മോഹിനീകഥയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ വസു മോഹിനിയോട് ഗംഗയുടെ താരകമാഹാത്മ്യം ഉപദേശിക്കുന്നു. വെറും ദർശനം തന്നെ ഗരുഡൻ സർപ്പവിഷം നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ പാപം അകറ്റുന്നു; സ്പർശവും സ്നാനവും കുലശുദ്ധി വ്യാപിപ്പിച്ച് പിതൃന്മാരെയും സന്തതികളെയും പല തലമുറകളോളം ഉയർത്തുന്നു. ഗംഗാനാമകീർത്തനവും സ്മരണയും ദൂരത്തുനിന്നും ഫലപ്രദം; നരകാസന്നരെയും രക്ഷിച്ച് പാപസഞ്ചയത്തിന്റെ ‘കൂട്’ പൊളിക്കുന്നു. ഗംഗാസംബന്ധം നൈമിഷം, കുരുക്ഷേത്രം, നർമദാ, പുഷ്കരം തുടങ്ങിയ തീർത്ഥഫലങ്ങളോടും ചാന്ദ്രായണവ്രതം, അശ്വമേധയാഗഫലങ്ങളോടും തുല്യം—പ്രത്യേകിച്ച് കലിയുഗത്തിൽ—എന്ന് പറയുന്നു. മധ്യാഹ്ന-സന്ധ്യാസ്നാനങ്ങൾക്ക് ഫലവർദ്ധന, ഹരിദ്വാര-പ്രയാഗ-സിന്ധുസംഗമാദി സ്ഥലമഹിമ, ഒടുവിൽ രവി-വരുണ സാക്ഷ്യത്തോടെ വീട്ടിൽ നിന്നുള്ള നാമസ്തുതിയാലും ഗംഗാസ്നാനത്താലും സ്വർഗ്ഗ-മോക്ഷപ്രാപ്തി ഉറപ്പാക്കുന്നു।
Verse 1
वसुरुवाच । श्रृणु मोहिनि वक्ष्यामि गंगाया दर्शने फलम् । यदुक्तं हि पुराणेषु मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः ॥ १ ॥
വസു പറഞ്ഞു—ഹേ മോഹിനീ, ശ്രവിക്കൂ; ഗംഗാദർശനത്തിന്റെ ഫലം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അത് പുരാണങ്ങളിൽ തത്ത്വദർശികളായ മുനിമാർ പറഞ്ഞതുതന്നെ।
Verse 2
भवंति निर्विषाः सर्पा यथा तार्क्ष्यस्य दशनात् । गंगासंदर्शनात्तद्वत्सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ २ ॥
താർക്ഷ്യൻ (ഗരുഡൻ) കടിച്ചാൽ സർപ്പങ്ങൾ വിഷരഹിതരാകുന്നതുപോലെ, ഗംഗയെ ദർശിക്കുന്നതുമാത്രംകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു।
Verse 3
सप्तावरान् सप्तपरान् पितृंस्तेभ्यश्च ये परे । पुमांस्तारयते गंगां वीक्ष्य स्पृष्ट्वावगाह्य च ॥ ३ ॥
ഗംഗയെ ദർശിച്ച്, സ്പർശിച്ച്, അതിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ തന്റെ പിതൃന്മാരെ—ഏഴ് തലമുറ മേലും ഏഴ് തലമുറ കീഴും—അവർക്കും അപ്പുറമുള്ള പൂർവ്വികരെയും തരിക്കുന്നു।
Verse 4
दर्शनात्स्पर्शनात्पानात्तथा गंगेति कीर्तनात् । पुमान्पुनाति पुरुषाञ्छतशोऽथ सहस्रशः ॥ ४ ॥
ഗംഗയെ ദർശിക്കുക, സ്പർശിക്കുക, അവളുടെ ജലം പാനം ചെയ്യുക, കൂടാതെ ‘ഗംഗാ’ എന്ന നാമം കീർത്തിക്കുക—ഇവയാൽ മനുഷ്യൻ സ്വയം ശുദ്ധനാകുകയും നൂറുകളെയും ആയിരങ്ങളെയും ശുദ്ധീകരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।
Verse 5
ज्ञानमैश्वर्यमतुलं प्रतिष्ठायुर्यशस्तथा । शुभानामाश्रमाणां च गंगादर्शनजं फलम् ॥ ५ ॥
ഗംഗാദർശനത്തിൽ നിന്ന് ജ്ഞാനം, അതുല ഐശ്വര്യം, പ്രതിഷ്ഠ, ആയുസ്സ്, യശസ് എന്നിവ ലഭിക്കുന്നു; കൂടാതെ ആശ്രമധർമ്മങ്ങളുടെ ശുഭഫലവും ലഭ്യമാകുന്നു।
Verse 6
सर्वेन्द्रियाणां चांचल्यं व्यसनानि च पातकम् । निर्घृणत्वं च नश्यंति गंगादर्शन मात्रतः ॥ ६ ॥
ഗംഗയെ ദർശിക്കുന്നതുമാത്രംകൊണ്ട് എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും ചാഞ്ചല്യം, വ്യസനങ്ങളും ദുരിതങ്ങളും, പാപവും, ക്രൂരതയും പോലും നശിക്കുന്നു।
Verse 7
परहिंसा च कौटिल्यं परदोषाद्यवेक्षणम् । दांभिकत्वं नृणां गंगादर्शनादेव नश्यति ॥ ७ ॥
പരഹിംസ, കപടത, മറ്റുള്ളവരുടെ ദോഷങ്ങൾ തേടി നോക്കുന്ന ശീലം, ദാംഭികത—മനുഷ്യരിലെ ഇവയൊക്കെയും ഗംഗാദർശനമാത്രത്താൽ തന്നെ നശിക്കുന്നു।
Verse 8
मुहुर्मुहुस्तथा पश्येत्स्पृशेद्वापि मुहुर्मुहुः । भक्त्या यदिच्छति नरः शाश्वतं पदमव्ययम् ॥ ८ ॥
വീണ്ടും വീണ്ടും ഗംഗയെ ദർശിക്കണം; വീണ്ടും വീണ്ടും സ്പർശിക്കയും വേണം; ഭക്തിഭാവത്തോടെ ശാശ്വതമായ അവ്യയ പദം ആഗ്രഹിക്കുന്ന നരന് ഇതുതന്നെ മാർഗമാണ്।
Verse 9
वापीकूपतडागादिप्रपासत्रादिभिस्तथा । अन्यत्र यद्भवेत्पुण्यं तद्गंगादर्शनाद्भवेत् ॥ ९ ॥
കിണർ, കുളം, തടാകം, ജലശാല, സത്രം മുതലായവ പണിയുന്നതിലൂടെ മറ്റിടങ്ങളിൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം—അതേ പുണ്യം ഗംഗാദർശനമാത്രത്താൽ ലഭിക്കുന്നു।
Verse 10
यत्फलं जायते पुंसां दर्शने परमात्मनः । तद्भवेदेव गंगाया दर्शनाद्भक्तिभावतः ॥ १० ॥
പരമാത്മാവിനെ സാക്ഷാത് ദർശിക്കുന്നതിലൂടെ മനുഷ്യർക്കു ലഭിക്കുന്ന ഫലം ഏതാണ്, അതേ ഫലം ഭക്തിഭാവത്തോടെ ഗംഗാദർശനം ചെയ്താലും നിശ്ചയമായി ലഭിക്കുന്നു।
Verse 11
नैमिषे च कुरुक्षेत्रे नर्मदायां च पुष्करे । स्नानात्संस्पर्शना सेव्य यत्फलं लभते नरः ॥ ११ ॥
നൈമിഷം, കുരുക്ഷേത്രം, നർമദ, പുഷ്കരം എന്നിവിടങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ—അഥവാ വെറും സ്പർശം കൊണ്ടും—ശ്രദ്ധയോടെ സേവിച്ചാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം മനുഷ്യൻ പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 12
तद्गंगादर्शनादेव कलौ प्राहुर्महर्षयः । अथ ते स्मरणस्यापि गंगाया भूपभामिनि ॥ १२ ॥
കലിയുഗത്തിൽ ഗംഗാദർശനം മാത്രത്താൽ തന്നെ ആ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു എന്നു മഹർഷിമാർ പ്രസ്താവിച്ചു. ഹേ രാജ്ഞീ, ഗംഗയെ സ്മരണമാത്രം ചെയ്താലും അതേ ഫലം ലഭിക്കും.
Verse 13
प्रवक्ष्यामि फलं यत्तु पुराणेषु प्रकीर्तितम् । अशुभैः कर्मभिर्युक्तान्मज्जमानान्भवार्णवे ॥ १३ ॥
പുരാണങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമായ ആ ഫലം ഞാൻ ഇപ്പോൾ പ്രസ്താവിക്കുന്നു—അശുഭകർമ്മബന്ധത്തിൽ പെട്ട് സംസാരഭവസാഗരത്തിൽ മുങ്ങുന്നവരെ അത് ഉയർത്തി രക്ഷിക്കുന്നു.
Verse 14
पततो नरके गङ्गा स्मृता दूरात्समुद्धरेत् । योजनानां सहस्रेषु गंगां स्मरति यो नरः ॥ १४ ॥
നരകത്തിലേക്ക് വീഴുന്നവനും ഗംഗയെ സ്മരിച്ചാൽ, ഗംഗ ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ അവനെ ഉയർത്തി രക്ഷിക്കും. ആയിരം യോജന ദൂരത്തുനിന്നും ഗംഗയെ സ്മരിക്കുന്നവൻ മോചിതനാകും.
Verse 15
अपि दुष्कृतकर्मा हि लभते परमां गतिम् । स्मरणादेव गंगायाः पापसंघातपंजरम् ॥ १५ ॥
ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്തവനും ഗംഗയെ സ്മരണമാത്രം ചെയ്താൽ പരമഗതി പ്രാപിക്കും; കാരണം ആ സ്മരണം പാപസമൂഹം തീർത്ത പിഞ്ചരത്തെ തകർക്കുന്നു.
Verse 16
भेदं सहस्रधा याति गिरिर्वज्रहतो यथा । गच्छंस्तिष्ठन्स्वपन्ध्यायञ्जाग्रद्भुंजन् हसन् रुदन् ॥ १६ ॥
വജ്രാഘാതം കൊണ്ടു പർവ്വതം ആയിരം ഖണ്ഡങ്ങളായി തകരുന്നതുപോലെ, (ജീവനും) ആയിരംവിധമായി പിളർന്ന് ചിതറുന്നു—നടക്കുമ്പോൾ, നിൽക്കുമ്പോൾ, ഉറങ്ങുമ്പോൾ, ധ്യാനിക്കുമ്പോൾ, ജാഗരിക്കുമ്പോൾ, ഭക്ഷിക്കുമ്പോൾ, ചിരിക്കുമ്പോൾ, കരയുമ്പോൾ.
Verse 17
यः स्मरेत्सततं गंगां स च मुच्येत बंधनात् । सहस्रयोजनस्थाश्च गंगां भक्त्या स्मरंति ये ॥ १७ ॥
യാർ നിരന്തരം ദേവീ ഗംഗയെ സ്മരിക്കുമോ, അവൻ ബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും. സഹസ്ര യോജന ദൂരെയിരുന്നാലും ഭക്തിയോടെ ഗംഗയെ സ്മരിക്കുന്നവർക്ക് ആ മോക്ഷഫലം ലഭിക്കും.
Verse 18
गंगागंगेति चाक्रुश्य मुच्यंते तेऽपि पातकात् । ये च स्मरंति वै गंगां गंगाभक्तिपराश्च ये ॥ १८ ॥
“ഗംഗാ, ഗംഗാ” എന്നു വിളിച്ചുപറയുന്നവർ പോലും പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാകും. ഗംഗയെ സത്യമായി സ്മരിക്കുന്നവരും ഗംഗാഭക്തിയിൽ അചഞ്ചലരായവരും പാപഫലത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തരാകും.
Verse 19
तेऽप्यशेषैर्महापापैर्मुच्यंते नात्र संशयः । भवनानि विचित्राणि विचित्राभरणाः स्त्रियः ॥ १९ ॥
അവരും എല്ലാ മഹാപാപങ്ങളിൽ നിന്നും വിമുക്തരാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല. അവർ അത്ഭുതകരമായ ഭവനങ്ങളും, നാനാവിധ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സ്ത്രീകളെയും പ്രാപിക്കും.
Verse 20
आरोग्यं वित्त्रसंपत्तिर्गंगास्मरणंज फलम् । मनसा संस्मरेद्यस्तु गंगां दूरस्थितो नरः ॥ २० ॥
ഗംഗാസ്മരണത്തിന്റെ ഫലം ആരോഗ്യംയും ധനസമ്പത്തും ആകുന്നു. ദൂരെയിരിക്കുന്ന മനുഷ്യനും മനസ്സിൽ ഗംഗയെ സ്മരിച്ചാൽ ഈ ഫലങ്ങൾ പ്രാപിക്കും.
Verse 21
चांद्रायणसहस्रस्य स फलं लभते ध्रुवम् । गङ्गा गङ्गा जपन्नाम योजनानां शते स्थितः ॥ २१ ॥
നൂറ് യോജന ദൂരെയിരുന്നാലും “ഗംഗാ, ഗംഗാ” എന്നു നാമജപം ചെയ്യുന്നവൻ, തീർച്ചയായും സഹസ്ര ചാന്ദ്രായണ വ്രതത്തിന്റെ ഫലം പ്രാപിക്കും.
Verse 22
मुच्यते सर्वपापेभ्यो विष्णुलोकं च गच्छति । कीर्तनान्मुच्यते पापाद्दर्शनान्मंगलं लभेत् ॥ २२ ॥
മനുഷ്യൻ സകലപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനായി വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കുന്നു. കീർത്തനത്താൽ പാപം നീങ്ങും; ദർശനത്താൽ മംഗളം ലഭിക്കും.
Verse 23
अवगाह्य तथा पीत्वा पुनात्यासप्तमं कुलम् । सप्तावपरान्परान्सप्त सप्ताथ परतः परान् ॥ २३ ॥
അവിടെ മുങ്ങിക്കുളിച്ച് അതേ പുണ്യജലം പാനം ചെയ്താൽ, മനുഷ്യൻ തന്റെ കുലത്തെ ഏഴാം തലമുറ വരെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു—ഏഴ് തലമുറ സന്തതികൾ, ഏഴ് തലമുറ പിതൃപുരുഷർ, പിന്നെയും അവർക്കപ്പുറം ഏഴ് തലമുറ.
Verse 24
गंगा तारयते पुंसां प्रसंगेनापि कीर्तिता । अश्रद्धयापि गंगाया यत्तु नामानुकीर्तनम् ॥ २४ ॥
ഗംഗയെ പ്രസംഗവശാൽ പോലും കീർത്തിച്ചാൽ അവൾ മനുഷ്യരെ തരിക്കുന്നു. ശ്രദ്ധയില്ലാതിരുന്നാലും ഗംഗാനാമം ആവർത്തിച്ച് ഉച്ചരിക്കുന്നതുതന്നെ രക്ഷാകരമാകുന്നു.
Verse 25
करोति पुण्यवाहिन्याः सोऽपि स्वर्गस्य भाजनम् । सर्वावस्थां गतो वापि सर्वधर्मविवर्जितः ॥ २५ ॥
പുണ്യവാഹിനി (ഗംഗ)യോടനുബന്ധിച്ച സേവനമോ വിധിആചാരമോ ചെയ്യുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിന് അർഹനാകുന്നു—ഏതു അവസ്ഥയിലേക്കും വീണാലും, സകലധർമ്മവും വിട്ടവനായാലും പോലും.
Verse 26
गंगायाः कीर्तनेनैव शुभां गतिमवाप्नुयात् । ब्रह्महा गुरुहागोघ्नः स्पृष्टो वा सर्वपातकैः ॥ २६ ॥
ഗംഗയുടെ കീർത്തനം മാത്രത്താൽ മനുഷ്യൻ ശുഭഗതി പ്രാപിക്കുന്നു—ബ്രഹ്മഹന്താവായാലും, ഗുരുഹന്താവായാലും, ഗോഹന്താവായാലും, അല്ലെങ്കിൽ സകല മഹാപാതകങ്ങളാൽ മലിനനായാലും പോലും.
Verse 27
गंगातोयं नरः स्पृष्ट्वा मुच्यते सर्वपातकैः । कदा द्रक्ष्यामि तां गंगां कदा स्नानं लभे ह्यहम् ॥ २७ ॥
ഗംഗാജലം സ്പർശിച്ചതുമാത്രത്തിൽ മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു. ഞാൻ എപ്പോൾ ആ ഗംഗയെ ദർശിക്കും? എപ്പോൾ തന്നെയവളിൽ സ്നാനഭാഗ്യം ലഭിക്കും?
Verse 28
इति पुंसाभिलषिता कुलानां तारयेच्छतम् । अथ स्नानफलं देवि गंगायाः प्रवदामि ते ॥ २८ ॥
ഇങ്ങനെ പുരുഷന്റെ അഭിലഷിത പുണ്യഭാവം അവന്റെ കുലത്തിലെ നൂറു തലമുറകളെ തരിപ്പിക്കുന്നു. ഇനി, ഹേ ദേവീ, ഗംഗാസ്നാനഫലം ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു.
Verse 29
यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः । स्नातस्य गंगासलिले सद्यः पापं प्रणश्यति ॥ २९ ॥
ഇതു കേട്ടാൽ തന്നെ മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഗംഗാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തവന്റെ പാപം ഉടൻ നശിക്കുന്നു.
Verse 30
अपूर्वपुण्यप्राप्तिश्च सद्यो मोहिनि जायते । स्नातानां शुचिभिस्तोयैर्गांगेयैः प्रयतात्मनाम् ॥ ३० ॥
ഹേ മോഹിനീ, ആത്മസംയമത്തോടെ ഗംഗയുടെ ശുദ്ധജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർക്ക് അപൂർവമായ പുണ്യപ്രാപ്തി ലഭിക്കുന്നു—അത് അതേ നിമിഷം തന്നെ ഉദിക്കുന്നു.
Verse 31
व्युष्टिर्भवति या पुंसां न सा क्रतुशतैरपि । अपहत्य तमस्तीव्रं यथा भात्युदये रविः ॥ ३१ ॥
മനുഷ്യരിൽ ഉദിക്കുന്ന ആ ഉണർവ് നൂറു യാഗങ്ങളാലും ലഭ്യമല്ല. അത് ഘനമായ അന്ധകാരം നീക്കി, പ്രഭാതത്തിൽ സൂര്യൻ പ്രകാശിക്കുന്നതുപോലെ ദീപ്തമാകുന്നു.
Verse 32
तथापहत्य पाप्मानं भाति गंगाजलोक्षितः । एकेनैवापि विधिना स्नानेन नृपसुन्दरि ॥ ३२ ॥
ഹേ രാജകുലസുന്ദരീ! ഗംഗാജലസ്പർശം ലഭിച്ചോ ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്തോ ഒരാൾ പാപം നീക്കി ദീപ്തനാകുന്നു; വിധിപൂർവ്വം ഒരൊറ്റ സ്നാനത്താലും ഫലം ലഭിക്കും.
Verse 33
अश्वमेधफलं मर्त्यो गंगायां लभते ध्रुवम् । अनेकजन्मसंभूतं पुंसः पापं प्रणश्यति ॥ ३३ ॥
മർത്ത്യൻ ഗംഗയിൽ നിശ്ചയമായി അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിക്കുന്നു; അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ സഞ്ചിതമായ പാപം നശിക്കുന്നു.
Verse 34
स्नानमात्रेण गंगायाः सद्यः स्यात्पुण्यभाजनम् । अन्यस्थानकृतं पापं गंगातीरे विनश्यति ॥ ३४ ॥
ഗംഗയിൽ സ്നാനം മാത്രം ചെയ്താലും ഒരാൾ ഉടൻ പുണ്യഭാജനമാകുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ ചെയ്ത പാപവും ഗംഗാതീരത്ത് നശിക്കുന്നു.
Verse 35
गंगातीरे कृतं पापं गङ्गास्नानेन नश्यति । रात्रौ दिवा च संध्यायां गंगायां तु प्रयत्नतः ॥ ३५ ॥
ഗംഗാതീരത്ത് ചെയ്ത പാപവും ഗംഗാസ്നാനത്താൽ നശിക്കുന്നു—രാത്രിയിലും പകലിലും സന്ധ്യാകാലത്തിലും—ശ്രദ്ധയോടെ പരിശ്രമിച്ച് സ്നാനം ചെയ്താൽ.
Verse 36
स्नात्वाश्वमेधजं पुण्यं गृहेऽप्युद्धृततज्जलैः । सर्वतीर्थेषु यत्पुण्यं सर्वेष्टायतनेषु च ॥ ३६ ॥
അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ അശ്വമേധജന്യ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു; അവിടെ നിന്ന് എടുത്ത ജലത്താൽ വീട്ടിലിരുന്നും അതേ പുണ്യം ലഭിക്കും—സകല തീർത്ഥങ്ങളിലും സകല ഇഷ്ടദേവാലയങ്ങളിലും ലഭിക്കുന്നതുപോലെ.
Verse 37
तत्फलं लभते मर्त्यो गङ्गास्नानान्न संशयः । महापातकसंयुक्तो युक्तो वा सर्वपातकैः ॥ ३७ ॥
ഗംഗാസ്നാനത്തിലൂടെ മർത്ത്യൻ ആ മോക്ഷഫലം നിശ്ചയമായി പ്രാപിക്കുന്നു; സംശയമില്ല. മഹാപാതകങ്ങളാൽ മലിനനായാലും, സർവ്വപാപഭാരമുള്ളവനായാലും ആ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 38
गङ्गास्नानेन विधिवन्मुच्यते सर्वपातकैः । गङ्गा स्नानात्परं स्नानं न भूतं न भविष्यति ॥ ३८ ॥
വിധിപൂർവ്വം ഗംഗാസ്നാനം ചെയ്താൽ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കുന്നു. ഗംഗാസ്നാനത്തേക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠമായ സ്നാനം മുമ്പും ഉണ്ടായിട്ടില്ല; ഇനി ഉണ്ടാകുകയുമില്ല.
Verse 39
विशेषतः कलियुगे पापं हरति जाह्नवी । निहत्य कामजान्दोषान्कायवाक्चित्तसंभवान् ॥ ३९ ॥
വിശേഷിച്ച് കലിയുഗത്തിൽ ജാഹ്നവി (ഗംഗ) പാപം ഹരിക്കുന്നു; കാമജന്യ ദോഷങ്ങളെ—കായം, വാക്ക്, ചിത്തം എന്നിവയിൽ നിന്നുയർന്നവയെ—നശിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 40
गङ्गास्नानेन भक्त्या तु मोदते दिवि देववत् । वर्षं स्नाति च गंगायां यो नरो भक्तिसंयुतः ॥ ४० ॥
ഭക്തിയോടെ ഗംഗാസ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ ദേവനെപ്പോലെ ആനന്ദിക്കുന്നു. ഭക്തിസംയുക്തനായി ഒരു വർഷം ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന നരൻ അത്തരം ദിവ്യസുഖം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 41
तस्य स्याद्वैष्णवे लोके स्थितिः कल्पं न संशयः । आमृत्युं स्नाति गंगायां यो नरो नित्यमेव च ॥ ४१ ॥
നിത്യമായി മരണപര്യന്തം ഗംഗയിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന നരന് സംശയമില്ലാതെ വൈഷ്ണവലോകത്തിൽ ഒരു കല്പകാലം വാസം ലഭിക്കുന്നു.
Verse 42
समस्तपापनिमुक्तः समस्तकुलसंयुतः । समस्तभोगसंयुक्तो विष्णुलोके महीयते ॥ ४२ ॥
അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി, തന്റെ സമസ്ത കുലത്തോടും ചേർന്ന്, എല്ലാ ഭോഗസമ്പത്തുകളാലും സമ്പന്നനായി വിഷ്ണുലോകത്തിൽ മഹിമിക്കപ്പെടുന്നു।
Verse 43
परार्द्धद्वितयं यावन्नात्र कार्या विचारणा । गंगायां स्नाति यो मर्त्यो नैरंतर्येण नित्यदा ॥ ४३ ॥
രണ്ട് പരാർദ്ധങ്ങളുടെ കാലം വരെയും ഇവിടെ സംശയിക്കേണ്ടതില്ല: ഗംഗയിൽ നിത്യവും ഇടവിടാതെ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മർത്ത്യൻ ഉറപ്പായി വാഗ്ദത്ത ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 44
जीवन्मुक्तः स चात्रैव मृतो विष्णुपदं व्रजेत् । प्रातःस्नानाद्दशगुणं पुण्यं मध्यंदिने स्मृतम् ॥ ४४ ॥
അവൻ ഇവിടെ തന്നേ ജീവിച്ചിരിക്കെ മുക്തനാകുന്നു; ഇവിടെ തന്നേ മരിച്ചാൽ വിഷ്ണുപദം പ്രാപിക്കുന്നു. പ്രാതഃസ്നാനത്തേക്കാൾ മധ്യാഹ്നസ്നാനത്തിന്റെ പുണ്യം പത്തിരട്ടിയെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു।
Verse 45
सायंकाले शतगुणमनन्तं शिवसन्निधौ । कपिलाकोटिदानाद्धि गंगास्नानं विशिष्यते ॥ ४५ ॥
സായങ്കാലത്ത് (ഗംഗാസ്നാനത്തിന്റെ) പുണ്യം നൂറിരട്ടിയാകുന്നു; ശിവസന്നിധിയിൽ അത് അനന്തമാകുന്നു. കോടി കപിലാ പശുക്കളുടെ ദാനത്തേക്കാളും ഗംഗാസ്നാനം ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്।
Verse 46
कुरुक्षेत्रसमा गंगा यत्र तत्रावगाहिता । हरिद्वारे प्रयागे च सिंधुसंगे फलाधिका ॥ ४६ ॥
ഗംഗയിൽ എവിടെയെവിടെ സ്നാനം ചെയ്താലും അത് കുരുക്ഷേത്രസമമായ പുണ്യദായിനിയെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ഹരിദ്വാർ, പ്രയാഗ, സിന്ധുസംഗമം എന്നിവിടങ്ങളിൽ അതിന്റെ ഫലം കൂടുതൽ അധികമാണ്।
Verse 47
ये मदीयांशुसंतप्ते जले ते स्नांति जाह्नवि । ते भित्वा मंडलं यांति मोक्षं चेति रवेर्वचः ॥ ४७ ॥
എന്റെ കിരണങ്ങളാൽ ചൂടേറ്റ ജലത്തിൽ ജാഹ്നവീ (ഗംഗ)യിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ സൂര്യമണ്ഡലം ഭേദിച്ച് മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു—ഇത് രവിയുടെ വചനം।
Verse 48
यो गृहे स्वे स्थितोऽपि त्वां स्नाने संकीर्तयिष्यति । सोऽपि यास्यति नाकं वै इत्याह वरुणश्च ताम् ॥ ४८ ॥
സ്വഗൃഹത്തിൽ തന്നെയിരുന്നാലും സ്നാനസമയത്ത് നിന്റെ നാമസംകീർത്തനം ചെയ്യുന്നവൻ പോലും നിശ്ചയമായി സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കും—എന്ന് വരുണൻ അവളോടു പറഞ്ഞു।
Verse 49
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणोत्तरभागे मोहिनीचरिते गंगास्नानमाहात्म्यं नामैकोनचत्वारिंशोऽध्यायः ॥ ३९ ॥
ഇങ്ങനെ ശ്രീ ബൃഹന്നാരദീയ പുരാണത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്തിലെ മോഹിനീചരിതത്തിൽ ‘ഗംഗാസ്നാനമാഹാത്മ്യം’ എന്ന പേരിലുള്ള മുപ്പത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।
The chapter frames Gaṅgā as a concentrated tīrtha-principle: her darśana, when joined with bhakti, is said to yield the same spiritual fruit as arduous works (charity-infrastructure, vows, and even sacrificial paradigms), expressing a Kali-yuga doctrine where devotion and sacred contact substitute for complex ritual capacity.
Smaraṇa (remembering) and nāma-ucchāraṇa/nāma-kīrtana (repeating or crying out “Gaṅgā, Gaṅgā”) are explicitly described as efficacious across great distances (yojanas), including for those lacking faith or those who mention her name incidentally.
Core outcomes include destruction of sin, purification of lineage and ancestors, acquisition of merit comparable to Aśvamedha and Cāndrāyaṇa, prosperity and health, and culminating goals such as residence in Viṣṇu-loka and liberation (including jīvan-mukti language for sustained daily bathing).