Sukta 98
Sukta 10.98
Devāpi Ārṣṭiṣeṇa (with Ārṣṭiṣeṇa/Devāpi figures prominent in the hymn’s narrative)
Bṛhaspati as the invoked power; allied forms named: Mitra, Varuṇa, Pūṣan, Ādityas, Vasus, Maruts; rain-force Parjanya is the boon/action requested
Triṣṭubh (probable for RV 10.98; verse length and cadence typical)
ഈ സൂക്തം മഴയെ ആഹ്വാനിക്കുന്ന ഒരു ഗാനം ആകുന്നു; വിശുദ്ധമായ ഒരു കഥനരൂപത്തിലാണ് അത് നെയ്തിരിക്കുന്നത്: രാജാവ് ശന്തനുവിന്റെ യാജ്ഞത്തിൽ പുരോഹിതനായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന ദേവാപി, പർജന്യന്റെ മഴ വരവിനെ തുറക്കുന്നതിനായി ബൃഹസ്പതിയിൽ നിന്ന് ശക്തിയാർന്ന വാക്ക്/വാണി പ്രാപിക്കുന്നു. മന്ത്രങ്ങളുടെ അധിപതിയും ദൈവിക ഏകോപനത്തിന്റെ കര്‍ത്താവുമായ ബൃഹസ്പതിയെ ഇവിടെ സ്തുതിക്കുന്നു; മിത്രൻ, വരുണൻ, പൂഷൻ, ആദിത്യർ, വസുക്കൾ, മരുത്തുകൾ എന്നീ സഹദേവതകളിലൂടെ പ്രവർത്തിച്ച് ജലം, ഫലഭൂയിഷ്ഠത, സമൂഹക്ഷേമം എന്നിവ പുനഃസ്ഥാപിക്കുന്നവനായി അവനെ ചിത്രീകരിക്കുന്നു. അവസാന ഭാഗം അഗ്നിയോട് സംരക്ഷണത്തിനും സമുദ്രത്തിലും സ്വർഗ്ഗത്തിലും നിന്ന് “ജലസമൃദ്ധി” ഒഴുകിവിടപ്പെടുന്നതിനും പ്രാർത്ഥനയായി മാറുന്നു.
Mantras
Mantra 1
बृहस्पते प्रति मे देवतामिहि मित्रो वा यद्वरुणो वासि पूषा । आदित्यैर्वा यद्वसुभिर्मरुत्वान्त्स पर्जन्यं शंतनवे वृषाय ॥
ഹേ ബൃഹസ്പതേ, എന്റെ ആഹ്വാനത്തോടു മുഖാമുഖമായി വന്നു ഇവിടെ ദൈവശക്തി ഏറ്റെടുക്കുക; നീ മിത്രനാകുകയോ വരുണനാകുകയോ പൂഷനാകുകയോ—അഥവാ ആദിത്യന്മാരോടൊപ്പം, വസുക്കളോടൊപ്പം, അല്ലെങ്കിൽ മരുത്വാൻ (മരുതുകളെ ധരിക്കുന്നവൻ) ആയി—അപ്പോൾ ശന്തനുവിന്റെ വർദ്ധനയ്ക്കും ആത്മാവിന്റെ മംഗളത്തിനുമായി പർജന്യനെ ഉണർത്തുക; ഫലദായകമായ മഴ പെയ്യാൻ.
Mantra 2
आ देवो दूतो अजिरश्चिकित्वान्त्वद्देवापे अभि मामगच्छत् । प्रतीचीनः प्रति मामा ववृत्स्व दधामि ते द्युमतीं वाचमासन् ॥
ദേവാപേ, നിന്നിൽ നിന്നുള്ള ദൈവദൂതൻ—വേഗവാനും വിവേകിയുമായവൻ—എന്റെ അടുക്കൽ വരട്ടെ. എന്റെ ഭാഗത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞു, എന്നെ അഭിമുഖീകരിച്ചു വരിക; ഞാൻ നിനക്കായി ദ്യുമതീ (പ്രകാശമയ) വാക്കിനെ സ്ഥാപിക്കുന്നു, അത് ഉള്ളിൽ ഇരിപ്പുറപ്പെടുന്നു—അന്തര്യാഗം യഥാവിധി നയിക്കപ്പെടുവാൻ.
Mantra 3
अस्मे धेहि द्युमतीं वाचमासन्बृहस्पते अनमीवामिषिराम् । यया वृष्टिं शंतनवे वनाव दिवो द्रप्सो मधुमाँ आ विवेश ॥
ഹേ ബൃഹസ്പതേ, ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് ദ്യുമതീ (പ്രകാശമയ) വാക്കിനെ സ്ഥാപിക്കണമേ—അത് ഉള്ളിൽ ഉറച്ചിരിപ്പുറപ്പെടട്ടെ, അനാമീവ (അപായരഹിത)മായിരിക്കട്ടെ, ഇഷിര (വേഗപ്രേരിത)മായിരിക്കട്ടെ—അതിലൂടെ ശന്തനുവിനായി വർദ്ധന നൽകുന്ന മഴ ഞങ്ങൾ നേടട്ടെ; സ്വർഗ്ഗത്തിന്റെ മധുമയ തുള്ളി ഞങ്ങളുടെ അസ്തിത്വത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കട്ടെ.
Mantra 4
आ नो द्रप्सा मधुमन्तो विशन्त्विन्द्र देह्यधिरथं सहस्रम् । नि षीद होत्रमृतुथा यजस्व देवान्देवापे हविषा सपर्य ॥
മധുമയ തുള്ളികൾ ഞങ്ങളിലേക്കു പ്രവേശിക്കട്ടെ. ഹേ ഇന്ദ്രാ, സഹസ്രഗുണ ബലമുള്ള രഥം ഞങ്ങൾക്ക് ദയചെയ്യുക. ഹോതൃ-ആസനത്തിൽ ഇരുന്ന്, ഋതു പ്രകാരം ഋതത്തിന്റെ താളത്തിൽ യജ്ഞം ചെയ്യുക; ഹേ ദേവാപി, ഹവിഷാൽ ദേവന്മാരെ ആരാധിക്ക—ദൈവശക്തികൾ സമ്യക് സേവിതരാകുകയും അവതരണം സ്ഥിരമാകുകയും ചെയ്യട്ടെ.
Mantra 5
आर्ष्टिषेणो होत्रमृषिर्निषीदन्देवापिर्देवसुमतिं चिकित्वान् । स उत्तरस्मादधरं समुद्रमपो दिव्या असृजद्वर्ष्या अभि ॥
ആർഷ്ടിഷേണ ഋഷി ഹോതൃ-ആസനത്തിൽ ഇരുന്നു—ദേവാപി, ദേവസുമതിയെ അറിയുന്നവൻ, ദേവമുഖിയായ സന്മതിയെ തിരിച്ചറിയുന്നവൻ. മുകളിലെ സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് താഴെയുള്ള സമുദ്രത്തിലേക്ക് അവൻ ദിവ്യജലങ്ങളെ—വർഷാജലങ്ങളെ—മുക്തമാക്കി; പ്രവാഹങ്ങൾ പുറപ്പെട്ടു, ഉയരം-താഴം തമ്മിൽ തടഞ്ഞ വഴികൾ തുറന്നു.
Mantra 6
अस्मिन्त्समुद्रे अध्युत्तरस्मिन्नापो देवेभिर्निवृता अतिष्ठन् । ता अद्रवन्नार्ष्टिषेणेन सृष्टा देवापिना प्रेषिता मृक्षिणीषु ॥
ആ മുകളിലെ സമുദ്രത്തിൽ ജലങ്ങൾ ദേവന്മാർ തടഞ്ഞുവെച്ച് നിൽക്കുകയായിരുന്നു; പിന്നെ അവ ഒഴുകിപ്പാഞ്ഞു—ആർഷ്ടിഷേണ മോചിപ്പിച്ചതും ദേവാപി പ്രേരിപ്പിച്ചതും ആയി—മൃക്ഷിണീ ചാനലുകളിലേക്കും ശുദ്ധീകരണ വഴികളിലേക്കും കടന്ന്, ജീവനും മനസ്സും എന്ന നിലത്തിന്റെ മാലിന്യം കഴുകി പുതുക്കുന്നതുപോലെ.
Mantra 7
यद्देवापिः शंतनवे पुरोहितो होत्राय वृतः कृपयन्नदीधेत् । देवश्रुतं वृष्टिवनिं रराणो बृहस्पतिर्वाचमस्मा अयच्छत् ॥
ശന്തനുവിന്നു പുരോഹിതനായി തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ട ദേവാപി കരുണാഭാവത്തോടെ ഹോത്രകർമ്മത്തിനായി അഗ്നിയെ പ്രജ്വലിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ദേവശ്രുതം—വൃഷ്ടി വരുത്തുന്ന—വാണിയിൽ ആനന്ദിച്ച് ബൃഹസ്പതി അവനു വാക് ദാനം ചെയ്തു.
Mantra 8
यं त्वा देवापिः शुशुचानो अग्न आर्ष्टिषेणो मनुष्यः समीधे । विश्वेभिर्देवैरनुमद्यमानः प्र पर्जन्यमीरया वृष्टिमन्तम् ॥
ഹേ അഗ്നേ, മനുഷ്യനായ ആർഷ്ടിഷേണ ദേവാപി നിന്നെ ജ്വലനതേജസ്സോടെ സമിധിക്കുമ്പോൾ—എല്ലാ ദേവന്മാരാലും അനുമോദിതനായി ആനന്ദിക്കുന്നവൻ—നീ വൃഷ്ടിവാനായ പർജന്യനെ പ്രേരിപ്പിക്ക; വൃഷ്ടിഭരിതമായ അവതരണം ഉണർത്തുക.
Mantra 9
त्वां पूर्व ऋषयो गीर्भिरायन्त्वामध्वरेषु पुरुहूत विश्वे । सहस्राण्यधिरथान्यस्मे आ नो यज्ञं रोहिदश्वोप याहि ॥
പുരാതന ഋഷിമാർ ഗീരുകളോടെ നിന്നിലേക്കു വന്നു; അധ്വരങ്ങളിൽ എല്ലാവരും, ഹേ പുരുഹൂത, നിന്നെ ആഹ്വാനിച്ചു. ഞങ്ങൾക്കായി സഹസ്രഗണ രഥങ്ങളെ കൊണ്ടുവരിക; ഹേ രോഹിദശ്വ, ഞങ്ങളുടെ യജ്ഞത്തിലേക്കു വരിക.
Mantra 10
एतान्यग्ने नवतिर्नव त्वे आहुतान्यधिरथा सहस्रा । तेभिर्वर्धस्व तन्वः शूर पूर्वीर्दिवो नो वृष्टिमिषितो रिरीहि ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഇവ—തൊണ്ണൂറ്റൊമ്പതിനായിരം രഥ-ഹവിസ്സുകൾ—നിനക്കുള്ളിൽ അർപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവയാൽ, ഹേ ശൂര, നിന്റെ ശക്തിമയമായ തനുക്കൾ—അനേകവും പുരാതനവും—വളരട്ടെ. പിന്നെ നിന്റെ പ്രേരണയാൽ പ്രേരിതനായി, ദിവത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് വൃഷ്ടി കൊണ്ടുവരിക; തടഞ്ഞുവെച്ചിരുന്ന പൂർണ്ണത വിടുവിക്ക.
Mantra 11
एतान्यग्ने नवतिं सहस्रा सं प्र यच्छ वृष्ण इन्द्राय भागम् । विद्वान्पथ ऋतुशो देवयानानप्यौलानं दिवि देवेषु धेहि ॥
ഹേ അഗ്നേ, ഇവ—തൊണ്ണൂറായിരം ശക്തികൾ—ഒന്നിച്ചുകൂട്ടി, വൃഷ്ണനായ ഇന്ദ്രന് ന്യായമായ ഭാഗമായി മുന്നോട്ട് ഏല്പിക്ക. ഋതുവിനുസരിച്ച് സഞ്ചരിക്കുന്ന പഥങ്ങൾ, ദേവയാന മാർഗങ്ങൾ അറിയുന്നവനേ, ഞങ്ങളുടെ അർപ്പണവും ദിവത്തിൽ ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ സ്ഥാപിക്ക—പ്രകാശമയ ലോകത്തിൽ ഉറപ്പിക്ക.
Mantra 12
अग्ने बाधस्व वि मृधो वि दुर्गहापामीवामप रक्षांसि सेध । अस्मात्समुद्राद्बृहतो दिवो नोऽपां भूमानमुप नः सृजेह ॥
ഹേ അഗ്നേ, ശത്രുതാപരമായ സമ്മർദ്ദങ്ങളെ അടിച്ചു അകറ്റുക; കടക്കാൻ ദുഷ്കരമായ പീഡകളെ നീക്കുക; ഭക്ഷകമായ രക്ഷാംസികളെ—അന്ധകാരശക്തികളെ—പിന്നോട്ട് തള്ളുക. ഈ മഹാസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന്, ഈ വിശാല ദിവത്തിൽ നിന്ന്, ഇവിടെ ഞങ്ങൾക്ക് അപാം ഭൂമാൻ—ജലങ്ങളുടെ പൂർണ്ണത—വിടുവിക്ക; അത് ഞങ്ങളോടടുത്തുവരട്ടെ.
Inside Sukta 98
How it unfolds
- Where it opens
Bṛhaspati is summoned as the decisive divine power, capable of operating through multiple deity-forms, with the explicit aim: awaken Parjanya to pour rain and increase.
- Development
The hymn moves from invocation to narrative legitimation: Devāpi’s compassionate priesthood for Śaṃtanū and the gift of rain-winning speech from Bṛhaspati, showing how mantra becomes effective action.
- Climax
Bṛhaspati’s granting of vāc (the ‘deva-heard’ rain-winning word) marks the turning point—speech becomes the lever that releases the rains.
- Where it settles
The closing petitions turn protective and elemental: Agni is asked to drive away harms and to release the abundance of waters from the great ocean and wide heaven into immediate reach.
The deity: Bṛhaspati
- In the VedaBṛhaspati is the lord of brahman (sacred formulation), the inspirer and guardian of vāc, and the priestly power that makes hymns efficacious—able to assume or coordinate functions of Mitra, Varuṇa, Pūṣan and the host deities. He is invoked as the force that turns correct speech into real-world order, including the opening of rain and prosperity.
- Cosmic functionCosmic priest and counselor who stabilizes ṛta (order) through mantra, guiding divine cooperation and releasing boons such as rain, fertility, and protection.
- Inner significanceThe awakened intelligence of right speech—discernment that aligns intention, word, and action; when vāc is purified and steady, inner ‘drought’ ends and life-force circulates again.
The seer
- Devāpi ĀrṣṭiṣeṇaĀrṣṭiṣeṇa (descendant of Ṛṣṭiṣeṇa); associated in later tradition with the Kuru royal line of Śaṃtanū · Remembered as a royal-sage/priest whose consecrated speech and rite restore rainfall during drought; emblematic of Bṛhaspati’s bestowal of vāc (effective sacred utterance).
Famous verses
बृहस्पते प्रति मे देवतामिहि मित्रो वा यद्वरुणो वासि पूषा । आदित्यैर्वा यद्वसुभिर्मरुत्वान्त्स पर्जन्यं शंतनवे वृषाय ॥devaśrutaṃ vṛṣṭivaniṃ
apām bhūmānam
Attributes of the deity
- Lord of mantra (brahmanaspati/bṛhaspati)
- Giver and purifier of vāc (effective speech)
- Priestly mediation between humans and gods
- Restorer of ṛta and communal well-being
- Opener of boons: rain, fertility, increase
- Allied coordination with Ādityas, Vasus, Maruts; rain-action through Parjanya
Also by this seer
- RV 10.98 (rain-invocation and Devāpi–Śaṃtanū narrative)
- Tradition links Devāpi with rain-making rites and priestly authority in Itihāsa-Purāṇa reception (later narrative elaborations)
The rite, step by step
- Establish the altar and kindle Agni; set intention for rainfall and welfare of people/land.
- Invoke Bṛhaspati as the presiding power of mantra and priestly speech; request his presence ‘facing’ the invocation.
- Name allied deities (Mitra, Varuṇa, Pūṣan, Ādityas, Vasus, Maruts) to harmonize cosmic forces supportive of rain.
- Recite the rain-winning formulas (vṛṣṭi-vanī vāc) with focus on correctness of accent and cadence (Triṣṭubh).
- Offer oblations into Agni while requesting Parjanya to ‘pour’—rain as fertility and increase.
- Conclude with protective petitions to Agni: removal of obstacles/afflictions and release of the ‘plenitude of waters’ from heaven and ocean into the local realm.
Offerings
- Ghee (ājya) into Agni
- Soma (where part of a Soma-sacrifice context)
- Grain/food offerings (anna, puroḍāśa) appropriate to local śrauta/gṛhya adaptation
- Water-libations and sprinkling (prokṣaṇa) as symbolic invitation of rain
Frequently Asked Questions
It is a hymn for restoring rain and prosperity. Bṛhaspati is invoked to empower the priest Devāpi’s speech so that Parjanya’s rainfall is awakened and drought ends.
Bṛhaspati represents the power of correct mantra and priestly speech (vāc). The hymn treats rain as something released when sacred speech aligns the gods and the cosmic order.
Devāpi appears as the chosen priest (purohita) for King Śaṃtanū. The hymn recalls how Devāpi kindled the rite and received rain-winning speech from Bṛhaspati for the kingdom’s welfare.
Ask anything about Sukta 98 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
