Sukta 24
Sukta 1.24
Medhātithi Kāṇva (traditional for RV 1.24)
Aditi (with an open interrogative seeking the right immortal); the hymn is closely associated with Varuṇa in RV 1.24 overall
Triṣṭubh (probable for RV 1.24 opening verses; exact meter should be confirmed against pada counts)
ഋഗ്വേദം 1.24 ഒരു ആത്മാർത്ഥമായ ചോദ്യംകൊണ്ട് ആരംഭിക്കുന്നു—“ഏത് അമരന്റെ മനോഹരമായ നാമമാണ് നാം ധരിക്കേണ്ടത്?”—എന്ന്; ഉടൻതന്നെ അത് ആദിത്യനായ വരുണന്റെ മഹത്വത്തിലും അദിതിയുടെ വിശാലതയിലും കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നു. സൂര്യനെ തന്റെ പഥത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്ന വരുണന്റെ ഋത-ഭരണം (ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ ക്രമം) ഈ സൂക്തം പുകഴ്ത്തുന്നു; അവസാനം, ആരാധകൻ വരുണന്റെ ബന്ധനപാശങ്ങൾ അഴിച്ചുവിടണമെന്നു പശ്ചാത്താപത്തോടെ അപേക്ഷിക്കുന്നു, അദിതിയുടെ അതിരില്ലാത്ത സ്വാതന്ത്ര്യത്തിലും നിർമലതയിലും തിരിച്ചെത്താൻ.
Mantras
Mantra 1
कस्य नूनं कतमस्यामृतानां मनामहे चारु देवस्य नाम । को नो मह्या अदितये पुनर्दात्पितरं च दृशेयं मातरं च ॥
ഇപ്പോൾ അമരന്മാരിൽ ഏതു ഒരാളുടെ—ആ ദേവന്റെ—മനോഹര നാമമാണ് നാം മനസ്സിൽ ധരിക്കേണ്ടത്? ആരാണ് ഞങ്ങളെ വീണ്ടും മഹത്തായ അദിതിയിലേക്കു ഏല്പിക്കുക, ഞാൻ പിതാവിനെയും കാണുകയും മാതാവിനെയും കാണുകയും ചെയ്യേണ്ടതിന്?
Mantra 2
अग्नेर्वयं प्रथमस्यामृतानां मनामहे चारु देवस्य नाम । स नो मह्या अदितये पुनर्दात्पितरं च दृशेयं मातरं च ॥
അമരന്മാരിൽ ആദ്യനായ അഗ്നിയുടെ മനോഹര നാമമാണ് ഞങ്ങൾ മനസ്സിൽ ധരിക്കുന്നത്. അവൻ ഞങ്ങളെ വീണ്ടും മഹത്തായ അദിതിയിലേക്കു ഏല്പിക്കട്ടെ, ഞാൻ പിതാവിനെയും കാണുകയും മാതാവിനെയും കാണുകയും ചെയ്യേണ്ടതിന്.
Mantra 3
अभि त्वा देव सवितरीशानं वार्याणाम् । सदावन्भागमीमहे ॥
ഹേ ദേവ സവിതൃ, അഭിലഷണീയ സമൃദ്ധികളുടെ അധിപനേ, ഞങ്ങൾ നിന്റെ അടുക്കലേക്ക് അഭിമുഖമായി നീങ്ങുന്നു; ഹേ സദാദാതാവേ, നിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ പങ്ക് ഞങ്ങൾ അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 4
यश्चिद्धि त इत्था भगः शशमानः पुरा निदः । अद्वेषो हस्तयोर्दधे ॥
ഹേ ഭഗ, പണ്ടുകാലം മുതലേ ഇങ്ങനെ നിന്നെ സേവിച്ച് നിന്നിൽ വളർന്നവൻ, തന്റെ കൈകളിൽ വൈരവും ഹാനിയും ഇല്ലാത്ത ഒരു പങ്ക് ധരിക്കുന്നു.
Mantra 5
भगभक्तस्य ते वयमुदशेम तवावसा । मूर्धानं राय आरभे ॥
ഭഗയുടെ ദാനത്തിൽ പങ്കാളികളായ ഞങ്ങൾ—നിന്റെ സംരക്ഷണത്താൽ മേലോട്ടുയർന്ന്, സമൃദ്ധിയുടെ ശിഖരം പിടിച്ചെടുക്കട്ടെ.
Mantra 6
नहि ते क्षत्रं न सहो न मन्युं वयश्चनामी पतयन्त आपुः । नेमा आपो अनिमिषं चरन्तीर्न ये वातस्य प्रमिनन्त्यभ्वम् ॥
നിന്റെ ക്ഷത്രവും അല്ല, നിന്റെ സഹോയും അല്ല, നിന്റെ മന്യുവും അല്ല—ഇവയിൽ ഒന്നും; ചിറകുള്ള ഒരു ജീവിക്കും നിന്നെ പിന്തുടർന്ന് പിടിച്ചുകൂടാനാവില്ല. ഈ ആപഃ (ജലധാരകൾ) അനിമിഷമായി സഞ്ചരിച്ചാലും തടയപ്പെടുകയില്ല; കാരണം അവ വായുവിന്റെ അഭ്വ (വിശാല) വ്യാപ്തിയെ കുറയ്ക്കുന്നില്ല.
Mantra 7
अबुध्ने राजा वरुणो वनस्योर्ध्वं स्तूपं ददते पूतदक्षः । नीचीनाः स्थुरुपरि बुध्न एषामस्मे अन्तर्निहिताः केतवः स्युः ॥
അബുധ്ന (അദൃശ്യമായ അടിത്തറയുള്ള) രാജാവായ വരുണൻ, പൂതദക്ഷ (ശുദ്ധ വിവേകമുള്ളവൻ), ലോകത്തിന്റെ സ്തൂപം മേലോട്ടു നേരെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. അതിന്റെ വേരുകൾ താഴെ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു, അതിന്റെ ശിഖരം മുകളിലുണ്ട്; ഞങ്ങളിലകത്ത്, അന്തരത്തിൽ നിഹിതമായി, അതിന്റെ കേതവഃ (കിരണങ്ങൾ/ചിഹ്നങ്ങൾ) നിലകൊള്ളട്ടെ.
Mantra 8
उरुं हि राजा वरुणश्चकार सूर्याय पन्थामन्वेतवा उ । अपदे पादा प्रतिधातवेऽकरुतापवक्ता हृदयाविधश्चित् ॥
കാരണം രാജാവായ വരുണൻ സൂര്യനുവേണ്ടി വിശാലമായ പഥം—അവന്റെ അനുഗമനത്തിനായി—സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നു. പാദമില്ലാത്തിടത്തിലും അവൻ പാദങ്ങൾ (ആധാരങ്ങൾ) സ്ഥാപിച്ചു; ഹൃദയം തുളയ്ക്കുന്ന ശക്തികളെയും പിന്നോട്ടു തിരിക്കുവാൻ ശേഷിയുള്ളവൻ അവൻ തന്നെയാണ്.
Mantra 9
शतं ते राजन्भिषजः सहस्रमुर्वी गभीरा सुमतिष्टे अस्तु । बाधस्व दूरे निॠतिं पराचैः कृतं चिदेनः प्र मुमुग्ध्यस्मत् ॥
ഹേ രാജൻ (വരുണ), നിനക്കു നൂറു ചികിത്സകളും ആയിരവും ഉണ്ട്; നിന്റെ വിശാലവും ഗഹനവും ആയ സുമതി ഞങ്ങളുടേതാകട്ടെ. നിരൃതി (നാശം/അപശകുനം)യെ ദൂരത്തേക്ക് തള്ളിക്കളക—പുറത്തേക്കും അകലത്തേക്കും; ഞങ്ങൾ ചെയ്ത കുറ്റം പോലും ഞങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കണമേ.
Mantra 10
अमी य ऋक्षा निहितास उच्चा नक्तं ददृश्रे कुह चिद्दिवेयुः । अदब्धानि वरुणस्य व्रतानि विचाकशच्चन्द्रमा नक्तमेति ॥
ഉയരത്തിൽ സ്ഥാപിതമായ ഈ നക്ഷത്രങ്ങൾ രാത്രിയിൽ കാണപ്പെടുന്നു—പകൽ അവ യഥാർത്ഥത്തിൽ എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്? വരുണന്റെ വ്രതങ്ങൾ (നിയമങ്ങൾ) അദബ്ധം—വഞ്ചിക്കപ്പെടാത്തത്; ചന്ദ്രൻ രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു അവയെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
Mantra 11
तत्त्वा यामि ब्रह्मणा वन्दमानस्तदा शास्ते यजमानो हविर्भिः । अहेळमानो वरुणेह बोध्युरुशंस मा न आयुः प्र मोषीः ॥
അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ബ്രഹ്മ (പവിത്ര വാക്കിന്റെ ശക്തി)കൊണ്ട് നിന്നെ വന്ദിച്ചു നിന്റെ അടുക്കൽ വരുന്നു; അതുകൊണ്ട് യജമാനൻ ഹവിർഭിഃ (അർപ്പണങ്ങൾ)കൊണ്ട് നിന്നെ അപേക്ഷിക്കുന്നു. ഹേ വരുണ, അഹേളമാന (കോപമില്ലാതെ) ഇവിടെ ഉണരണമേ; ഹേ ഉരു‍ശംസ (വിശാല-സ്തുത), ഞങ്ങളുടെ ആയുഃ—ജീവശക്തിയും ജീവകാലവും—കവർന്നെടുക്കരുതേ.
Mantra 12
तदिन्नक्तं तद्दिवा मह्यमाहुस्तदयं केतो हृद आ वि चष्टे । शुनःशेपो यमह्वद्गृभीतः सो अस्मान्राजा वरुणो मुमोक्तु ॥
അതു അവർ എനിക്ക് രാത്രിയിലും പറയുന്നു, അതുതന്നെ പകലിലും; ഈ കേതു ഹൃദയത്തിനുള്ളിൽ നിന്നു പ്രകാശിച്ച് വെളിവാകുന്നു. പിടിക്കപ്പെട്ടിരിക്കെ ശുനഃശേപൻ ആരെയാണോ വിളിച്ചത്—ആ രാജാവായ വരുണൻ ഞങ്ങളെ മോചിപ്പിക്കട്ടെ.
Mantra 13
शुनःशेपो ह्यह्वद्गृभीतस्त्रिष्वादित्यं द्रुपदेषु बद्धः । अवैनं राजा वरुणः ससृज्याद्विद्वाँ अदब्धो वि मुमोक्तु पाशान् ॥
കാരണം, ശുനഃശേപൻ പിടിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ആദിത്യനെ വിളിച്ചു—മൂന്നു സ്ഥലങ്ങളിൽ ദ്രുപദങ്ങളിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടവനായി. രാജാവായ വരുണൻ അവനെ വിട്ടയക്കട്ടെ; സർവ്വജ്ഞൻ, അദബ്ധൻ—അവൻ പാശങ്ങളെ അഴിച്ചു മോചിപ്പിക്കട്ടെ.
Mantra 14
अव ते हेळो वरुण नमोभिरव यज्ञेभिरीमहे हविर्भिः । क्षयन्नस्मभ्यमसुर प्रचेता राजन्नेनांसि शिश्रथः कृतानि ॥
ഹേ വരുണ, ഞങ്ങളുടെ നമസ്കാരങ്ങളാൽ നിന്റെ ഹേള (ക്രോധം) ശമിക്കട്ടെ; ഞങ്ങളുടെ യജ്ഞങ്ങളാൽ, ഞങ്ങളുടെ ഹവിഃഭിഃ (അർപ്പണങ്ങളാൽ) കൂടിയും അത് ശമിക്കട്ടെ. ഹേ അസുര പ്രചേതാ, ഹേ രാജൻ—ഞങ്ങൾക്കായി വസിക്കുന്നവനേ, ഞങ്ങൾ ചെയ്ത പാപങ്ങളെ അഴിച്ചു വിടുക.
Mantra 15
उदुत्तमं वरुण पाशमस्मदवाधमं वि मध्यमं श्रथाय । अथा वयमादित्य व्रते तवानागसो अदितये स्याम ॥
ഹേ വരുണാ, ഞങ്ങളിൽ നിന്നു നിന്റെ പരമ പാശം നീക്കുക; അധമ പാശം ഇളക്കുക, മധ്യമത്തെയും അഴിച്ചുവിടുക. അങ്ങനെ, ഹേ ആദിത്യാ, നിന്റെ വ്രതത്തിൽ ഞങ്ങൾ നിർദോഷരായി ഇരിക്കട്ടെ; അദിതിയിൽ—വിശാല സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ—അംഗങ്ങളാകട്ടെ.
Inside Sukta 24
How it unfolds
- Where it opens
A searching, humble interrogation: whose immortal Name should be cherished, and who will restore the worshipper to ‘vast Aditi’ so one may behold Father and Mother (the sustaining origins).
- Development
Praise shifts to Varuṇa’s kingship and ṛta: the deity’s cosmic workmanship is displayed in the ordered movement of the Sun and the establishing of firm supports even where none seem possible—an image of invisible law made reliable.
- Climax
A direct penitential appeal: Varuṇa’s pāśa is acknowledged as real and binding, yet the worshipper asks for a threefold loosening—highest, lowest, and middle—signaling complete release from constraint and fault.
- Where it settles
The hymn closes by re-entering the Āditya’s vrata (law/vow) as ‘anāgas’ (without stain) and by ‘belonging to Aditi’—ending not in dread but in restored spaciousness and lawful freedom.
The deity: Aditi / Varuṇa
- In the VedaAditi is the ‘unbounded’ mother of the Ādityas, invoked as vastness, shelter, and freedom from constraint; Varuṇa is the royal Āditya who upholds ṛta, sees all, and binds transgression with his pāśa (noose). In this hymn, the quest for the right immortal’s Name resolves into Varuṇa’s sovereign order and Aditi as the desired state of release.
- Cosmic functionVaruṇa maintains ṛta—stability of heaven and earth, the lawful course of the Sun, and the moral-cosmic governance that keeps the world coherent; Aditi represents the limitless expanse that ‘holds’ beings and restores them to wholeness.
- Inner significanceVaruṇa signifies conscience, truthfulness, and the inner pressure of moral law; his ‘nooses’ mirror guilt, fear, and constriction that follow wrongdoing. Aditi signifies inner spaciousness—release from self-binding patterns—returning to trust, clarity, and a life aligned with truth.
The seer
- Medhātithi KāṇvaKāṇva (Kanva-gotra) · A prominent Kāṇva seer associated with early Mandala 1 hymns, noted for devotional, interrogative openings and for linking cosmic law (ṛta) with ethical self-scrutiny.
Famous verses
kasya nūnaṃ katamasyāmṛtānām
uruṃ hi rājā varuṇaś cakāra
udu uttamaṃ varuṇa pāśam asmad
Attributes of the deity
- Ṛta (cosmic order) upholder
- Royal sovereignty (rājā) and all-seeing oversight
- Pāśa (binding) and kṣamā (release/forgiveness)
- Aditi as vastness, protection, and freedom
- Restoration to blamelessness (anāgas)
- Solar path-setting as sign of cosmic governance
Also by this seer
- Traditionally credited with a cluster of Kāṇva hymns in Rigveda Mandala 1 (Kāṇva-collection)
- Associated in later tradition with reflective hymns that probe the deity’s identity and the right mode of praise (stuti)
The rite, step by step
- Prepare the fire (agni) and seat; perform ācamana and a brief sankalpa for truth (satya) and ṛta-alignment.
- Invoke the Ādityas with a short opening (e.g., ‘ā no mitrāvaruṇā…’ style invocation) and then recite RV 1.24 in full, with special emphasis on the opening question (1.24.1), the cosmic governance verses (mid-hymn), and the unbinding plea (1.24.15).
- Offer oblations at key pauses (end of selected verses), contemplating Varuṇa’s law as clarity rather than fear, and Aditi as wide refuge.
- Conclude with a prayer of restitution: resolve to truthful speech, right measure, and repaired relationships; end with śānti-style closing and a final oblation.
Offerings
- Ghee (ājya) into the fire
- Water libation (āpaḥ) as a Varuṇa-associated offering
- Optional: milk or soma-substitute in later practice; simple barley cakes where customary
Frequently Asked Questions
It opens with Aditi and an open question about the right immortal, but much of the hymn’s praise and the final plea focus on Varuṇa as the Āditya who governs ṛta. Aditi appears as the ‘wide’ goal-state of release and protection.
It symbolizes the binding force of moral and cosmic law: when one violates ṛta (truth, right measure), one feels constrained—by fear, guilt, or misfortune. The prayer asks Varuṇa to loosen these bonds so the person can return to a blameless life.
It can be recited as a truth-alignment prayer: acknowledge mistakes, ask for clarity and release from harmful patterns, and renew a commitment to honest speech and right action. Many choose dusk/evening for this recitation, reflecting Varuṇa’s contemplative mood.
Ask anything about Sukta 24 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
