുന്നവൻ, ഭക്തിയോടെ അവരുടെ ആലയം പണിതുയർത്തി, അതിന്റെ ശുചീകരണാദി സേവനങ്ങളും ചെയ്യുന്നവൻ।

Verse 79

अकामो वा सकामो वा तिर्यग्योनिगतोपि वा । गंगायां यो मृतो मर्त्यो नरकं स न पश्यति

നിഷ്കാമനായാലും സകാമനായാലും, തിര്യക്‌യോനിയിൽ പതിച്ചവനായാലും—ഗംഗയിൽ മരിക്കുന്ന മർത്ത്യൻ നരകം കാണുകയില്ല।

Verse 80

तीर्थमन्यत्प्रशंसंति गंगातीरे स्थिताश्च ये । गंगां न बहु मन्यंते ते स्युर्निरयगामिनः

ഗംഗാതീരത്ത് പാർത്തുകൊണ്ടും മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളെ പുകഴ്ത്തി ഗംഗയെ മഹത്തായി കരുതാത്തവർ നരകഗാമികളാകും।

Verse 81

मां च त्वां चैव यो द्वेष्टि गंगां च पुरुषाधमः । स्वकीयैः पुरुषैः सार्धं स घोरं नरकं व्रजेत्

എന്നെയും നിന്നെയും ഗംഗയെയും ദ്വേഷിക്കുന്ന ആ പുരുഷാധമൻ തന്റെ ആളുകളോടുകൂടി ഭീകര നരകത്തിലേക്ക് പോകും।

Verse 82

षष्टिर्गणसहस्राणि गंगां रक्षंति सर्वदा । अभक्तानां च पापानां वासे विघ्नं प्रकुर्वते

അറുപതിനായിരം ഗണസംഘങ്ങൾ എപ്പോഴും ഗംഗയെ കാക്കുന്നു; ഭക്തിയില്ലാത്ത പാപികളുടെ അവിടെ വാസത്തിന് തടസ്സങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

Verse 83

कामक्रोधमहामोहलोभादि निशितैः शरैः । घ्नंति तेषां मनस्तत्र स्थितिं चापनयंति च

കാമം, ക്രോധം, മഹാമോഹം, ലോഭം മുതലായ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ അവർ അത്തരക്കാരുടെ മനസ്സിനെ തകർക്കുകയും അവിടെ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളാനുള്ള ശക്തിയും അകറ്റുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 84

गंगां समाश्रयेद्यस्तु स मुनिः स च पंडितः । कृतकृत्यः स विज्ञेयः पुरुषार्थचतुष्टये

ഗംഗയെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നവൻ തന്നെയാണ് മുനി, അവൻ തന്നെയാണ് പണ്ഡിതൻ; ചതുര്വിധ പുരുഷാർത്ഥങ്ങളിൽ കൃതകൃത്യനും സിദ്ധനും ആണെന്ന് അവനെ അറിയണം.

Verse 85

गंगायां च सकृत्स्नातो हयमेधफलं लभेत् । तर्पयंश्च पितॄंस्तत्र तारयेन्नरकार्णवात्

ഗംഗയിൽ ഒരിക്കൽ സ്നാനം ചെയ്താലും അശ്വമേധയാഗഫലം ലഭിക്കുന്നു; അവിടെ പിതൃകൾക്ക് തർപ്പണം ചെയ്താൽ അവരെ നരകസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 86

नैरंतर्येण गंगायां मासं यः स्नाति पुण्यवान् । शक्रलोके स वसति यावच्छक्रः सपूर्वजः

പുണ്യവാൻ ഒരുമാസം ഇടവിടാതെ ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ, പൂർവ്വജരോടൊപ്പം ശക്രലോകത്തിൽ ശക്രൻ അവിടെ നിലനിൽക്കുന്നത്ര കാലം വസിക്കും.

Verse 87

अब्दं यः स्नाति गंगायां नैरंतर्येण पुण्यभाक् । विष्णोर्लोकं समासाद्य स सुखं संवसेन्नरः

ഗംഗയിൽ ഇടവിടാതെ ഒരു വർഷം സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ മഹാപുണ്യത്തിന്റെ ഭാഗ്യവാൻ ആകുന്നു; വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിച്ച് അവൻ അവിടെ സുഖത്തോടെ വസിക്കുന്നു।

Verse 88

गंगायां स्नाति यो मर्त्यो यावज्जीवं दिनेदिने । जीवन्मुक्तः स विज्ञेयो देहांते मुक्त एव सः

ഗംഗയിൽ ദിനംപ്രതി ജീവിതാന്തം സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മർത്ത്യനെ ജീവന്മുക്തനെന്ന് അറിയണം; ദേഹാന്തത്തിൽ അവൻ നിശ്ചയമായും മുക്തനാണ്।

Verse 89

तिथिनक्षत्रपर्वादि नापेक्ष्यं जाह्नवी जले । स्नानमात्रेण गंगायां संचिताघं विनश्यति

ജാഹ്നവീജലത്തിൽ തിഥി, നക്ഷത്രം, പർവ്വം മുതലായവ കാത്തിരിക്കേണ്ടതില്ല; ഗംഗയിൽ സ്നാനം മാത്രം ചെയ്താൽ സഞ്ചിതപാപം നശിക്കുന്നു।

Verse 90

पंडितोपि स मूर्खः स्याच्छक्तियुक्तोप्यशक्तिकः । यस्तु भागीरथीतीरं सुखसेव्यं न संश्रयेत्

സുഖമായി സമീപിക്കാവുന്ന ഭാഗീരഥീതീരം ആശ്രയിക്കാത്തവൻ പണ്ഡിതനായാലും മൂഢനെന്നപോലെ ആകുന്നു; ശക്തിയുള്ളവനായാലും അശക്തനെന്നപോലെ ആകുന്നു।

Verse 91

किंवायुपाप्यरोगेण विकासिन्याथ किं श्रिया । किं वा बुद्ध्या विमलया यदि गंगां न सेवते

രോഗമില്ലാത്ത ആരോഗ്യവും വിരിഞ്ഞ യൗവനവും എന്തിന്? സമ്പത്തെന്തിന്? നിർമലമായ ബുദ്ധിയും എന്തിന്—ഗംഗയെ സേവിക്കാത്തപക്ഷം।

Verse 92

यः कारयेदायतनं गंगाप्रतिकृतेर्नरः । भुक्त्वा स भोगान्प्रेत्यापि याति गंगा सलोकताम्

ഗംഗാദേവിയുടെ പ്രതിമ/പ്രതിനിധിക്കായി ആലയം അല്ലെങ്കിൽ ആയതനം പണിയിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, ഇഹലോകത്തിൽ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച്, മരണാനന്തരം പോലും ഗംഗാസലോക്യം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 93

शृण्वंति महिमानं ये गंगाया नित्यमादरात् । गंगास्नानफलं तेषां वाचकप्रीणनाद्धनैः

ആദരത്തോടെ നിത്യം ഗംഗയുടെ മഹിമ ശ്രവിക്കുന്നവർക്ക് ഗംഗാസ്നാനഫലം ലഭിക്കുന്നു—വിശേഷിച്ച് ധനദാനങ്ങളാൽ വാചകനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുമ്പോൾ।

Verse 94

पितॄनुद्दिश्य यो लिंगं स्नपयेद्गांग वारिणा । तृप्ताः स्युस्तस्य पितरो महानिरयगा अपि

പിതൃങ്ങളെ ഉദ്ദേശിച്ച് ഗംഗാജലത്തോടെ ശിവലിംഗത്തിന് സ്നാപനം/അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നവന്റെ പിതാക്കന്മാർ തൃപ്തരാകും—അവർ മഹാനരകത്തിൽ പോയിരുന്നാലും പോലും।

Verse 95

अष्टकृत्वो मंत्रजप्तैर्वस्त्रपूतैः सुगंधिभिः । प्रोचुर्गांगजलैः स्नानं घृतस्नानाधिकं बुधाः

മന്ത്രജപംകൊണ്ട് പവിത്രമാക്കി, വസ്ത്രംകൊണ്ട് ചുരന്ന, സുഗന്ധമുള്ള ഗംഗാജലത്തിൽ എട്ടുതവണ സ്നാനം ചെയ്യുന്നത്—ഘൃതസ്നാനത്തേക്കാളും ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പണ്ഡിതർ പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 96

अष्टद्रव्यविमिश्रेण गंगातोयेन यः सकृत् । मागधप्रस्थमात्रेण ताम्रपात्रस्थितेन च

എട്ട് ദ്രവ്യങ്ങൾ ചേർത്ത ഗംഗാജലം—മാഗധപ്രസ്ഥ അളവിൽ, താമ്രപാത്രത്തിൽ സൂക്ഷിച്ച്—ഒരിക്കൽ പോലും സ്നാനം/പ്രയോഗം ചെയ്യുന്നവൻ മഹാപുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 97

भानवेऽर्घं प्रदद्याच्च स्वकीय पितृभिः सह । सोतितेजो विमानेन सूर्यलोके महीयते

സ്വന്തം പിതൃഗണങ്ങളോടുകൂടെ സൂര്യഭഗവാനു അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം. അത്തരം ഭക്തൻ ദീപ്തിമാന ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കൊണ്ടുപോയി സൂര്യലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു.

Verse 98

आपः क्षीरं कुशाग्राणि घृतं मधुगवांदधि । रक्तानि करवीराणि रक्तचंदनमित्यपि

ജലം, ക്ഷീരം, കുശാഗ്രങ്ങൾ, ഘൃതം, മധു, ഗോമയ ദധി, രക്തകരവീരപുഷ്പങ്ങൾ, രക്തചന്ദനം—ഇവയും നിർദ്ദേശിച്ച പവിത്ര ദ്രവ്യങ്ങളാണ്.

Verse 99

अष्टांगार्घो यमुद्दिष्टस्त्वतीव रवितोषणः । गांगैर्वार्भिः कोटिगुणो ज्ञेयो विष्णोऽन्यवारितः

ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട ഈ അഷ്ടാംഗ അർഘ്യം സൂര്യനെ അത്യന്തം പ്രസാദിപ്പിക്കുന്നു. ഗംഗാജലത്തോടെ അർപ്പിച്ചാൽ ഫലം കോടിഗുണമെന്നു—വിഷ്ണു നിർവിരോധമായി അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 100

गंगातीरे स्वशक्त्या यः कुर्याद्देवालयं सुधीः । अन्यतीर्थप्रतिष्ठातो भवेत्कोटिगुणं फलं

സ്വശക്തിയനുസരിച്ച് ഗംഗാതീരത്ത് ദേവാലയം പണിയുന്ന ജ്ഞാനിക്ക്, മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളിൽ പ്രതിഷ്ഠ ചെയ്യുന്നതിനെക്കാൾ കോടിഗുണ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 110

गोभूहिरण्यदानेन भक्त्या गंगातटे शुभे । नरो न जायते भूयः संसारे दुःखकंटके

ശുഭമായ ഗംഗാതടത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ഗോ, ഭൂമി, ഹിരണ്യം എന്നിവ ദാനം ചെയ്താൽ, ദുഃഖകണ്ടകമയമായ ഈ സംസാരത്തിൽ മനുഷ്യൻ വീണ്ടും ജനിക്കുകയില്ല.

Verse 120

तद्भूमित्रसरेणूनां संख्यया युगमानया । महेंद्र चंद्रलोकेषु भुक्त्वा भोगान्मनःप्रियान्

ആ പുണ്യഭൂമിയിലെ ധൂളികണങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിന് തുല്യമായ യുഗകാലം മുഴുവൻ, മഹേന്ദ്ര (ഇന്ദ്ര) ലോകത്തും ചന്ദ്രലോകത്തും മനോഹരമായ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 130

चंद्रसूर्यग्रहे लक्षं व्यतीपातेत्वनंतकम् । अयुतं विषुवे चैव नियुतं त्वयनद्वये

ചന്ദ്രഗ്രഹണമോ സൂര്യഗ്രഹണമോ ഉണ്ടായാൽ പുണ്യം ലക്ഷഗുണം; വ്യതീപാതത്തിൽ അത് അനന്തം. വിഷുവത്തിൽ പത്തായിരം ഗുണം, രണ്ടായനങ്ങളിൽ (ഉത്തരായണം–ദക്ഷിണായണം) പത്തുലക്ഷം ഗുണ ഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 140

स्वाहांतः प्रणावादिश्च भवेद्विंशाक्षरो मनुः । पूजादानं जपो होमो ऽनेनैव मनुना स्मृतः

പ്രണവത്തോടെ ആരംഭിച്ച് ‘സ്വാഹാ’യിൽ അവസാനിക്കുന്നതാകുന്നു ഇരുപത് അക്ഷരമുള്ള മന്ത്രം. പൂജ, ദാനം, ജപം, ഹോമം—ഇവയെല്ലാം ഈ മന്ത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ചെയ്യണമെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു।

Verse 150

यथाशक्ति स्वर्णरूप्य ताम्रपृष्ठविनिर्मितान् । अभ्यर्च्य गंधकुसुमैर्गंगायां प्रक्षिपेद्व्रती

സ്വശക്തിയനുസരിച്ച് സ്വർണം, വെള്ളി അല്ലെങ്കിൽ ചെമ്പുപട്ടയിൽ നിർമ്മിച്ച അർപ്പണദ്രവ്യങ്ങൾ ഒരുക്കി, ഗന്ധവും പുഷ്പവും കൊണ്ട് പൂജിച്ച്, വ്രതധാരി അവ ഗംഗയിൽ അർപ്പിച്ച് ഒഴുക്കണം।

Verse 160

संसारविषनाशिन्यै जीवनायै नमोस्तु ते । तापत्रितय संहंत्र्यै प्राणेश्यै ते नमोनमः

ഹേ ജീവൻ നല്കുന്നവളേ, സംസാരവിഷം നശിപ്പിക്കുന്നവളേ! നിനക്കു നമസ്കാരം. ഹേ പ്രാണേശ്വരീ, ത്രിതാപസംഹാരിണീ! നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമോ നമഃ।

Verse 170

प्रणतार्ति प्रभंजिन्यै जगन्मात्रे नमोस्तुते । सर्वापत्प्रतिपक्षायै मंगलायै नमोनमः

ഹേ ജഗന്മാതാവേ! പ്രണതഭക്തരുടെ ആർതി ഭഞ്ജിക്കുന്ന ദേവീ, നിനക്കു നമസ്കാരം. സർവ്വാപത്തുകളുടെ പ്രതിപക്ഷിണിയായ മംഗളസ്വരൂപിണി ദേവിക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമോ നമഃ.

Verse 180

तस्यां दशम्यामेतच्च स्तोत्रं गंगाजले स्थितः । यः पठेद्दशकृत्वस्तु दरिद्रो वापि चाक्षमः

ആ ദശമീ തിഥിയിൽ ഗംഗാജലത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ഈ സ്തോത്രം പത്തു പ്രാവശ്യം പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ, ദരിദ്രനായാലും അല്ലെങ്കിൽ വിധിവിധാനങ്ങൾക്ക് അശക്തനായാലും, പ്രസ്തുത പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 205

ब्रह्मांडांतरसंस्थेषु भुंजन्भोगान्मनोरमान् । सर्वैः संपूजितो विष्णो यावदाभूतसंप्लवम्

ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനകത്തെ ലോകങ്ങളിൽ വസിച്ച് മനോഹരമായ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുകയും എല്ലാവരാലും പൂജിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത്—ഹേ വിഷ്ണോ—ഈ അവസ്ഥ മഹാപ്രളയം വരെയും നിലനിൽക്കും.