Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 4

Sukta 10.139

Devata: Gandharva (Viśvāvasu), Waters (Āpaḥ), with Indra as the knower-seer
Chandas: Trishtubh (probable for RV 10.139)

विश्वावसुं सोम गन्धर्वमापो ददृशुषीस्तदृतेना व्यायन् । तदन्ववैदिन्द्रो रारहाण आसां परि सूर्यस्य परिधीँरपश्यत् ॥

वि॒श्वाव॑सुं सोम गन्ध॒र्वमापो॑ ददृ॒शुषी॒स्तदृ॒तेना॒ व्या॑यन् । तद॒न्ववै॒दिन्द्रो॑ रारहा॒ण आ॑सां॒ परि॒ सूर्य॑स्य परि॒धीँर॑पश्यत् ॥

viśvā́vasuṃ soma gandharvám ā́po dadṛśúṣīs tád ṛténa vyā̀yan | tád ánvàvait índro rārāhāṇá āsā́m pári sū́ryasya paridhī́ṁr apaśyat ||

ഹേ സോമാ! ജലങ്ങൾ വിശ്വാവസു എന്ന സോമഗന്ധർവനെ കണ്ടു; ഋതത്തിന്റെ നിയമപ്രകാരം അവ ഒഴുകി, തങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം വ്യാപിപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് ഇന്ദ്രൻ അവരുടെ പ്രവാഹത്തിൽ ആനന്ദിച്ച് അതിനെ അറിഞ്ഞു; സൂര്യനെ ചുറ്റിയുള്ള പരിധികൾ—പ്രകാശമുള്ള ക്ഷിതിജവലയങ്ങൾ—അവൻ ദർശിച്ചു.

वि॒श्वऽव॑सुम् । सो॒म॒ । ग॒न्ध॒र्वम् । आपः॑ । द॒दृ॒शुषीः॑ । तत् । ऋ॒तेन॑ । वि । आ॒य॒न् । तत् । अ॒नु॒ऽअवै॑त् । इन्द्रः॑ । र॒र॒हा॒णः । आ॒सा॒म् । परि॑ । सूर्य॑स्य । प॒रि॒ऽधीन् । अ॒प॒श्य॒त् ॥विश्ववसुम् । सोम । गन्धर्वम् । आपः । ददृशुषीः । तत् । ऋतेन । वि । आयन् । तत् । अनुअवैत् । इन्द्रः । ररहाणः । आसाम् । परि । सूर्यस्य । परिधीन् । अपश्यत् ॥viśva-vasum | soma | gandharvam | āpaḥ | dadṛśuṣīḥ | tat | ṛtena | vi | āyan | tat | anu-avait | indraḥ | rarahāṇaḥ | āsām | pari | sūryasya | pari-dhīn | apaśyat

विश्वावसुम्Viśvāvasu (the Gandharva), as object
विश्वावसुम्:
कर्म
TypeNoun (proper epithet)
Rootविश्वावसु (प्रातिपदिक; गन्धर्व-नाम)
सोमO Soma
सोम:
(सम्बोधन)
TypeNoun (vocative)
Rootसोम (प्रातिपदिक)
गन्धर्वम्the Gandharva
गन्धर्वम्:
कर्म
TypeNoun
Rootगन्धर्व (प्रातिपदिक)
आपःthe Waters
आपः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
ददृशुःsaw
ददृशुः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (दर्शन)
उषीःthe dawns
उषीः:
कर्म
TypeNoun
Rootउषी (स्त्री; ‘उषस्’/‘उषी’ प्रकार का प्रातिपदिक, ‘उषा/उषसः’ = dawns)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
ऋतेनby/with ṛta (cosmic order, truth)
ऋतेन:
करण
TypeNoun
Rootऋत (प्रातिपदिक)
विapart, forth (intensifier/separator)
वि:
(क्रियाविशेषक)
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग)
आयन्went, moved
आयन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√या (गमन)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
अनुafter, following
अनु:
(क्रियाविशेषक)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
अवैद्found out, perceived
अवैद्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√विद् (ज्ञान)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
रारहाणःstriving, exerting (Indra)
रारहाणः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple (adjectival)
Root√रह्/√रभ्? (वैदिक; ‘रारहाण’ = ‘उत्सहमान/प्रयतमान/उद्यमान’ प्रकार का वर्तमान-भावक कृदन्त)
आसाम्of them (of the waters)
आसाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम; अस्मद्-प्रकार नहीं)
परिaround
परि:
(क्रियाविशेषक)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
सूर्यस्यof the Sun
सूर्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
परिधीन्enclosures, circuits, boundaries
परिधीन्:
कर्म
TypeNoun
Rootपरिधि (प्रातिपदिक)
अपश्यत्saw
अपश्यत्:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (दर्शन)