Sukta 42
Sukta 4.42
Vāmadeva Gautama (hymn RV 4.42 traditionally associated with Vāmadeva; dialogic/self-declaratory style)
Varuṇa (self-proclamation; royal aspect)
Triṣṭubh (probable)
ഋഗ്വേദം 4.42 ശ്രദ്ധേയമായ ഒരു സ്വയം-പ്രഖ്യാപന സൂക്തമാണ്; ഇവിടെ കാവ്യവാക്യം വരു‍ണന്റെ രാജാധികാരത്തിന്റെ അധികാരത്തോടെ സംസാരിക്കുന്നു—ഋതം (ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ ക്രമം) നിലനിർത്തി, പരമാധികാരം വഹിച്ച്, എല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന കാവൽ നൽകുന്നവനായി. ഈ സൂക്തം ഇന്ദ്രനെയും ശക്തിയുടെ വലയത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നു; നദികളെ മോചിപ്പിക്കുന്ന അവന്റെ ജയശക്തിയെ വരു‍ണന്റെ നൈതിക-രാജകീയ ഭരണത്തോടു വിരുദ്ധമായും പൂരകമായും ചിത്രീകരിക്കുന്നു. ആരാധകർക്ക് ദൈവിക നിയമസമ്മതത ഉറപ്പിക്കുകയും, ദീർഘകാല സമൃദ്ധി (രായീ), സംരക്ഷണം, ക്ഷയമില്ലാത്ത ഐശ്വര്യം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം.
Mantras
Mantra 2
अहं राजा वरुणो मह्यं तान्यसुर्याणि प्रथमा धारयन्त । क्रतुं सचन्ते वरुणस्य देवा राजामि कृष्टेरुपमस्य वव्रेः ॥
ഞാൻ രാജാ വരുൺ ആകുന്നു; എനിക്കായി ആ ആദിമ ‘ആസുര്യ’ ശക്തികൾ ആ മഹത്തായ പ്രവർത്തനങ്ങളെ ധരിച്ചു. ദേവന്മാർ വരുൺന്റെ ക്രതു (സങ്കൽപം/വിധിബുദ്ധി)യെ അനുഗമിക്കുന്നു; പരമാവരണത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ് ഞാൻ ജനങ്ങളെ ഭരിക്കുന്നു.
Mantra 4
अहमपो अपिन्वमुक्षमाणा धारयं दिवं सदन ऋतस्य । ऋतेन पुत्रो अदितेॠतावोत त्रिधातु प्रथयद्वि भूम ॥
ഞാൻ ജലങ്ങളെ ഉപ്പിച്ചു—വർധന ചൊരിഞ്ഞുകൊണ്ട്; ഋതത്തിന്റെ സദനത്തിൽ ദ്യൗ (സ്വർഗ്ഗം) ഞാൻ ധരിച്ചു. ഋതത്താൽ, അദിതിയുടെ പുത്രൻ—ഋതാവാൻ—ത്രിധാതു (ത്രിവിധ അടിത്തറ) വ്യാപിപ്പിച്ചു, ഭൂമിയെ വിശാലമാക്കി.
Mantra 6
अहं ता विश्वा चकरं नकिर्मा दैव्यं सहो वरते अप्रतीतम् । यन्मा सोमासो ममदन्यदुक्थोभे भयेते रजसी अपारे ॥
ഞാൻ ആ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നിർവഹിച്ചു; എന്നെക്കാൾ മീതെയുള്ള, അപ്രതിമമായ ദൈവീ സഹസ്സ് ആരും തിരഞ്ഞെടുക്കുകയില്ല. സോമധാരകൾ എന്നെ മദിപ്പിക്കുമ്പോൾ, ഉക്ത-സ്തുതികൾ എന്നെ ഉയർത്തുമ്പോൾ, അറ്റമില്ലാതെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ഇരുവിധ ‘രജസ്’ (വിശാല ലോകപ്രദേശങ്ങൾ) അകലത്തോളം വിറയ്ക്കുന്നു.
Mantra 7
विदुष्टे विश्वा भुवनानि तस्य ता प्र ब्रवीषि वरुणाय वेधः । त्वं वृत्राणि शृण्विषे जघन्वान्त्वं वृताँ अरिणा इन्द्र सिन्धून् ॥
നിന്നെക്കുറിച്ച് സർവ്വ ഭുവനങ്ങളും അറിയുന്നു; അതുകൊണ്ട്, ഹേ ജ്ഞാനി (വേധസ്), നീ അതിനെ വരുണനോട് പ്രസ്താവിക്കുന്നു. നീ, ഇന്ദ്രൻ—വധകൻ—വൃത്രങ്ങളെ തകർക്കുന്നു; നീ തടഞ്ഞുവെച്ച സിന്ധുക്കളെ (നദികളെ) മോചിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 8
अस्माकमत्र पितरस्त आसन्त्सप्त ऋषयो दौर्गहे बध्यमाने । त आयजन्त त्रसदस्युमस्या इन्द्रं न वृत्रतुरमर्धदेवम् ॥
ഇവിടെ, നമ്മുടെ തന്നെ മേഖലയിലായി, നിന്റെ പിതാക്കന്മാർ സ്ഥാപിതരായിരുന്നു—ഏഴ് ഋഷികൾ—ദുർഗഹ (പിടിക്കാനാകാത്ത പ്രകാശം/സമ്പത്ത്) ബന്ധിക്കപ്പെടുമ്പോൾ. അപ്പോൾ അവർ യജ്ഞം നടത്തി, ഈ വംശത്തിലെ ത്രസദസ്യുവിനെ രൂപപ്പെടുത്തി—ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ, വൃത്രതുര (ആവരണം-നശിപ്പിക്കുന്നവൻ), അർദ്ധദേവ (അർദ്ധ-ദൈവ) ശക്തിയായി.
Mantra 10
राया वयं ससवांसो मदेम हव्येन देवा यवसेन गावः । तां धेनुमिन्द्रावरुणा युवं नो विश्वाहा धत्तमनपस्फुरन्तीम् ॥
ഹവ്യ (അർപ്പണം) കൊണ്ടു റായി—സമൃദ്ധി/പൂർണ്ണത—നേടിയ ഞങ്ങൾ ആനന്ദിക്കട്ടെ; ദേവശക്തികളും പ്രകാശത്തിന്റെ ഗോവൃന്ദവും പോഷക വർധനവാൽ വളരട്ടെ. ആ ദോഹിക്കുന്ന ധേനു—സമൃദ്ധിയുടെ ഒഴുകുന്ന ഉറവ—ഹേ ഇന്ദ്ര–വരുൺ, ഞങ്ങളിലേക്കു സർവ്വകാലത്തേക്കും സ്ഥാപിക്കണമേ: അച്യുതം, ഒരിക്കലും വഴുതി പോകാത്തത്.
Inside Sukta 42
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens with a heightened assertion of divine kingship and the primordial support of ‘Asuric’ powers—signaling Varuṇa’s foundational authority.
- Development
The voice elaborates Varuṇa’s kratu and encompassing rule, then brings Indra’s well-known victory over Vṛtra into dialogue as a complementary mode of divine power.
- Climax
The peak is the explicit self-proclamation—“ahaṃ rājā varuṇaḥ”—where sovereignty, ṛta, and universal governance are claimed in a single revelatory stance.
- Where it settles
It resolves in a practical boon: sustained rāyī and the unfailing ‘milking cow’ of abundance, secured by Indra–Varuṇa for the worshippers’ lasting well-being.
The deity: Varuṇa
- In the VedaVaruṇa is portrayed as a royal Asura—majestic, far-seeing, and all-encompassing—who upholds ṛta, binds wrongdoing, and protects the truthful through his sovereign will (kratu).
- Cosmic functionGuardian of cosmic and moral order: stabilizing the worlds, overseeing truth and contracts, restraining chaos, and maintaining the right functioning of waters, night-sky vastness, and law-like regularity.
- Inner significanceThe principle of conscience and inner law: the capacity to hold oneself to truth, self-restraint, clarity, and alignment with a larger order; the ‘kingly’ center that governs impulses and preserves integrity.
The seer
- Vāmadeva GautamaGautama gotra · A prominent seer of the Fourth Maṇḍala noted for bold, visionary diction and occasional self-proclamatory (ahaṃ) speech that dramatizes divine power and identity.
Famous verses
ahaṃ rājā varuṇaḥ
विदुष्टे विश्वा भुवनानि तस्य ता प्र ब्रवीषि वरुणाय वेधः । त्वं वृत्राणि शृण्विषे जघन्वान्त्वं वृताँ अरिणा इन्द्र सिन्धून् ॥anapasphurantīm
Attributes of the deity
- Sovereignty and kingship (rājā)
- Upholder of ṛta (cosmic/moral order)
- All-encompassing protection (the ‘enveloper’ imagery)
- Far-seeing wisdom and oversight
- Binding and releasing power (restraint of fault; safeguarding the righteous)
Also by this seer
- Major authorship within Rigveda Maṇḍala 4 (many hymns attributed to Vāmadeva)
- Hymns to Indra, Agni, and allied deities characterized by energetic praise and requests for protection and wealth
The rite, step by step
- Ācamana/inner settling: establish truth-intent (satya-saṅkalpa) and recollection of ṛta
- Agni kindling and opening oblations (āghāra) to prepare the offering-field
- Recitation of the sukta (or selected mantras) with emphasis on Varuṇa’s sovereignty and kratu
- Optional paired invocation to Indra–Varuṇa for obstacle-breaking and abundance-stabilizing
- Closing oblation and prayer for unfailing ‘dhenū’ (stream of nourishment/wealth) and protection
Offerings
- Ghṛta (ghee) into Agni
- Soma (where applicable in Soma context) or symbolic soma-offering
- Havis (simple cooked offering) or grains
- Water libation (āpaḥ) as a Varuṇa-linked gesture of purification and order
Frequently Asked Questions
It is a poetic, revelatory style where the seer speaks with the deity’s authority to proclaim Varuṇa’s sovereignty and the supremacy of ṛta (cosmic and moral order).
Varuṇa is primary in the hymn’s royal self-proclamation, but Indra appears as a complementary power—especially as the one who breaks Vṛtra and releases the rivers—culminating in requests to Indra–Varuṇa together.
It is an image for an unfailing stream of nourishment and prosperity—abundance that keeps giving without slipping away—asked to be established permanently in the worshippers’ life.
Ask anything about Sukta 42 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
