Sukta 21
Sukta 4.21
Vāmadeva Gautama (traditional)
Indra
Triṣṭubh (probable)
ഈ സൂക്തം ഇന്ദ്രനെ സമീപത്തേക്ക് വരുവാനും, സധമാദ (പങ്കിട്ട യാഗാനന്ദം)ത്തിൽ ആരാധകരോടൊപ്പം ഇരിക്കുവാനും, അവരുടെ ശക്തിയും ആധിപത്യവും വിജയകരമായ പ്രഭുത്വവും വർധിപ്പിക്കുവാനും ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. സോമപീഡനം, പാതകൾ, ഹോതൃ-അഗ്നിജ്വാല എന്നിവ പോലുള്ള ബാഹ്യ യജ്ഞചിത്രങ്ങളെ, “ഗോ” (പ്രകാശം/പശുക്കൾ) കണ്ടെത്തുന്ന ധിഷാ (പ്രചോദിത ബുദ്ധി)യുടെ ആന്തരിക മനശ്ശാസ്ത്രവുമായി ഇത് നെയ്തുചേർക്കുന്നു; കൂടാതെ പൊങ്ങിപ്പരക്കുന്ന നദികളുപോലെ വീർപ്പുമുട്ടുന്ന ഇന്ദ്രന്റെ പാഞ്ഞൊഴുകുന്ന പ്രേരണയെ സ്വീകരിക്കുന്നതായും വരയ്ക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
आ यात्विन्द्रोऽवस उप न इह स्तुतः सधमादस्तु शूरः । वावृधानस्तविषीर्यस्य पूर्वीर्द्यौर्न क्षत्रमभिभूति पुष्यात् ॥
ഇന്ദ്രൻ നമ്മുടെ രക്ഷയ്ക്കായി ഇവിടെ ഞങ്ങളിലേക്കു വരട്ടെ; സ്തുതിക്കപ്പെട്ട ശൂരൻ സധമാദ (സാമൂഹിക യജ്ഞ-സഭ)യിൽ സന്നിഹിതനാകട്ടെ. ആരുടെ തവിഷീ (ബല-ശക്തികൾ) നിരന്തരം വർദ്ധിക്കുന്നു, ആരുടെ അനേകം പരാക്രമങ്ങൾ ദ്യൗഃ (ആകാശം)പോലെ ക്ഷത്ര (സാർവ്വഭൗമത്വം) പോഷിപ്പിക്കുന്നു—അവന്റെ വിജയം നിറഞ്ഞ അധിഭൂതി (പ്രഭുത്വം) ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് വളരട്ടെ.
Mantra 2
तस्येदिह स्तवथ वृष्ण्यानि तुविद्युम्नस्य तुविराधसो नॄन् । यस्य क्रतुर्विदथ्यो न सम्राट् साह्वान्तरुत्रो अभ्यस्ति कृष्टीः ॥
ഇവിടെ അവന്റെ വൃഷ്ണ്യാനി—വീര്യപരാക്രമങ്ങളെ—സ്തുതിക്കുവിൻ: മഹാദ്യുതിയുള്ളവനും മഹാസമൃദ്ധിയുള്ളവനും മനുഷ്യരിൽ നേതാവുമായ അവനെ. യസ്യ ക്രതു (സങ്കൽപശക്തി) വിദഥങ്ങളിൽ സമ്രാട്ടിനെപ്പോലെ; ജയിക്കുന്നവൻ, ദൂരവ്യാപി, അവൻ ജനങ്ങളുടെ മീതെ നിലകൊണ്ട് അവരെ ഋത (സത്യക്രമം)ത്തിലേക്ക് അധീനമാക്കുന്നു.
Mantra 3
आ यात्विन्द्रो दिव आ पृथिव्या मक्षू समुद्रादुत वा पुरीषात् । स्वर्णरादवसे नो मरुत्वान्परावतो वा सदनादृतस्य ॥
ഇന്ദ്രൻ ദിവത്തിൽ നിന്നു വരട്ടെ, പൃഥിവിയിൽ നിന്നു വരട്ടെ; സമുദ്രത്തിന്റെ ആഴത്തിൽ നിന്നുമോ, അല്ലെങ്കിൽ പുരീഷാത്—സമൃദ്ധമായ നിറവിൽ നിന്നുമോ—വേഗത്തിൽ വരട്ടെ. സ്വർ-നരാ (പ്രകാശമയ പുരുഷബലം)യിൽ നിന്നു, നമ്മുടെ അവസത്തിനായി, മരുതുകളോടുകൂടെ അവൻ വരട്ടെ—ദൂരപരാവതത്തിൽ നിന്നോ, ഋതത്തിന്റെ സദനത്തിൽ നിന്നോ.
Mantra 4
स्थूरस्य रायो बृहतो य ईशे तमु ष्टवाम विदथेष्विन्द्रम् । यो वायुना जयति गोमतीषु प्र धृष्णुया नयति वस्यो अच्छ ॥
സ്ഥൂലവും വിശാലവുമായ റായ (സമൃദ്ധി)യുടെ അധിപനായ ആ ഇന്ദ്രനെ വിദഥങ്ങളിൽ നാം സ്തുതിക്കാം. വായു (പ്രാണബലം)കൊണ്ട് ഗോമതീ മേഖലകളിൽ ജയിക്കുന്നവൻ; ധൃഷ്ണു (ധൈര്യശക്തി)കൊണ്ട് നമ്മെ മുന്നോട്ട്—ശ്രേഷ്ഠവും വാഞ്ഛിതവും ആയതിലേക്കു—നയിക്കുന്നവൻ.
Mantra 5
उप यो नमो नमसि स्तभायन्नियर्ति वाचं जनयन्यजध्यै । ऋञ्जसानः पुरुवार उक्थैरेन्द्रं कृण्वीत सदनेषु होता ॥
ഭക്തിയോടെ സമീപിച്ചു, നമസ്കാരത്തിന് നമസ്കാരത്തോടെ വന്ദനം ഉറപ്പാക്കി, വാക്കിനെ പ്രേരിപ്പിച്ച് യജനത്തിനായി അതിന് ജന്മം നൽകുന്നവൻ—ഋജുവായി നിലകൊള്ളുന്നവൻ, അനേകം ദ്വാരങ്ങളാൽ സമൃദ്ധൻ—സ്തുതികളാൽ ഇന്ദ്രനെ സദനങ്ങളിൽ ഹോതൃ (യജ്ഞപുരോഹിതൻ) ആയി പ്രത്യക്ഷമാക്കുന്നു.
Mantra 6
धिषा यदि धिषण्यन्तः सरण्यान्त्सदन्तो अद्रिमौशिजस्य गोहे । आ दुरोषाः पास्त्यस्य होता यो नो महान्त्संवरणेषु वह्निः ॥
ധിഷാ (പ്രേരിത ബുദ്ധി) കൊണ്ടു അന്വേഷകർ ധിഷണ്യ (യോഗ്യർ/സമർത്ഥർ) ആകുമ്പോൾ, വേഗഗതിയുള്ള പാതകളിൽ ഇരുന്ന്, ഉശിജന്റെ അദ്രി (പേഷണശില)യെ ഗോഹേ (പ്രകാശം/ഗോ-ശോധനം)ക്കായി അമർത്തുന്നു; അപ്പോൾ ഗൃഹത്തിന്റെ ഹോതൃ വരുന്നു—വിശാല വാസസ്ഥാനം ഉള്ളവൻ—നമ്മക്കായി സംവരണങ്ങളിൽ മഹത്തായ വഹ്നി (വഹനകർത്തൃ അഗ്നി).
Mantra 7
सत्रा यदीं भार्वरस्य वृष्णः सिषक्ति शुष्मः स्तुवते भराय । गुहा यदीमौशिजस्य गोहे प्र यद्धिये प्रायसे मदाय ॥
സത്രാ (അവിരതമായി) ഭാർവരനുവേണ്ടി—സ്തുതിക്കുന്ന വഹനകർത്താവിനുവേണ്ടി—വൃഷൺ (ഇന്ദ്രൻ)ന്റെ പ്രചണ്ഡ ശുഷ്മ (ബലം) യോജിക്കുമ്പോൾ; ഉശിജന്റെ ഗോഹേ (ഗോശാല/പ്രകാശ-ഗൃഹം) എന്ന ഗുഹയിൽ അവൻ മറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ—അവൻ ധീ (ചിന്ത)ക്കായി, പ്രായസ (മുന്നോട്ടുതള്ളുന്ന പ്രേരണ)ക്കായി, മദ (പൂർണ്ണതയുടെ ആനന്ദോന്മാദം)ക്കായി പുറപ്പെടുന്നു.
Mantra 8
वि यद्वरांसि पर्वतस्य वृण्वे पयोभिर्जिन्वे अपां जवांसि । विदद्गौरस्य गवयस्य गोहे यदी वाजाय सुध्यो वहन्ति ॥
അവൻ പർവ്വതത്തിന്റെ വാതിലുകൾ തുറക്കുമ്പോൾ, സമൃദ്ധിയുടെ പ്രവാഹങ്ങളാൽ ജലങ്ങളുടെ വേഗത്തെ ഉണർത്തുമ്പോൾ, അപ്പോൾ ഗോശാലയിൽ അവൻ ദീപ്തമായ പ്രകാശത്തെയും അതിന്റെ സഹചര ജ്യോതിസ്സുകളെയും കണ്ടെത്തുന്നു—സുധ്യഃ (ഋത-ബുദ്ധി/ശുദ്ധ വിവേകം) വാജ (ബലം-സമൃദ്ധി)യെ ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക് വഹിക്കുമ്പോൾ.
Mantra 9
भद्रा ते हस्ता सुकृतोत पाणी प्रयन्तारा स्तुवते राध इन्द्र । का ते निषत्तिः किमु नो ममत्सि किं नोदुदु हर्षसे दातवा उ ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, നിന്റെ കൈകൾ മംഗളകരം; നിന്റെ കരതലങ്ങൾ സുകൃത (സുകുശല) —സ്തുതിക്കുന്നവന് ആനന്ദദായകമായ ദാനം നൽകുന്നവ. നിന്റെ വിശ്രമസ്ഥാനം ഏത്? ഞങ്ങളിൽ നീ എങ്ങനെ പ്രസന്നനാകും? ഏതു ഉന്നതിയാൽ നീ ഹർഷിക്കുന്നു—ഞങ്ങൾക്ക് ദാനം ചെയ്യുവാൻ?
Mantra 10
एवा वस्व इन्द्रः सत्यः सम्राड्ढन्ता वृत्रं वरिवः पूरवे कः । पुरुष्टुत क्रत्वा नः शग्धि रायो भक्षीय तेऽवसो दैव्यस्य ॥
ഇങ്ങനെ, ഹേ വസു ഇന്ദ്രാ—സത്യൻ, സമ്രാട്, വൃത്രഹന്താവ്, പൂരുവിന്നായി വിശാലാവകാശം ഒരുക്കുന്നവൻ—ഹേ പുരുഷ്ടുത, നിന്റെ ക്രതു (ഇച്ഛാശക്തി/യോജനാശക്തി)കൊണ്ട് ഞങ്ങളെ സഹായിക്കേണമേ; ഞങ്ങൾ നിന്റെ ദൈവ്യ അവസ് (രക്ഷ)യും റായ (സമൃദ്ധി/പൂർണ്ണത)യും അനുഭവിക്കുവാൻ.
Mantra 11
नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥
ഇപ്പോൾ, ഹേ ഇന്ദ്രാ, നീ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഇപ്പോൾ ഗീതമായി പാടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ജരിത്രൻ (സ്തോത്രഗായകൻ)ക്കായി നീ പ്രേരണയുടെ ഇഷയെ നദികൾ പോലെ നിറഞ്ഞുയർത്തുന്നു. ഹേ ഹരിവോ (ഹരി-അശ്വങ്ങളുടെ അധിപതി), നിനക്കായി നവ്യ ബ്രഹ്മം—പുതിയ സ്തുതി-വചനം—രചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ധിയാ (പ്രചോദിത ബുദ്ധി)യാൽ ഞങ്ങൾ രഥ്യപഥത്തിന് യോജ്യരായി, സദാ സഹചാരികളായി ഇരിക്കട്ടെ.
Inside Sukta 21
How it unfolds
- Where it opens
A direct call: Indra is invited to come near for protection and to be present in the common rite, praised as the ever-growing hero of many powers (RV 4.21.1).
- Development
The hymn expands Indra’s might into ritual-psychological imagery: through dhiṣā the seekers take their seats on swift paths, press toward the finding of light (go), and the Hotṛ/Vahni principle becomes active within the enclosed field of life (RV 4.21.6).
- Climax
Indra’s response is pictured as a flooding increase—he swells the singer’s iṣ (impulse/nourishment) like rivers in spate, confirming the efficacy of praise and offering.
- Where it settles
A ‘new brahman’ is fashioned for Indra; the singers ask to remain fit for the chariot-path and to be constant companions under his guidance (RV 4.21.11).
The deity: Indra
- In the VedaIndra is the praised Śūra (hero), wielder of irresistible force (taviṣī), victorious in abhibhūti (overmastering), and the great giver who swells the singer’s impulse like rivers.
- Cosmic functionHe upholds kṣatra (sovereign power), breaks obstructions, releases the waters/light, and grants victory, expansion, and protection to the sacrificer and the clan.
- Inner significanceIndra symbolizes the awakened will and conquering clarity that breaks inner resistance, releases pent-up energies, and turns inspired thought (dhiṣā) into effective power and progress on the ‘chariot-path’ of right action.
The seer
- Vāmadeva GautamaGautama (gotra); traditionally linked with the Vāmadeva seer-family in Mandala 4 · A principal seer of the Fourth Maṇḍala, renowned for powerful Indra hymns and for a style that often bridges ritual action with inner illumination (dhiṣā, go/light imagery).
Famous verses
ā yātv indro 'vase upa na iha stutaḥ
धिषा यदि धिषण्यन्तः सरण्यान्त्सदन्तो अद्रिमौशिजस्य गोहे । आ दुरोषाः पास्त्यस्य होता यो नो महान्त्संवरणेषु वह्निः ॥nadyo na pīpeḥ
Attributes of the deity
- Śūra (heroic protector)
- Taviṣī (mighty force/powers)
- Abhibhūti (victorious mastery)
- Bestower of iṣ (impulse, nourishment)
- Friend of the singer and the rite (sadhamāda)
- Breaker of obstacles and opener of the ‘light/cows’ (go)
Also by this seer
- Large portions of Rig Veda Maṇḍala 4 are attributed to Vāmadeva Gautama (including multiple Indra sūktas).
- Vāmadeva is later remembered in Vedic tradition as an exemplary ṛṣi associated with inspired speech (brahman) and victorious divine aid.
The rite, step by step
- Prepare the ritual ground and seat the priests; establish the sacred session (sadhamāda).
- Kindle/affirm the bearer-flame (vahni/Hotṛ function) and begin the praises to invite Indra near (ā yātu).
- Press/prepare the Soma (or its ritual equivalent) with focused dhiṣā (inspired intelligence) and recite the Triṣṭubh verses.
- Offer oblations while requesting kṣatra (sovereignty), protection, and the release of ‘go’ (light, increase).
- Conclude with renewed praise and the ‘new brahman’ (fresh formulation of power), asking for steady companionship and right movement (rathyaḥ).
Offerings
- Soma libation (or Soma-related offering where applicable)
- Ghee (ājya) into the fire
- Grains/cakes (puroḍāśa) in Indra rites (contextual)
- Dākṣiṇā (priestly gift), as customary in larger rites
Frequently Asked Questions
The hymn asks Indra to come near, sit with the worshippers in the ritual gathering, and grant protection, victory, and the increase of strength and sovereign power.
Dhiṣā means inspired intelligence. The hymn says that when seekers act with dhiṣā, they reach the swift paths of the rite and find “go,” a Vedic symbol for light, increase, and the recovered riches of truth.
It ends by saying Indra swells the singer’s impulse like rivers and that a “new brahman” has been fashioned—meaning a fresh, potent formulation of sacred speech offered to Indra for continued guidance and companionship.
Ask anything about Sukta 21 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
