Opening the text

Sukta 10.121
Hiraṇyagarbha / Prajāpati (traditional attributions vary; often given to Hiraṇyagarbha)
Ka / Prajāpati / Hiraṇyagarbha (the One Lord as origin of beings)
Tr̥ṣṭubh
ഈ സൂക്തം സൃഷ്ടിയുടെ ആദി തത്ത്വമായ ഹിരണ്യഗർഭം—“സ്വർണ്ണഗർഭം”—എന്ന ഏകമൂലത്തെ ധ്യാനിക്കുന്നു. അവൻ ഏകാധിപതി; സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും താങ്ങി നിർത്തുന്നവൻ; അവനിൽ നിന്നാണ് എല്ലാ ജീവികളും ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്. ഓരോ മന്ത്രവും “കസ്മൈ ദേവായ ഹവിഷാ വിധേമ” (“ഏത് ദേവനോടാണ് നാം ഹവിസ് അർപ്പിക്കേണ്ടത്?”) എന്ന അന്വേഷക പുനരാവർത്തനത്തോടെ അവസാനിക്കുന്നു; അനേകത്തിന്റെ പിന്നിലെ ഏകനെക്കുറിച്ചുള്ള വിസ്മയവും ഭക്തിഭാവവും അതിലൂടെ പ്രകടമാകുന്നു. അവസാന മന്ത്രത്തിൽ ഈ അന്വേഷണം പ്രജാപതിയെ ആ സർവ്വവ്യാപക അധിപതിയായി നാമകരണം ചെയ്ത് സമാപിക്കുന്നു; പൂർണ്ണതക്കും സമൃദ്ധിക്കും വേണ്ടി ആഗ്രഹങ്ങളും അർപ്പണങ്ങളും അവനിൽ ഏൽപ്പിക്കപ്പെടുന്നു.
Mantra 1
हिरण्यगर्भः समवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिरेक आसीत् । स दाधार पृथिवीं द्यामुतेमां कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥
ആദിയിൽ ഹിരണ്യഗർഭൻ ചലനത്തിലേക്ക് വന്നു; ഭूत-ഭവത്തിന്റെ ഏകപതിയായി ജനിച്ചു. അവൻ ഭൂമിയെയും ഈ ദ്യൗ (ആകാശ)ത്തെയും ധരിച്ചു; ഏത് ദേവനോടാണ് നാം ഹവിഷാ അർപ്പിക്കുക?
Mantra 2
य आत्मदा बलदा यस्य विश्व उपासते प्रशिषं यस्य देवाः । यस्य छायामृतं यस्य मृत्युः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥
ആത്മം നൽകുന്നവനും ബലം നൽകുന്നവനും; അവന്റെ ആജ്ഞയെ സർവ്വ ജീവികളും ഉപാസിക്കുന്നു, ദേവന്മാരും അനുഷാസനത്തിൽ അവനെ അനുഗമിക്കുന്നു; അവന്റെ ഛായ ഋത (സത്യ-ക്രമം)യും, അവന്റെ ഛായ തന്നെ മൃത്യുവും—ഏത് ദേവനോടാണ് നാം ഹവിഷാ അർപ്പിക്കുക?
Mantra 3
यः प्राणतो निमिषतो महित्वैक इद्राजा जगतो बभूव । य ईशे अस्य द्विपदश्चतुष्पदः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥
തന്റെ മഹിമയാൽ ശ്വസിക്കുന്നതും ചലിക്കുന്നതും കണ്ണിമയ്ക്കുന്നതുമായ സർവ്വജഗത്തിന്റെ ഏക രാജാവായവൻ; ഈ ദ്വിപദ-ചതുഷ്പദ സൃഷ്ടിയെ അധീനമാക്കുന്നവൻ—ഏത് ദേവനോടാണ് നാം ഹവിഷ് അർപ്പിക്കേണ്ടത്?
Mantra 4
यस्येमे हिमवन्तो महित्वा यस्य समुद्रं रसया सहाहुः । यस्येमाः प्रदिशो यस्य बाहू कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥
ആരുടെ മഹിമയാണ് ഈ ഹിമവന്ത ശിഖരങ്ങൾ; ജലങ്ങളുടെ രസധാരയോടുകൂടിയ സമുദ്രം ആരുടേതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു; ഈ ദിക്കുകൾ തന്നെ ആരുടെ ബാഹുക്കളാകുന്നു—ഏത് ദേവനോടാണ് നാം ഹവിഷ് അർപ്പിക്കേണ്ടത്?
Mantra 5
येन द्यौरुग्रा पृथिवी च दृळ्हा येन स्व स्तभितं येन नाकः । यो अन्तरिक्षे रजसो विमानः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥
ആരാൽ ഉഗ്രമായ ദ്യൗയും ദൃഢമായ പൃഥിവിയും സ്ഥിരമായി; ആരാൽ സ്വ (പ്രകാശമയ ലോകം) താങ്ങപ്പെട്ടു, നാക (ശിഖരം) സ്ഥാപിതമായി; അಂತರിക്ഷത്തിൽ രജസ്സിന്റെ വ്യാപ്തികളെ അളക്കുന്നവൻ—ഏത് ദേവനോടാണ് നാം ഹവിഷ് അർപ്പിക്കേണ്ടത്?
Mantra 6
यं क्रन्दसी अवसा तस्तभाने अभ्यैक्षेतां मनसा रेजमाने । यत्राधि सूर उदितो विभाति कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥
ആരുടെ അവസാ (സഹായം) കൊണ്ടു താങ്ങി നിർത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന രണ്ടു ലോകങ്ങൾ—ദ്യൗവും പൃഥിവിയും—മനസ്സിൽ വിറച്ചുകൊണ്ട് അവനെ നോക്കുന്നു; ആരിൽ, ആരുടെ മേലാണ് ഉദിച്ച സൂര്യൻ പ്രകാശിക്കുന്നത്—ഏത് ദേവനോടാണ് നാം ഹവിഷ് അർപ്പിക്കുക?
Mantra 7
आपो ह यद्बृहतीर्विश्वमायन्गर्भं दधाना जनयन्तीरग्निम् । ततो देवानां समवर्ततासुरेकः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥
മഹത്തായ ആപഃ (ജലങ്ങൾ) സർവ്വലോകത്തെയും വഹിച്ച്, ഗർഭത്തെ ധരിച്ചു, അഗ്നിയെ ജനിപ്പിച്ച് വന്നപ്പോൾ—അവയിൽ നിന്നു ദേവന്മാരുടെ ഏക പ്രാണൻ (ശ്വാസം) പൂർണ്ണ ചലനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; ഏത് ദേവനോടാണ് നാം ഹവിഷ് അർപ്പിക്കുക?
Mantra 8
यश्चिदापो महिना पर्यपश्यद्दक्षं दधाना जनयन्तीर्यज्ञम् । यो देवेष्वधि देव एक आसीत्कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥
ആർ തന്റെ മഹിമയാൽ ചുറ്റുമെല്ലാം ആപഃ (ജലങ്ങൾ) നെ കണ്ടുവോ—അവ ദക്ഷ (സൃഷ്ടി-കൗശലം) ധരിച്ചു യജ്ഞത്തെ ജനിപ്പിക്കുന്നു; ദേവന്മാരിൽ അധി ഏകദേവനായി ഉണ്ടായിരുന്നവൻ—ഏത് ദേവനോടാണ് നാം ഹവിഷ് അർപ്പിക്കുക?
Mantra 9
मा नो हिंसीज्जनिता यः पृथिव्या यो वा दिवं सत्यधर्मा जजान । यश्चापश्चन्द्रा बृहतीर्जजान कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥
പൃഥിവിയെ ജനിപ്പിച്ച പിതാവായവൻ, സത്യധർമ്മത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി ദ്യൗ (ആകാശം) ജനിപ്പിച്ചവൻ; പ്രകാശമുള്ളതും വിശാലവുമായ ആപഃ (ജലങ്ങൾ)യും ജനിപ്പിച്ചവൻ—അവൻ ഞങ്ങളെ ഹിംസിക്കാതിരിക്കട്ടെ. ഏതു ദേവനോടാണ് നാം ഹവിഷാ അർപ്പിക്കുക?
Mantra 10
प्रजापते न त्वदेतान्यन्यो विश्वा जातानि परि ता बभूव । यत्कामास्ते जुहुमस्तन्नो अस्तु वयं स्याम पतयो रयीणाम् ॥
ഹേ പ്രജാപതേ, നിന്നൊഴികെ മറ്റാരും ഈ സർവ്വജനിതങ്ങളെയൊക്കെയും പരിപൂർണ്ണമായി പരിവേഷ്ടിച്ചിട്ടില്ല. ഞങ്ങൾ ഏതു കാമനകളോടെ നിനക്കായി അഗ്നിയിൽ ജുഹുമ (ആഹുതി) അർപ്പിക്കുന്നുവോ, അത് ഞങ്ങളുടേതാകട്ടെ; ഞങ്ങൾ റയി (സമൃദ്ധി)കളുടെ അധിപതികളാകട്ടെ.
It is a deliberate spiritual inquiry: the hymn lists the powers that sustain the universe and then asks who truly stands behind them. The refrain turns wonder into worship, pointing toward one ultimate Lord rather than many separate sources.
In the verses, “Ka” is grammatically “who,” but it functions as the name of the unknown supreme source being sought. The last verse clarifies the intended deity by naming Prajāpati as that encompassing Lord.
Hiraṇyagarbha means “Golden Germ/Embryo,” an image for the first seed of creation—radiant, life-bearing, and prior to the formed worlds. It signifies the primordial origin from which heaven, earth, and all beings arise and by which they are upheld.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.