Adhyaya 34

Verse 1

व्यास उवाच । एवं रामेण धर्मज्ञ जीर्णोद्धारः पुरा कृतः । द्विजानां च हितार्थाय श्रीमातुर्वचनेन च

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—“ഇങ്ങനെ ധർമ്മജ്ഞനായ രാമൻ പണ്ടുകാലത്ത് ജീർണോദ്ധാരം നടത്തി—ദ്വിജന്മാരുടെ ഹിതത്തിനായും, ശ്രീമാതാവിന്റെ വചനപ്രകാരം കൂടിയും.”

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कीदृशं शासनं ब्रह्मन्रामेण लिखितं पुरा । कथयस्व प्रसादेन त्रेतायां सत्यमंदिरे

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ബ്രഹ്മൻ, രാമൻ പണ്ടുകാലത്ത് ഏതു തരത്തിലുള്ള ശാസനം എഴുതിയിരുന്നു? കൃപചെയ്ത് പറയുക—ത്രേതായുഗത്തിൽ സത്യമന്ദിരത്തിൽ (പ്രഖ്യാപിത) അതിനെ.”

Verse 3

व्यास उवाच । धर्मारण्ये वरे दिव्ये बकुलार्के स्वधिष्ठिते । शून्यस्वामिनि विप्रेंद्र स्थिते नारायणे प्रभौ

വ്യാസൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! ദിവ്യവും ശ്രേഷ്ഠവുമായ ധർമ്മാരണ്യത്തിൽ, ബകുലാർകൻ സ്വപീഠത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനായിരിക്കെ, ശൂന്യസ്വാമിൻ ക്ഷേത്രത്തിൽ പ്രഭു നാരായണൻ വിരാജിച്ചിരുന്നു।

Verse 4

रक्षणाधिपतौ देवे सर्वज्ञे गुणनायके । भवसागर मग्नानां तारिणी यत्र योगिनी

അവിടെ രക്ഷാധിപതിയായ ദേവൻ—സർവ്വജ്ഞനും ഗുണനായകനും—വിരാജിക്കുന്നു; അവിടെയേ ‘താരിണീ’ എന്ന യോഗിനി ഭവസാഗരത്തിൽ മുങ്ങിയവരെ കരകയറ്റുന്നു।

Verse 5

शासनं तत्र रामस्य राघवस्य च नामतः । शृणु ताम्राश्रयं तत्र लिखितं धर्मशास्त्रतः

കേൾക്കുക—അവിടെ രാഘവരാമന്റെ നാമത്തിൽ ഉള്ള ശാസനം, ധർമ്മശാസ്ത്രാനുസാരമായി രചിച്ച്, താമ്രപത്രത്തിൽ ലിഖിതമായിരിക്കുന്നു।

Verse 6

महाश्चर्यकरं तच्च ह्यनेकयुगसंस्थितम् । सर्वो धातुः क्षयं याति सुवर्णं क्षयमेति च

അത് സത്യമായും മഹാശ്ചര്യകരം, അനേകം യുഗങ്ങളോളം നിലനിന്നത്; കാരണം എല്ലാ ധാതുക്കളും ക്ഷയിക്കുന്നു, സ്വർണ്ണവും പോലും കുറയുന്നു।

Verse 7

प्रत्यक्षं दृश्यते पुत्र द्विजशासनमक्षयम् । अविनाशो हि ताम्रस्य कारणं तत्र विद्यते

പ്രത്യക്ഷമായി കാണുന്നു, പുത്രാ! ദ്വിജരുടെ ഈ ശാസനപത്രം അക്ഷയമാണ്; കാരണം അവിടെ താമ്രത്തിന്റെ അവിനാശത്തിനുള്ള കാരണം നിലനിൽക്കുന്നു।

Verse 8

वेदोक्तं सकलं यस्माद्विष्णुरेव हि कथ्यते । पुराणेषु च वेदेषु धर्मशास्त्रेषु भारत

ഹേ ഭാരതാ! വേദത്തിൽ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ട സകലവും സത്യത്തിൽ വിഷ്ണുവേ എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ പുരാണങ്ങളിലും, വേദങ്ങളിലും, ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിലും ഇതേ ഉപദേശം തന്നെയാണ്.

Verse 9

सर्वत्र गीयते विष्णुर्नाना भावसमाश्रयः । नानादेशेषु धर्मेषु नानाधर्मनिषेविभिः

എല്ലായിടത്തും വിഷ്ണുവിനെ പാടിപ്പുകഴ്ത്തുന്നു—വിവിധ ഭാവങ്ങളെ ആശ്രയിച്ച്; വിവിധ ദേശങ്ങളിലെ ധർമ്മങ്ങളിൽ, വിവിധ ധർമ്മാചാരങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരാൽ.

Verse 10

नानाभेदैस्तु सर्वत्र विष्णुरेवेति चिंत्यते । अवतीर्णः स वै साक्षात्पुराणपुरुषो त्तमः

നാനാ ഭേദങ്ങളോടെ അവനെ ചിന്തിച്ചാലും, എല്ലായിടത്തും ഇതേ നിശ്ചയം—‘വിഷ്ണുവേ മാത്രം.’ പുരാണങ്ങൾ പുകഴ്ത്തുന്ന ആ പുരുഷോത്തമൻ സാക്ഷാൽ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 11

देववैरिविनाशाय धर्मसंरक्षणाय च । तेनेदं शासनं दत्तमविनाशात्मकं सुत

ദേവശത്രുക്കളുടെ നാശത്തിനും ധർമ്മസംരക്ഷണത്തിനുമായി, മകനേ! ഈ ശാസനം (ആജ്ഞ) നല്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ അവിനാശി.

Verse 12

यस्य प्रतापादृषद स्तारिता जलमध्यतः । वानरैर्वेष्टिता लंका हेलया राक्षसा हताः

ആരുടെ പ്രതാപത്താൽ ജലമദ്ധ്യേ പാറകളും പൊങ്ങിത്തേങ്ങി; വാനരങ്ങൾ ലങ്കയെ വളഞ്ഞു; രാക്ഷസർ എളുപ്പത്തിൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 13

मुनिपुत्रं मृतं रामो यमलोकादुपानयत् । दुंदुभिर्निहतो येन कबंधोऽभिहतस्तथा

രാമൻ മുനിയുടെ മരിച്ച പുത്രനെ യമലോകത്തിൽ നിന്നുപോലും തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു. അവനാൽ ദുന്ദുഭി വധിക്കപ്പെട്ടു; കബന്ധനും അതുപോലെ നിഹതനായി.

Verse 14

निहता ताडका चैव सप्तताला विभेदिताः । खरश्च दूषणश्चैव त्रिशिराश्च महासुरः

താടകയും നിഹതയായി; ഏഴ് താളവൃക്ഷങ്ങൾ ഭേദിക്കപ്പെട്ടു. ഖരനും ദൂഷണനും നശിപ്പിക്കപ്പെട്ടു; മഹാസുരൻ ത്രിശിരസും വധിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 15

चतुर्दशसहस्राणि जवेन निहता रणे । तेनेदं शासनं दत्तमक्षयं न कथं भवेत्

യുദ്ധത്തിൽ പതിനാലായിരം പേർ വേഗത്തിൽ നിഹതരായി. അത്തരം മഹാനാൽ ഈ വിധി ദത്തമായാൽ, അത് അക്ഷയമാകാതെ എങ്ങനെ?

Verse 16

स्ववंशवर्णनं तत्र लिखित्वा स्वयमेव तु । देशकालादिकं सर्वं लिलेख विधिपूर्वकम्

അവിടെ അദ്ദേഹം സ്വയം തന്റെ വംശവിവരണം എഴുതി, ദേശം-കാലം മുതലായ എല്ലാ വിവരങ്ങളും വിധിപൂർവം രേഖപ്പെടുത്തി.

Verse 17

स्वमुद्राचिह्नितं तत्र त्रैविद्येभ्यस्तथा ददौ । चतुश्चत्वारिंशवर्षो रामो दशरथात्मजः

അവിടെ അദ്ദേഹം തന്റെ മുദ്രചിഹ്നം പതിപ്പിച്ച അതിനെ ത്രിവേദപണ്ഡിതർക്കു നൽകി. ദശരഥപുത്രൻ രാമന് നാല്പത്തിനാലു വയസ്സായിരുന്നു.

Verse 18

तस्मिन्काले महाश्चर्यं संदत्तं किल भारत । तत्र स्वर्णोपमं चापि रौप्योपमम थापि च

അന്നേരത്ത്, ഹേ ഭാരതാ, സത്യമായും ഒരു മഹാദ്ഭുതം സംഭവിച്ചു. അവിടെ സ്വർണ്ണസദൃശവും വെള്ളിസദൃശവും ആയ അത്ഭുതങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷമായി.

Verse 19

उवाह सलिलं तीर्थे देवर्षिपितृतृप्तिदम् । स्ववंशनायकस्याग्रे सूर्येण कृतमेव तत्

തീർത്ഥത്തിൽ ജലം ഒഴുകി വന്നു; അത് ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും പിതൃകൾക്കും തൃപ്തി നല്കുന്നതായിരുന്നു. അത് സൂര്യൻ തന്റെ വംശനായകന്റെ സന്നിധിയിൽ തന്നെയാക്കി.

Verse 20

तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं रामो विष्णुं प्रपूज्य च । रामलेखविचित्रैस्तु लिखितं धर्मशासनम्

ആ മഹാദ്ഭുതം കണ്ട റാമൻ വിഷ്ണുവിനെ പൂജിച്ചു; പിന്നെ റാമന്റെ വിചിത്ര ലേഖനരൂപങ്ങളിൽ ധർമ്മശാസനം ലിഖിതമായി.

Verse 21

यद्दृष्ट्वाथ द्विजाः सर्वे संसारभयबंधनम् । कुर्वते नैव यस्माच्च तस्मान्निखिलरक्षकम्

ഇത് കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാ ദ്വിജരും സംസാരഭയജന്യമായ ബന്ധനം ഇനി സൃഷ്ടിക്കുകയില്ല. അതുകൊണ്ട് ഇത് സർവ്വരക്ഷകനാണ്.

Verse 22

ये पापिष्ठा दुराचारा मित्रद्रोहरताश्च ये । तेषां प्रबोधनार्थाय प्रसिद्धिमकरोत्पुरा

അത്യന്തം പാപികൾ, ദുരാചാരികൾ, മിത്രദ്രോഹത്തിൽ രതരായവർ—അവരെ ബോധിപ്പിക്കാനായി അദ്ദേഹം പൂർവ്വം ഇതിനെ പ്രസിദ്ധമാക്കി.

Verse 23

रामलेखविचित्रैस्तु विचित्रे ताम्रपट्टके । वाक्यानीमानि श्रूयंते शासने किल नारद

ഹേ നാരദാ! രാമരേഖകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അതിവിചിത്രമായ ആ താമ്രപട്ട ശാസനത്തിൽ ഈ വാക്യങ്ങൾ പരമ്പരയായി ശ്രവിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 24

आस्फोटयंति पितरः कथयंति पितामहाः । भूमिदोऽस्मत्कुले जातः सोऽस्मान्संतारयिष्यति

പിതൃകൾ ആനന്ദത്തോടെ കൈയടിക്കുന്നു; പിതാമഹന്മാർ പറയുന്നു—‘ഞങ്ങളുടെ കുലത്തിൽ ഭൂമിദാതാവ് ജനിച്ചു; അവൻ ഞങ്ങളെ തരിപ്പിക്കും.’

Verse 25

बहुभिर्बहुधा भुक्ता राजभिः पृथिवी त्वियम् । यस्ययस्य यदा भूमिस्तस्यतस्य तदा फलम्

ഈ ഭൂമിയെ അനേകം രാജാക്കന്മാർ പലവിധമായി അനുഭവിച്ചു; ഏത് സമയത്ത് ആരുടെ ഭൂമിയാണോ, ആ സമയത്ത് ഫലവും അവനുടേതാണ്.

Verse 26

षष्टिवर्षसहस्राणि स्वर्गे वसति भूमिदः । आच्छेत्ता चानुमंता च तान्येव नरकं व्रजेत्

ഭൂമിദാതാവ് അറുപതിനായിരം വർഷം സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കും; എന്നാൽ പിടിച്ചെടുക്കുന്നവനും അതിന് സമ്മതം നൽകുന്നവനും അതേ കാലം നരകത്തിലേക്ക് പോകും.

Verse 27

संदंशैस्तुद्यमानस्तु मुद्गरैर्विनिहत्य च । पाशैः सुबध्यमानस्तु रोरवीति महास्वरम्

സന്ദംശങ്ങളാൽ പീഡിപ്പിക്കപ്പെട്ടു, മുദ്ഗരങ്ങളാൽ അടിക്കപ്പെട്ടു, പാശങ്ങളാൽ കെട്ടിപ്പിടിപ്പിക്കപ്പെട്ടു, അവൻ റോറവ നരകത്തിൽ മഹാസ്വരത്തിൽ വിലപിക്കുന്നു.

Verse 28

ताड्यमानः शिरे दंडैः समालिंग्य विभावसुम् । क्षुरिकया छिद्यमानो रोरवीति महास्वनम्

ദണ്ഡങ്ങളാൽ തലയിൽ അടിക്കപ്പെടുകയും, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയെ ആലിംഗനം ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിതനാകുകയും, ക്ഷുരികയാൽ മുറിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത് അവൻ റോറവ നരകത്തിൽ മഹാശബ്ദത്തോടെ വിലപിക്കുന്നു।

Verse 29

यमदूतैर्महाघोरैर्ब्रह्मवृत्तिविलोपकः । एवंविधैर्महादुष्टैः पीड्यंते ते महागणैः

ബ്രാഹ്മണന്റെ ഉപജീവനം നശിപ്പിക്കുന്നവൻ യമന്റെ അതിഭീകര ദൂതന്മാരാൽ—ഇത്തരത്തിലുള്ള മഹാദുഷ്ട പീഡകരുടെ മഹാഗണങ്ങളാൽ—കഠിനമായി പീഡിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 30

ततस्तिर्यक्त्वमाप्नोति योनिं वा राक्षसीं शुनीम् । व्यालीं शृगालीं पैशाचीं महाभूतभयंकरीम्

അതിന് ശേഷം അവൻ തിര്യക്‌ (മൃഗ) യോനിയിൽ പതിക്കുന്നു—അല്ലെങ്കിൽ രാക്ഷസി, നായയോനി, നാഗിനി, കുറുക്കിയോനി അല്ലെങ്കിൽ പൈശാചി യോനികളിൽ—മഹാഭൂതത്തെപ്പോലെ ഭയങ്കരമായി।

Verse 31

भूमेरंगुलहर्ता हि स कथं पापमाचरेत् । भूमेरंगुलदाता च स कथं पुण्यमाचरेत्

ഭൂമിയുടെ ഒരു അങ്കുലം പോലും കവർന്നവൻ പാപം ചെയ്യാതെ എങ്ങനെ ഇരിക്കും? ഭൂമിയുടെ ഒരു അങ്കുലം പോലും ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ പുണ്യം ചെയ്യാതെ എങ്ങനെ ഇരിക്കും?

Verse 32

अश्वमेधसहस्राणां राजसूयशतस्य च । कन्याशतप्रदानस्य फलं प्राप्नोति भूमिदः

ഭൂമിദാനം ചെയ്യുന്നവന് ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ, നൂറ് രാജസൂയയാഗങ്ങൾ, നൂറ് കന്യാദാനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കു തുല്യമായ ഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 33

आयुर्यशः सुखं प्रज्ञा धर्मो धान्यं धनं जयः । संतानं वर्द्धते नित्यं भूमिदः सुखमश्मुते

ഭൂമിദാനം ചെയ്യുന്നവന് ആയുസ്സ്, യശസ്, സുഖം, പ്രജ്ഞ, ധർമ്മം, ധാന്യം, ധനം, ജയം എന്നിവ നിത്യമായി വർദ്ധിക്കുന്നു; സന്തതിയും എപ്പോഴും സമൃദ്ധിയിലാകും. ഭൂമിദാതാവ് തീർച്ചയായും ക്ഷേമം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 34

भूमेरंगुलमेकं तु ये हरंति खला नराः । वंध्याटवीष्वतोयासु शुष्ककोटरवासिनः । कृष्णसर्पाः प्रजायंते दत्तदायापहारकाः

ഭൂമിയുടെ ഒരു അങ്കുലമാത്രം പോലും കവർന്നെടുക്കുന്ന ദുഷ്ടന്മാർ, ദത്തദായം അപഹരിച്ച പാപഫലമായി വീണ്ടും കൃഷ്ണസർപ്പങ്ങളായി ജനിക്കുന്നു—വന്ധ്യവനങ്ങളിൽ, ജലമില്ലാത്ത ശൂന്യപ്രദേശങ്ങളിൽ, ഉണങ്ങിയ പൊള്ളമരങ്ങളിൽ വസിച്ച്.

Verse 35

तडागानां सहस्रेण अश्वमेधशतेन वा । गवां कोटिप्रदानेन भूमिहर्त्ता विशुध्यति

ഭൂമി കവർന്നവൻ ശുദ്ധിയാകുന്നത്—ആയിരം തടാകങ്ങളുടെ പുണ്യത്താലോ, നൂറ് അശ്വമേധയാഗങ്ങളുടെ പുണ്യത്താലോ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരു കോടി പശുക്കളുടെ ദാനത്താലോ തുല്യമായ പ്രായശ്ചിത്തം കൊണ്ടുമാത്രം.

Verse 36

यानीह दत्तानि पुनर्धनानि दानानि धर्मार्थयशस्कराणि । औदार्यतो विप्रनिवेदितानि को नाम साधुः पुनराददीत

ഇവിടെ ധർമ്മം, അർത്ഥം, യശസ് എന്നിവ നൽകുന്ന ധനങ്ങളും ദാനങ്ങളും ഉദാരതയോടെ ബ്രാഹ്മണർക്കു സമർപ്പിച്ചിരിക്കെ—ഏത് സദ്ജനൻ അവയെ വീണ്ടും തിരികെ എടുക്കും?

Verse 37

चलदलदललीलाचंचले जीवलोके तृणलवलघुसारे सर्वसंसारसौख्ये । अपहरति दुराशः शासनं ब्राह्मणानां नरकगहनगर्त्तावर्तपातोत्सुको यः

കുലുങ്ങുന്ന താമരദളങ്ങളുടെ ലീലപോലെ ഈ ജീവലോകം ചഞ്ചലമാണ്; സംസാരസുഖങ്ങൾ എല്ലാം പുല്ലിന്റെ തുമ്പുപോലെ തുച്ഛം. ദുർആശയാൽ ബ്രാഹ്മണരുടെ ശാസനപത്രം (ദാനപത്രം) അപഹരിക്കുന്നവൻ നരകത്തിന്റെ ഗഹനഗർത്തത്തിലെ ആവർത്തപാതത്തിലേക്ക് വീഴാൻ ഉത്സുകനാകുന്നു.

Verse 38

ये पास्यंति महीभुजः क्षितिमिमां यास्यंति भुक्त्वाखिलां नो याता न तु याति यास्यति न वा केनापि सार्द्धं धरा । यत्किंचिद्भुवि तद्विनाशि सकलं कीर्तिः परं स्थायिनी त्वेवं वै वसुधापि यैरुपकृता लोप्या न सत्कीर्तयः

രാജാക്കന്മാർ ഈ ഭൂമിയെ കാത്തു, സമഗ്രമായി അനുഭവിച്ച് പുറപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ധര ഭൂമി ആരോടും കൂടെ പോകുന്നില്ല—പോയവനോടും അല്ല, പോകുന്നവനോടും അല്ല, പോകാനിരിക്കുന്നവനോടും അല്ല. ഭൂവിലെ എല്ലാം നശ്വരം; കീർത്തി മാത്രമേ പരമസ്ഥായിയായുള്ളൂ. അതിനാൽ വസുധയ്ക്ക് ഉപകാരം ചെയ്തവരുടെ സത്കീർത്തി ഒരിക്കലും മായുകയില്ല।

Verse 39

एकैव भगिनी लोके सर्वेषामेव भूभुजाम् । न भोज्या न करग्राह्या विप्रदत्ता वसुंधरा

ലോകത്തിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാർക്കും ഒരേയൊരു സഹോദരി വസുന്ധരയാണ്. ബ്രാഹ്മണർക്കു ദാനം ചെയ്ത ഭൂമി ഭോഗ്യവും അല്ല, കരമായി സ്വീകരിക്കാവുന്നതും അല്ല।

Verse 40

दत्त्वा भूमिं भाविनः पार्थिवेशान्भूयोभूयो याचते रामचन्द्रः । सामान्योऽयं धर्मसेतुर्नृपाणां स्वे स्वे काले पालनीयो भवद्भिः

ഭൂമി ദാനം ചെയ്ത ശേഷം രാമചന്ദ്രൻ ഭാവിയിലെ ഭൂപതിമാരോട് വീണ്ടും വീണ്ടും അപേക്ഷിക്കുന്നു—‘ഇത് രാജാക്കന്മാർക്കുള്ള പൊതുവായ ധർമ്മസേതുവാണ്; നിങ്ങളുടെ നിങ്ങളുടെ കാലത്ത് ഇതിനെ കാത്തുപാലിക്കണം।’

Verse 41

अस्मिन्वंशे क्षितौ कोपि राजा यदि भविष्यति । तस्याहं करलग्नोस्मि मद्दत्तं यदि पाल्यते

ഈ വംശത്തിൽ ഭൂമിയിൽ ഏതെങ്കിലും രാജാവ് ഉദിച്ചാൽ, ഞാൻ അവന്റെ കൈയോട് ബന്ധിതനാണ്—ഞാൻ നൽകിയ ദാനം യഥാവിധി സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ.

Verse 42

लिखित्वा शासनं रामश्चातुर्वेद्यद्विजोत्तमान् । संपूज्य प्रददौ धीमान्वसिष्ठस्य च सन्निधौ

ദാനശാസനം എഴുതിയ ശേഷം, നാലു വേദങ്ങളിലും പാണ്ഡിത്യമുള്ള ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണരെ യഥാവിധി പൂജിച്ച്, ധീമാനായ രാമൻ വസിഷ്ഠന്റെ സന്നിധിയിൽ ആ ദാനം ഔപചാരികമായി അർപ്പിച്ചു।

Verse 43

ते वाडवा गृहीत्वा तं पट्टं रामाज्ञया शुभम् । ताम्रं हैमाक्षरयुतं धर्म्यं धर्मविभूषणम्

രാമന്റെ ശുഭാജ്ഞ അനുസരിച്ച് ആ വാഡവർ ആ പവിത്ര പട്ടം ഏറ്റെടുത്തു—താമ്രഫലകം, സ്വർണ്ണാക്ഷരങ്ങളാൽ ലിഖിതം—ധർമ്മമയവും ധർമ്മത്തിന്റെ ഭൂഷണവും ആയതു।

Verse 44

पूजार्थं भक्तिकामार्थास्तद्रक्षणमकुर्वत । चंदनेन च दिव्येन पुष्पेण च सुगन्धिना

പൂജാർത്ഥം, ഭക്തിയും സേവാഭാവവും കൊണ്ടു അവർ അതിന്റെ സംരക്ഷണം ഏറ്റെടുത്തു; ദിവ്യ ചന്ദനലേപവും സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങളും അർപ്പിച്ച് പൂജിച്ചു।

Verse 45

तथा सुवर्णपुष्पेण रूप्यपुष्पेण वा पुनः । अहन्यहनि पूजां ते कुर्वते वाडवाः शुभाम्

അതുപോലെ സ്വർണ്ണപുഷ്പങ്ങളാലോ, അല്ലെങ്കിൽ വീണ്ടും വെള്ളിപ്പുഷ്പങ്ങളാലോ, ആ വാഡവർ ദിനംപ്രതി ശുഭപൂജ നടത്തി।

Verse 46

तदग्रे दीपकं चैव घृतेन विमलेन हि । सप्तवर्तियुतं राजन्नर्घ्यं प्रकुर्वते द्विजाः

ഹേ രാജാവേ! അതിന്റെ മുമ്പിൽ നിർമ്മല നെയ്യോടെ ഏഴ് തിരികളുള്ള ദീപം വെച്ചു; ദ്വിജന്മാർ വിധിപൂർവ്വം അർഘ്യം അർപ്പിച്ചു।

Verse 47

नैवेद्यं कुर्वते नित्यं भक्तिपूर्वं द्विजोत्तमाः । रामरामेति रामेति मन्त्रमप्युच्चरंति हि

ദ്വിജോത്തമർ നിത്യം ഭക്തിപൂർവ്വം നൈവേദ്യം അർപ്പിച്ചു; കൂടാതെ ‘രാമ രാമ’ എന്ന മന്ത്രം വീണ്ടും വീണ്ടും ഉച്ചരിച്ചു।

Verse 48

अशने शयने पाने गमने चोपवेशने । सुखे वाप्यथवा दुःखे राममन्त्रं समुच्चरेत्

ഭക്ഷണം, ശയനം, പാനം, ഗമനം, ഉപവേശനം—സുഖത്തിലായാലും ദുഃഖത്തിലായാലും—നിത്യം രാമമന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം।

Verse 49

न तस्य दुःखदौर्भाग्यं नाधिव्याधिभयं भवेत् । आयुः श्रियं बलं तस्य वर्द्धयंति दिने दिने

അത്തരം വ്യക്തിക്ക് ദുഃഖവും ദൗർഭാഗ്യവും ഉണ്ടാകില്ല; ആധി-വ്യാധികളുടെ ഭയവും ഉണ്ടാകുകയില്ല; അവന്റെ ആയുസ്സും ശ്രീയും ബലവും ദിനംപ്രതി വർധിക്കും।

Verse 50

रामेति नाम्ना मुच्येत पापाद्वै दारुणादपि । नरकं नहि गच्छेत गतिं प्राप्नोति शाश्वतीम्

‘രാമ’ എന്ന നാമമാത്രത്താൽ പോലും ഭീകര പാപത്തിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കുന്നു; നരകത്തിലേക്കു പോകാതെ ശാശ്വത ഗതി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 51

व्यास उवाच । इति कृत्वा ततो रामः कृतकृत्यममन्यत । प्रदक्षिणीकृत्य तदा प्रणम्य च द्विजान्बहून्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ചെയ്ത ശേഷം രാമൻ താൻ കൃതകൃത്യനെന്നു കരുതി; തുടർന്ന് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് അനേകം ദ്വിജന്മാർക്ക് പ്രണാമം ചെയ്തു।

Verse 52

दत्त्वा दानं भूरितरं गवाश्वमहिषीरथम् । ततः सर्वान्निजांस्तांश्च वाक्यमेतदुवाच ह

ഗോ, അശ്വം, മഹിഷി, രഥം മുതലായവ ധാരാളമായി ദാനം നൽകി, തുടർന്ന് തന്റെ എല്ലാവരോടും ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 53

अत्रैव स्थीयतां सर्वैर्यावच्चंद्रदिवाकरौ । यावन्मेरुर्महीपृष्ठे सागराः सप्त एव च

ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനിൽക്കുന്നത്രയും, ഭൂമിയുടെ മേൽപ്പുറത്ത് മേരുവു നിലകൊള്ളുന്നത്രയും, ഏഴു സമുദ്രങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നത്രയും—നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഇവിടെ തന്നേ പാർക്കുക।

Verse 54

तावदत्रैव स्थातव्यं भवद्भिर्हि न संशयः । यदा हि शासनं विप्रा न मन्यंते नृपा भुवि

അതുകൊണ്ട് നിങ്ങൾ സംശയമില്ലാതെ ഇവിടെ തന്നേ നിലകൊള്ളണം; ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഭൂമിയിൽ രാജാക്കന്മാർ ധാർമ്മികമായ ശാസനത്തെ മാനിക്കാതിരിക്കുമ്പോൾ പ്രത്യേകിച്ച്।

Verse 55

अथवा वणिजः शूरा मदमायाविमोहिताः । मदाज्ञां न प्रकुर्वंति मन्यंते वा न ते जनाः

അല്ലെങ്കിൽ ധീരരായ വാണിജ്യക്കാർ മദവും മായയും മൂലം മോഹിതരായി എന്റെ ആജ്ഞ നടപ്പാക്കാതിരിക്കാം; അല്ലെങ്കിൽ ആ ജനങ്ങൾ അതിനെ അംഗീകരിക്കാതിരിക്കാം।

Verse 56

तदा वै वायुपुत्रस्य स्मरणं क्रियतां द्विजाः । स्मृतमात्रो हनूमान्वै समागत्य करिष्यति

അപ്പോൾ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, വായുപുത്രനെ സ്മരിക്കുവിൻ; ഹനുമാനെ സ്മരിച്ച മാത്രത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം നിശ്ചയമായി വന്ന് ആവശ്യമായ കാര്യം നിർവഹിക്കും।

Verse 57

सहसा भस्म तान्सत्यं वचनान्मे न संशयः । य इदं शासनं रम्यं पालयिष्यति भूपतिः

ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അദ്ദേഹം അവരെ ഭസ്മമാക്കും—ഇത് സത്യം; എന്റെ വചനത്തിൽ സംശയമില്ല. എന്നാൽ ഈ രമ്യമായ ശാസനം പാലിക്കുന്ന രാജാവ്…

Verse 58

वायुपुत्रः सदा तस्य सौख्यमृद्धिं प्रदास्यति । ददाति पुत्रान्पौत्रांश्च साध्वीं पत्नीं यशो जयम्

വായുപുത്രനായ ഹനുമാൻ അവനു സദാ സുഖവും സമൃദ്ധിയും പ്രസാദിക്കും. പുത്രന്മാരെയും പൗത്രന്മാരെയും, സദ്ഗുണവതിയായ ഭാര്യയെയും, യശസ്സും ജയവും ദാനം ചെയ്യും.

Verse 59

इत्येवं कथयित्वा च हनुमंतं प्रबोध्य च । निवर्तितो रामदेवः ससैन्यः सपरिच्छदः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഹനുമാനെ ബോധിപ്പിച്ച ശേഷം, ശ്രീരാമദേവൻ സൈന്യത്തോടും സമസ്ത പരിചാരക-പരിവാരങ്ങളോടും കൂടി മടങ്ങി.

Verse 60

वादित्राणां स्वनैर्विष्वक्सूच्यमानशुभागमः । श्वेतातपत्रयुक्तोऽसौ चामरैर्वी जितो नरैः । अयोध्यां नगरीं प्राप्य चिरं राज्यं चकार ह

വാദ്യങ്ങളുടെ നാദം എല്ലാ ദിക്കുകളിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ മംഗളാഗമനം പ്രഖ്യാപിച്ചു. ശ്വേതച്ഛത്രം ധരിച്ച്, പരിചാരകർ ചാമരങ്ങൾ വീശുമ്പോൾ, അദ്ദേഹം അയോധ്യാനഗരത്തിലെത്തി ദീർഘകാലം രാജ്യം നടത്തി.