Rig Veda 4.1.4: Mandala 4, Sukta 1, Mantra 4

Sukta 4.1

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni (as knower/mediator of Varuṇa’s law)

Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं नो अग्ने वरुणस्य विद्वान्देवस्य हेळोऽव यासिसीष्ठाः । यजिष्ठो वह्नितमः शोशुचानो विश्वा द्वेषांसि प्र मुमुग्ध्यस्मत् ॥

Recitation with translationRig Veda 4.1.4

Transliteration

tváṃ no agne váruṇasya vidvā́n devásya héḷo’vá yāsisīṣṭhāḥ | yájiṣṭho váhni-tamaḥ śóśucāno víśvā dvéṣāṃsi prá mumugdhy asmát ||

Translation

ഹേ അഗ്നേ, വരുണന്റെ മാർഗങ്ങളെ അറിയുന്ന നീ, ദേവന്റെ ക്രോധവും ബന്ധനവും നിന്നു ഞങ്ങളെ താഴേക്ക് ഇറക്കി അകറ്റി നയിക്കേണമേ. യജ്ഞത്തിൽ ഏറ്റവും യോഗ്യൻ, വഹനത്തിൽ ഏറ്റവും പ്രബലൻ, തീക്ഷ്ണമായി ജ്വലിക്കുന്നവനേ—എല്ലാ വൈരങ്ങളും ഉള്ളിലെ ദ്വേഷങ്ങളും ഞങ്ങളിൽ നിന്നു ദൂരെയാക്കുക.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: for us / of us
• नः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• वरुणस्य: of Varuṇa
• वरुणस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• विद्वान्: knowing, wise
• विद्वान्: कर्तृ
• Type: Adjective (participial)
• Root: विद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त्वसुँ/वत्-प्रत्यय)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• हेळः: wrath, anger
• हेळः: कर्म
• Type: Noun
• Root: हेळ (प्रातिपदिक)

• अव: away, down (off)
• अव: —
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/निपात)

• यासिसीष्ठाः: you have wished/intended to go (to remove)
• यासिसीष्ठाः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु) + सन् (इच्छार्थक) → यासिसीष् + लिट्

• यजिष्ठः: most worshipful
• यजिष्ठः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: यज्य (यज्-सम्बद्ध) / यज् (धातु) → यजिष्ठ (श्रेष्ठार्थक-तमप्)

• वह्नितमः: most conveying (best carrier)
• वह्नितमः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक) + तमप्

• शोशुचानः: blazing, shining
• शोशुचानः: कर्तृ
• Type: Adjective (participial)
• Root: शुच् (धातु) → शोशुचान (कृदन्त; तीव्र/पुनरुक्त-प्रकारेण वर्तमानकृदन्तः)

• विश्वा: all
• विश्वा: कर्म
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• द्वेषांसि: hatreds, hostilities
• द्वेषांसि: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्वेषस् (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• मुमुग्धि: release, set free
• मुमुग्धि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु) (वैदिके: मुमुग्धि < मुमोच्धि/मुमुग्धि)

• अस्मत्: from us
• अस्मत्: अपादान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)