Rig Veda 10.66.4: Mandala 10, Sukta 66, Mantra 4

Sukta 10.66

Rishi: Vasiṣṭha (continuity of collection; traditional attribution for these adjacent hymns often to Vasiṣṭha—needs external Anukramaṇī confirmation)

Devata: Viśve Devāḥ (All-Gods), with explicit invocation of Aditi/Adityas, Dyāvāpṛthivī, Indra-Vishnu, Maruts, Vasus, Rudras, Savitar

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अदितिर्द्यावापृथिवी ऋतं महदिन्द्राविष्णू मरुतः स्वर्बृहत् । देवाँ आदित्याँ अवसे हवामहे वसून्रुद्रान्त्सवितारं सुदंससम् ॥

Transliteration

adítiḥ dyā́vāpṛthivī́ ṛtáṃ mahád indrā́viṣṇū marútaḥ svàr bṛhát | devā́n ādityā́n aváse havāmahe vasū́n rudrā́nt savitā́raṃ su-dáṃsasam ||

Translation

അദിതി, ദ്യാവാ-പൃഥിവീ, മഹത് ഋതം; ഇന്ദ്ര-വിഷ്ണു, മരുതർ, വിശാലമായ സ്വർ-ലോകം—പോഷക സഹായത്തിനായി ഞങ്ങൾ ദേവന്മാരെയും ആദിത്യരെയും ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു: വസുക്കളെയും രുദ്രന്മാരെയും, സുദംസസനായ സവിതാവിനെയും.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अदितिः: Aditi
• अदितिः: कर्तृ (स्तुत्य-समुच्चयः; नाम-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: अदिति- (प्रातिपदिक; देवी-नाम)

• द्यावापृथिवी: Heaven-and-Earth
• द्यावापृथिवी: कर्तृ (समुच्चित-देवता-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: द्यावापृथिवी- (द्वन्द्व-समास; द्यौ- + पृथिवी-)

• ऋतम्: cosmic order; truth
• ऋतम्: कर्म (स्तुत्य/वर्ण्य-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: ऋत- (प्रातिपदिक)

• महत्: great
• महत्: कर्म (ऋतम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: महत्- (विशेषण-प्रातिपदिक)

• इन्द्राविष्णू: Indra and Viṣṇu
• इन्द्राविष्णू: कर्तृ (समुच्चित-देवता-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: इन्द्राविष्णू- (द्वन्द्व-समास; इन्द्र- + विष्णु-)

• मरुतः: the Maruts
• मरुतः: कर्तृ (समुच्चित-देवता-निर्देशः)
• Type: Noun
• Root: मरुत्- (प्रातिपदिक)

• स्वः: heaven; the sky
• स्वः: विशेषणार्थे (बृहत् इत्यस्य विशेषण-पूर्वपद; ‘स्वर्गीयम्/स्वरूपम्’)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वर्/स्वः (अव्यय/नाम; ‘स्वर्ग’)

• बृहत्: lofty; vast
• बृहत्: कर्तृ/विधेय-विशेषण (समुच्चयस्य गुण-निर्देशः)
• Type: Adjective
• Root: बृहत्- (विशेषण-प्रातिपदिक)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म (हवामहे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: देव- (प्रातिपदिक)

• आदित्यान्: the Ādityas
• आदित्यान्: कर्म (हवामहे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: आदित्य- (प्रातिपदिक)

• अवसे: for help; for protection
• अवसे: सम्प्रदान (उद्देश्यः: ‘सहायतायै’)
• Type: Noun
• Root: अवस्- (प्रातिपदिक; ‘रक्षा/सहायता’)

• हवामहे: we invoke; we call
• हवामहे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (ह्वयति) धातु

• वसून्: the Vasus
• वसून्: कर्म (हवामहे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वसु- (प्रातिपदिक)

• रुद्रान्: the Rudras
• रुद्रान्: कर्म (हवामहे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: रुद्र- (प्रातिपदिक)

• सवितारम्: Savitṛ
• सवितारम्: कर्म (हवामहे इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: सवितृ- (प्रातिपदिक)

• सुदंससम्: of good wondrous power; beneficent
• सुदंससम्: कर्म (सवितारम् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सु-दंसस्- (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय: ‘सु’ + ‘दंसस्’)