Rig Veda 10.66.2: Mandala 10, Sukta 66, Mantra 2

Sukta 10.66

Rishi: Vasiṣṭha (probable; requires Anukramaṇī confirmation for RV 10.66)

Devata: Viśve Devāḥ with emphasis on Indra, Varuṇa, Maruts, Sūrya

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रप्रसूता वरुणप्रशिष्टा ये सूर्यस्य ज्योतिषो भागमानशुः । मरुद्गणे वृजने मन्म धीमहि माघोने यज्ञं जनयन्त सूरयः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 10.66.2

Transliteration

índra-prasūtā váruṇa-praśiṣṭā yé sū́ryasya jyótiṣo bhāgám ānaśúḥ | marúd-gaṇe vṛjáne mánma dhīmahi mā́ghone yajñáṃ janayanta sū́rayaḥ ||

Translation

ഇന്ദ്രപ്രേരിതരും വരുണന്റെ ആജ്ഞയാൽ നയിക്കപ്പെടുന്നവരും—സൂര്യന്റെ ജ്യോതിസ്സിന്റെ പങ്ക് നേടിയവരും—മരുദ്ഗണത്തിൽ, ജീവിതത്തിന്റെ സംഘർഷഭൂമിയിൽ, ഞങ്ങൾ പ്രചോദിതമായ മനസ്സിന്റെ ധ്യാനം ധരിക്കുന്നു. മഘവനുവേണ്ടി സൂരികൾ യജ്ഞത്തെ ജനിപ്പിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रप्रसूता: impelled/put forth by Indra
• इन्द्रप्रसूता: विशेषणम् (कर्तृपदस्य ‘ये’)
• Type: Adjective
• Root: इन्द्र- (प्रा.); √सू (सुवति ‘प्रेरणे/प्रसवे’) + प्र- (कृदन्त)

• वरुणप्रशिष्टा: directed/commanded by Varuṇa
• वरुणप्रशिष्टा: विशेषणम् (कर्तृपदस्य ‘ये’)
• Type: Adjective
• Root: वरुण- (प्रा.); √शास् (‘आज्ञापने/शासने’) + प्र- (कृदन्त)

• ये: who (those who)
• ये: कर्तृ (यः…ते) / सम्बन्धसूचकः
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रा.)

• सूर्यस्य: of the Sun
• सूर्यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सूर्य- (प्रा.)

• ज्योतिषः: of the light/splendour
• ज्योतिषः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस्- (प्रा.)

• भागम्: a share/portion
• भागम्: कर्म (आनशुः)
• Type: Noun
• Root: भाग- (प्रा.)

• आनशुः: have attained/obtained
• आनशुः: क्रिया (कर्तृ = ये)
• Type: Verb
• Root: √अश् (‘व्याप्तौ/प्राप्तौ’ → ‘to reach, obtain’)

• मरुद्गणे: in the troop of the Maruts
• मरुद्गणे: अधिकरण (स्थान/समूह)
• Type: Noun (compound)
• Root: मरुत्- (प्रा.) + गण- (प्रा.)

• वृजने: in the contest/struggle (battle)
• वृजने: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वृजन- (प्रा.)

• मन्म: a hymn/thought (devotional utterance)
• मन्म: कर्म (धीमहि)
• Type: Noun
• Root: मन्मन्/मन्म- (प्रा.; ‘thought, hymn, devotion’)

• धीमहि: we meditate/ponder
• धीमहि: क्रिया (कर्तृ = वयम् implied)
• Type: Verb
• Root: √धी (‘धारणे/चिन्तायाम्’ → ‘to think, meditate’)

• माघोने: for the bountiful one (Indra)
• माघोने: सम्प्रदान (यस्य कृते)
• Type: Noun (epithet)
• Root: माघवन्- (प्रा.; ‘bountiful one’, epithet of Indra) रूप: माघोन-

• यज्ञम्: the sacrifice
• यज्ञम्: कर्म (जनयन्त)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ- (प्रा.)

• जनयन्त: they generate/bring forth
• जनयन्त: क्रिया (कर्तृ = सूरयः)
• Type: Verb
• Root: √जन् (‘जनने’ → ‘to beget, produce’) caus. √जनय्

• सूरयः: the seers/priests
• सूरयः: कर्तृ (जनयन्त)
• Type: Noun
• Root: सूरि- (प्रा.; ‘sage, inspired priest’)