Adhyaya 17

Verse 1

ऋषय ऊचुः । वेदवेदांगतत्त्वज्ञैर्गुरुभिर्ब्रह्मवादिभिः । नृणां कृतोपदेशानां सद्यः सिद्धिर्हि जायते

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—വേദവും വേദാംഗങ്ങളും തത്ത്വമായി അറിയുന്ന, ബ്രഹ്മവാദികളായ ഗുരുക്കന്മാർ മനുഷ്യർക്കു ഉപദേശം നൽകിയാൽ ഉടൻ തന്നെ സിദ്ധി ഉദ്ഭവിക്കുന്നു।

Verse 2

अथान्यजनसामान्यैर्गुरुभिर्नीतिकोविदैः । नृणां कृतोपदेशानां सिद्धिर्भवति कीदृशी

എന്നാൽ സാധാരണജനങ്ങളായ, ലോകനീതിയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ഗുരുക്കന്മാർ ഉപദേശം നൽകിയാൽ—അപ്പോൾ എങ്ങനെയുള്ള സിദ്ധി ലഭിക്കും?

Verse 3

सूत उवाच । श्रद्धैव सर्वधर्मस्य चातीव हितकारिणी । श्रद्धयैव नृणां सिद्धिर्जायते लोकयोर्द्वयोः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ശ്രദ്ധയേ സകലധർമ്മത്തിനും പരമഹിതകാരിണി; ശ്രദ്ധയാൽ മാത്രമേ മനുഷ്യർക്കു ഇഹലോകപരലോകങ്ങളിൽ ഇരട്ടത്തിലും സിദ്ധി ലഭിക്കൂ.

Verse 4

श्रद्धया भजतः पुंसः शिलापि फलदायिनी । मूर्खोऽपि पूजितो भक्त्या गुरुर्भवति सिद्धिदः

ശ്രദ്ധയോടെ ഭജിക്കുന്നവന് കല്ലുപോലും ഫലം നൽകുന്നു; മൂഢനും ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ സിദ്ധി നൽകുന്ന ഗുരുവാകുന്നു.

Verse 6

श्रद्धया पठितो मन्त्रस्त्वबद्धोपि फलप्रदः । श्रद्धया पूजितो देवो नीचस्यापि फलप्रदः

ശ്രദ്ധയോടെ ജപിച്ച മന്ത്രം ശരിയായി ബന്ധിക്കപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും ഫലം നൽകുന്നു; ശ്രദ്ധയോടെ പൂജിക്കപ്പെട്ട ദേവൻ നീചനുമേയും ഫലം നൽകുന്നു.

Verse 7

सर्वत्र संशयाविष्टः श्रद्धाहीनोऽतिचंचलः । परमार्थात्परिभ्रष्टः संसृतेर्न हि मुच्यते

എവിടെയും സംശയത്തിൽ ആകപ്പെട്ട്, ശ്രദ്ധയില്ലാതെ അത്യന്തം ചഞ്ചലനായി—പരമാർത്ഥത്തിൽ നിന്ന് തെറ്റിപ്പോയവൻ—സംസാരത്തിൽ നിന്ന് തീർച്ചയായും മോചിതനാകുന്നില്ല.

Verse 8

मन्त्रे तीर्थे द्विजे देवे दैवज्ञे भेषजे गुरौ । यादृशी भावना यत्र सिद्धिर्भवति तादृशी

മന്ത്രത്തിൽ, തീർത്ഥത്തിൽ, ദ്വിജനിൽ, ദേവനിൽ, ദൈവജ്ഞനിൽ, ഔഷധത്തിൽ, ഗുരുവിൽ—എവിടെ എങ്ങനെയുള്ള ഭാവനയുണ്ടോ, അതുപോലെയുള്ള സിദ്ധി അവിടെ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 9

अतो भावमयं विश्वं पुण्यं पापं च भावतः । ते उभे भावहीनस्य न भवेतां कदाचन

അതുകൊണ്ട് ഈ സർവ്വലോകവും ഭാവമയമാണ്; പുണ്യവും പാപവും ഭാവത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. യഥാർത്ഥ ഭാവമില്ലാത്തവനിൽ അവ രണ്ടും ഒരിക്കലും പതിയുകയില്ല.

Verse 10

अत्रेदं परमाश्चर्यमाख्यानमनुवर्ण्यते । अश्रद्धा सर्वमर्त्यानां येन सद्यो निवर्तते

ഇവിടെ അത്യന്തം അത്ഭുതകരമായ ഒരു ആഖ്യാനം വിവരിക്കപ്പെടുന്നു—മർത്ത്യരുടെ അശ്രദ്ധ മൂലം ധർമ്മലാഭവും সাধനാപ്രഗതിയും ഉടൻ തന്നെ പിന്മാറുന്നു.

Verse 11

आसीत्पांचालराजस्य सिंहकेतुरिति श्रुतः । पुत्रः सर्वगुणोपेतः क्षात्रधर्मरतः सदा

പാഞ്ചാലരാജാവിന് ‘സിംഹകേതു’ എന്നു പ്രസിദ്ധനായ ഒരു പുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു—സർവ്വഗുണസമ്പന്നൻ, എപ്പോഴും ക്ഷാത്രധർമ്മത്തിൽ നിരതൻ.

Verse 12

स एकदा कतिपयैर्भृत्यैर्युक्तो महाबलः । जगाम मृगयाहेतोर्बहु सत्त्वान्वितं वनम्

ഒരു പ്രാവശ്യം ആ മഹാബലൻ കുറച്ച് ഭൃത്യന്മാരോടുകൂടെ വേട്ടയ്ക്കായി അനേകം ജീവികളാൽ നിറഞ്ഞ വനത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 13

तद्भृत्यः शबरः कश्चिद्विचरन्मृगयां वने । ददर्श जीर्णं स्फुटितं पतितं देवतालयम्

വേട്ടയ്ക്കിടെ വനത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന അവന്റെ ഒരു ശബരഭൃത്യൻ ജീർണ്ണിച്ച് പൊട്ടിപ്പിളർന്ന് വീണുകിടക്കുന്ന ഒരു ദേവാലയം കണ്ടു.

Verse 14

तत्रापश्यद्भिन्नपीठं पतितं स्थंडिलोपरि । शिवलिंङ्गमृजुं सूक्ष्मं मूर्तं भाग्यमिवात्मनः

അവിടെ അവൻ പൊട്ടിയ പീഠം (ആധാരം) വെറുനിലത്തിൽ വീണുകിടക്കുന്നതു കണ്ടു; കൂടാതെ മൃദുവും സൂക്ഷ്മവും മിനുസമുള്ള ശിവലിംഗം—തന്റെ ഭാഗ്യം തന്നെ മൂർത്തിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതുപോലെ।

Verse 15

स समादाय वेगेन पूर्वकर्मप्रचोदितः । तस्मै संदर्शयामास राज पुत्राय धीमते

പൂർവകർമ്മത്തിന്റെ പ്രേരണയാൽ അവൻ അതിവേഗം അത് എടുത്തുകൊണ്ട്, ധീമാനായ രാജപുത്രനോട്—രാജാവിന്റെ പുത്രനോട്—അത് കാണിച്ചു।

Verse 16

पश्येदं रुचिरं लिंगं मया दृष्टमिह प्रभो । तदेतत्पूजयिष्यामि यथाविभवमादरात्

“പ്രഭോ, നോക്കുക—ഇവിടെ ഞാൻ കണ്ട ഈ മനോഹരമായ ലിംഗം. എന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ആദരപൂർവ്വം ഞാൻ ഇതിനെ പൂജിക്കും।”

Verse 17

अस्य पूजाविधिं ब्रूहि यथा देवो महेश्वरः । अमंत्रज्ञैश्च मन्त्रज्ञैः प्रीतो भवति पूजितः

“ഇതിന്റേ പൂജാവിധി എനിക്ക് പറയുക; പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ദേവൻ മഹേശ്വരൻ പ്രസന്നനാകേണ്ടതിന്ന്—മന്ത്രം അറിയാത്തവരാലും, മന്ത്രജ്ഞരാലും।”

Verse 18

इति तेन निषादेन पृष्टः पार्थिवनंदनः । प्रत्युवाच प्रहस्यैनं परिहास विचक्षणः

ആ നിഷാദൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, പരിഹാസത്തിൽ നിപുണനായ രാജനന്ദനൻ അവനെ നോക്കി ചിരിച്ചുകൊണ്ട് മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 19

संकल्पेन सदा कुर्यादभिषेकं नवांभसा । उपवेश्यासने शुद्धे शुभैर्गंधाक्षतैर्नवैः । वन्यैः पत्रैश्च कुसुमैर्धूपैर्दीपैश्च पूजयेत

സങ്കൽപം ചെയ്ത് എപ്പോഴും പുതുജലത്തോടെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം. ശുദ്ധമായ ശുഭാസനത്തിൽ ഭഗവാനെ ഇരുത്തി, പുതിയ ഗന്ധം-ചന്ദനം, അക്ഷതം, വനപത്ര-പുഷ്പങ്ങൾ, ധൂപം-ദീപം എന്നിവകൊണ്ട് പൂജിക്കണം.

Verse 20

चिताभस्मोपहारं च प्रथमं परिकल्पयेत् । आत्मोपभोग्येनान्नेन नैवद्यं कल्पयेद्बुधः

ആദ്യം ചിതാഭസ്മം ഉപഹാരമായി അർപ്പിക്കുന്ന ക്രമം ഒരുക്കണം. തുടർന്ന് ജ്ഞാനി ഭക്തൻ തനിക്കു ഭോജ്യമായ അന്നത്തിൽ നിന്നുതന്നെ നൈവേദ്യം തയ്യാറാക്കണം.

Verse 21

पुनश्च धूपदीपादीनुपचारान्प्रकल्पेत् । नृत्यवादित्रगीतादीन्यथावत्परिकल्पयेत्

വീണ്ടും ധൂപം, ദീപം മുതലായ ഉപചാരങ്ങൾ വിധിപൂർവ്വം ഒരുക്കണം. നൃത്തം, വാദ്യം, ഗാനം മുതലായവയും ശാസ്ത്രപ്രകാരം യഥാവിധി ക്രമീകരിക്കണം.

Verse 22

नमस्कृत्वा तु विधिवत्प्रसादं धारयेद्बुधः । एष साधारणः प्रोक्तः शिवपूजाविधिस्तव

വിധിപൂർവ്വം നമസ്കരിച്ചു ജ്ഞാനി പ്രസാദം സ്വീകരിച്ച് ധരിക്കണം. ഇതാണ് നിനക്കായി പ്രസ്താവിച്ച ശിവപൂജയുടെ സാധാരണ വിധി.

Verse 23

चिताभस्मोपहारेण सद्यस्तुष्यति शंकरः

ചിതാഭസ്മം ഉപഹാരമായി അർപ്പിച്ചാൽ ശങ്കരൻ ഉടൻ പ്രസന്നനാകുന്നു.

Verse 24

सूत उवाच । परिहासरसेनेत्थं शासितः स्वामिनाऽमुना । स चंडकाख्यः शबरो मूर्ध्ना जग्राह तद्वचः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—സ്വാമി പരിഹാസരസത്തോടെ യഥാവിധി ഉപദേശിച്ചതിനെ, ചണ്ഡക എന്ന ശബരൻ ആ വചനത്തെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു പരമാദരത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു।

Verse 25

ततः स्वभवनं प्राप्य लिंगमूर्ति महेश्वरम् । प्रत्यहं पूजयामास चिताभस्मोपहारकृत्

പിന്നീട് സ്വന്തം ഭവനത്തിലെത്തി, ലിംഗമൂർത്തിയായ മഹേശ്വരനെ പ്രതിദിനം പൂജിച്ചു; ചിതാഭസ്മം ഉപഹാരമായി അർപ്പിച്ചു।

Verse 26

यच्चात्मनः प्रियं वस्तु गन्धपुष्पाक्षतादिकम् । निवेद्य शंभवे नित्यमुपायुंक्त ततः स्वयम्

തനിക്കു പ്രിയമായ ഗന്ധം, പുഷ്പം, അക്ഷതം മുതലായവ നിത്യം ശംഭുവിന് നിവേദിച്ച്, പിന്നെ മാത്രമേ സ്വയം ഉപയോക്താവായിരുന്നുള്ളു।

Verse 27

एवं महेश्वरं भक्त्या सह पत्न्याभ्यपूजयत् । शबरः सुखमासाद्य निनाय कतिचित्समाः

ഇങ്ങനെ ആ ശബരൻ ഭാര്യയോടുകൂടെ ഭക്തിയോടെ മഹേശ്വരനെ പൂജിച്ചു; സന്തോഷം പ്രാപിച്ച് കുറെ വർഷങ്ങൾ സുഖത്തോടെ കഴിച്ചു।

Verse 28

एकदा शिवपूजायै प्रवृत्तः शबरोत्तमः । न ददर्श चिताभस्म पात्रे पूरितमण्वपि

ഒരു ദിവസം ശിവപൂജയ്ക്കായി ഒരുങ്ങിയ ആ ശബരശ്രേഷ്ഠൻ, തന്റെ പാത്രത്തിൽ ചിതാഭസ്മം അണുമാത്രം പോലും നിറഞ്ഞിട്ടില്ലെന്ന് കണ്ടു।

Verse 29

अथासौ त्वरितो दूरमन्विष्यन्परितो भ्रमन् । न लब्धवांश्चिताभस्म श्रांतो गृहमगात्पुनः

അപ്പോൾ അവൻ വേഗത്തിൽ ദൂരെയായി പോയി എല്ലാ ദിക്കുകളിലും അലഞ്ഞു തിരഞ്ഞു; എന്നാൽ ചിതാഭസ്മം ലഭിക്കാതെ ക്ഷീണിച്ച് വീണ്ടും വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങി വന്നു।

Verse 30

तत आहूय पत्नीं स्वां शबरो वाक्यमब्रवीत् । न लब्धं मे चिताभस्म किं करोमि वद प्रिये

പിന്നെ ശബരൻ തന്റെ ഭാര്യയെ വിളിച്ചു പറഞ്ഞു—“എനിക്ക് ചിതാഭസ്മം ലഭിച്ചില്ല. ഇനി ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? പ്രിയേ, പറയുക.”

Verse 31

शिवपूजांतरायो मे जातोद्य बत पाप्मनः । पूजां विना क्षणमपि नाहं जीवितुमुत्सहे

“അയ്യോ! എന്റെ പാപം മൂലം ഇന്ന് എന്റെ ശിവപൂജയ്ക്ക് തടസ്സം സംഭവിച്ചു. പൂജയില്ലാതെ ഒരു ക്ഷണവും ജീവിക്കാൻ എനിക്ക് ധൈര്യമില്ല.”

Verse 32

उपायं नात्र पश्यामि पूजोपकरणे हते । न गुरोश्च विहन्येत शासनं सकलार्थदम्

“പൂജോപകരണങ്ങൾ നഷ്ടമായതിനാൽ ഇവിടെ എനിക്ക് ഒരു ഉപായവും കാണുന്നില്ല. സർവ്വഫലദായകമായ ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞ ലംഘിക്കരുത്.”

Verse 33

इति व्याकुलितं दृष्ट्वा भर्त्तारं शबरांगना । प्रत्यभाषत मा भैस्त्वमुपायं प्रवदामि ते

ഭർത്താവിനെ ഇങ്ങനെ വ്യാകുലനായതായി കണ്ട ശബരസ്ത്രീ മറുപടി പറഞ്ഞു—“ഭയപ്പെടേണ്ട; ഞാൻ നിനക്ക് ഉപായം പറയുന്നു.”

Verse 34

इदमेव गृहं दग्ध्वा बहुकालोपबृंहितम् । अहमग्निं प्रवेक्ष्यामि चिताभस्म भवेत्ततः

ദീർഘകാലമായി നിർമ്മിച്ച ഈ വീട് കത്തിച്ച് ഞാൻ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിക്കും; അപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് ചിതാഭസ്മം ലഭിക്കും.

Verse 35

शबर उवाच । धर्मार्थकाममोक्षाणां देहः परमसाधनम् । कथं त्यजसि तं देहं सुखार्थं नवयौवनम्

ശബരൻ പറഞ്ഞു: ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം, മോക്ഷം എന്നിവയ്ക്കുള്ള പരമമായ സാധനമാണ് ശരീരം. നവയൗവനയുക്തമായ ആ ശരീരം സുഖത്തിനായി നീ എന്തിനു ഉപേക്ഷിക്കുന്നു?

Verse 36

अधुना त्वनपत्या त्वमभुक्तविषयासवा । भोगयोग्यमिमं देहं कथं दग्धुमिहेच्छसि

ഇപ്പോൾ നിനക്ക് മക്കളില്ല, നീ ലൗകിക സുഖങ്ങൾ അനുഭവിച്ചിട്ടുമില്ല. അനുഭവങ്ങൾക്കും സുഖഭോഗങ്ങൾക്കും യോഗ്യമായ ഈ ശരീരം ദഹിപ്പിക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എങ്ങനെ?

Verse 37

शबर्युवाच । एतावदेव साफल्यं जीवितस्य च जन्मनः । परार्थे यस्त्यजेत्प्राणाञ्छिवार्थे किमुत स्वयम्

ശബരി പറഞ്ഞു: മറ്റുള്ളവർക്ക് വേണ്ടി ജീവൻ ത്യജിക്കുന്നതാണ് ജീവിതത്തിൻ്റെയും ജന്മത്തിൻ്റെയും വിജയം; അപ്പോൾ സാക്ഷാൽ ശിവന് വേണ്ടി ആകുമ്പോൾ പറയേണ്ടതുണ്ടോ!

Verse 38

किं नु तप्तं तपो घोरं किं वा दत्तं मया पुरा । किं वार्चनं कृतं शंभोः पूर्वजन्मशतांतरे

ഞാൻ മുമ്പ് എന്ത് കഠിനമായ തപസ്സാണ് ചെയ്തത്? അല്ലെങ്കിൽ എന്ത് ദാനമാണ് നൽകിയത്? നൂറുകണക്കിന് മുൻജന്മങ്ങളിൽ ഞാൻ ശംഭുവിനെ എപ്രകാരമാണ് ആരാധിച്ചത്?

Verse 39

किं वा पुण्यं मम पितुः का वा मातुः कृतार्थता । यच्छिवार्थे समिद्धेऽग्नौ त्यजाम्येतत्कलेवरम्

ശിവാർത്ഥമായി ജ്വലിപ്പിച്ച അഗ്നിയിൽ ഞാൻ ഈ ദേഹത്തെ തന്നേ ആഹുതിയായി സമർപ്പിക്കാതിരുന്നാൽ, എന്റെ പിതാവിന് എന്തു പുണ്യം? എന്റെ മാതാവിന് എന്തു കൃതാർത്ഥത?

Verse 40

इत्थं स्थिरां मतिं दृष्ट्वा तस्या भक्तिं च शंकरे । तथेति दृढसंकल्पः शबरः प्रत्यपूजयत्

അവളുടെ അചഞ്ചലമായ തീരുമാനംയും ശങ്കരനോടുള്ള ദൃഢഭക്തിയും കണ്ടു, ദൃഢസങ്കൽപ്പനായ ശബരൻ ‘തഥാസ്തു’ എന്നു സമ്മതിച്ച് അവളുടെ തീരുമാനത്തെ ആദരിച്ചു।

Verse 41

सा भर्त्तारमनुप्राप्य स्नात्वा शुचिरलंकृता । गृहमादीप्य तं वह्निं भक्त्या चक्रे प्रदक्षिणम्

ഭർത്താവിനെ സമീപിച്ച് അവൾ സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധയായി അലങ്കരിച്ച്, ഗൃഹാഗ്നി ജ്വലിപ്പിച്ചു; ഭക്തിയോടെ ആ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു।

Verse 42

नमस्कृत्वात्मगुरवे ध्यात्वा हृदि सदाशिवम् । अग्निप्रवेशाभिमुखी कृतांजलिरिदं जगौ

ആത്മഗുരുവിനെ നമസ്കരിച്ചു, ഹൃദയത്തിൽ സദാശിവനെ ധ്യാനിച്ച്, അഗ്നിപ്രവേശത്തേക്ക് മുഖം തിരിച്ച്, കൃതാഞ്ജലിയോടെ അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 43

शबर्युवाच । पुष्पाणि संतु तव देव ममेंद्रियाणि धूपोऽगुरुर्वपुरिदं हृदयं प्रदीपः । प्राणा हवींषि करणानि तवाक्षताश्च पूजाफलं व्रजतु सांप्रतमेष जीवः

ശബരി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ! എന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിനക്കുള്ള പുഷ്പങ്ങളാകട്ടെ; ഈ ദേഹം സുഗന്ധധൂപമാകട്ടെ; ഹൃദയം ദീപമാകട്ടെ. പ്രാണങ്ങൾ ആഹുതികളാകട്ടെ, എന്റെ കരണമുകൾ നിനക്കുള്ള അക്ഷതങ്ങളാകട്ടെ; ഇപ്പോൾ ഈ ജീവൻ പൂജാഫലമായി പ്രസ്ഥാനം ചെയ്യട്ടെ।

Verse 44

वांछामि नाहमपि सर्वधनाधिपत्यं न स्वर्गभूमिमचलां न पदं विधातुः । भूयो भवामि यदि जन्मनिजन्मनि स्यां त्वत्पादपंकजलसन्मकरंदभृंगी

എനിക്ക് സർവ്വധനാധിപത്യം വേണ്ട; അചലമായ സ്വർഗ്ഗഭൂമിയും വേണ്ട; സ്രഷ്ടാവിന്റെ പദവും വേണ്ട. ജന്മജന്മാന്തരമായി വീണ്ടും ജനിക്കേണ്ടിവന്നാൽ, ഓരോ ജന്മത്തിലും നിന്റെ പാദപങ്കജത്തിലെ സത്യ മകരന്ദം പാനം ചെയ്യുന്ന ഭൃംഗിയായി ഞാൻ ഇരിക്കട്ടെ.

Verse 45

जन्मानि संतु मम देव शताधिकानि माया न मे वि शतु चित्तमबोधहेतुः । किंचित्क्षणार्धमपि ते चरणारविन्दान्नापैतु मे हृदयमीश नमोनमस्ते

ഹേ ദേവാ! എനിക്ക് നൂറിലധികം ജന്മങ്ങൾ ഉണ്ടായാലും, അജ്ഞാനഹേതുവായ മായ എന്റെ ചിത്തത്തിൽ കടക്കാതിരിക്കട്ടെ. അർദ്ധക്ഷണമെങ്കിലും എന്റെ ഹൃദയം നിന്റെ ചരണാരവിന്ദങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നുപോകരുതേ. ഹേ ഈശാ, നമോ നമസ്തേ.

Verse 46

इति प्रसाद्य देवेशं शबरी दृढनिश्चया । विवेश ज्वलितं वह्निं भस्मसादभवत्क्षणात्

ഇങ്ങനെ ദേവേശനെ പ്രസാദിപ്പിച്ച്, ദൃഢനിശ്ചയമുള്ള ശബരി ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഭസ്മമായി.

Verse 48

अथ सस्मार पूजांते प्रसादग्रहणोचिताम् । दयितां नित्यमायांतीं प्रांजलिं विनयान्विताम्

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം പൂജാന്തത്തിൽ, പ്രസാദം സ്വീകരിക്കാൻ യോജ്യയായ പ്രിയതമയെ സ്മരിച്ചു—അവൾ നിത്യം വരുമായിരുന്നു, കൈകൂപ്പി, വിനയത്തോടെ നിറഞ്ഞവളായി.

Verse 49

स्मृतमात्रां तदापश्यदागतां पृष्ठतः स्थिताम् । पूर्वेणावयवेनैव भक्तिनम्रां शुचिस्मिताम्

സ്മരിച്ചതുമാത്രത്തിൽ അദ്ദേഹം അവളെ കണ്ടു—അവൾ വന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പിന്നിൽ നിന്നിരുന്നു; മുൻപുണ്ടായിരുന്ന അതേ ദേഹത്തോടുകൂടി, ഭക്തിയിൽ നമ്രയായി, ശുദ്ധമായ പുഞ്ചിരിയോടെ.

Verse 50

तां वीक्ष्य शबरः पत्नीं पूर्ववत्प्रांजलिं स्थिताम् । भस्मावशेषितगृहं यथापूर्वमवस्थितम्

മുമ്പുപോലെ കൈകൂപ്പി നിന്ന ഭാര്യയെ കണ്ട ശബരൻ, ഗൃഹം ഭസ്മാവശേഷമായിട്ടും അത് മുൻപുപോലെ യഥസ്ഥാനത്ത് നിലകൊള്ളുന്നതായി കണ്ടു।

Verse 51

अग्निर्दहति तेजोभिः सूर्यो दहति रश्मिभिः । राजा दहति दंडेन ब्राह्मणो मनसा दहेत्

അഗ്നി തന്റെ തേജസ്സാൽ ദഹിപ്പിക്കുന്നു, സൂര്യൻ തന്റെ കിരണങ്ങളാൽ ദഹിപ്പിക്കുന്നു; രാജാവ് ദണ്ഡത്താൽ ദഹിപ്പിക്കുന്നു, എന്നാൽ ബ്രാഹ്മണൻ മനശ്ശക്തിയാൽ ദഹിപ്പിക്കും।

Verse 52

किमयं स्वप्न आहोस्वित्किं वा माया भ्रमात्मिका । इति विस्मयसंभ्रातस्तां भूयः पर्यपृच्छत

“ഇത് സ്വപ്നമാണോ, അല്ലെങ്കിൽ മനസ്സിനെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്ന മായയോ?” എന്ന് വിസ്മയത്തിൽ വിറച്ച് അവൻ അവളോട് വീണ്ടും ചോദിച്ചു।

Verse 53

अपि त्वं च कथं प्राप्ता भस्मभूतासि पावके । दग्धं च भवनं भूयः कथं पूर्व वदास्थितम्

“നീ വീണ്ടും എങ്ങനെ വന്നു? അഗ്നിയിൽ നീ എങ്ങനെ ഭസ്മമായി? ഗൃഹം ദഹിച്ചിരുന്നല്ലോ—അത് വീണ്ടും മുൻപുപോലെ എങ്ങനെ നിലകൊള്ളുന്നു?”

Verse 54

शबर्युवाच । यदा गृहं समुद्दीप्य प्रविष्टाहं हुताशने । तदात्मानं न जानामि न पश्यामि हुताशनम्

ശബരീ പറഞ്ഞു—“ഗൃഹം ജ്വലിച്ച് ഞാൻ ഹുതാശനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, അപ്പോൾ എനിക്ക് എന്നെ തന്നെ അറിയാനായില്ല; അഗ്നിയെയും ഞാൻ കണ്ടില്ല।”

Verse 55

न तापलेशोप्यासीन्मे प्रविष्टाया इवोदकम् । सुषुप्तेव क्षणार्धेन प्रबुद्धास्मि पुनः क्षणात्

എനിക്ക് ചൂടിന്റെ ലേശംപോലും തൊട്ടില്ല—ഞാൻ ജലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചതുപോലെ. നിദ്രിച്ചവളെപ്പോലെ അർദ്ധക്ഷണത്തിൽ, പിന്നെ മറ്റൊരു ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഉണർന്നു.

Verse 56

तावद्भवनमद्राक्षमदग्धमिव सुस्थितम् । अधुना देवपूजांते प्रसादं लब्धुमागता

അപ്പോൾ ഞാൻ ആ ഭവനം ഉറച്ചുനിന്നതായി കണ്ടു—അത് കത്തിയിട്ടില്ലെന്നപോലെ. ഇപ്പോൾ ദേവപൂജയുടെ അവസാനം, പ്രസാദം ലഭിക്കാനായി ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു.

Verse 57

एवं परस्परं प्रेम्णा दंपत्योर्भाषमाणयोः । प्रादुरासीत्तयोरग्रे विमानं दिव्यमद्भुतम्

ഇങ്ങനെ ദമ്പതികൾ സ്നേഹത്തോടെ പരസ്പരം സംസാരിക്കുമ്പോൾ, അവരുടെ മുമ്പിൽ അത്ഭുതകരമായ ദിവ്യ വിമാനം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 58

तस्मिन्विमाने शतचन्द्रभास्वरे चत्वार ईशानुचराः पुरःसराः । हस्ते गृहीत्वाथ निषाददंपती आरोपयामासुरमुक्तविग्रहौ

നൂറു ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തമായ ആ വിമാനത്തിൽ ഈശാനന്റെ (ശിവന്റെ) നാല് പ്രമുഖ അനുചരന്മാർ മുൻപന്തിയിൽ നിന്നു. അവർ നിഷാദ ദമ്പതികളുടെ കൈ പിടിച്ച്, ഇനിയും വിമുക്തിയില്ലാത്ത മർത്ത്യദേഹങ്ങളോടുകൂടി, അവരെ അതിൽ കയറ്റി.

Verse 59

तयोर्निषाददंपत्योस्तत्क्षणादेव तद्वपुः । शिवदूतकरस्पर्शात्तत्सारूप्यमवाप ह

അന്നേ ക്ഷണത്തിൽ നിഷാദ ദമ്പതികളുടെ ദേഹങ്ങൾ—ശിവദൂതന്മാരുടെ കരസ്പർശത്താൽ—അവർക്കു സമമായ രൂപം (സാരൂപ്യം) പ്രാപിച്ചു.

Verse 60

तस्माच्छ्रद्धैव सर्वेषु विधेया पुण्यकर्मसु । नीचोपि शबरः प्राप श्रद्धया योगिनां गतिम्

അതുകൊണ്ട് എല്ലാ പുണ്യകർമ്മങ്ങളിലും ശ്രദ്ധയേ ദൃഢമായി സ്ഥാപിക്കണം. കാരണം നീചജന്മനായ ശബരനും ശ്രദ്ധയാൽ യോഗികളുടെ പരമഗതി പ്രാപിച്ചു.

Verse 61

किं जन्मना सकलवर्णजनोत्तमेन किं विद्यया सकलशास्त्रविचारवत्या । यस्यास्ति चेतसि सदा परमेशभक्तिः कोऽन्यस्ततस्त्रिभुवने पुरुषोस्ति धन्यः

സകലവർണ്ണങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠകുലത്തിൽ ജനിച്ചതുകൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനം? സകലശാസ്ത്രങ്ങളും വിചാരിക്കാവുന്ന വിദ്യകൊണ്ട് എന്ത് ലാഭം? ആരുടെ ഹൃദയത്തിൽ സദാ പരമേശ്വരഭക്തിയുണ്ടോ—ത്രിഭുവനത്തിൽ അവനേക്കാൾ ധന്യൻ മറ്റാരുണ്ട്?