Sukta 139
Sukta 10.139
Savitṛ (with Pūṣan as associated power)
ഈ സൂക്തം സവിതൃയുടെ പ്രഭാത-പ്രേരണയെ—പ്രകാശമായി അവൻ സ്ഥിരമായി ഉദിക്കുന്നതിനെ—പൂഷന്റെ വഴികാട്ടിയും സംരക്ഷകനുമായ ഗതിയുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു; ആ ഗതി എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും “കണ്ട്” മേയിച്ച് കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു. തുടർന്ന് ഇത് ഒരു പുരാണ-യാജ്ഞിക ദർശനമായി വികസിച്ച്, ജലങ്ങൾ, ഗന്ധർവൻ (വിശ്വാവസു), ഇന്ദ്രൻ എന്നിവർ ഋതത്തെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ പങ്കുചേരുന്നു: മറഞ്ഞ അതിരുകൾ, ദീപ്തമായ ദിഗന്തങ്ങൾ, കല്ലുപോലെയുള്ള ആവരണങ്ങളിൽ തടഞ്ഞുവെച്ച സമ്പത്ത് (അമൃതം/ശക്തികൾ) മോചിതമാകൽ.
Mantras
Mantra 1
सूर्यरश्मिर्हरिकेशः पुरस्तात्सविता ज्योतिरुदयाँ अजस्रम् । तस्य पूषा प्रसवे याति विद्वान्त्सम्पश्यन्विश्वा भुवनानि गोपाः ॥
സൂര്യരശ്മികളെയെല്ലാം മുടിയായി ധരിക്കുന്ന ഹരികേശനായ സവിതൃ കിഴക്കിൽ അജസ്രമായ ജ്യോതിയായി ഉദിക്കുന്നു. അവന്റെ പ്രസവത്തിൽ പൂഷൻ—വിദ്വാൻ, സർവ്വലോകങ്ങളെയും സമ്യക് ദർശിക്കുന്ന ഗോപാ—വിശ്വഭുവനങ്ങളെ കാത്ത്, ശക്തികളുടെ ഗോവംശത്തെ സുരക്ഷിതമാക്കുന്നു.
Mantra 2
नृचक्षा एष दिवो मध्य आस्त आपप्रिवान्रोदसी अन्तरिक्षम् । स विश्वाचीरभि चष्टे घृताचीरन्तरा पूर्वमपरं च केतुम् ॥
നൃചക്ഷാഃ—മനുഷ്യരെ ദർശിക്കുന്നവൻ—ഇവൻ ദിവത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ആസീനനായി, റോദസീ എന്ന ഇരുലോകങ്ങളെയും അന്തരിക്ഷത്തെയും നിറയ്ക്കുന്നു. അവൻ വിശ്വാചീ, ഘൃതാചീയായ പ്രകാശധാരകളെ അഭി ചഷ്ടേ; പൂർവവും അപരവും—ഭൂതവും ആഗാമിയും—എന്ന രണ്ടു കേതുക്കളുടെ ഇടയിൽ വിവേചനം ചെയ്യുന്നു.
Mantra 3
रायो बुध्नः संगमनो वसूनां विश्वा रूपाभि चष्टे शचीभिः । देव इव सविता सत्यधर्मेन्द्रो न तस्थौ समरे धनानाम् ॥
രായോ ബുധ്നഃ—സമൃദ്ധിയുടെ മൂലം—വസുക്കളുടെ സംഗമസ്ഥാനം, അവൻ തന്റെ ശചീകളാൽ സർവ്വരൂപങ്ങളെയും അഭി ചഷ്ടേ. ദേവനെപ്പോലെ സവിതൃ സത്യധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനായി നില്ക്കുന്നു; ഇന്ദ്രനെപ്പോലെ ധനങ്ങളുടെ സമരത്തിൽ—അസ്തിത്വത്തിന്റെ ഐശ്വര്യത്തിനായുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ—തന്റെ നിലപാട് ഉറപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 4
विश्वावसुं सोम गन्धर्वमापो ददृशुषीस्तदृतेना व्यायन् । तदन्ववैदिन्द्रो रारहाण आसां परि सूर्यस्य परिधीँरपश्यत् ॥
ഹേ സോമാ! ജലങ്ങൾ വിശ്വാവസു എന്ന സോമഗന്ധർവനെ കണ്ടു; ഋതത്തിന്റെ നിയമപ്രകാരം അവ ഒഴുകി, തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം വ്യാപിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് ഇന്ദ്രൻ അവരുടെ പ്രവാഹത്തിൽ ആനന്ദിച്ച് അതിനെ അറിഞ്ഞു; സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള പരിധികൾ—പ്രകാശമുള്ള ക്ഷിതിജവലയങ്ങൾ—അവൻ ദർശിച്ചു.
Mantra 5
विश्वावसुरभि तन्नो गृणातु दिव्यो गन्धर्वो रजसो विमानः । यद्वा घा सत्यमुत यन्न विद्म धियो हिन्वानो धिय इन्नो अव्याः ॥
രജസ് (മധ്യലോകം) അളക്കുന്ന ദിവ്യ ഗന്ധർവനായ വിശ്വാവസു, ആ ‘തത്’ സംബന്ധിച്ച് ഞങ്ങളോടു ഉച്ചരിക്കട്ടെ. അത് സത്യമാകട്ടെ, അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങൾ ഇനിയും അറിയാത്തതാകട്ടെ—ഞങ്ങളുടെ ധികളെ ഉണർത്തി, ഞങ്ങളുടെ ധികളെ അവൻ തീർച്ചയായും കാക്കട്ടെ.
Mantra 6
सस्निमविन्दच्चरणे नदीनामपावृणोद्दुरो अश्मव्रजानाम् । प्रासां गन्धर्वो अमृतानि वोचदिन्द्रो दक्षं परि जानादहीनाम् ॥
അവൻ നദികളുടെ ചരണസ്ഥാനത്ത് ‘സസ്നി’യെ കണ്ടെത്തി; അശ്മവ്രജങ്ങൾ (കല്ലുകൊണ്ടുള്ള വേലികൾ/അടച്ചിടങ്ങൾ) എന്നവയുടെ വാതിലുകൾ തുറന്നു. ഗന്ധർവൻ ആ പ്രവാഹങ്ങളുടെ അമൃതതത്ത്വങ്ങൾ പ്രസ്താവിച്ചു; ഇന്ദ്രൻ എല്ലാടവും അഹി (സർപ്പങ്ങൾ)യുടെ ദക്ഷതയും ശക്തിയും തിരിച്ചറിഞ്ഞു.
Frequently Asked Questions
Savitṛ is the main deity—the divine Impeller who raises the light and sets beings in motion. Pūṣan appears as an associated power who guides and protects within Savitṛ’s impulsion.
The hymn connects dawn-impulsion with Ṛta (cosmic order). The Waters and the Gandharva (Viśvāvasu) symbolize the lawful flow of revelation and the guarding/transmission of Soma-like inspiration.
It is a prayer for clear beginnings at dawn: right impulse (prasava), safe guidance on life’s paths, protection of one’s vital ‘herds’ (strength/prosperity), and the opening of what feels blocked or enclosed.
Ask anything about Sukta 139 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.