Opening the text

Sukta 10.66
Vasiṣṭha (continuity of collection; traditional attribution for these adjacent hymns often to Vasiṣṭha—needs external Anukramaṇī confirmation)
Viśve Devāḥ (Indra as foremost within the collective)
Triṣṭubh (probable)
ഈ സൂക്തം ‘വിശ്വേ ദേവാഃ’—‘എല്ലാ ദേവന്മാർ’—എന്നവരെ, വിശാലമായി കേൾക്കുന്നവരും യാഗത്തിൽ ദീപ്തമായി പ്രകാശിക്കുന്ന ശക്തികളുമായവരായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. അവർ യജ്ഞത്തെ സ്ഥാപിക്കുകയും ഉപാസകനെ സ്വസ്തി (ക്ഷേമം)യിൽ മുന്നോട്ടു നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അവരുടെ ഇടയിൽ ഇന്ദ്രൻ പ്രമുഖനായി, ഋതത്തെ നിലനിർത്തുകയും വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവരായി അവർ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു; വൃത്രസമരത്തിനു ശേഷം ജലങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ച വിജയംപോലുള്ള പുരാവൃത്തങ്ങളാൽ കൂടി അവർ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. സൂക്തത്തിന്റെ അവസാനം വസിഷ്ഠൻ എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും മീതെ നിലകൊള്ളുന്ന അമരന്മാർക്ക് നമസ്കരിച്ചു, വിശാലവും ദൂരവ്യാപകവുമായ സമൃദ്ധിയും സ്ഥിരമായ സംരക്ഷണവും അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 1
देवान्हुवे बृहच्छ्रवसः स्वस्तये ज्योतिष्कृतो अध्वरस्य प्रचेतसः । ये वावृधुः प्रतरं विश्ववेदस इन्द्रज्येष्ठासो अमृता ऋतावृधः ॥
ഞാൻ ബൃഹച്ഛ്രവസഃ ദേവന്മാരെ സ്വസ്തയേ വിളിക്കുന്നു—യജ്ഞത്തിന്റെ ജ്യോതി നിർമ്മിക്കുന്നവർ, അധ്വരത്തിന്റെ പ്രചേതസഃ (ജാഗ്രത്ചേതനർ). അവർ പ്രതരം (മുന്നേറുന്ന ഗതിയിൽ) വർദ്ധിച്ചവർ, വിശ്വവേദസഃ (സർവ്വജ്ഞർ), ഇന്ദ്രജ്യേഷ്ഠാസഃ—ഇന്ദ്രൻ അഗ്രസ്ഥാനനായവർ—അമൃതാഃ, ഋതാവൃധഃ (ഋതത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവർ).
Mantra 2
इन्द्रप्रसूता वरुणप्रशिष्टा ये सूर्यस्य ज्योतिषो भागमानशुः । मरुद्गणे वृजने मन्म धीमहि माघोने यज्ञं जनयन्त सूरयः ॥
ഇന്ദ്രപ്രേരിതരും വരുണന്റെ ആജ്ഞയാൽ നയിക്കപ്പെടുന്നവരും—സൂര്യന്റെ ജ്യോതിസ്സിന്റെ പങ്ക് നേടിയവരും—മരുദ്ഗണത്തിൽ, ജീവിതത്തിന്റെ സംഘർഷഭൂമിയിൽ, ഞങ്ങൾ പ്രചോദിതമായ മനസ്സിന്റെ ധ്യാനം ധരിക്കുന്നു. മഘവനുവേണ്ടി സൂരികൾ യജ്ഞത്തെ ജനിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 3
इन्द्रो वसुभिः परि पातु नो गयमादित्यैर्नो अदितिः शर्म यच्छतु । रुद्रो रुद्रेभिर्देवो मृळयाति नस्त्वष्टा नो ग्नाभिः सुविताय जिन्वतु ॥
ഇന്ദ്രൻ വസുക്കളോടുകൂടെ നമ്മുടെ ഗയം (ജീവശക്തി) ചുറ്റും കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ; അദിതി ആദിത്യരോടുകൂടെ ഞങ്ങൾക്ക് ശരണം നൽകട്ടെ. രുദ്രൻ രുദ്രന്മാരോടുകൂടെ ദേവനായി ഞങ്ങളോട് കരുണ കാണിക്കട്ടെ; ത്വഷ്ടൃ തന്റെ രൂപകല്പനാശക്തികളോടെ സുവിതായ—സുഗതിക്കും സത്പഥത്തിനും—ഞങ്ങളെ ഉജ്ജീവിപ്പിക്കട്ടെ.
Mantra 4
अदितिर्द्यावापृथिवी ऋतं महदिन्द्राविष्णू मरुतः स्वर्बृहत् । देवाँ आदित्याँ अवसे हवामहे वसून्रुद्रान्त्सवितारं सुदंससम् ॥
അദിതി, ദ്യാവാ-പൃഥിവീ, മഹത് ഋതം; ഇന്ദ്ര-വിഷ്ണു, മരുതർ, വിശാലമായ സ്വർ-ലോകം—പോഷക സഹായത്തിനായി ഞങ്ങൾ ദേവന്മാരെയും ആദിത്യരെയും ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു: വസുക്കളെയും രുദ്രന്മാരെയും, സുദംസസനായ സവിതാവിനെയും.
Mantra 5
सरस्वान्धीभिर्वरुणो धृतव्रतः पूषा विष्णुर्महिमा वायुरश्विना । ब्रह्मकृतो अमृता विश्ववेदसः शर्म नो यंसन्त्रिवरूथमंहसः ॥
ഞങ്ങളുടെ പ്രകാശിത ധികളോടുകൂടെ സരസ്വാൻ, ധൃതവ്രതനായ വരുണൻ; മഹിമയുള്ള വിശാലനായ വിഷ്ണു, പൂഷൻ; വായുവും അശ്വിനൗ—ഈ അമൃതർ, ബ്രഹ്മകൃതർ, വിശ്വവേദസർ—ഞങ്ങൾക്ക് ശർമ (ശാന്തി) നല്കട്ടെ; അംഹസ് (സംകോചിപ്പിക്കുന്ന അന്യായം) മുതൽ ത്രിവരൂഥം (ത്രിവിധ അഭയം) പ്രദാനം ചെയ്യട്ടെ.
Mantra 6
वृषा यज्ञो वृषणः सन्तु यज्ञिया वृषणो देवा वृषणो हविष्कृतः । वृषणा द्यावापृथिवी ऋतावरी वृषा पर्जन्यो वृषणो वृषस्तुभः ॥
യജ്ഞം വൃഷാ (വൃഷ-ബലം) ആകട്ടെ; യജ്ഞിയരായ ദേവന്മാർ വൃഷണർ (ബലവാന്മാർ) ആകട്ടെ; ഹവിഷ്കൃതർ (ആഹുതി ഒരുക്കുന്നവർ) വൃഷണർ ആകട്ടെ. ഋതാവരിയായ ദ്യാവാ-പൃഥിവീ വൃഷണൗ; പർജന്യൻ വൃഷാ; സ്തുഭ (സ്തുതിയെ താങ്ങുന്ന ദൃഢാധാരം)യും വൃഷണമാണ്.
Mantra 7
अग्नीषोमा वृषणा वाजसातये पुरुप्रशस्ता वृषणा उप ब्रुवे । यावीजिरे वृषणो देवयज्यया ता नः शर्म त्रिवरूथं वि यंसतः ॥
വാജസാതയേ (സമൃദ്ധി-വിജയത്തിനായി) വൃഷണൗ അഗ്നി-സോമൗ—പുരുപ്രശസ്തർ, ബലവാന്മാർ—ഞാൻ സമീപത്തേക്ക് വിളിക്കുന്നു. ദേവയജ്യയാൽ പരിശ്രമിച്ച നിങ്ങൾ ഇരുവരും, ഞങ്ങൾക്ക് ശർമ (ശാന്തി) നല്കുക; ഞങ്ങൾക്കായി ത്രിവരൂഥം (ത്രിവിധ അഭയം) വിരിച്ചുനൽകുക.
Mantra 8
धृतव्रताः क्षत्रिया यज्ञनिष्कृतो बृहद्दिवा अध्वराणामभिश्रियः । अग्निहोतार ऋतसापो अद्रुहोऽपो असृजन्ननु वृत्रतूर्ये ॥
ധൃതവ്രതന്മാർ, ക്ഷത്രിയശക്തിയുള്ളവർ, യജ്ഞത്തെ സമ്പൂർണമാക്കുന്നവർ—അധ്വരങ്ങളുടെ മഹാദ്യൗവിന്റെ മുമ്പിൽ സ്ഥാപിതമായ ദീപ്തിശോഭ അവർ തന്നേ. അഗ്നിഹോതാക്കൾ, ഋതത്തിന്റെ സഹചാരികൾ, ദ്രോഹമില്ലാതെ, വൃത്ര-തൂര്യത്തെ അനുഗമിച്ച് ജലങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ചു.
Mantra 9
द्यावापृथिवी जनयन्नभि व्रताप ओषधीर्वनिनानि यज्ञिया । अन्तरिक्षं स्वरा पप्रुरूतये वशं देवासस्तन्वी नि मामृजुः ॥
ദ്യാവാ-പൃഥിവി വ്രതപ്രകാരം ജലങ്ങളെ ജനിപ്പിച്ചു; യജ്ഞാർഹമായ ഔഷധികളെയും വനസ്പതികളെയും. നമ്മുടെ സഹായത്തിനായി അവർ അന്തരിക്ഷത്തെയും സ്വർ-ലോകത്തെയും നിറച്ചു; ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ തൻവീ ശക്തിയാൽ നമ്മിൽ യുക്തമായ വശ (vaśa)—ശരിയായ അധിപത്യം—രൂപപ്പെടുത്തി സ്ഥാപിച്ചു.
Mantra 10
धर्तारो दिव ऋभवः सुहस्ता वातापर्जन्या महिषस्य तन्यतोः । आप ओषधीः प्र तिरन्तु नो गिरो भगो रातिर्वाजिनो यन्तु मे हवम् ॥
ദിവത്തിന്റെ ധാരകർ, സുഹസ്ത ഋഭുക്കൾ, മഹിഷന്റെ ഗർജ്ജിക്കുന്ന തന്യതയിൽ വായു-പർജന്യ—ജലങ്ങളും ഔഷധികളും നമ്മുടെ ഗിരോകളെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകട്ടെ. ഭാഗ, ഭാഗം നല്കുന്നവൻ, വാജിനരുടെ ഉദാര രാതി—എന്റെ ഹവത്തിന് വരട്ടെ.
Mantra 11
समुद्रः सिन्धू रजो अन्तरिक्षमज एकपात्तनयित्नुरर्णवः । अहिर्बुध्न्यः शृणवद्वचांसि मे विश्वे देवास उत सूरयो मम ॥
സമുദ്രവും സിന്ധുവും, രജസ് (അന്തരിക്ഷീയ വ്യാപ്തി)യും അന്തരിക്ഷവും; അജ ഏകപാദ്, തനയിത്നു (മിന്നൽ-ഇടിമുഴക്കം)യും അർണവം (പ്രചണ്ഡ പ്രളയപ്രവാഹം)യും—അഹി ബുധ്ന്യൻ എന്റെ വചനങ്ങൾ ശ്രവിക്കട്ടെ; സർവ്വ ദേവന്മാരും എന്റെ സൂരയഃ (ഋഷി-ദർശകർ)യും കൂടി കേൾക്കട്ടെ.
Mantra 12
स्याम वो मनवो देववीतये प्राञ्चं नो यज्ञं प्र णयत साधुया । आदित्या रुद्रा वसवः सुदानव इमा ब्रह्म शस्यमानानि जिन्वत ॥
ഹേ മനവഃ (പിതൃ-ശക്തികൾ), ദേവവീതി (ദേവപ്രാപ്തി)ക്കായി ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടേതാകട്ടെ; ഞങ്ങളുടെ യജ്ഞത്തെ സദ്മാർഗ്ഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് നയിക്കുവിൻ. ഹേ ആദിത്യർ, രുദ്രർ, വസുക്കൾ—സുദാനവഃ (സുദാനം നല്കുന്നവർ)—ശസ്യമാനമായ ഈ ബ്രഹ്മ (പവിത്ര സ്തുതി-വചനങ്ങൾ) ശക്തിപ്പെടുത്തുവിൻ.
Mantra 13
दैव्या होतारा प्रथमा पुरोहित ऋतस्य पन्थामन्वेमि साधुया । क्षेत्रस्य पतिं प्रतिवेशमीमहे विश्वान्देवाँ अमृताँ अप्रयुच्छतः ॥
ദൈവ്യ ഹോതാക്കൾ—ആദ്യരും പുരോഹിതരും (മുന്നിൽ സ്ഥാപിതർ)—അവരോടൊപ്പം ഞാൻ ഋത (സത്യ-ക്രമം)ത്തിന്റെ പഥം സദ്മാർഗ്ഗത്തിൽ അനുഗമിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രപതി (ക്ഷേത്രത്തിന്റെ അധിപൻ)യെയും പ്രതിവേശം (സമീപവാസിയായ സാന്നിധ്യം)യെയും ഞങ്ങൾ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു; പിന്മാറാതെയും തെറ്റാതെയും നിൽക്കുന്ന സർവ്വ അമൃത ദേവന്മാരെ.
Mantra 14
वसिष्ठासः पितृवद्वाचमक्रत देवाँ ईळाना ऋषिवत्स्वस्तये । प्रीता इव ज्ञातयः काममेत्यास्मे देवासोऽव धूनुता वसु ॥
വസിഷ്ഠന്മാർ പിതൃതുല്യമായ വാണിയായി വചനം രൂപപ്പെടുത്തി; ഋഷിമാർ പോലെ ദേവന്മാരെ ആഹ്വാനിച്ച് നമ്മുടെ സ്വസ്തിക്കായി സ്തുതി ചെയ്തു. ആത്മാവിന്റെ സത്യകാമപ്രകാരം സന്തുഷ്ട ബന്ധുക്കളെപ്പോലെ നമ്മിലേക്കെത്തി, ദേവന്മാർ ഞങ്ങൾക്ക് വസു—ധനവും അന്തർസമൃദ്ധിയും—കുലുക്കി വീഴ്ത്തട്ടെ.
Mantra 15
देवान्वसिष्ठो अमृतान्ववन्दे ये विश्वा भुवनाभि प्रतस्थुः । ते नो रासन्तामुरुगायमद्य यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
വസിഷ്ഠൻ സർവ്വഭുവനങ്ങളിലുമേൽ പ്രതിഷ്ഠിതരായി നിലകൊള്ളുന്ന അമൃത ദേവന്മാരെ നമസ്കരിക്കുന്നു. അവർ ഇന്ന് ഞങ്ങൾക്ക് ഉരുഗായ—വിശാലഗതിയും വ്യാപക മഹിമയും—നൽകട്ടെ; നിങ്ങൾ സദാ നിങ്ങളുടെ സ്വസ്തിഭിഃ, കല്യാണസമന്വയങ്ങളാൽ, ഞങ്ങളെ കാക്കട്ടെ.
They are the “All-Gods,” a collective address to the divine powers as one assembly. The hymn still notes Indra as the chief among them, leading the group’s protective and victorious force.
It asks for svasti (well-being and safe passage), for the sacrifice to become luminous and successful, and for broad, far-reaching prosperity (urugāya), along with ongoing protection.
The Vṛtra motif is a memory of removing obstruction: when the gods overcome blockage, the waters flow again. In ritual terms it means clearing obstacles so life, truth (ṛta), and the rite itself can move forward.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.