Sarga 9

Verse 1

तस्यालयवरिष्ठस्य मध्ये विपुलमायतं।ददर्श भवनश्रेष्ठं हनुमान्मारुतात्मजः।।5.9.1।।

ആ ശ്രേഷ്ഠമായ കൊട്ടാരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത്, മാരുതാത്മജൻ ഹനുമാൻ ഭവനങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ ഒരു മന്ദിരം കണ്ടു—വിശാലവും ഉയരത്തിൽ ദീർഘവുമായത്।

Verse 2

अर्धयोजनविस्तीर्णमायतं योजनं हि तत्।भवनं राक्षसेन्द्रस्य बहुप्रासादसङ्कुलम्।।5.9.2।।

രാക്ഷസേന്ദ്രന്റെ മഹാഭവനം അർദ്ധയോജന വീതിയും ഒരു യോജന നീളവും ഉള്ളതായിരുന്നു; അനേകം പ്രാസാദങ്ങൾ നിറഞ്ഞ വിശാലമായ ഭവനസമുച്ചയമായിരുന്നു അത്.

Verse 3

मार्गमाणस्तु वैदेहीं सीतामायतलोचनाम्।सर्वतः परिचक्राम हनूमानरिसूदनः।।5.9.3।।

വൈദേഹിയായ, വിശാലനേത്രയായ സീതയെ അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ട്, അരിസൂദനനായ ഹനുമാൻ എല്ലാദിക്കുകളിലും ചുറ്റി നടന്നു, എല്ലായിടത്തും തിരഞ്ഞു നോക്കി.

Verse 4

उत्तमं राक्षसावासं हनुमानवलोकयन्।आससादाथ लक्ष्मीवान् राक्षसेन्द्रनिवेशनम्।।5.9.4।।चतुर्विषाणैर्द्विरदैस्त्रिविषाणैस्तथैव च।परिक्षिप्तमसम्बाधं रक्ष्यमाणमुदायुधैः।।5.9.5।।

രാക്ഷസരുടെ ഉത്തമ വാസസ്ഥലങ്ങൾ നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട്, ദീപ്തിമാൻ ഹനുമാൻ ഒടുവിൽ രാക്ഷസേന്ദ്രന്റെ നിവാസത്തിലേക്ക് എത്തി. അത് വിശാലവും തടസ്സമില്ലാത്തതുമായിരിന്നു; രണ്ട്, മൂന്ന്, നാലു ദന്തങ്ങളുള്ള ഗജങ്ങൾ ചുറ്റിനിന്നു, ആയുധധാരികളായ കാവൽക്കാരാൽ കാത്തുസൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.

Verse 5

उत्तमं राक्षसावासं हनुमानवलोकयन्।आससादाथ लक्ष्मीवान् राक्षसेन्द्रनिवेशनम्।।5.9.4।।चतुर्विषाणैर्द्विरदैस्त्रिविषाणैस्तथैव च।परिक्षिप्तमसम्बाधं रक्ष्यमाणमुदायुधैः।।5.9.5।।

അത് നാലുദന്തങ്ങളുള്ളതും മൂന്നുദന്തങ്ങളുള്ളതുമായ ദ്വിരദന്മാരാലും മറ്റു ആനകളാലും ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു; വിശാലമായിരുന്നിട്ടും ആയുധധാരികളായ കാവൽക്കാരാൽ കർശനമായി കാക്കപ്പെടുകയായിരുന്നു.

Verse 6

राक्षसीभिश्च पत्नीभी रावणस्य निवेशनम्।आहृताभिश्च विक्रम्य राजकन्याभिरावृतम्।।5.9.6।।तन्नक्रमकराकीर्णं तिमिङ्गिलझषाकुलम्।वायुवेगसमाधूतं पन्नगैरिव सागरम्।।5.9.7।।

ഹനുമാൻ രാവണന്റെ നിവാസത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു—രാക്ഷസീഭാര്യകളും, യുദ്ധത്തിൽ പരാക്രമത്തോടെ ജയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന രാജകുമാരിമാരും നിറഞ്ഞിരുന്ന ആ കൊട്ടാരം. അവന്റെ കണ്ണിൽ അത് സമുദ്രംപോലെ തോന്നി—മകരങ്ങൾ, സ്രാവുകൾ, മഹാസമുദ്രജീവികൾ, മത്സ്യങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് കവിഞ്ഞു, കാറ്റിന്റെ വേഗത്തിൽ ഇളകുന്നപോലെ, തരംഗങ്ങളെന്നപോലെ നാഗങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞത്.

Verse 7

राक्षसीभिश्च पत्नीभी रावणस्य निवेशनम्।आहृताभिश्च विक्रम्य राजकन्याभिरावृतम्।।5.9.6।।तन्नक्रमकराकीर्णं तिमिङ्गिलझषाकुलम्।वायुवेगसमाधूतं पन्नगैरिव सागरम्।।5.9.7।।

ഹനുമാൻ രാവണന്റെ നിവാസത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു—രാക്ഷസീഭാര്യകളും, യുദ്ധത്തിൽ പരാക്രമത്തോടെ ജയിച്ച് കൊണ്ടുവന്ന രാജകുമാരിമാരും നിറഞ്ഞിരുന്ന ആ കൊട്ടാരം. അവന്റെ കണ്ണിൽ അത് സമുദ്രംപോലെ തോന്നി—മകരങ്ങൾ, സ്രാവുകൾ, മഹാസമുദ്രജീവികൾ, മത്സ്യങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് കവിഞ്ഞു, കാറ്റിന്റെ വേഗത്തിൽ ഇളകുന്നപോലെ, തരംഗങ്ങളെന്നപോലെ നാഗങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞത്.

Verse 8

या हि वैश्रवणे लक्ष्मीर्या चेन्द्रे हरिवाहने।सा रावणगृहे सर्वा नित्यमेवानपायिनी।।5.9.8।।

വൈശ്രവണൻ (കുബേരൻ) കൈവശം ഉണ്ടായിരുന്ന ലക്ഷ്മിയും, ഹരിവാഹനനായ ഇന്ദ്രന്റെ ഐശ്വര്യവും—അവയെല്ലാം രാവണഗൃഹത്തിൽ നിത്യവും അകന്നുപോകാതെ നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ തോന്നി.

Verse 9

या च राज्ञः कुबेरस्य यमस्य वरुणस्य च।तादृशी तद्विशिष्टा वा ऋद्धी रक्षोगृहेष्विह।।5.9.9।।

ഇവിടെയുള്ള രാക്ഷസഗൃഹങ്ങളിലെ സമൃദ്ധി കുബേരരാജാവിന്റെയും യമന്റെയും വരുണന്റെയും സമ്പത്തിനോട് തുല്യമായിരുന്നു—അല്ലെങ്കിൽ അതിലും ശ്രേഷ്ഠമായിരുന്നു.

Verse 10

तस्य हर्म्यस्य मध्यस्थं वेश्म चान्यत्सुनिर्मितं।बहुनिर्यूहसङ्कीर्णं ददर्श पवनात्मजः।।5.9.10।।

ആ ഹർമ്യത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ പവനാത്മജൻ മറ്റൊരു സുനിർമ്മിത വേശ്മവും കണ്ടു—അനവധി അന്തർകക്ഷികളും ആഭ്യന്തര ഘടനകളും ചേർന്ന് നെയ്ത വലിയ സമുച്ചയം।

Verse 11

ब्रह्मणोऽर्थे कृतं दिव्यं दिवि यद्विश्वकर्मणा।विमानं पुष्पकं नाम सर्वरत्नविभूषितम्।।5.9.11।।परेण तपसा लेभे यत्कुबेरः पितामहात्।कुबेरमोजसा जित्वा लेभे तद्राक्षसेश्वरः।।5.9.12।।

അവിടെ ‘പുഷ്പകം’ എന്ന നാമമുള്ള ദിവ്യവിമാനം സർവ്വരത്നങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതമായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു—ബ്രഹ്മദേവന്റെ കാര്യാർത്ഥം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വിശ്വകർമ്മാവ് നിർമ്മിച്ചത്। പരമതപസ്സാൽ കുബേരൻ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് അതു ലഭിച്ചു; എന്നാൽ കുബേരനെ ബലത്തോടെ ജയിച്ച് രാക്ഷസേശ്വരൻ ആ വിമാനം കൈവശമാക്കി।

Verse 12

ब्रह्मणोऽर्थे कृतं दिव्यं दिवि यद्विश्वकर्मणा।विमानं पुष्पकं नाम सर्वरत्नविभूषितम्।।5.9.11।।परेण तपसा लेभे यत्कुबेरः पितामहात्।कुबेरमोजसा जित्वा लेभे तद्राक्षसेश्वरः।।5.9.12।।

അവിടെ ‘പുഷ്പകം’ എന്ന നാമമുള്ള ദിവ്യവിമാനം സർവ്വരത്നങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതമായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു—ബ്രഹ്മദേവന്റെ കാര്യാർത്ഥം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വിശ്വകർമ്മാവ് നിർമ്മിച്ചത്। പരമതപസ്സാൽ കുബേരൻ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് അതു ലഭിച്ചു; എന്നാൽ കുബേരനെ ബലത്തോടെ ജയിച്ച് രാക്ഷസേശ്വരൻ ആ വിമാനം കൈവശമാക്കി।

Verse 13

ईहामृगसमायुक्त्तै: कार्तस्वरहिरमण्मयैः।सुकृतैराचितं स्तम्भैः प्रदीप्तमिव च श्रिया।।5.9.13।।मेरुमन्दरसङ्काशैरुल्लिखद्भिरिवाम्बरं।कूटागारैश्शुभाकारैस्सर्वतस्समलङ्कृतम्।।5.9.14।।

ഈഹാമൃഗ രൂപങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, കാർതസ്വരവും ഹിരണ്മയവും ആയ സ്വർണ്ണത്തിൽ സൂക്ഷ്മമായി നിർമ്മിച്ച തൂണുകളാൽ അത് താങ്ങപ്പെട്ടിരുന്നു; ശ്രീയുടെ ദീപ്തിയാൽ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി. മേരുവും മന്ദരവും പോലെ ഉയർന്ന, ശുഭാകാരമുള്ള കൂഠാഗാരങ്ങൾ എല്ലാടവും അലങ്കരിച്ച്, ആകാശത്തെ തന്നെ ചുരണ്ടുന്നതുപോലെ ദൃശ്യമായി.

Verse 14

ईहामृगसमायुक्त्तै: कार्तस्वरहिरमण्मयैः।सुकृतैराचितं स्तम्भैः प्रदीप्तमिव च श्रिया।।5.9.13।।मेरुमन्दरसङ्काशैरुल्लिखद्भिरिवाम्बरं।कूटागारैश्शुभाकारैस्सर्वतस्समलङ्कृतम्।।5.9.14।।

ഈഹാമൃഗ രൂപങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, കാർതസ്വരവും ഹിരണ്മയവും ആയ സ്വർണ്ണത്തിൽ സൂക്ഷ്മമായി നിർമ്മിച്ച തൂണുകളാൽ അത് താങ്ങപ്പെട്ടിരുന്നു; ശ്രീയുടെ ദീപ്തിയാൽ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി. മേരുവും മന്ദരവും പോലെ ഉയർന്ന, ശുഭാകാരമുള്ള കൂഠാഗാരങ്ങൾ എല്ലാടവും അലങ്കരിച്ച്, ആകാശത്തെ തന്നെ ചുരണ്ടുന്നതുപോലെ ദൃശ്യമായി.

Verse 15

ज्वलनार्कप्रतीकाशं सुकृतं विश्वकर्मणा।हेमसोपानसंयुक्तं चारुप्रवरवेदिकम्।।5.9.15।।

വിശ്വകർമ്മാവിന്റെ അത്യുത്തമ കൗശലത്തോടെ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട അത് അഗ്നിയെയും സൂര്യനെയും പോലെ ദീപ്തമായി പ്രകാശിച്ചു; സ്വർണ്ണ സോപാനങ്ങളാൽ യുക്തവും, മനോഹരമായ ഉന്നത വേദികകളാൽ വിശിഷ്ടവുമായിരുന്നു.

Verse 16

जालवातायनैर्युक्तं काञ्चनैः स्स्फाटिकैरपि।इन्द्रनीलमहानीलमणिप्रवरवेदिकम्।।5.9.16।।

സ്വർണ്ണജാലവാതായനങ്ങളാൽ യുക്തവും, സ്ഫടികംകൊണ്ടും ജഡിതവും ആയിരുന്നു; ഇന്ദ്രനീലവും മഹാനീലവും എന്ന ശ്രേഷ്ഠ നീലമണികളാൽ അലങ്കരിച്ച ഉത്തമ വേദികകളോടുകൂടിയതായിരുന്നു.

Verse 17

विद्रुमेण विचित्रेण मणिभिश्च महाघनैः।निस्तुलाभिश्च मुक्ताभिस्तलेनाभिविराजितम्।।5.9.17।।

വിവിധവർണ്ണ വിഡ്രുമവും, അതിമൂല്യമായ ഘനമണികളും, അതുല്യമായ മുത്തുകളും കൊണ്ട് അതിന്റെ തലം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് ദീപ്തിയായി പ്രകാശിച്ചു.

Verse 18

चन्दनेन च रक्तेन तपनीयनिभेन च।सुपुण्यगन्धिना युक्तमादित्यतरुणोपमम्।।5.9.18।।

ചുവന്ന ചന്ദനവും തപനീയസദൃശമായ ദീപ്തിയുള്ള ലേപവും കൊണ്ട് അത് അഭിഷിക്തമായിരുന്നു; അത്യന്തം പുണ്യസുഗന്ധം നിറഞ്ഞതും, ഉദയിക്കുന്ന യുവ ആദിത്യനെപ്പോലെ ദീപ്തിമാനുമായിരുന്നതും ആയിരുന്നു.

Verse 19

कूटागारैर्वराकारैर्विविधैस्समलङ्कृतम्।विमानं पुष्पकं दिव्यमारुरोह महाकपिः।।5.9.19।।

വിവിധവും ശ്രേഷ്ഠവുമായ കൂഠാഗാരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ദിവ്യമായ പുഷ്പകവിമാനത്തിലേക്ക് മഹാകപി ഹനുമാൻ आरोഹണം ചെയ്തു.

Verse 20

तत्रस्थस्स तदा गन्धं पानभक्ष्यान्नसम्भवम्।दिव्यं सम्मूर्छितं जिघ्रद्रूपवन्तमिवानिलम्।।5.9.20।।

അവിടെ നിന്നുകൊണ്ട് അവൻ പാനീയങ്ങളും ഭക്ഷ്യങ്ങളും അന്നവും നിന്നുയർന്ന ദിവ്യമായ, മദിപ്പിക്കുന്ന സുഗന്ധം ശ്വസിച്ചു—രൂപമുള്ള കാറ്റുപോലെ തോന്നുന്നതിനെ.

Verse 21

स गन्धस्तं महासत्त्वं बन्धुर्बन्धुमिवोत्तमम्। इत एहीत्युवाचेन तत्र यत्र स रावणः।।5.9.21।।

ആ സുഗന്ധം മഹാസത്ത്വനായ വീരനെ, ഉത്തമബന്ധുവിന് പ്രിയബന്ധുവെന്നപോലെ, “ഇവിടെ വരിക” എന്നു വിളിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി; രാവണൻ ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്കു അവനെ നയിച്ചു.

Verse 22

ततस्तां प्रस्थितश्शालां ददर्श महतीं शुभाम्।रावणस्य मनः कान्तां कान्तामिव वरस्त्रियम्।।5.9.22।।

അതിനുശേഷം മുന്നോട്ട് നീങ്ങി അവൻ വിശാലവും ശുഭവും ദീപ്തവുമായ ഒരു മഹാശാല കണ്ടു—രാവണന്റെ ഹൃദയത്തിന് അത്യന്തം പ്രിയമായത്, പ്രിയപ്പെട്ട മുഖ്യരാണിയെപ്പോലെ.

Verse 23

मणिसोपानविकृतां हेमजालविभूषिताम्।स्फाटिकैरावृततलां दन्तान्तरितरूपिकाम्।।5.9.23।।

അവിടത്തെ പടികൾ മണിചേർത്ത് നിർമ്മിച്ചതായിരുന്നു; തുറവുകൾ സ്വർണ്ണജാലികകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; നിലം സ്ഫടികംകൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു; ദന്തചട്ടക്കുള്ളിൽ വെള്ളിയിൽ തീർത്ത അലങ്കാരരൂപങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നതായി അവൻ കണ്ടു.

Verse 24

मुक्ताभिश्च प्रवालैश्च रूप्यचामीकरैरपि।विभूषितां मणिस्तम्भैस्सुबहुस्तम्भभूषिताम्।।5.9.24।।

അത് മുത്തുകളും പ്രവാളങ്ങളും, വെള്ളിയും സ്വർണ്ണവുംകൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; അനവധി തൂണുകളാൽ സമൃദ്ധമായിരുന്നു—ആ തൂണുകളും മണിചേർത്ത് ശോഭിച്ചിരുന്നു.

Verse 25

नम्रैरृजुभिरत्युच्चैस्समन्तात्सुविभूषितैः।स्तम्भै: पक्षैरिवात्युच्चैर्दिवं संप्रस्थितामिव।।5.9.25।।

ചുറ്റുമെല്ലാം അത്യുച്ചവും മനോഹരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ തൂണുകൾ—ചിലത് മൃദുവായി വളഞ്ഞതും ചിലത് നേരായതും—അവയുടെ ഗഗനചുംബി തൂണുകൾ ചിറകുകളെപ്പോലെ തോന്നി; ആ മന്ദിരം സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുയരാൻ പുറപ്പെട്ടതുപോലെ ദൃശ്യമായി.

Verse 26

महत्या कुथयास्तीर्णां पृथिवीलक्षणाङ्कया।पृथिवीमिव विस्तीर्णां सराष्ट्रगृहमालिनीम्।।5.9.26।।

ഭൂമിയുടെ ലക്ഷണചിഹ്നങ്ങളാൽ അങ്കിതമായ മഹത്തായ പരവതാനി അവിടെ വിരിച്ചിരുന്നതു; ഭൂമിയേ തന്നെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, രാജ്യങ്ങളും നഗരങ്ങളും ഗൃഹങ്ങളും മാലപോലെ നിരനിരയായി തെളിഞ്ഞു നിന്നു.

Verse 27

नादितां मत्तविहगैर्दिव्यगन्धाधिवासिताम्।परार्ध्यास्तरणोपेतां रक्षोधिपनिषेविताम्।।5.9.27।।

മത്തവിഹഗങ്ങളുടെ കൂജനത്തോടെ അത് മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു; ദിവ്യസുഗന്ധം നിറഞ്ഞിരുന്നു; അമൂല്യമായ വിരിപ്പുകളാൽ സമ്പന്നമായിരുന്നു; രാക്ഷസാധിപൻ അവിടെ നിരന്തരം സേവിച്ചു—വസിച്ചുപോലും—ഇരുന്നതു.

Verse 28

धूम्रामगरुधूपेन विमलां हंसपाण्डुराम्।चित्रां पुष्पोपहारेण कल्माषीमिव सुप्रभाम्।।5.9.28।।

അഗരു ധൂപത്തിന്റെ പുകകൊണ്ട് മങ്ങിയതുപോലെയിരുന്നാലും അത് നിർമലമായി ഹംസപാണ്ഡുരമായിരുന്നു; പുഷ്പോപഹാരങ്ങളാൽ വർണവൈവിധ്യം കൈവരിച്ചു ദീപ്തിയായി തിളങ്ങി—പ്രസിദ്ധമായ കാമധേനു ‘കൽമാഷി’യെപ്പോലെ.

Verse 29

मनस्संह्लादजननीं वर्णस्यापि प्रसादिनीम्।तां शोकनाशिनीं दिव्यां श्रियः सञ्जननीमिव।।5.9.29।।

അത് മനസ്സിനെ ആഹ്ലാദിപ്പിക്കുന്നതും വർണ്ണത്തെയും പ്രസന്നമാക്കുന്നതുമായിരുന്നു; ദിവ്യമായി തോന്നി—ശ്രീയുടെ ജനനിയെന്നപോലെ—ശോകം തന്നെ നശിപ്പിക്കുമെന്നപോലും അനുഭവപ്പെട്ടു.

Verse 30

इन्द्रियाणीन्द्रियार्थैस्तु पञ्च पञ्चभिरुत्तमैः।तर्पयामास मातेव तदा रावणपालिता।।5.9.30।।

അപ്പോൾ രാവണൻ പരിപാലിച്ചിരുന്ന ആ അന്തഃപുരം അമ്മപോലെ, ഉത്തമമായ അഞ്ചു വിഷയങ്ങളാൽ അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നതുപോലെ തോന്നി.

Verse 31

स्वर्गोऽयं देवलोकोऽयमिन्द्रस्येयं पुरी भवेत्।सिद्धिर्वेयं परा हि स्यादित्यमन्यत मारुतिः।।5.9.31।।

മാരുതി മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു: “ഇത് സ്വർഗ്ഗംപോലെ, ദേവലോകംപോലെ തന്നെയുണ്ട്; ഇത് ഇന്ദ്രന്റെ പുരിയാകാം, അല്ലെങ്കിൽ സൃഷ്ടിയുടെ പരമസിദ്ധിയാകണം.”

Verse 32

प्रध्यायत इवापश्यत्प्रदीपांस्तत्र काञ्चनान्।धूर्तानिव महाधूतैर्देवनेन पराजितान्।।5.9.32।।

അവിടെ അവൻ സ്വർണ്ണദീപങ്ങൾ സ്ഥിരമായി ജ്വലിക്കുന്നതു കണ്ടു; മഹാധൂർത്തന്മാർക്കു പാശകളിയിൽ തോറ്റു ധ്യാനമഗ്നരായ ചൂതന്മാരെപ്പോലെ അവനു തോന്നി.

Verse 33

दीपानां च प्रकाशेन तेजसा रावणस्य च।अर्चिर्भिर्भूषणानां च प्रदीप्तेत्यभ्यमन्यत।।5.9.33।।

ദീപങ്ങളുടെ പ്രകാശത്താലും, രാവണന്റെ സ്വന്തം തേജസ്സാലും, ആഭരണങ്ങളുടെ കാന്തിയാലും ഹനുമാൻ ആ സ്ഥലം വെളിച്ചത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ, അഗ്നിമയമായതുപോലെ കരുതി.

Verse 34

ततोऽपश्यत्कुथाऽऽसीनं नानावरायम्बरस्रजम्।सहस्रं वरनारीणां नानावेषविभूषितम्।।5.9.34।।

പിന്നീട് അവൻ പായകളിൽ ഇരുന്നിരുന്ന ആയിരം ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകളെ കണ്ടു—വിവിധ വേഷഭൂഷകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവർ, പല നിറങ്ങളിലുള്ള വസ്ത്രങ്ങളും മാലകളും ധരിച്ചവർ.

Verse 35

परिवृत्तेऽर्धरात्रे तु पाननिद्रावशं गतम्।क्रीडित्वोपरतं रात्रौ सुष्वाप बलवत्तदा।।5.9.35।।

അർദ്ധരാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, രാത്രിയിലെ വിനോദത്തിൽ ക്ഷീണിച്ച്, മദ്യവും നിദ്രയും വശമാക്കിയ അവർ അപ്പോൾ ഗാഢനിദ്രയിൽ വീണുറങ്ങി.

Verse 36

तत्प्रसुप्तं विरुरुचे निश्शब्दान्तरभूषणम्।निःशब्दहंसभ्रमरं यथा पद्मवनं महत्।।5.9.36।।

അവർ ഉറങ്ങിയപ്പോൾ, ആഭരണങ്ങളുടെ ഉള്ളിലെ മണിനാദം പോലും നിശ്ശബ്ദമായി; ഹംസങ്ങളും ഭ്രമരങ്ങളും മൗനമായ മഹത്തായ പദ്മവനംപോലെ അവർ ശോഭിച്ചു.

Verse 37

तासां संवृतदन्तानि मीलिताक्षीणि मारुतिः।अपश्यत्पद्मगन्धीनि वदनानि सुयोषिताम्।।5.9.37।।

മാരുതി ആ സുനാരികളുടെ പദ്മസൗരഭ്യമുള്ള മുഖങ്ങൾ കണ്ടു—പല്ലുകൾ മറഞ്ഞു, കണ്ണുകൾ അടഞ്ഞു.

Verse 38

प्रबुद्धानीव पद्मानि तासां भूत्वा क्षपाक्षये।पुनस्संवृतपत्राणि रात्राविव बभुस्तदा।।5.9.38।।

രാത്രി അവസാനിച്ച് പ്രഭാതത്തിൽ വിരിഞ്ഞ പദ്മങ്ങൾപോലെ അവരുടെ മുഖങ്ങൾ തോന്നി; എന്നാൽ അപ്പോൾ വീണ്ടും രാത്രിപോലെ ദളങ്ങൾ അടഞ്ഞതുപോലെ കാണപ്പെട്ടു.

Verse 39

इमानि मुखपद्मानि नियतं मत्तषट्पदाः।अम्बुजानीव फुल्लानि प्रार्थयन्ति पुनः पुनः।।5.9.39।।

ഈ മുഖപദ്മങ്ങൾ നിശ്ചയമായും വിരിഞ്ഞ അംബുജങ്ങൾപോലെയാണ്; മത്തഭ്രമരങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും മടങ്ങി ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ, അവയെ വീണ്ടും വീണ്ടും തേടും.

Verse 40

इति चामन्यत श्रीमानुपपत्त्या महाकपिः।मेने हि गुणतस्तानि समानि सलिलोद्भवैः।।5.9.40।।

ഇങ്ങനെ ശ്രീമാൻ മഹാകപി ഹനുമാൻ യുക്തിയോടെ ആലോചിച്ചു; ഗുണത്തിൽ ആ മുഖങ്ങൾ ജലത്തിൽ ജനിക്കുന്ന താമരകളോടു തുല്യമെന്നു അവൻ നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 41

सा तस्य शुशुभे शाला ताभिस्त्रीभिर्विराजिता।शारदीव प्रसन्ना द्यौस्ताराभिरभिशोभिता।।5.9.41।।

ആ സ്ത്രീകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അവന്റെ മന്ദിരം അത്യന്തം ശോഭിച്ചു—ശരദ്കാലത്തിലെ നിർമ്മല ആകാശം നക്ഷത്രങ്ങളാൽ കൂടുതൽ മനോഹരമാകുന്നതുപോലെ.

Verse 42

स च ताभिः परिवृतश्शुशुभे राक्षसाधिपः।यथा ह्युडुपतिश्शीमांस्ताराभिरभिसंवृतः।।5.9.42।।

ആ സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട രാക്ഷസാധിപൻ ശോഭിച്ചു—നക്ഷത്രങ്ങളാൽ വലയംചെയ്യപ്പെട്ട ദീപ്തിമാൻ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ.

Verse 43

याश्च्यवन्तेऽम्बरात्ताराः पुण्यशेषसमावृताः।इमास्तास्सङ्गताः कृत्स्ना इति मेने हरिस्तदा।।5.9.43।।

അപ്പോൾ ഹരി ഹനുമാൻ ഇങ്ങനെ വിചാരിച്ചു: “പുണ്യശേഷം ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് നക്ഷത്രങ്ങൾ വീഴുന്നതുപോലെ, ഈ സ്ത്രീകൾ എല്ലാം ഇവിടെ കൂട്ടമായി ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നു.”

Verse 44

ताराणामिव सुव्यक्तं महतीनां शुभार्चिषाम्।प्रभावर्णप्रसादाश्च विरेजुस्तत्र योषिताम्।।5.9.44।।

അവിടെ മഹത്തായ ശുഭകിരണങ്ങളുള്ള നക്ഷത്രങ്ങളെപ്പോലെ, സ്ത്രീകളുടെ പ്രഭയും വർണ്ണവും പ്രസന്നമായ ലാവണ്യവും വ്യക്തമായി ദീപ്തമായി തെളിഞ്ഞു.

Verse 45

व्यावृत्तगुरुपीनस्रक्प्रकीर्णवरभूषणाः।पानव्यायामकालेषु निद्रापहृतचेतसः।।5.9.45।।

പാനം ചെയ്ത് ക്രീഡാവ്യായാമം ചെയ്ത സമയത്ത് അവരുടെ ഭാരമേറിയ ദട്ടമാലകൾ വഴുതി മാറി, ഉത്തമാഭരണങ്ങൾ ചിതറിപ്പോയിരുന്നു; നിദ്ര അവരുടെ ചിത്തം കവർന്നു.

Verse 46

व्यावृत्ततिलकाः काश्चित्काश्चिदुद्भ्रन्तनूपुराः।पार्श्वे गलितहाराश्च काश्चित्परमयोषितः।।5.9.46।।

ചിലരുടെ ലലാടത്തിലെ തിലകം മങ്ങിയിരുന്നു; ചിലരുടെ നൂപുരങ്ങൾ ഇളകിപ്പോയിരുന്നു; ചില മഹതിയായ സ്ത്രീകളുടെ ഹാരങ്ങൾ ഒരു വശത്തേക്ക് വഴുതിയിരുന്നു.

Verse 47

मुक्ताहाराऽवृताश्चान्याः काश्चिद्विस्रस्तवाससः।व्याविद्धरशनादामाः किशोर्य इव वाहिताः।।5.9.47।।

മറ്റുചിലർ മുത്തുമാലയുടെ പൊട്ടിയ ചരടുകൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരുന്നു; ചിലരുടെ വസ്ത്രങ്ങൾ വഴുതി പോയിരുന്നു; ചിലരുടെ അരപ്പട്ടയുടെ കെട്ടുകൾ പൊട്ടിയിരുന്നു—കഠിനമായി ഓടിച്ച ശേഷം വിശ്രമിക്കുന്ന കിശോര കുതിരപ്പെൺകുട്ടികളെപ്പോലെ അവർ കിടന്നു.

Verse 48

सुकुण्डलधराश्चान्या विच्छिन्नमृदितस्रजः।गजेन्द्रमृदिताः फुल्ला लता इव महावने।।5.9.48।।

മറ്റുചിലർ മനോഹരമായ കുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും അവരുടെ മാലകൾ കീറിപ്പൊട്ടിയും ചതഞ്ഞും പോയിരുന്നു; മഹാവനത്തിൽ ഗജേന്ദ്രന്മാർ ചവിട്ടിമെതിച്ച പൂത്തുലഞ്ഞ വള്ളികളുപോലെ അവർ തോന്നി.

Verse 49

चन्द्रांशुकिरणाभाश्च हाराः कासांचिदुत्कटाः।हंसा इव बभुस्सुप्ताः स्तनमध्येषु योषिताम्।।5.9.49।।

ചില സ്ത്രീകളുടെ ചന്ദ്രകിരണസമമായ ദീപ്തിയുള്ള വലിയ മുത്തുമാലകൾ അവരുടെ സ്തനമദ്ധ്യേ ഹംസങ്ങൾ വിശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ നിദ്രിച്ചുകിടന്നു.

Verse 50

अपरासां च वैडूर्याः कादम्बा इव पक्षिणः।हेमसूत्राणि चान्यासां चक्रवाका इवाभवन्।।5.9.50।।

ചില സ്ത്രീകളിലെ വൈഡൂര്യമണികൾ കാദംബപ്പക്ഷികളെപ്പോലെ തോന്നി; മറ്റുചിലരുടെ സ്വർണ്ണസൂത്രങ്ങൾ ചക്രവാകപ്പക്ഷികളെപ്പോലെ ദൃശ്യമാവുകയായിരുന്നു.

Verse 51

हंसकारण्डवाकीर्णाश्चक्रवाकोपशोभिताः।आपगा इव ता रेजुर्जघनैः पुलिनैरिव।।5.9.51।।

ഹംസങ്ങളാലും കാരണ്ഡവപ്പക്ഷികളാലും നിറഞ്ഞും ചക്രവാകങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചും നിന്ന ആ സ്ത്രീകൾ നദികളുപോലെ ദീപ്തമായി; അവരുടെ ജഘനങ്ങൾ മണൽത്തിട്ടകളായ തീരങ്ങളെപ്പോലെ തോന്നി.

Verse 52

किङ्किणीजालसङ्कोशास्ता हैमविपुलाम्बुजाः।भावग्राहा यशस्तीराः सुप्ता नद्य इवाऽऽबभुः।।5.9.52।।

കിങ്കിണികളുടെ വലകൾ മുകുളങ്ങളെന്നപോലെ ചുരുങ്ങിയതും, വിശാലമായ സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങൾ താമരകളെന്നപോലെ, ഭാവഭംഗികൾ മകരങ്ങളെന്നപോലെ, യശസ്സെന്നപോലെ ദീപ്തമായ തീരങ്ങളോടുകൂടി—നിദ്രയിൽ അവർ ശാന്തമായി കിടക്കുന്ന നദികളുപോലെ തോന്നി.

Verse 53

मृदुष्वङ्गेषु कासाञ्चित्कुचाग्रेषु च संस्थिताः।बभुर्वर्भूषणानीव शुभा भूषणराजयः।।5.9.53।।

ചില സ്ത്രീകളുടെ മൃദുലമായ അവയവങ്ങളിലെയും—സ്തനാഗ്രങ്ങളിലെയും—ശുഭമായ ആഭരണരേഖകൾ, ആഭരണത്തിന്മേൽ വീണ്ടും ആഭരണം പോലെ തന്നെ ദീപ്തിയായി തോന്നി।

Verse 54

अंशुकान्ताश्च कासाञ्चिन्मुखमारुतकम्पिताः।उपर्युपरि वक्त्राणां व्याधूयन्ते पुनः पुनः।।5.9.54।।

ചില സ്ത്രീകളുടെ വസ്ത്രത്തിന്റെ അറ്റങ്ങൾ, അവരുടെ തന്നെ ശ്വാസവായുവാൽ കുലുങ്ങി, വീണ്ടും വീണ്ടും മുഖത്തിന്മേൽ മേലോട്ടും കീഴോട്ടും പാറിപ്പറന്നു।

Verse 55

ताः पताका इवोद्धूताः पत्नीनां रुचिरप्रभाः।नानावर्णसुवर्णानां वक्त्रमूलेषु रेजिरे।।5.9.55।।

ആ രുചിരപ്രഭയുള്ള അറ്റങ്ങൾ ചെറുപതാകകളെപ്പോലെ ഉയർന്നു, വിവിധ വർണ്ണങ്ങളാലും സ്വർണ്ണദീപ്തിയാലും തിളങ്ങുന്ന ഭാര്യമാരുടെ മുഖമൂലത്തിനരികെ ശോഭിച്ചു।

Verse 56

ववल्गुश्चात्र कासांचित्कुण्डलानि शुभार्चिषाम्।मुखमारुतसंसर्गान्मन्दं मन्दं सुयोषिताम्।।5.9.56।।

ഇവിടെ ചില സുനാരിമാരുടെ ശുഭദീപ്തിയുള്ള കുണ്ഡലങ്ങൾ, അവരുടെ മുഖശ്വാസവായുവിന്റെ സ്പർശത്താൽ മന്ദം മന്ദമായി വിറയലെടുത്തു।

Verse 57

शर्कराऽसवगन्धैश्च प्रकृत्या सुरभिः सुखः।तासां वदननिश्वासस्सिषेवे रावणं तदा।।5.9.57।।

ശർക്കരയും ആസവവും ചേർന്ന സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ, സ്വഭാവതഃ തന്നെ മധുരസൗരഭ്യവും സുഖകരതയും ഉള്ള അവരുടെ വദനനിശ്വാസം, അപ്പോൾ രാവണനെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു; അവനെ സേവിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി।

Verse 58

रावणाननशङ्काश्च काश्चिद्रावणयोषितः।मुखानि स्म सपत्नीनामुपाजिघ्रन्पुनः पुनः।।5.9.58।।

രാവണന്റെ മുഖമെന്നു ഭ്രമിച്ച്, രാവണന്റെ ചില സ്ത്രീകൾ സഹപത്നിമാരുടെ മുഖങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും മണന്നു നോക്കി.

Verse 59

अत्यर्थं सक्तमनसो रावणे ता वरस्त्रियः।अस्वतन्त्राः सपत्नीनां प्रियमेवाऽचरंस्तदा।।5.9.59।।

രാവണനോടു അത്യന്തം ആസക്തമായ മനസ്സുള്ള ആ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകൾ, സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലാതെ, അന്ന് സഹപത്നിമാർക്ക് പ്രിയമായ രീതിയിലേ പെരുമാറി.

Verse 60

बाहूनुपनिधायान्याः पारिहार्यविभूषितान्।अंशुकानि च रम्याणि प्रमदास्तत्र शिश्यिरे।।5.9.60।।

അവിടെ ചില പ്രമദകൾ മാറ്റിവെച്ച ആഭരണങ്ങളോടെ, കൈകളെ തലയണയായി വെച്ച് ഉറങ്ങി; മറ്റുചിലർ മനോഹരമായ വസ്ത്രങ്ങൾ തലക്കീഴെ വിരിച്ച് ശയിച്ചു.

Verse 61

अन्या वक्षसि चान्यस्यास्तस्याः काचित्पुनर्भुजम्।अपरा त्वङ्कमन्यस्यास्तस्याश्चाप्यपरा भुजौ।।5.9.61।।

ഒരുത്തി മറ്റൊരുത്തിയുടെ വക്ഷസ്സിന്മേൽ ശയിച്ചു; വീണ്ടും മറ്റൊരുത്തി അവളുടെ ഭുജത്തിൽ തലചായ്ച്ചു കിടന്നു. മറ്റൊരുത്തി വേറൊരു സ്ത്രീയുടെ മടിയിൽ ഉറങ്ങി; മറ്റൊരുത്തി അവളുടെ കൈകളെ ആശ്രയമായി വെച്ച് നിദ്രിച്ചു.

Verse 62

ऊरुपार्श्वकटीपृष्ठमन्योन्यस्य समाश्रिताः।परस्परनिविष्टाङ्ग्यो मदस्नेहवशानुगाः।।5.9.62।।

മദവും കാമാസക്തിയും വശീകരിച്ചവരായി അവർ പരസ്പരം ഒരാളുടെ ഊരു, പാർശ്വം, കടി, പൃഷ്ഠം എന്നിവയെ ആശ്രയിച്ച് കിടന്നു; അവരവരുടെ അവയവങ്ങൾ തമ്മിൽ തമ്മിൽ പിണഞ്ഞുകൂടിയിരുന്നു.

Verse 63

अन्योन्यभुजसूत्रेण स्त्रीमाला ग्रथिता हि सा।मालेव ग्रथिता सूत्रे शुशुभे मत्तषट्पदा।।5.9.63।।

പരസ്പരത്തിന്റെ ഭുജങ്ങളെന്ന നൂലിൽ കോർത്തതുപോലെ ആ സ്ത്രീമാല പിണഞ്ഞുകൂടിയിരുന്നു; നൂലിൽ കോർത്ത പുഷ്പമാലപോലെ, മദോന്മത്തമായ ഷട്പദങ്ങൾ ചേർന്നു പിടിച്ചതുപോലെ അത് ശോഭിച്ചു.

Verse 64

लतानां माधवे मासि फुल्लानां वायुसेवनात्।अन्योन्य मालाग्रथितं संसक्तकुसुमोच्चयम्।।5.9.64।।व्यतिवेष्टितसुस्कन्धमन्योन्यभ्रमराकुलम्।आसीद्वनमिवोद्धूतं स्त्रीवनं रावणस्य तत्।।5.9.65।।

മാധവമാസത്തിൽ കാറ്റിന്റെ സ്പർശത്തിൽ പുഷ്പിച്ച ലതാകാനനം എങ്ങനെ പരസ്പരം മാലപോലെ പിണഞ്ഞുകൂടി, പുഷ്പഗുച്ചങ്ങൾ തമ്മിൽ തമ്മിൽ തൊട്ടു ചേർന്ന് പിടിക്കുമോ; അതുപോലെ തന്നെയായിരുന്നു രാവണന്റെ ആ ‘സ്ത്രീവനം’—ദൃഢമായ സ്കന്ധങ്ങൾ പരസ്പരം ചുറ്റിപ്പിണഞ്ഞു, ഭ്രമരങ്ങൾ ഒരാളിൽ നിന്ന് മറ്റൊരാളിലേക്കു കൂട്ടമായി ചുറ്റിനടക്കുന്നപോലെ, കാറ്റിൽ കുലുങ്ങുന്ന കാട്ടുപോലെ തോന്നി.

Verse 65

लतानां माधवे मासि फुल्लानां वायुसेवनात्।अन्योन्य मालाग्रथितं संसक्तकुसुमोच्चयम्।।5.9.64।।व्यतिवेष्टितसुस्कन्धमन्योन्यभ्रमराकुलम्।आसीद्वनमिवोद्धूतं स्त्रीवनं रावणस्य तत्।।5.9.65।।

മാധവമാസത്തിൽ കാറ്റിന്റെ സ്പർശത്തിൽ പുഷ്പിച്ച ലതാകാനനം എങ്ങനെ പരസ്പരം മാലപോലെ പിണഞ്ഞുകൂടി, പുഷ്പഗുച്ചങ്ങൾ തമ്മിൽ തമ്മിൽ തൊട്ടു ചേർന്ന് പിടിക്കുമോ; അതുപോലെ തന്നെയായിരുന്നു രാവണന്റെ ആ ‘സ്ത്രീവനം’—ദൃഢമായ സ്കന്ധങ്ങൾ പരസ്പരം ചുറ്റിപ്പിണഞ്ഞു, ഭ്രമരങ്ങൾ ഒരാളിൽ നിന്ന് മറ്റൊരാളിലേക്കു കൂട്ടമായി ചുറ്റിനടക്കുന്നപോലെ, കാറ്റിൽ കുലുങ്ങുന്ന കാട്ടുപോലെ തോന്നി.

Verse 66

उचितेष्वपि सुव्यक्तं न तासां योषितां तदा।विवेकः शक्य आधातुं भूषणाङ्गाम्बरस्रजाम्।।5.9.66।।

അപ്പോൾ ആ സ്ത്രീകളിൽ, യഥാസ്ഥാനത്തിൽ ധരിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, ആഭരണങ്ങൾ, അങ്കവസ്ത്രങ്ങൾ, സ്രജങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഏത് ഏതിന്റേതെന്ന് വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയുന്ന വിവേകം സ്ഥാപിക്കുവാൻ സാധ്യമല്ലായിരുന്നു.

Verse 67

रावणे सुखसंविष्टे तास्त्रियो विविधप्रभाः।ज्वलन्तः काञ्चना दीपाः प्रैक्षन्तानिमिषा इव।।5.9.67।।

രാവണൻ സുഖമായി നിദ്രയിൽ ലീനനായിരിക്കെ, വിവിധ പ്രഭകളാൽ ദീപ്തമായ ആ സ്ത്രീകൾ, ജ്വലിക്കുന്ന കാഞ്ചനദീപങ്ങൾ നിമിഷമില്ലാതെ അവരെ നോക്കിനിൽക്കുന്നപോലെ തോന്നി.

Verse 68

राजर्षिपितृदैत्यानां गन्धर्वाणां च योषितः।राक्षसानां च याः कन्यास्तस्य कामवशं गताः।।5.9.68।।

രാജർഷി, പിതൃ, ദൈത്യ, ഗന്ധർവ്വ വംശങ്ങളിലെ സ്ത്രീകളും, രാക്ഷസരുടെ കന്യകമാരും—എല്ലാവരും അവന്റെ കാമവശത്തിലായി പോയിരുന്നു.

Verse 69

युद्धकामेन ताः सर्वा रावणेन हृताः स्त्रियः।समदा मदनेनैव मोहिताः काश्चिदागताः।।5.9.69।।

യുദ്ധലാലസയാൽ രാവണൻ ആ സ്ത്രീകളെയൊക്കെയും അപഹരിച്ചിരുന്നു; ചിലർ മാത്രം കാമമദത്തിൽ മത്തായി മോഹിതരായി സ്വമേധയാ അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.

Verse 70

न तत्र काचित्प्रमदा प्रसह्य वीर्योपपन्नेन गुणेन लब्धा।न चान्यकामापि न चान्यपूर्वा विना वरार्हां जनकात्मजां ताम्।।5.9.70।।

അവിടെ ഒരു സ്ത്രീയും ബലപ്രയോഗത്തോടെ നേടിയതല്ല; വീര്യവും ഗുണവും കൊണ്ടാണ് അവർ ലഭിച്ചത്. ജനകാത്മജയായ ആ വന്ദ്യ സീതയെ ഒഴിച്ചാൽ, ആരും മറ്റൊരാളോടു ചേർന്നിരുന്നില്ല; മുമ്പ് മറ്റൊരാളുടേതായിരുന്നുമില്ല.

Verse 71

न चाकुलीना न च हीनरूपा नादक्षिणा नानुपचारयुक्ता।भार्याभवत्तस्य न हीनसत्त्वा न चापि कान्तस्य न कामनीया।।5.9.71।।

അവന്റെ ഭാര്യയായവരിൽ ആരും നീചകുലജയല്ല; ആരും സൗന്ദര്യഹീനയല്ല; ആരും നിർദയയോ അശിഷ്ടയോ അല്ല. ആരും മനോബലം കുറഞ്ഞവളുമല്ല; ആ പ്രിയനു ആരും അകാമനീയയുമല്ല.

Verse 72

बभूव बुद्धिस्तु हरीश्वरस्य यदीदृशी राघवधर्मपत्नी।इमा यथा राक्षसराजभार्याः सुजातमस्येति हि साधुबुद्धेः।।5.9.72।।

അപ്പോൾ സദ്ബുദ്ധിയുള്ള വാനരേശ്വരന്റെ മനസ്സിൽ ഈ ചിന്ത ഉദിച്ചു: “രാഘവന്റെ ധർമ്മപത്നിയും ഇത്തരമൊരു സ്വഭാവമുള്ളവളായിരുന്നെങ്കിൽ—ഈ രാക്ഷസരാജഭാര്യകളെപ്പോലെ—അവനു തീർച്ചയായും സുസംഭവവും സൗഭാഗ്യവും തന്നെയായേനെ.”

Verse 73

पुनश्च सोऽचिन्तयादात्तरूपो ध्रुवं विशिष्टा गुणतो हि सीता।अथायमस्यां कृतवान्महात्मा लङ्केश्वरः कष्टमनार्यकर्म।।5.9.73।।

പിന്നെയും അവൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം ധരിച്ചു ചിന്തിച്ചു— “നിശ്ചയമായും സീതാദേവി ഗുണങ്ങളിൽ എല്ലാവരിലും ശ്രേഷ്ഠയാണ്. അയ്യോ! ഈ ലങ്കേശ്വരൻ അവളോടു മഹാകഷ്ടകരമായ, അനാര്യമായ അയോഗ്യകർമ്മം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.”