Adhyaya 159

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज तीर्थं परमपावनम् । नर्मदायां सुदुष्प्रापं सिद्धं ह्यनरकेश्वरम्

ശ്രീമാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം, ഹേ മഹാരാജാ, പരമപാവനമായ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. നർമദയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന, ദുർലഭപ്രാപ്യവും സിദ്ധവുമായ അനരകേശ്വര തീർത്ഥം അതാണ്.

Verse 2

तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा पापकर्मापि भारत । न पश्यति महाघोरं नरकद्वारसंज्ञिकम्

ഹേ ഭാരതാ, ആ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ പാപകർമ്മങ്ങളിൽ മുങ്ങിയ മനുഷ്യനും ‘നരകദ്വാരം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന അതിഘോര സ്ഥാനത്തെ കാണുകയില്ല.

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । शुभाशुभफलैस्तात भुक्तभोगा नरास्त्विह । जायन्ते लक्षणैर्यैस्तु तानि मे वद सत्तम

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ താത, ഇവിടെ മനുഷ്യർ ശുഭാശുഭ ഫലങ്ങൾ അനുഭവിച്ച് ഏത് ഏത് ലക്ഷണങ്ങളോടെയാണ് പുനർജന്മം പ്രാപിക്കുന്നത്, ഹേ സത്തമാ, അവ എനിക്ക് പറയുക.

Verse 4

यथा निर्गच्छते जीवस्त्यक्त्वा देहं न पश्यति । तथा गच्छन्पुनर्देहं पञ्चभूतसमन्वितः

ജീവൻ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച് പുറപ്പെട്ടാൽ പിന്നെ അതിനെ കാണാത്തതുപോലെ, അതുപോലെ തന്നെ അവൻ പഞ്ചഭൂതസമന്വിതനായി മറ്റൊരു ദേഹത്തിലേക്ക് ഗമിക്കുന്നു.

Verse 5

त्वगस्थिमांसमेदोऽसृक्केशस्नायुशतैः सह । विण्मूत्ररेतःसङ्घाते का संज्ञा जायते नृणाम्

ചർമ്മം, അസ്ഥി, മാംസം, മേദസ്, രക്തം, കേശം, നൂറുകണക്കിന് സ്നായുക്കൾ—ഇവയോടൊപ്പം മല, മൂത്രം, രേതസ് എന്നിവയുടെ കൂമ്പാരമായ ഈ ദേഹസമൂഹത്തിൽ നിന്ന് മനുഷ്യർക്കു ഏതു ‘സഞ്ജ്ഞ’യോ യഥാർത്ഥ തിരിച്ചറിയലോ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു?

Verse 6

एवमुक्तः स मार्कण्डः कथयामास योगवित् । ध्यात्वा सनातनं सर्वं देवदेवं महेश्वरम्

ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ യോഗവിദനായ മാർകണ്ഡൻ ദേവദേവനും സർവ്വസ്വരൂപനുമായ സനാതന മഹേശ്വരനെ ധ്യാനിച്ച് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 7

मार्कण्डेय उवाच । शृणु पार्थ महाप्रश्नं कथयामि यथाश्रुतम् । सकाशाद्ब्रह्मणः पूर्वमृषिदेवसमागमे

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പാർഥ, ഈ മഹാപ്രശ്നം കേൾക്കുക. ഞാൻ കേട്ടതുപോലെ തന്നെ പറയുന്നു—മുമ്പ് ഋഷി-ദേവ സമാഗമത്തിൽ സ്വയം ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന്.

Verse 8

गुरुरात्मवतां शास्ता राजा शास्ता दुरात्मनाम् । इह प्रच्छन्नपापानां शास्ता वैवस्वतो यमः

ആത്മസംയമമുള്ളവർക്കു ഗുരുവാണ് ശാസ്താവ്; ദുഷ്ടാത്മാക്കൾക്കു രാജാവാണ് ശാസ്താവ്. എന്നാൽ ഈ ലോകത്ത് മറഞ്ഞുപോകുന്ന പാപമുള്ളവർക്കു വൈവസ്വത യമനാണ് യഥാർത്ഥ ശിക്ഷകൻ.

Verse 9

अचीर्णप्रायश्चित्तानां यमलोके ह्यनेकधा । यातनाभिर्वियुक्तानामनेकां जीवसन्ततिम्

പ്രായശ്ചിത്തം ആചരിക്കാത്തവർ യമലോകത്തിൽ പലവിധ യാതനകൾ അനുഭവിക്കുന്നു; ആ പീഡകളിൽ നിന്ന് മോചിതരായ ശേഷം അവർ അനേകം ജീവസന്തതികളായി—ജന്മജന്മാന്തരധാരകളായി—മുന്നേറുന്നു.

Verse 10

गत्वा मनुष्यभावे तु पापचिह्ना भवन्ति ते । तत्तेऽहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप

അവർ വീണ്ടും മനുഷ്യഭാവത്തിലേക്ക് മടങ്ങിവരുമ്പോൾ പാപത്തിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ അവരിൽ പ്രത്യക്ഷമാകും. ഹേ നൃപാ! ആ ചിഹ്നങ്ങൾ ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കുന്നു—ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ശ്രവിക്കൂ.

Verse 11

सहित्वा यातनां सर्वां गत्वा वैवस्वतक्षयम् । विस्तीर्णयातना ये तु लोकमायान्ति चिह्निताः

എല്ലാ യാതനകളും സഹിച്ച് വൈവസ്വതൻ (യമൻ) വസതിയിലെത്തി, ദീർഘശിക്ഷകൾ അനുഭവിച്ചവർ ചിഹ്നിതരായി വീണ്ടും ലോകത്തിലേക്ക് മടങ്ങിവരും.

Verse 12

गद्गदोऽनृतवादी स्यान्मूकश्चैव गवानृते । ब्रह्महा जायते कुष्ठी श्यावदन्तस्तु मद्यपः

അസത്യം പറയുന്നവൻ തട്ടിത്തടഞ്ഞ് സംസാരിക്കുന്നവനാകും; പശുവിനെക്കുറിച്ച് കള്ളം പറഞ്ഞാൽ മൂകനാകും. ബ്രാഹ്മണഹന്തകൻ കുഷ്ഠരോഗിയായി ജനിക്കും; മദ്യപന്റെ പല്ലുകൾ കറുത്തുപോകും.

Verse 13

कुनखी स्वर्णहरणाद्दुःश्चर्मा गुरुतल्पगः । संयोगी हीनयोनिः स्याद्दरिद्रोऽदत्तदानतः

സ്വർണം മോഷ്ടിച്ചാൽ നഖങ്ങൾ വികൃതമാകും; ഗുരുവിന്റെ ശയ്യ ലംഘിക്കുന്നവൻ ഭയങ്കര ചർമ്മരോഗിയാകും. നിഷിദ്ധസംഗം ചെയ്യുന്നവൻ ഹീനയോണിയിൽ ജനിക്കും; കൊടുക്കേണ്ട ദാനം കൊടുക്കാത്തവൻ ദരിദ്രനാകും.

Verse 14

ग्रामशूकरतां याति ह्ययाज्ययाजको नृप । खरो वै बहुयाजी स्याच्छ्वानिमन्त्रितभोजनात्

ഹേ നൃപാ! യജ്ഞത്തിന് അയോഗ്യനായവർക്കായി യാഗം ചെയ്യുന്നവൻ ഗ്രാമശൂകരനാകും. അനേകം യാഗങ്ങൾ ചെയ്തവനായാലും ശ്വാന-നിമന്ത്രണത്തിലെ അശുദ്ധഭോജനം കഴിച്ചാൽ കഴുതയായിത്തീരും.

Verse 15

अपरीक्षितभोजी स्याद्वानरो विजने वने । वितर्जकोऽथ मार्जारः खद्योतः कक्षदाहतः

പരിശോധിക്കാതെ ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ നിർജന വനത്തിൽ വാനരനാകുന്നു. നിന്ദിക്കുന്നവൻ പൂച്ചയാകുന്നു; കുറ്റിച്ചെടികൾക്ക് തീ കൊളുത്തുന്നവൻ ഖദ്യോതം (മിന്നാമിനുങ്ങ്) ആകുന്നു.

Verse 16

अविद्यां यः प्रयच्छेत बलीवर्दो भवेद्धि सः । अन्नं पर्युषितं विप्रे ददानः क्लीबतां व्रजेत्

അവിദ്യ പകരുന്നവൻ തീർച്ചയായും കാളയായി ജനിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണന് പഴകിയ അന്നം നൽകുന്നവൻ നപുംസകത്വത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 17

मात्सर्यादथ जात्यन्धो जन्मान्धः पुस्तकं हरन् । फलान्याहरतोऽपत्यं म्रियते नात्र संशयः

അസൂയ മൂലം മനുഷ്യൻ ജന്മാന്ധനാകുന്നു. പുസ്തകം മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ കുരുടനായി ജനിക്കുന്നു. ഫലങ്ങൾ അപഹരിക്കുന്നവന്റെ സന്താനം സംശയമില്ലാതെ മരിക്കുന്നു.

Verse 18

मृतो वानरतां याति तन्मुक्तोऽथ गलाडवान् । अदत्त्वा भक्षयंस्तानि ह्यनपत्यो भवेन्नरः

അവൻ മരിച്ചാൽ വാനരാവസ്ഥ പ്രാപിക്കുന്നു; അതിൽ നിന്ന് മോചിതനായാൽ കഴുത്തുരോഗം ബാധിക്കുന്നു. കൊടുക്കാതെ (പങ്കോ അനുമതിയോ ഇല്ലാതെ) ആ ഫലങ്ങൾ തിന്നുന്ന പുരുഷൻ സന്താനഹീനനാകുന്നു.

Verse 19

हरन्वस्त्रं भवेद्गोधा गरदः पवनाशनः । प्रव्राजी गमनाद्राजन् भवेन्मरुपिशाचकः

വസ്ത്രം മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ ഗോധ (ഉടുമ്പ്) ആകുന്നു. വിഷം കൊടുക്കുന്നവൻ പവനാശനൻ (കാറ്റിനെ ആഹാരമാക്കുന്നവൻ) ആകുന്നു. ഹേ രാജൻ, പ്രവ്രജ്യ ഉപേക്ഷിച്ച് കുപഥത്തിൽ അലഞ്ഞാൽ അവൻ മരുപിശാചാകുന്നു.

Verse 20

वातको जलहर्ता च धान्यहर्ता च मूषकः । अप्राप्तयौवनां गच्छन् भवेत्सर्प इति श्रुतिः

പരദോഷം പറഞ്ഞ് ചാടി പറയുന്നവനും ജലം മോഷ്ടിക്കുന്നവനും വാതരോഗപീഡിതനാകും. ധാന്യം മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ എലിയായി ജനിക്കും. യൗവനം പ്രാപിക്കാത്ത കന്യയെ സമീപിക്കുന്നവൻ സർപ്പമാകും—എന്ന് ശ്രുതി പറയുന്നു.

Verse 21

गुरुदाराभिलाषी च कृकलासो भवेच्चिरम् । जलप्रस्रवणं यस्तु भिन्द्यान्मत्स्यो भवेन्नरः

ഗുരുവിന്റെ ഭാര്യയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ദീർഘകാലം കൃകലാസം (പല്ലി) ആകുന്നു. ജലപ്രസ്രവണം, അഥവാ വെള്ളം ഒഴുകിപ്പോകുന്ന വഴിയെ തകർക്കുന്നവൻ മനുഷ്യൻ മീനായി ജനിക്കും.

Verse 22

अविक्रेयान् विक्रयन् वै विकटाक्षो भवेन्नरः । अयोनिगो वृको हि स्यादुलूकः क्रयवञ्चनात्

വിൽക്കരുതാത്ത വസ്തുക്കൾ വിൽക്കുന്നവൻ വികടാക്ഷൻ (വികൃത കണ്ണുകളുള്ളവൻ) ആകുന്നു. അന്യായമായി സ്ത്രീകളെ സമീപിക്കുന്നവൻ ചെന്നായയായി ജനിക്കും; വാങ്ങൽ-വിൽപ്പനയിൽ വഞ്ചിക്കുന്നവൻ മൂങ്ങയാകും.

Verse 23

मृतस्यैकादशाहे तु भुञ्जानः श्वोपजायते । प्रतिश्रुत्य द्विजायार्थमददन्मधुको भवेत्

മൃതന്റെ ഏകാദശാഹകാലത്ത് ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ നായയായി ജനിക്കും. ധർമ്മാർത്ഥമായി ദ്വിജനു ദാനം നൽകാമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് നൽകാത്തവൻ തേൻചീറ്റ (മധുക) ആകുന്നു.

Verse 24

राज्ञीगमाद्भवेद्दुष्टतस्करो विड्वराहकः । परिवादी द्विजातीनां लभते काच्छपीं तनुम्

രാജ്ഞിയെ അന്യായമായി സമീപിക്കുന്നവൻ ദുഷ്ട കള്ളനായി മാറി മലഭോജി വരാഹമായി ജനിക്കും. ദ്വിജാതികളെ അപവദിക്കുന്നവൻ ആമയുടെ (കച്ഛപി) ശരീരം പ്രാപിക്കും.

Verse 25

व्रजेद्देवलको राजन्योनिं चाण्डालसंज्ञिताम् । दुर्भगः फलविक्रेता वृश्चिको वृषलीपतिः

ഹേ രാജാവേ, ദേവാലയസേവകൻ അയോഗ്യസേവയാൽ ജീവിച്ചാൽ ചാണ്ഡാലസഞ്ജ്ഞിത രാജന്യയോണിയിൽ പതിക്കുന്നു. ഫലം വിൽക്കുന്നവൻ ദുര്ഭാഗ്യൻ ആകുന്നു; വൃഷലിയെ ഭാര്യയാക്കുന്നവൻ വൃശ്ചികയോണി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 26

मार्जारोऽग्निं पदा स्पृष्ट्वा रोगवान्परमांसभुक् । सोदर्यागमनात्षण्ढो दुर्गन्धश्च सुगन्धहृत्

കാലാൽ അഗ്നിയെ സ്പർശിക്കുന്നവൻ പൂച്ച-യോണിയിൽ ജനിക്കുന്നു—രോഗിയും മാംസഭോജിയും ആയി. സഹോദരിയോടുള്ള ഗമനത്തിൽ നിന്ന് ഷണ്ഡ-യോനി ഉണ്ടാകുന്നു; സുഗന്ധം മോഷ്ടിക്കുന്നവൻ ദുർഗന്ധിയാകുന്നു.

Verse 27

ग्रामभट्टो दिवाकीर्तिर्दैवज्ञो गर्दभो भवेत् । कुपण्डितः स्यान्मार्जारो भषणो व्यास एव च

ഗ്രാമചാട്ടുകാരൻ, പകൽ മാത്രം കീർത്തിയുള്ളവൻ, ദൈവജ്ഞൻ (ജ്യോതിഷി)—ഇവർ കഴുത-യോണിയിൽ ജനിക്കുന്നു. കുപണ്ഡിതൻ പൂച്ചയാകുന്നു; ‘വ്യാസ’ എന്നു പേരെടുത്ത് വെറും ബകബക ചെയ്യുന്നവനും അതേ ഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 28

स एव दृश्यते राजन्प्रकाशात्परमर्मणाम् । यद्वा तद्वापि पारक्यं स्वल्पं वा यदि वा बहु

ഹേ രാജാവേ, ഹൃദയത്തിലെ പരമ മർമ്മങ്ങൾ വെളിവാകുമ്പോൾ അതേ ലക്ഷണങ്ങൾ ദൃശ്യമാകുന്നു—വിഷയം പരായതായാലും, അല്പമായാലും, അധികമായാലും.

Verse 29

कृत्वा वै योनिमाप्नोति तैरश्चीं नात्र संशयः । एवमादीनि चान्यानि चिह्नानि नृपसत्तम

ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ചവൻ നിശ്ചയമായും തിര്യക്-യോണി (മൃഗജന്മം) പ്രാപിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ഇത്തരത്തിലുള്ള മറ്റു പല ലക്ഷണങ്ങളും ഉണ്ട്.

Verse 30

स्वकर्मविहितान्येव दृश्यन्ते यैस्तु मानवाः । ततो जन्म ततो मृत्युः सर्वजन्तुषु भारत

മനുഷ്യർ തങ്ങളുടെ സ്വകർമ്മം വിധിച്ച ഫലങ്ങളേ അനുഭവിക്കുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നു. അതിൽ നിന്നുതന്നെ ജനനവും അതിൽ നിന്നുതന്നെ മരണവും—ഹേ ഭാരത, സർവ്വ ജീവികളിലും।

Verse 31

जायते नात्र सन्देहः समीभूते शुभाशुभे । स्त्रीपुंसोः सम्प्रयोगेण विषुद्धे शुक्रशोणिते

ഇതിൽ സംശയമില്ല—ശുഭാശുഭ കർമ്മഫലങ്ങൾ പരിപക്വമാകുമ്പോൾ ജനനം സംഭവിക്കുന്നു. സ്ത്രീ-പുരുഷ സംയോഗത്തിൽ, ശുദ്ധമായ ശുക്രവും ശോണിതവും ഉണ്ടായാൽ।

Verse 32

पञ्चभूतसमोपेतः सषष्ठः परमेश्वरः । इन्द्रियाणि मनः प्राणा ज्ञानमायुः सुखं धृतिः

പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങളാൽ സമന്വിതനും അവയ്ക്കതീതനായ ‘ഷഷ്ഠ’ പരമേശ്വരൻ ദേഹധാരിയിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ, മനസ്, പ്രാണങ്ങൾ, ജ്ഞാനം, ആയുസ്സ്, സുഖം, ധൃതി എന്നിവ സ്ഥാപിക്കുന്നു।

Verse 33

धारणं प्रेरणं दुःखमिच्छाहङ्कार एव च । प्रयत्न आकृतिर्वर्णः स्वरद्वेषौ भवाभवौ

അവൻ തന്നെയാണ് ധാരണയും പ്രേരണയും, ദുഃഖം, ഇച്ഛ, അഹങ്കാരം; പരിശ്രമം, ദേഹാകൃതി, വർണം; കൂടാതെ രാഗദ്വേഷങ്ങളും ഭവാഭവാവസ്ഥകളും സൃഷ്ടിക്കുന്നത്।

Verse 34

तस्येदमात्मनः सर्वमनादेरादिमिच्छतः । प्रथमे मासि स क्लेदभूतो धातुविमूर्छितः

ഇതെല്ലാം ആ ആത്മാവിനെയാണ് സംബന്ധിക്കുന്നത്—അനാദിയായിട്ടും ആദിയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവന്‍. ആദ്യ മാസത്തിൽ ഗർഭം ഈർപ്പമുള്ള കട്ടയായി മാറുന്നു; ധാതുക്കൾ അപ്പോൾ ഇനിയും അസ്പഷ്ടവും അവികസിതവുമാണ്।

Verse 35

मास्यर्बुदं द्वितीये तु तृतीये चेन्द्रियैर्युतः । आकाशाल्लाघवं सौक्ष्म्यं शब्दं श्रोत्रबलादिकम् । वायोस्तु स्पर्शनं चेष्टां दहनं रौक्ष्यमेव च

രണ്ടാം മാസത്തിൽ ഗർഭം അർബുദസദൃശമായ ഒരു കട്ടയായി മാറുന്നു; മൂന്നാം മാസത്തിൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങളാൽ യുക്തമാകുന്നു. ആകാശതത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് ലഘുത്വം, സൂക്ഷ്മത, ശബ്ദം, ശ്രവണബലം മുതലായവ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; വായുതത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് സ്പർശം, ചലനം, രൗക്ഷ്യം (ഉണക്കം) ജനിക്കുന്നു।

Verse 36

पित्तात्तु दर्शनं पक्तिमौष्ण्यं रूपं प्रकाशनम् । सलिलाद्रसनां शैत्यं स्नेहं क्लेदं समार्दवम्

പിത്തതത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് ദർശനശക്തി, പാകം (ജീർണ്ണം), ഉഷ്ണത, രൂപം, പ്രകാശനം എന്നിവ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ജലതത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് രസന (രുചി), ശൈത്യ, സ്നിഗ്ധത, ക്ലേദം (ആർദ്രത), മൃദുത്വം എന്നിവ ജനിക്കുന്നു।

Verse 37

भूमेर्गन्धं तथा घ्राणं गौरवं मूर्तिमेव च । आत्मा गृह्णात्यजः पूर्वं तृतीये स्पन्दते च सः

പൃഥ്വീതത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് ഗന്ധം, ഘ്രാണേന്ദ്രിയം, ഭാരത്വം, സ്ഥൂലമൂർത്തി എന്നിവ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. അജനായ ആത്മാവ് ആദ്യം ഇവയെ ഗ്രഹിക്കുന്നു; മൂന്നാം മാസത്തിൽ അവൻ സ്പന്ദിച്ച് ചലനം ആരംഭിക്കുന്നു।

Verse 38

दौर्हृदस्याप्रदानेन गर्भो दोषमवाप्नुयात् । वैरूप्यं मरणं वापि तस्मात्कार्यं प्रियं स्त्रियाः

ദൗർഹൃദം (ഗർഭിണിയുടെ ഹൃദയാകാംക്ഷ) നല്കാതിരുന്നാൽ ഗർഭം ദോഷം പ്രാപിക്കാം—വൈരൂപ്യമോ മരണവുമോ സംഭവിക്കാം. അതിനാൽ സ്ത്രീയ്ക്ക് പ്രിയവും ഹിതകരവും ആയതു യഥാശക്തി നൽകേണ്ടതാണ്।

Verse 39

स्थैर्यं चतुर्थे त्वङ्गानां पञ्चमे शोणितोद्भवः । षष्ठे बलं च वर्णश्च नखरोम्णां च सम्भवः

നാലാം മാസത്തിൽ അവയവങ്ങൾക്ക് സ്ഥിരത വരുന്നു; അഞ്ചാം മാസത്തിൽ ശോണിതം (രക്തം) ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. ആറാം മാസത്തിൽ ബലവും വർണവും (കാന്തി) പ്രകടമാകുന്നു; നഖങ്ങളും രോമങ്ങളും കൂടി രൂപപ്പെടുന്നു।

Verse 40

मनसा चेतनायुक्तो नखरोमशतावृतः । सप्तमे चाष्टमे चैव त्वचावान् स्मृतिवानपि

മനസ്സും ചേതനയും ഉള്ളവനായി, നൂറുകണക്കിന് നഖങ്ങളും രോമങ്ങളും കൊണ്ട് ആവൃതനായ ആ ഗർഭം ഏഴാം-എട്ടാം മാസങ്ങളിൽ ത്വക്ക് ലഭിച്ച് സ്മൃതിയും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 41

पुनर्गर्भं पुनर्धात्रीमेनस्तस्य प्रधावति । अष्टमे मास्यतो गर्भो जातः प्राणैर्वियुज्यते

പാപം വീണ്ടും വീണ്ടും ഗർഭത്തേക്കും അതിനെ ധരിക്കുന്ന മാതാവിലേക്കും പാഞ്ഞെത്തുന്നു. അതിനാൽ എട്ടാം മാസത്തിൽ ജനിച്ച ശിശു പ്രാണവായുക്കളിൽ നിന്ന് വേർപെട്ട് നിലനിൽക്കില്ല.

Verse 42

नवमे दशमे वापि प्रबलैः सूतिमारुतैः । निर्गच्छते बाण इव यन्त्रच्छिद्रेण सज्वरः

ഒൻപതാം അല്ലെങ്കിൽ പത്താം മാസത്തിൽ, പ്രസവത്തിന്റെ ശക്തമായ വായുക്കളുടെ പ്രേരണയാൽ, യന്ത്രത്തിലെ ചിദ്രത്തിലൂടെ പുറപ്പെടുന്ന അമ്പുപോലെ ശിശു പുറത്തുവരുന്നു—ജ്വരസഹിതമായ വേദനയോടെ.

Verse 43

शरीरावयवैर्युक्तो ह्यङ्गप्रत्यङ्गसंयुतः । अष्टोत्तरं मर्मशतं तत्रास्था तु शतत्रयम्

അംഗപ്രത്യംഗങ്ങളോടുകൂടിയ ശരീരാവയവങ്ങൾ ഉള്ള (മാനവദേഹത്തിൽ) നൂറ്റെട്ട് മർമ്മസ്ഥാനങ്ങൾ ഉണ്ട്; അതിൽ മൂന്നു നൂറ് അസ്ഥികൾ ഉണ്ടെന്ന് പറയുന്നു.

Verse 44

सप्त शिरःकपालानि विहितानि स्वयम्भुवा । तिस्रः कोट्योऽर्धकोटी च रोम्णामङ्गेषु भारत

സ്വയംഭൂ (സ്രഷ്ടാവ്) ഏഴ് ശിരഃകപാലങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു; കൂടാതെ, ഹേ ഭാരത, അംഗങ്ങളിലെ രോമങ്ങളുടെ എണ്ണം മൂന്നര കോടി എന്നു പറയുന്നു.

Verse 45

द्वासप्ततिसहस्राणि हृदयादभिनिसृताः । हितानाम हि ता नाड्यस्तासां मध्ये शशिप्रभा

ഹൃദയത്തിൽ നിന്നു എഴുപത്തിരണ്ടായിരം നാഡികൾ പുറപ്പെടുന്നു. അവയെ ‘ഹിതാ’ നാഡികൾ എന്നു വിളിക്കുന്നു; അവയിൽ ചന്ദ്രപ്രഭപോലെ ദീപ്തമായ ഒരു നാഡി പ്രത്യേകമായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 46

एवं प्रवर्तते चक्रं भूतग्रामे चतुर्विधे । उत्पत्तिश्च विनाशश्च भवतः सर्वदेहिनाम्

ഇങ്ങനെ ചതുര്വിധ ഭൂതസമൂഹത്തിൽ ചക്രം പ്രവഹിക്കുന്നു. എല്ലാ ദേഹധാരികൾക്കും ജനനവും നാശവും—ഇരണ്ടും—ഇതിലൂടെയേ സംഭവിക്കുന്നു।

Verse 47

गतिरूर्ध्वा च धर्मेण ह्यधर्मेण त्वधोगतिः । जायते सर्ववर्णानां स्वधर्मचलनान्नृप

ധർമ്മം മൂലം ഗതി മേലോട്ടും, അധർമ്മം മൂലം ഗതി കീഴോട്ടും. ഹേ നൃപാ! എല്ലാ വർണ്ണങ്ങൾക്കും ഈ വിധി സ്വധർമ്മത്തിൽ നിന്നുള്ള വ്യതിചലനത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്।

Verse 48

देवत्वे मानवत्वे च दानभोगादिकाः क्रियाः । दृश्यन्ते या महाराज तत्सर्वं कर्मजं फलम्

ദേവത്വത്തിലായാലും മാനവത്വത്തിലായാലും—ദാനം, ഭോഗം മുതലായ ക്രിയകൾ കാണപ്പെടുന്നു; ഹേ മഹാരാജാ, അതെല്ലാം കർമജന്യ ഫലമാണ്।

Verse 49

स्वकर्म विहिते घोरे कामक्सोधार्जिते शुभे । निमज्जेन्नरके घोरे यस्योत्तारो न विद्यते

സ്വന്തം കർമ്മങ്ങൾ ഭീകരമാകുമ്പോൾ—‘ശുഭം’ എന്നു തോന്നിയാലും, കാമക്രോധങ്ങളിൽ നിന്നു സമ്പാദിച്ചതായാൽ—മനുഷ്യൻ ഉദ്ധാരമില്ലാത്ത ആ ഘോര നരകത്തിൽ മുങ്ങുന്നു।

Verse 50

उत्तारणाय जन्तूनां नर्मदातटसंस्थितम् । एवमेतन्महातीर्थं नरकेश्वरमुत्तमम्

ജീവികളുടെ ഉദ്ധാരണത്തിനായി നർമദാതീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ മഹാതീർത്ഥം. ഇങ്ങനെ പരമോത്തമമായ ‘നരകേശ്വര’ തീർത്ഥം ശ്രേഷ്ഠമെന്നു പ്രസിദ്ധം.

Verse 51

नरकापहं महापुण्यं महापातकनाशनम् । तत्तीर्थं सर्वतीर्थानामुत्तमं भुवि दुर्लभम्

ആ തീർത്ഥം നരകാപഹം, മഹാപുണ്യദായകം, മഹാപാതകനാശകം. ഭൂമിയിൽ ദുർലഭമായ അത് സർവ്വതീർത്ഥങ്ങളിൽ ഉത്തമം.

Verse 52

तत्र तीर्थे तु यः स्नात्वा पूजयेत महेश्वरम् । महापातकयुक्तोऽपि नरकं नैव पश्यति

ആ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് മഹേശ്വരനെ പൂജിക്കുന്നവൻ, മഹാപാതകഭാരമുള്ളവനായാലും നരകം കാണുകയില്ല.

Verse 53

तत्र तीर्थे तु यो दद्याद्धेनुं वैतरणीं शुभाम् । स मुच्यते सुखेनैव वैतरण्यां न संशयः

ആ തീർത്ഥത്തിൽ ശുഭമായ ‘വൈതരണീ ധേനു’ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ എളുപ്പത്തിൽ തന്നെ മോചിതനാകും; വൈതരണിയെക്കുറിച്ച് സംശയമില്ല.

Verse 54

युधिष्ठिर उवाच । यमद्वारे महाघोरे या सा वैतरणी नदी । किंरूपा किंप्रमाणा सा कथं सा वहति द्विज

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജാ! യമന്റെ മഹാഘോര ദ്വാരത്തിൽ ഉള്ള ‘വൈതരണീ’ നദി എങ്ങനെയുള്ള രൂപമുള്ളത്, അതിന്റെ അളവ് എത്ര, അത് എങ്ങനെ ഒഴുകുന്നു?

Verse 55

कथं तस्याः प्रमुच्यन्ते केषां वासस्तु संततम् । केषां तु सानुकूला सा ह्येतद्विस्तरतो वद

അതിൽ നിന്ന് ജീവികൾ എങ്ങനെ മോചിതരാകുന്നു? അവിടെ ആര്ക്കാണ് നിരന്തരവാസം? അത് ആര്ക്കാണ് അനുകൂലം? ഇതെല്ലാം എനിക്ക് വിശദമായി പറയുക।

Verse 56

श्रीमार्कण्डेय उवाच । धर्मपुत्र महाबाहो शृणु सर्वं मयोदितम् । या सा वैतरणी नाम यमद्वारे महासरित्

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ധർമ്മപുത്രാ, മഹാബാഹോ! ഞാൻ പറയുന്നതെല്ലാം കേൾക്കുക. യമദ്വാരത്തിലെ ആ മഹാനദിക്ക് ‘വൈതരണി’ എന്ന പേരാണ്।

Verse 57

अगाधा पाररहिता दृष्टमात्रा भयावहा । पूयशोणिततोया सा मांसकर्दमनिर्मिता

അത് അതിഗാധം, മറുകരയില്ല; കാണുന്നതുമാത്രം ഭയാവഹം. അതിലെ ജലം പുഴുവും രക്തവും; അത് മാംസക്കളിമണ്ണാൽ നിർമ്മിതം।

Verse 58

तत्तोयं भ्रमते तूर्णं तापीमध्ये घृतं यथा । कृमिभिः सङ्कुलं पूयं वज्रतुण्डैरयोमुखैः

ആ ദ്രവം അതിവേഗം ചുഴലുന്നു, കഠിനതാപത്തിനിടയിൽ നെയ്യുപോലെ. അവിടത്തെ പുഴു കൃമികളാൽ നിറഞ്ഞത്—ഇരുമ്പുമുഖവും വജ്രതൂണ്ടുമുള്ളവ।

Verse 59

शिशुमारैश्च मकरैर्वज्रकर्तरिसंयुतैः । अन्यैश्च जलजीवैः सा सुहिंस्रैर्मर्मभेदिभिः

അത് ശിശുമാരങ്ങളും മകരങ്ങളും കൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, വജ്രസമമായ കർത്തരികളോടുകൂടിയവ; മറ്റു ജലജീവികളും ഉണ്ട്—അതിഹിംസ്രം, മർമ്മഭേദികൾ।

Verse 60

तपन्ति द्वादशादित्याः प्रलयान्त इवोल्बणाः । पतन्ति तत्र वै मर्त्याः क्रन्दन्तो भृशदारुणम्

അവിടെ ദ്വാദശ ആദിത്യർ പ്രളയാന്തകാലംപോലെ ഉഗ്രമായി ദഹിപ്പിക്കുന്നു; അവിടെ മർത്ത്യർ അതിഭീകര വേദനയിൽ വിലപിച്ചു വീഴുന്നു।

Verse 61

हा भ्रातः पुत्र हा मातः प्रलपन्ति मुहुर्मुहुः । असिपत्त्रवने घोरे पतन्तं योऽभिरक्षति

‘ഹാ സഹോദരാ! ഹാ പുത്രാ! ഹാ മാതാവേ!’ എന്ന് അവർ വീണ്ടും വീണ്ടും വിലപിക്കുന്നു. ഭയങ്കരമായ അസിപത്രവനത്തിൽ വീഴുന്നവനെ ആരാണ് രക്ഷിക്കുന്നത്…

Verse 62

प्रतरन्ति निमज्जन्ति ग्लानिं गच्छन्ति जन्तवः । चतुर्विधैः प्राणिगणैर्द्रष्टव्या सा महानदी

ജീവികൾ അവിടെ കടക്കുന്നു, മുങ്ങുന്നു, ക്ഷീണത്തിലും പതിക്കുന്നു; എങ്കിലും ആ മഹാനദി ചതുര്വിധ പ്രാണിഗണങ്ങൾക്കു ദർശനീയമാണ്।

Verse 63

तरन्ति तस्यां सद्दानैरन्यथा तु पतन्ति ते । मातरं ये न मन्यन्ते ह्याचार्यं गुरुमेव च

അവളിൽ സദ്ദാനങ്ങളാൽ (ധർമ്മദാനങ്ങളാൽ) അവർ കടക്കുന്നു; അല്ലെങ്കിൽ അവർ വീഴും. മാതാവിനെയും, അതുപോലെ ആചാര്യനെയും ഗുരുവിനെയും ആദരിക്കാത്തവർ സുരക്ഷിതമായി കടക്കുകയില്ല।

Verse 64

अवजानन्ति मूढा ये तेषां वासस्तु संततम् । पतिव्रतां साधुशीलामूढां धर्मेषु निश्चलाम्

അവളെ അവജ്ഞിക്കുന്ന മൂഢർക്കു നിരന്തരം (ദുഃഖത്തിൽ) വാസം ലഭിക്കുന്നു. അവർ പതിവ്രതയും സാദുശീലയും ധർമ്മത്തിൽ അചഞ്ചലയുമായ സ്ത്രീയെ പോലും നിന്ദിക്കുന്നു।

Verse 65

परित्यजन्ति ये पापाः संततं तु वसन्ति ते । विश्वासप्रतिपन्नानां स्वामिमित्रतपस्विनाम्

വിശ്വാസം വെച്ചിരുന്ന സ്വാമി, സുഹൃത്ത്, തപസ്വി എന്നിവരെ ഉപേക്ഷിച്ച് ദ്രോഹിക്കുന്ന പാപികൾ ആ ദണ്ഡാവസ്ഥയിൽ നിരന്തരം വസിക്കുന്നു।

Verse 66

स्त्रीबालवृद्धदीनानां छिद्रमन्वेषयन्ति ये । पच्यन्ते तत्र मध्ये वै क्रन्दमानाः सुपापिनः

സ്ത്രീ, ബാലൻ, വൃദ്ധൻ, ദീനൻ എന്നിവരിൽ കുറ്റത്തിനുള്ള വിടവ് തേടുന്നവർ ആ മഹാപാപികൾ അവിടെ നടുവിൽ നിലവിളിച്ചുകൊണ്ട് ദഹിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 67

श्रान्तं बुभुक्षितं विप्रं यो विघ्नयति दुर्मतिः । कृमिभिर्भक्ष्यते तत्र यावत्कल्पशतत्रयम्

ദുർമതി ഉള്ളവൻ ക്ഷീണിച്ചും വിശന്നുംിരിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണനെ തടസ്സപ്പെടുത്തുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ അവിടെ മൂന്നു നൂറ് കല്പങ്ങൾ വരെ പുഴുക്കളാൽ ഭക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 68

ब्राह्मणाय प्रतिश्रुत्य यो दानं न प्रयच्छति । आहूय नास्ति यो ब्रूते तस्य वासस्तु संततम्

ബ്രാഹ്മണനോട് ദാനം നൽകാമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത് നൽകാത്തവനും, വിളിച്ചിട്ട് ‘ഒന്നുമില്ല’ എന്നു പറയുന്നവനും—അവന് അവിടെ നിരന്തര വാസമുണ്ട്।

Verse 69

अग्निदो गरदश्चैव राजगामी च पैशुनी । कथाभङ्गकरश्चैव कूटसाक्षी च मद्यपः

തീ കൊളുത്തുന്നവൻ, വിഷം കൊടുക്കുന്നവൻ, രാജാവിന്റെ അടുക്കൽ ദുഷ്ടാഭിപ്രായത്തോടെ പോകുന്നവൻ, പരദൂഷകൻ; വാഗ്ദാനം ലംഘിക്കുന്നവൻ, കള്ളസാക്ഷി, മദ്യപൻ—ഇവരെല്ലാം ദണ്ഡ്യർ।

Verse 70

वज्रविध्वंसकश्चैव स्वयंदत्तापहारकः । सुक्षेत्रसेतुभेदी च परदारप्रधर्षकः

അതിര്‍ച്ചിഹ്നങ്ങള്‍ നശിപ്പിക്കുന്നവന്‍, താനേ നല്‍കിയതു വീണ്ടും അപഹരിക്കുന്നവന്‍, നല്ല വയലുകളുടെ കെട്ട്/മേട് പൊളിക്കുന്നവന്‍, പരസ്ത്രീയെ ലംഘിക്കുന്നവന്‍—ഇവര്‍ നിന്ദ്യ പാപികള്‍।

Verse 71

ब्राह्मणो रसविक्रेता वृषलीपतिरेव च । गोकुलस्य तृषार्तस्य पालीभेदं करोति यः

‘രസ’ (മദ്യ/ഭോഗപാനീയം) വിൽക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, ശൂദ്രസ്ത്രീയെ ഭാര്യയാക്കുന്നവൻ, ദാഹാർത്തമായ ഗോകുലത്തിന്റെ വേലി/കെട്ട് പൊളിക്കുന്നവൻ—ഇവ നിന്ദ്യകർമ്മങ്ങൾ।

Verse 72

कन्याभिदूषकश्चैव दानं दत्त्वा तु तापकः । शूद्रस्तु कपिलापानी ब्राह्मणो मांसभोजनी

കന്യയുടെ ശീലഭംഗം ചെയ്തവനും, ദാനം നൽകിയിട്ടും താപം/പീഡ ഉണ്ടാക്കിയവനും—ഇവരും ശാന്തി പ്രാപിക്കുന്നു। അതുപോലെ കപിലാ-മദ്യപാനാസക്തനായ ശൂദ്രനും, മാംസഭോജി ബ്രാഹ്മണനും—ഈ ദാനത്താൽ ശുദ്ധിയാകുന്നു।

Verse 73

एते वसन्ति सततं मा विचारं कृथा नृप । सानुकूला भवेद्येन तच्छृणुष्व नराधिप

അവർ അവിടെ നിരന്തരം വസിക്കുന്നു—ഹേ നൃപാ, സംശയിക്കരുത്। ഹേ നരാധിപാ, അത് (തീർത്ഥ-തരണം) നിനക്കനുകൂലമാകുന്ന വിധം കേൾക്കുക।

Verse 74

अयने विषुवे चैव व्यतीपाते दिनक्षये । अन्येषु पुण्यकालेषु दीयते दानमुत्तमम्

അയനം, വിഷുവം, വ്യതീപാതം, ദിനാന്ത്യം എന്നിവയിലും മറ്റു പുണ്യകാലങ്ങളിലും—ഉത്തമ ദാനം നൽകണം।

Verse 75

कृष्णां वा पाटलां वापि कुर्याद्वैतरणीं शुभाम् । स्वर्णशृङ्गीं रूप्यखुरां कांस्यपात्रस्य दोहिनीम्

കൃഷ്ണവർണ്ണമോ പാടലവർണ്ണമോ ആയ ശുഭ ‘വൈതരണി’ ധേനുവിനെ നിർമ്മിക്കണം; സ്വർണ്ണശൃംഗങ്ങളും വെള്ളിഖുരങ്ങളും ഉള്ളതായി, കാംസ്യപാത്രത്തിൽ ദോഹനത്തിനായി സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 76

कृष्णवस्त्रयुगाच्छन्नां सप्तधान्यसमन्विताम् । कुर्यात्सद्रोणशिखर आसीनां ताम्रभाजने

രണ്ട് കൃഷ്ണവസ്ത്രങ്ങളാൽ മൂടി, സപ്തധാന്യങ്ങളോടുകൂടി, ദ്രോണമാന ശിഖരം ഒരുക്കി, താമ്രപാത്രത്തിൽ ആസീനയായി വിധിപൂർവ്വം സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 77

यमं हैमं प्रकुर्वीत लोहदण्डसमन्वितम् । इक्षुदण्डमयं बद्ध्वा ह्युडुपं पट्टबन्धनैः

ഇരുമ്പുദണ്ഡം സഹിതമായ സ്വർണ്ണമയ യമപ്രതിമ ഒരുക്കണം; പിന്നെ ഇക്ഷുദണ്ഡങ്ങളാൽ ചെറിയ ഉഡുപം (തോണി/തെപ്പ്) നിർമ്മിച്ച് പട്ടബന്ധങ്ങളാൽ കെട്ടണം.

Verse 78

उडुपोपरि तां धेनुं सूर्यदेहसमुद्भवाम् । कृत्वा प्रकल्पयेद्विद्वाञ्छत्त्रोपानद्युगान्विताम्

ആ ഉഡുപത്തിന്റെ (തെപ്പിന്റെ) മുകളിൽ സൂര്യദേഹത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചതുപോലെ ദീപ്തിയുള്ള ധേനുവിനെ വെക്കണം; പണ്ഡിതൻ അവൾക്ക് ഛത്രവും ഉപാനഹ (പാദരക്ഷ) യുഗളവും ചേർത്ത് വിധിപൂർവ്വം ഒരുക്കണം.

Verse 79

अङ्गुलीयकवासांसि ब्राह्मणाय निवेदयेत् । इममुच्चारयेन्मन्त्रं संगृह्यास्याश्च पुच्छकम्

മോതിരവും വസ്ത്രങ്ങളും ബ്രാഹ്മണനു നിവേദ്യം ചെയ്യണം; തുടർന്ന് ധേനുവിന്റെ വാൽ പിടിച്ച് ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം.

Verse 80

ॐ यमद्वारे महाघोरे या सा वैतरणी नदी । तर्तुकामो ददाम्येनां तुभ्यं वैतरणि नमः । इत्यधिवासनमन्त्रः

ॐ യമദ്വാരത്തിലെ അതിമഹാഭയങ്കരമായ വൈതരണീ നദി കടക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു ഞാൻ ഈ (ദാനം/ധേനു) നിനക്കു സമർപ്പിക്കുന്നു. ഹേ വൈതരണീ, നിനക്കു നമസ്കാരം।—ഇത് അധിവാസന മന്ത്രമാണ്।

Verse 81

गावो मे चाग्रतः सन्तु गावो मे सन्तु पृष्ठतः । गावो मे हृदये सन्तु गवां मध्ये वसाम्यहम्

പശുക്കൾ എന്റെ മുന്നിൽ ഇരിക്കട്ടെ; പശുക്കൾ എന്റെ പിന്നിലും ഇരിക്കട്ടെ। പശുക്കൾ എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കട്ടെ; ഞാൻ പശുക്കളുടെ മദ്ധ്യേ വസിക്കട്ടെ।

Verse 82

ॐ विष्णुरूप द्विजश्रेष्ठ भूदेव पङ्क्तिपावन । सदक्षिणा मया दत्ता तुभ्यं वैतरणि नमः । इति दानमन्त्रः

ॐ വിഷ്ണുരൂപനായ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഭൂദേവാ, പംക്തിപാവനാ! യഥോചിത ദക്ഷിണയോടുകൂടിയ ഈ ദാനം ഞാൻ നിങ്ങള്ക്ക് നൽകി. ഹേ വൈതരണീ, നിനക്കു നമസ്കാരം।—ഇത് ദാനമന്ത്രമാണ്।

Verse 83

ब्राह्मणं धर्मराजं च धेनुं वैतरणीं शिवाम् । सर्वं प्रदक्षिणीकृत्य ब्राह्मणाय निवेदयेत्

ബ്രാഹ്മണനെയും ധർമ്മരാജനെയും ശുഭമായ വൈതരണീ ധേനുവിനെയും—ഇവയെല്ലാം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, പിന്നെ എല്ലാം ബ്രാഹ്മണനു നിവേദിക്കണം।

Verse 84

पुच्छं संगृह्य सुरभेरग्रे कृत्वा द्विजं ततः

അതിനുശേഷം സുരഭി (ധേനു)യുടെ വാൽ പിടിച്ച്, ബ്രാഹ്മണനെ അവളുടെ മുന്നിൽ നിർത്തണം।

Verse 85

धेनुके त्वं प्रतीक्षस्व यमद्वारे महाभये । उत्तितीर्षुरहं धेनो वैतरण्यै नमोऽस्तु ते । इत्यनुव्रजमन्त्रः

ഹേ ധേനുവേ! മഹാഭയമുള്ള യമദ്വാരത്തിൽ നീ എന്നെ കാത്തിരിക്കണം. ഹേ ധേനൂ! ഞാൻ വൈതരണി കടക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ഹേ വൈതരണീ, നിനക്കു നമസ്കാരം—ഇതാണ് ‘അനുവ്രജ’ മന്ത്രം.

Verse 86

अनुव्रजेत गच्छन्तं सर्वं तस्य गृहं नयेत् । एवं कृते महीपाल सरित्स्यात्सुखवाहिनी

പോകുന്നവനെ അനുഗമിച്ച് പോകുകയും, ദാനദ്രവ്യങ്ങളൊക്കെയും അവന്റെ ഗൃഹത്തിലേക്ക് എത്തിക്കുകയും വേണം. ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ഹേ രാജാവേ, ആ നദി സുഖവാഹിനിയാകും.

Verse 87

तारयते तया धेन्वा सा सरिज्जलवाहिनी । सर्वान्कामानवाप्नोति ये दिव्या ये च मानुषाः

ആ ധേനുവിനാൽ ആ നദി ജലവാഹിനിയായി മാറി കടത്തിത്തരുന്നു. ദിവ്യവും മാനുഷവും ആയ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 88

रोगी रोगाद्विमुक्तः स्याच्छाम्यन्ति परमापदः । स्वस्थे सहस्रगुणितमातुरे शतसंमितम्

രോഗി രോഗത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും; അത്യന്താപത്തുകൾ ശമിക്കും. ആരോഗ്യസ്ഥിതിയിൽ ചെയ്താൽ പുണ്യം സഹസ്രഗുണം; രോഗാവസ്ഥയിൽ ചെയ്താൽ ശതഗുണം എന്നു കണക്കാക്കുന്നു.

Verse 89

मृतस्यैव तु यद्दानं परोक्षे तत्समं स्मृतम् । स्वहस्तेन ततो देयं मृते कः कस्य दास्यति । इति मत्वा महाराज स्वदत्तं स्यान्महाफलम्

മൃതനുവേണ്ടി അവന്റെ അഭാവത്തിൽ ചെയ്യുന്ന ദാനം സമമാത്രം (പരിമിതം) എന്നു കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട് സ്വന്തം കൈകൊണ്ടുതന്നെ ദാനം നൽകണം—മരണം വന്നാൽ ആരാണ് ആര്ക്ക് നൽകുക? എന്നു ചിന്തിച്ച്, ഹേ മഹാരാജാവേ, സ്വയം നൽകിയ ദാനം മഹാഫലം നൽകുന്നു.

Verse 90

इत्येवमुक्तं तव धर्मसूनो दानं मया वैतरणीसमुत्थम् । शृणोति भक्त्या पठतीह सम्यक्स याति विष्णोः पदमप्रमेयम्

ഹേ ധർമ്മസൂനോ! വൈതരണീബന്ധമായ ഈ ദാനവിധി ഞാൻ നിന്നോട് ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചു. ഭക്തിയോടെ കേൾക്കുകയോ ശരിയായി പാരായണം ചെയ്യുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ വിഷ്ണുവിന്റെ അപ്രമേയ ധാമം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 91

श्रीमार्कण्डेय उवाच । प्राप्ते चाश्वयुजे मासि तस्मिन्कृष्णा चतुर्दशी । स्नात्वा कृत्वा ततः श्राद्धं सम्पूज्य च महेश्वरम्

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ആശ്വയുജ മാസം വന്നാൽ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, തുടർന്ന് ശ്രാദ്ധം നിർവഹിച്ചു, മഹേശ്വരൻ (ശിവൻ)നെ വിധിപൂർവം പൂജിക്കണം.

Verse 92

पितृभ्यो दीयते दानं भक्तिश्रद्धासमन्वितैः । पश्चाज्जागरणं कुर्यात्सत्कथाश्रवणादिभिः

ഭക്തിയും ശ്രദ്ധയും സഹിതം പിതൃകൾക്കായി ദാനം നൽകണം. തുടർന്ന് സത്കഥാശ്രവണാദി പുണ്യാനുഷ്ഠാനങ്ങളാൽ ജാഗരണം പാലിക്കണം.

Verse 93

ततः प्रभातसमये स्नात्वा वै नर्मदाजले । तर्पणं विधिवत्कृत्वा पित्ःणां देवपूर्वकम्

അതിനുശേഷം പ്രഭാതസമയത്ത് നർമദാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, വിധിപൂർവം തർപ്പണം നടത്തണം—ആദ്യം ദേവന്മാർക്ക്, പിന്നെ പിതൃകൾക്ക്.

Verse 94

सौवर्णे घृतसंयुक्तं दीपं दद्याद्द्विजातये । पश्चात्संभोजयेद्विप्रान् स्वयं चैव विमत्सरः

സ്വർണ്ണപാത്രത്തിൽ ഘൃതസഹിതമായ ദീപം ഒരു ദ്വിജനു ദാനം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് അസൂയരഹിതനായി ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജനിപ്പിച്ച്, താനും വിനയത്തോടെ പ്രസാദം സ്വീകരിക്കണം.

Verse 95

एवं कृते नरश्रेष्ठ न जन्तुर्नरकं व्रजेत् । अवश्यमेव मनुजैर्द्रष्टव्या नारकी स्थितिः

ഹേ നരശ്രേഷ്ഠാ! ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവ്വം ചെയ്താൽ യാതൊരു ജീവിയും നരകത്തിലേക്കു പോകുകയില്ല. എങ്കിലും മനുഷ്യർക്ക് നരകസ്ഥിതിയുടെ ദർശനം നിർബന്ധം—ഭയബോധത്തിനും ധർമ്മശിക്ഷയ്ക്കുമായി.

Verse 96

अनेन विधिना कृत्वा न पश्येन्नरकान्नरः । तत्र तीर्थे मृतानां तु नराणां विधिना नृप

ഈ വിധിപ്രകാരം കർമ്മം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ നരകങ്ങളെ കാണുകയില്ല. ഹേ നൃപാ! ആ തീർത്ഥത്തിൽ മരിക്കുന്ന പുരുഷന്മാർക്കും ശാസ്ത്രവിധിപ്രകാരം തന്നെ ഫലം ലഭിക്കും.

Verse 97

मन्वन्तरं शिवे लोके वासो भवति दुर्लभे । विमानेनार्कवर्णेन किंकिणीशतशोभिना

ഒരു പൂർണ്ണ മന്വന്തരകാലം ദുർലഭമായ ശിവലോകത്തിൽ വാസം ലഭിക്കുന്നു—സൂര്യവർണ്ണ വിമാനം, നൂറുകണക്കിന് കിങ്കിണികളുടെ ശോഭയോടെ സഞ്ചരിച്ച്.

Verse 98

स गच्छति महाभाग सेव्यमानोऽप्सरोगणैः । भुनक्ति विविधान्भोगानुक्तकालं न संशयः

ഹേ മഹാഭാഗാ! അവൻ അപ്സരാഗണങ്ങളുടെ സേവനത്തോടെ ആ ലോകത്തിലേക്ക് ചെന്നു, പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന കാലം വരെ വിവിധ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു—സംശയമില്ല.

Verse 99

पूर्णे चैव ततः काल इह मानुष्यतां गतः । सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो जीवेच्च शरदां शतम्

നിശ്ചിതകാലം പൂർത്തിയായ ശേഷം അവൻ ഇവിടെ വീണ്ടും മനുഷ്യജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു. എല്ലാ രോഗങ്ങളിൽ നിന്നുമുക്തനായി നൂറു ശരദുകൾ—അഥവാ നൂറു വർഷം—ജീവിക്കുന്നു.

Verse 100

प्राप्य चाश्वयुजे मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । अहोरात्रोषितो भूत्वा पूजयित्वा महेश्वरम् । महापातकयुक्तोऽपि मुच्यते नात्र संशयः

ആശ്വയുജ മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ അവിടെ എത്തി, പകലും രാത്രിയും അവിടെ വസിച്ച് മഹേശ്വരനെ പൂജിച്ചാൽ, മഹാപാതകഭാരമുള്ളവനും സംശയമില്ലാതെ മോചിതനാകുന്നു।

Verse 101

अष्टाविंशतिकोट्यो वै नरकाणां युधिष्ठिर । विमुक्ता नरकैर्दुःखैः शिवलोकं व्रजन्ति ते

ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ! നരകങ്ങൾ സത്യമായി ഇരുപത്തെട്ട് കോടി ഉണ്ട്. ആ നരകദുഃഖങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തരായി അവർ ശിവലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു।

Verse 102

तत्र भुक्त्वा महाभोगान्दिव्यैश्वर्यसमन्वितान् । लभन्ते मानुषं जन्म दुर्लभं भुवि मानवाः

അവിടെ ദിവ്യ ഐശ്വര്യസമന്വിതമായ മഹാഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം, മനുഷ്യർ ഭൂമിയിൽ ദുർലഭമായ മനുഷ്യജന്മം വീണ്ടും പ്രാപിക്കുന്നു।