Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā (Rādhā-Related Mantras Explained)

Verse 1

सूत उवाच । श्रुत्वेत्थं यजनं विप्रा मन्त्रध्यानपुरःसरम् । सर्वासामवताराणां नारदो देवदर्शनः ॥ १ ॥

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ! മന്ത്രജപവും ധ്യാനവും മുൻനിർത്തിയ ഇത്തരമൊരു യജനത്തെ കേട്ടശേഷം, ദേവദർശിയായ നാരദൻ സർവ്വ അവതാരങ്ങളെ സംബന്ധിച്ച് (പ്രസംഗം ആരംഭിച്ചു)॥ १ ॥

Verse 2

सर्वाद्याया जगन्मातुः श्रीराधायाः समर्चनम् । अवतारकलानां हि पप्रच्छ विनयान्वितः ॥ २ ॥

വിനയത്തോടെ അദ്ദേഹം ജഗന്മാതാവായ സർവാദ്യാ ശ്രീരാധയുടെ യഥോചിത ആരാധനാവിധിയും, ഭഗവാന്റെ അവതാരകലകളുടെ വൈഭവവും ചോദിച്ചു।

Verse 3

नारद उवाच । धन्योऽस्मिकृतकृत्योऽस्मि जातोऽहं त्वत्प्रसादतः । पज्जगन्मातृमंत्राणां वैभवं श्रुतवान्मुने ॥ ३ ॥

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ, ഞാൻ ധന്യൻ, കൃതകൃത്യൻ; നിങ്ങളുടെ പ്രസാദംകൊണ്ട് എന്റെ ജീവിതം സഫലമായി. ഇപ്പോൾ ലോകവ്യാപിനിയായ മാതൃദേവിമാരുടെ മന്ത്രങ്ങളുടെ വൈഭവവും ശക്തിയും ഞാൻ ശ്രവിച്ചു।

Verse 4

यथा लक्ष्मीमुखानां तु अवताराः प्रकीर्तिताः । तथा राधावताराणां श्रोतुमिच्छामि वैभवम् ॥ ४ ॥

ലക്ഷ്മി മുതലായ ദേവിമാരുടെ അവതാരങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതുപോലെ, ശ്രീരാധയുടെ അവതാരങ്ങളുടെ വൈഭവം ശ്രവിക്കുവാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 5

यत्संख्याकाश्च यद्रूपा यत्प्रभावा विदांवर । राधावतारास्तान्सत्यं कीर्तयाशेषसिद्धिदान् ॥ ५ ॥

ഹേ വിദ്യാവരാ, രാധാവതാരങ്ങളുടെ എണ്ണം, രൂപങ്ങൾ, പ്രഭാവങ്ങൾ എന്നിവ സത്യമായി കീർത്തിക്കുക; അവ എല്ലാസിദ്ധികളും നൽകുന്നവയാണ്।

Verse 6

एतच्छुत्वा वचस्तस्य नारदस्य विधेः सुतः । सनत्कुमारः प्रोवाच ध्यात्वा राधापदांबुजम् ॥ ६ ॥

നാരദന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, വിധി (ബ്രഹ്മാ)യുടെ പുത്രനായ സനത്കുമാരൻ ശ്രീരാധയുടെ പദാംബുജങ്ങളെ ധ്യാനിച്ച് പിന്നെ പ്രസംഗിച്ചു തുടങ്ങി।

Verse 7

सनत्कुमार उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि रहस्यातिरहस्यकम् । राधावतारचरितं भजतामिष्टिसिद्धिदम् ॥ ७ ॥

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രാ, ശ്രവിക്ക; ഞാൻ പരമഗൂഢമായ രഹസ്യം പ്രസ്താവിക്കുന്നു. രാധയുടെ അവതാരചരിതം ഭജിക്കുന്നവർക്ക് ഇഷ്ടസിദ്ധി നൽകുന്നു.

Verse 8

चन्द्रावली च ललिता द्वे सख्यौ सुप्रिये सदा । मालावतीमुखाष्टानां चन्द्रावल्यधिपास्मृता ॥ ८ ॥

ചന്ദ്രാവളിയും ലലിതയും—ഈ രണ്ടു സഖിമാർ എപ്പോഴും അതിപ്രിയരാണ്. മാലാവതി മുതലായ അഷ്ടസഖിമാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചന്ദ്രാവളിയെ അധിപയായി സ്മരിക്കുന്നു.

Verse 9

कलावतीमुखाष्टानामीश्वरी ललिता मता । राधाचरणपूजायामुक्ता मालावतीमुखाः ॥ ९ ॥

കലാവതി മുതലായ അഷ്ടരൂപങ്ങളിൽ ഈശ്വരിയായി ലലിതയെയാണു കരുതുന്നത്; രാധയുടെ ചരണപൂജയിൽ മാലാവതി മുതലായ രൂപങ്ങൾ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 10

ललिताधीश्वरीणां तु नामानि श्रृणु सांप्रतम् । कलावती मधुमती विशाखा श्यामलाभिधा ॥ १० ॥

ഇപ്പോൾ ലലിതാധീശ്വരിമാരുടെ നാമങ്ങൾ ശ്രവിക്ക: കലാവതി, മധുമതി, വിശാഖ, ശ്യാമലാ എന്നറിയപ്പെടുന്നവൾ.

Verse 11

शैब्या वृन्दा श्रीधराख्या सर्वास्तुत्तुल्यविग्रहाः । सुशीलाप्रमुखा श्चान्याः सख्यो द्वात्रिंशदीरिताः ॥ ११ ॥

ശൈബ്യാ, വൃന്ദാ, ശ്രീധരാ എന്നറിയപ്പെടുന്നവൾ—എല്ലാവരും സമാന ദിവ്യവിഗ്രഹമുള്ളവർ; സുശീലാ മുതലായ മറ്റു സഖിമാരോടുകൂടെ ആകെ മുപ്പത്തിരണ്ട് എന്നു പറയുന്നു.

Verse 12

ताः श्रृणुष्व महाभाग नामतः प्रवदामि ते । सुशीलां शशिलेखा च यमुना माधवी रतिः ॥ १२ ॥

ഹേ മഹാഭാഗ്യവാനേ! കേൾക്കുക; ഞാൻ നിനക്കു പേരുപേരായി പറയുന്നു—സുശീലാ, ശശിലേഖാ, യമുനാ, മാധവീ, രതി।

Verse 13

कदम्बमाला कुन्ती च जाह्नवी च स्वयंप्रभा । चन्द्रानना पद्ममुखी सावित्री च सुधामुखी ॥ १३ ॥

കടംബമാലാ, കുന്തീ, ജാഹ്നവീ, സ്വയംപ്രഭാ; ചന്ദ്രാനനാ, പദ്മമുഖീ, സാവിത്രീ, സുധാമുഖീ—ഇവയും നാമങ്ങൾ.

Verse 14

शुभा पद्मा पारिजाता गौरिणी सर्वमंगला । कालिका कमला दुर्गा विरजा भारती सुरा ॥ १४ ॥

അവൾ ശുഭാ, പദ്മാ, പാരിജാതാ, ഗൗരീ, സർവ്വമംഗളാ; അവൾ തന്നേ കാലികാ, കമലാ, ദുര്‍ഗാ, വിരജാ, ഭാരതി, സുറാ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

Verse 15

गंगा मधुमती चैव सुन्दरी चन्दना सती । अपर्णा मनसानन्दा द्वात्रिंशद्राधिकाप्रियाः ॥ १५ ॥

ഗംഗാ, മധുമതീ, സുന്ദരീ, ചന്ദനാ, സതീ, അപർണാ, മനസാനന്ദാ—ഇവ നാമങ്ങൾ രാധികയ്ക്ക് പ്രിയം; ഇങ്ങനെ ആകെ മുപ്പത്തിരണ്ട് നാമങ്ങൾ.

Verse 16

कदाचिद्छलिला देवी पुंरूपा कृष्णविग्रहा । ससर्ज षोडशकलास्ताः सर्वास्तत्समप्रभाः ॥ १६ ॥

ഒരിക്കൽ ദേവി ഛലിലാ പുരുഷരൂപം ധരിച്ചു, കൃഷ്ണശ്യാമ വിഗ്രഹമായി, പതിനാറു കലകളെ സൃഷ്ടിച്ചു—അവയെല്ലാം അവളെപ്പോലെ തന്നെ ദീപ്തിമാനങ്ങളായിരുന്നു.

Verse 17

तासा मन्त्रं तथा ध्यानं यन्त्रार्चादिक्रमं तथा । वर्णये सर्वतंत्रेषु रहस्यं मुनिसत्तम ॥ १७ ॥

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! അവരുടെ മന്ത്രങ്ങളും ധ്യാനവും, യന്ത്രം മുതലായവ മുതൽ ആരാധന വരെ ഉള്ള ക്രമവിധിയും ഞാൻ വിവരിക്കും; ഇത് സർവ്വ തന്ത്രങ്ങളിലും നിഗൂഢമായ രഹസ്യോപദേശം ആകുന്നു.

Verse 18

वातो मरुच्चाग्रिवह्नी धराक्ष्मे जलचारिणी । विमुखं चरशुचिविभू वनस्वशक्तयः स्वराः ॥ १८ ॥

സ്വരങ്ങൾ ഇങ്ങനെ വർഗ്ഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു—വാതം, മരുത് (പ്രചണ്ഡ കാറ്റ്), അഗ്നിവാഹകങ്ങൾ, ഭൂമി-ആകാശം, ജലചാരിണി; കൂടാതെ ‘വിമുഖ’, ‘ചര’, ‘ശുചി’, ‘വിഭു’; പിന്നെ ‘വന’, ‘സ്വ’, ‘ശക്തി’ എന്ന പാരിഭാഷിക നാമങ്ങൾ.

Verse 19

प्राणस्तेजः स्थिरा वायुर्वायुश्चापि प्रभा तथा । ज्यकुमभ्रं तथा नादो दावकः पाथ इत्यथ ॥ १९ ॥

ഇപ്പോൾ പരമ്പരയിൽ ഈ നാമങ്ങൾ എണ്ണപ്പെടുന്നു—പ്രാണം, തേജസ്, സ്ഥിരാ, വായു, വീണ്ടും വായു; കൂടാതെ പ്രഭാ, ജ്യകുമഭ്ര, നാദം, ദാവക (അഗ്നി), പാഥ (പാഠം/ജപം).

Verse 20

व्योमरयः शिखी गोत्रा तोयं शून्यजवीद्युतिः । भूमी रसो नमो व्याप्तं दाहश्चापि रसांबु च ॥ २० ॥

‘വ്യോമം, രയഃ (കിരണങ്ങൾ), ശിഖീ (അഗ്നി), ഗോത്രം, തോയം, ശൂന്യം, ജവീ (വേഗം), ദ്യുതി; ഭൂമി, രസം, “നമോ”, വ്യാപ്തി, ദാഹം, കൂടാതെ രസവും അംബുവും’—ഇവയും ശാസ്ത്രീയ ഗണനയിലെ പാരിഭാഷിക സംജ്ഞകളാണ്.

Verse 21

वियत्स्पर्शश्च हृद्धंसहलाग्रासो हलात्मिकाः । चन्द्रावली च ललिता हंसेला नायके मते ॥ २१ ॥

നాయక-മതപ്രകാരം ഈ (പാരിഭാഷിക) നാമങ്ങൾ—വിയത്സ്പർശ, ഹൃദ്ധംസം, ഹലാഗ്രാസ, ഹലാത്മികാ, ചന്ദ്രാവലി, ലലിതാ, ഹംസേലാ.

Verse 22

ग्रासस्थिता स्वयं राधा स्वयं शक्तिस्वरूपिणी । शेषास्तु षोडशकला द्वात्रिंशत्तत्कलाः स्मृताः ॥ २२ ॥

‘ഗ്രാസ’സ്ഥാനത്തിൽ സ്വയം ശ്രീരാധ തന്നേ; അവൾ സത്യത്തിൽ ശക്തിസ്വരൂപിണി. ശേഷമുള്ള പ്രകടനങ്ങൾ ഷോഡശ കലകളായും, അതിന്റെ ദ്വാത്രിംശത് ഉപകലകളായും സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 23

वाङ्मयं निखिलं व्याप्तमाभिरेव मुनीश्वर । ललिताप्रमुखाणां तु षोडशीत्वमुपागता ॥ २३ ॥

ഹേ മുനീശ്വരാ, സമസ്ത വാങ്മയം ഈ രൂപങ്ങളാലേ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ലലിതാദി ദേവിമാർ നിശ്ചയമായി ‘ഷോഡശീ’—പതിനാറ്-സ്വരൂപ—സ്ഥാനത്തെ പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 24

श्रीराधा सुन्दरी देवी तांत्रिकैः परिकीर्त्यते । कुरुकुल्ला च वाराही चन्द्रालिललिते उभे ॥ २४ ॥

ശ്രീരാധയെ സുന്ദരി ദേവിയായി താന്ത്രികർ പരികീർത്തിക്കുന്നു. അവളെ കുരുകുള്ളാ, വാരാഹീ എന്നും പറയുന്നു—ഇവ രണ്ടും ചന്ദ്രാലി, ലലിതാ എന്ന രൂപങ്ങളായി പ്രസിദ്ധം.

Verse 25

संभूते मन्त्रवर्गं तेऽभिधास्येऽहं यथातथम् । हृत्प्राणेलाहंसदावह्निस्वैर्ललितेरिता ॥ २५ ॥

ഹേ സംഭൂതാ, മന്ത്രവർഗ്ഗം ഞാൻ നിനക്കു യഥാതഥമായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു—ഹൃദയ-പ്രാണ രീതിയിൽ, ‘ലാ’ ‘ഹംസ’ ബീജങ്ങളാൽ പ്രകടമായി, സദാ ജ്വലിക്കുന്ന അന്തരാഗ്നിയാൽ പ്രേരിതമായി, ലലിതയുടെ സ്വൈര-ലീലാപ്രവാഹത്തിൽ ഉരുത്തിരിഞ്ഞത്.

Verse 26

त्रिविधा हंसभेदेव श्रृणु तां च यथाक्रमम् । हंसाद्ययाऽद्या मध्या स्यादादिमध्यस्थहंसया ॥ २६ ॥

ഇപ്പോൾ ‘ഹംസ’ ഛന്ദസ്സിന്റെ ത്രിവിധ ഭേദം ക്രമമായി കേൾക്കുക—ആദ്യത് ‘ഹംസ’ കൊണ്ട് ആരംഭിക്കുന്നു; മദ്ധ്യഭേദത്തിൽ ‘ഹംസ’ മദ്ധ്യത്തിൽ നില്ക്കുന്നു; അന്തിമഭേദത്തിൽ ‘ഹംസ’ ആദിയിലും മദ്ധ്യത്തിലുമെന്നിങ്ങനെ ഇരുവിടത്തും നില്ക്കുന്നു.

Verse 27

तृतीया प्रकृतिः सैव तुर्या तैरंत्यमायया । आसु तुर्याभवन्मुक्त्यै तिस्रोऽन्याः स्युश्चसंपदे ॥ २७ ॥

ആ മൂന്നാം പ്രകൃതിയേ തന്നെ അന്ത്യപരമായ മായയാൽ തുരീയമാകുന്നു. തുരീയസ്ഥിതി മോക്ഷം നൽകുന്നു; മറ്റു മൂന്നും ലൗകികസമ്പത്തും അഭ്യുദയവും നേടാൻ നിലനിൽക്കും.

Verse 28

इति त्रिपुरसुंदर्या विद्या सरुमतसमीरिता । दाहभूमीरसाक्ष्मास्वैर्वशिनीबीजमीरितम् ॥ २८ ॥

ഇങ്ങനെ സരുമത പരമ്പരാനുസരിച്ച് ത്രിപുരസുന്ദരിയുടെ വിദ്യ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടു. ‘ദാഹ’, ‘ഭൂമി’, ‘രസ’, ‘അക്ഷ്മാ’ എന്ന സൂചനാക്ഷരങ്ങളാൽ വശിനീ-ബീജം പ്രഖ്യാപിച്ചു.

Verse 29

प्राणो रसाशक्तियुतः कामेश्वर्यक्षरं महत् । शून्यमंबुरसावह्निस्वयोगान्मोहनीमनुः ॥ २९ ॥

‘പ്രാണ’ അക്ഷരം ‘രസ’ ശക്തിയോടെ യുക്തമാക്കി, കാമേശ്വരിയുടെ മഹാക്ഷരവുമായി ചേർത്ത്, പിന്നെ ‘ശൂന്യ’, ‘അംബു’, ‘രസ’, ‘വഹ്നി’, ‘സ്വ’ എന്ന സംധിയോഗപ്രകാരം അത് മോഹിനീ-മന്ത്രമാകുന്നു.

Verse 30

व्याप्तं रसाक्ष्मास्वयुतं विमलाबीजमीरितम् । ज्यानभोदाहवह्निस्वयोगैः स्यादरुणामनुः ॥ ३० ॥

‘വ്യാപ്ത’ അക്ഷരം ‘രസ’യും ‘അക്ഷ്മാ’യും എന്ന സൂചനാക്ഷരങ്ങളോടെ യുക്തമാക്കി, ഉപദേശിച്ച വിമലാ-ബീജവുമായി ചേർത്ത്; പിന്നെ ‘ജ്യാന’, ‘ഭോ’, ‘ദാഹ’, ‘വഹ്നി’ സംധിയോഗങ്ങളാൽ അത് അരുണാ-മന്ത്രമാകുന്നു.

Verse 31

जयिन्यास्तु समुद्दिष्टः सर्वत्र जयदायकः । कं नभोदाहसहितं व्याप्तक्ष्मास्वयुतं मनुः ॥ ३१ ॥

ജയിനീ ദേവിക്കായി എല്ലായിടത്തും ജയം നൽകുന്ന മന്ത്രം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു. ‘കം’ ബീജം ‘നഭ’യും ‘ദാഹ’യും സഹിതം, ‘വ്യാപ്ത’, ‘ക്ഷ്മാ’, ‘സ്വ’ എന്നിവയോടെ യുക്തമാക്കിയാൽ ആ മന്ത്രം സിദ്ധമാകുന്നു.

Verse 32

सर्वेश्वर्याः समाख्यातः सर्वसिद्धिकरः परः । ग्रासो नभोदाहवह्निस्वैर्युक्तः कौलिनीमनुः ॥ ३२ ॥

കൗലിനീ-മനു പരമമെന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്—ഇത് സർവ ഐശ്വര്യങ്ങൾ ദാനം ചെയ്യുന്നവയും സർവസിദ്ധി സാധിപ്പിക്കുന്നവയും ആകുന്നു; ‘ഗ്രാസ, നഭസ്, ദാഹ, വഹ്നി, സ്വൈര’ എന്ന പദസംയോഗത്തിൽ നിന്നാണ് ഇത് രൂപപ്പെട്ടത്।

Verse 33

एतैर्मनुभिरष्टाभिः शक्तिभिर्वर्गसंयुक्तैः । वाग्देवतांतैर्न्यासः स्याद्येन देव्यात्मको भवेत् ॥ ३३ ॥

ഈ എട്ട് മനുക്കളെ തത്തത് ശക്തികളോടും വർഗക്രമസമന്വയത്തോടും ചേർത്ത് വാഗ്ദേവതാന്ത ന്യാസം ചെയ്യണം; അതിനാൽ সাধകൻ ദേവീമയ സ്വഭാവം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 34

रंध्रे भाले तथाज्ञायां गले हृदि तथा न्यसेत् । नाभावाधारके पादद्वये मूलाग्रकावधि ॥ ३४ ॥

രന്ധ്രം (ബ്രഹ്മരന്ധ്രം), ഭാലം, ആജ്ഞാ-കേന്ദ്രം, കണ്ഠം, ഹൃദയം എന്നിവിടങ്ങളിൽ ന്യാസം ചെയ്യണം; അതുപോലെ നാഭി, ആധാരം (മൂലസ്ഥാനം) 그리고 ഇരുപാദങ്ങളിൽ—മൂലത്തിൽ നിന്ന് അഗ്രം വരെ ദേഹഅക്ഷമൊട്ടാകെ।

Verse 35

षड्दीर्घाढ्येन बीजेन कुर्याश्चैव षडंगकम् । लोहितां ललितां बाणचापपाशसृणीः करैः ॥ ३५ ॥

ആറ് ദീർഘസ്വരങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ ബീജമന്ത്രംകൊണ്ട് ഷഡംഗ-ന്യാസം ചെയ്യണം; ദേവിയെ ലോഹിതവർണയും ലലിതരൂപിണിയുമായി ധ്യാനിക്കണം—കരങ്ങളിൽ ബാണം, ചാപം, പാശം, സൃണീ (അങ്കുശം) ധരിച്ചവളായി।

Verse 36

दधानां कामराजांके यन्त्रीतां मुदुतां स्मरेत् । मध्यस्थदेवी त्वेकैव षोडशाकारतः स्थाता ॥ ३६ ॥

ദേവിയെ സ്മരിക്കണം—അവൾ കാമരാജന്റെ അങ്കത്തിൽ വിരാജമാന, യന്ത്രത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിത, മൃദുഭാവത്തോടെ സംയത; മധ്യസ്ഥ ദേവി ഒരുത്തിയേ, അവൾ ഷോഡശാകാരമായി (പതിനാറു രൂപങ്ങളിൽ) നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 37

यतस्तस्मात्तनौ तस्यास्त्वन्याः पंचदशार्चयेत् । ऋषिः शिवश्छंद उक्ता देवता ललितादिकाः ॥ ३७ ॥

അതുകൊണ്ട് ആ ദേവിയുടെ അതേ ദേഹ-സ്വരൂപത്തിൽ മറ്റുപതിനഞ്ചു രൂപങ്ങളെയും വിധിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം. ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ഋഷി ശിവൻ, ഛന്ദസ് നിർദ്ദേശിതം, ദേവതകൾ ലലിതാദികൾ ആകുന്നു.

Verse 38

सर्वासामपि नित्यानामावृतीर्नामसंचये । पटले तु प्रयोगांश्च वक्ष्याम्यग्रे सविस्तरम् ॥ ३८ ॥

നാമസഞ്ചയത്തിൽ എല്ലാ നിത്യാദേവിമാർക്കും നിശ്ചിതമായ ആവൃത്തികൾ (ജപസംഖ്യ)യും ഞാൻ രേഖപ്പെടുത്തി. പടലം എന്ന വിധി-പ്രകരണത്തിൽ അവയുടെ പ്രയോഗങ്ങൾ പിന്നെ വിശദമായി പറയും.

Verse 39

अथ षोडशनित्यासु द्वितीया या समीरिता । कामेश्वरीति तां सर्वकामदां श्रृणु नारद ॥ ३९ ॥

ഇപ്പോൾ ഷോഡശ നിത്യാദേവിമാരിൽ രണ്ടാമതായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടവൾ ‘കാമേശ്വരി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയാണ്. ഹേ നാരദാ, കേൾക്കുക—അവൾ സർവ്വകാമനകളും നൽകുന്നവൾ.

Verse 40

शुचिः स्वेन युतस्त्वाद्यो ललिता स्याद्द्वितीयकः । शून्यमग्नियुतं पश्चाद्रयोव्याप्तेन संयुतम् ॥ ४० ॥

ആദ്യപദം ‘ശുചി’—അത് സ്വന്തം ചിഹ്നത്തോടുകൂടി യുക്തമാണ്; രണ്ടാമത് ‘ലലിതാ’ എന്നു പറയുന്നു. തുടർന്ന് ‘ശൂന്യ’ത്തെ ‘അഗ്നി’യോടു ചേർക്കണം; പിന്നെ ‘രയ’യാൽ വ്യാപ്തമായ തത്ത്വത്തോടു സംയോജിപ്പിക്കണം.

Verse 41

प्राणो रसाग्निसहितः शून्ययुग्मं चरान्वितम् । नभोगोत्रा पुनश्चैषां दाहेन समयोजिता ॥ ४१ ॥

‘പ്രാണ’ത്തെ ‘രസ’വും ‘അഗ്നി’യും കൂടെ ചേർത്ത്, ശൂന്യയുഗ്മവും ‘ചര’ (ചല) ഘടകങ്ങളും സഹിതം യുക്തമാക്കുന്നു. പിന്നെയും ഇവയ്ക്ക് ‘നഭോ-ഗോത്ര’ം പ്രയോഗിച്ച് ‘ദാഹ’ എന്ന ക്രിയയാൽ യഥാവിധി ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 42

अंबु स्याच्चरसंयुक्तं नवशक्तियुतं च हृत् । एषा कामेश्वरी नित्या कामदैकादशाक्षरी ॥ ४२ ॥

‘അംബു’ എന്ന പദം ‘ചര’യോടു ചേർത്ത്, നവശക്തിയുക്തമായ ‘ഹൃത്’ പദവും കൂട്ടിച്ചേർക്കണം. ഇതാണ് നിത്യാ കാമേശ്വരി—കാമനാപൂരകമായ ഏകാദശാക്ഷരി മന്ത്രവിദ്യ।

Verse 43

मूलविद्याक्षरैरेव कुर्यादंगानि षट् क्रमात् । एकेन हृदयं शीर्षं तावताथो द्वयं द्वयात् ॥ ४३ ॥

മൂലവിദ്യയുടെ അക്ഷരങ്ങളാൽ തന്നെ ക്രമമായി ഷഡംഗ-ന്യാസം ചെയ്യണം. ഓരോ അക്ഷരത്താൽ ഹൃദയവും ശിരസ്സും സ്ഥാപിച്ച്, തുടർന്ന് രണ്ട് അക്ഷരങ്ങൾ വീതം ശേഷിക്കുന്ന അംഗങ്ങളെ ജോഡിയായി സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 44

चतुर्भिर्नयनं तद्वदस्त्रमेकेन कीर्तितम् । दृक्श्रोत्रनासाद्वितये जिह्वाहृन्नाभिगुह्यके ॥ ४४ ॥

നാലു (ഘടക/ചിഹ്ന)ങ്ങളാൽ നേത്രം നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ അസ്ത്രം ഒന്നാൽ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. ഇത് ദൃഷ്ടി, ശ്രോത്രം, നാസാദ്വയം, കൂടാതെ ജിഹ്വ, ഹൃദയം, നാഭി, ഗുഹ്യേന്ദ്രിയം എന്നിവയിൽ പ്രയോഗ്യമാണ്।

Verse 45

व्यापकत्वेन सर्वांगे मूर्द्धादिप्रपदावधि । न्यसेद्विद्याक्षराण्येषु स्थानेषु तदनंतरम् ॥ ४५ ॥

മന്ത്രത്തിന്റെ സർവ്വവ്യാപകത മനസ്സിൽ ധരിച്ചു, ശിരോമൂർത്തി മുതൽ പാദതലം വരെ സമസ്ത ശരീരത്തിൽ, തുടർന്ന് ഓരോ സ്ഥാനത്തും വിദ്യാമന്ത്രത്തിന്റെ അക്ഷരങ്ങൾ ന്യാസം ചെയ്യണം।

Verse 46

समस्तेन व्यापकं तु कुर्यादुक्तक्रमेण तु । अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि नित्यपूजासु चोदितम् ॥ ४६ ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ക്രമത്തിൽ തന്നെ സമസ്ത വ്യാപകകർമ്മം (ശുദ്ധി-ന്യാസം) ചെയ്യണം. ഇനി നിത്യപൂജയിൽ നിർദ്ദേശിച്ച ധ്യാനം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 47

येन देवी सुप्रसन्ना ददातीष्टमयत्नतः । बालार्ककोटिसंकाशां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् ॥ ४७ ॥

ഏത് সাধനയാൽ ദേവി അത്യന്തം പ്രസന്നയായി പ്രയാസമില്ലാതെ ഇഷ്ടവരം നൽകുന്നുവോ—അവൾ കോടി ഉദയസൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തയായി, മാണിക്യജടിത മകുടത്തിൽ ഉജ്ജ്വലമായി വിരാജിക്കുന്നു।

Verse 48

हारग्रैवेयकांचीभिरूर्मिकानूपुरादिभिः । मंडितां रक्तवसनां रत्नाभरणशोभिताम् ॥ ४८ ॥

ഹാരം, ഗ്രൈവേയകം, കാഞ്ചി, വളകൾ, നൂപുരം മുതലായവകൊണ്ട് അലങ്കൃതയായി; ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ച്; രത്നാഭരണങ്ങളാൽ ശോഭിച്ച് ദേവി വിരാജിക്കുന്നു।

Verse 49

षड्भुजां त्रीक्षणामिंदुकलाकलितमौलिकाम् । पञ्चाष्टषोडशद्वंद्वषट्कोणचतुरस्रगाम् ॥ ४९ ॥

ദേവിയെ ധ്യാനിക്കണം—അവൾ ഷഡ്ഭുജ, ത്രിനേത്ര, ശിരസ്സിൽ ചന്ദ്രകല ധരിച്ചവൾ; പഞ്ച, അഷ്ട, ഷോഡശ ദ്വന്ദ്വപത്രങ്ങൾ കൂടിയതും ഷട്കോണം-ചതുരസ്രം ഉൾപ്പെട്ടതുമായ യന്ത്രത്തിൽ അധിഷ്ഠിതയാണ്।

Verse 50

मंदस्मितलसद्वक्त्रां दयामंथरवीक्षणाम् । पाशांकुशौ च पुंड्रेक्षुचापं पुष्पशिलीमुखम् ॥ ५० ॥

അവളുടെ മുഖം മന്ദസ്മിതത്തിൽ ദീപ്തമാണ്; കരുണയാൽ അവളുടെ ദൃഷ്ടി മൃദുവാണ്. അവളുടെ കരങ്ങളിൽ പാശവും അങ്കുശവും, കൂടാതെ ഇക്ഷുചാപം (കരിമ്പിൻ വില്ല്) പുഷ്പശരങ്ങളും ഉണ്ട്।

Verse 51

रत्नपात्रं सीधुपूर्णं वरदं बिभ्रतीं करैः । ततः प्रयोगान्कुर्वीत सिद्धे मत्रे तु साधकः ॥ ५१ ॥

ദേവി തന്റെ കരങ്ങളിൽ വരദമുദ്രയും, സീധുവാൽ നിറഞ്ഞ രത്നപാത്രവും ധരിക്കുന്നു. മന്ത്രം സിദ്ധമായാൽ സാധകൻ തുടർന്ന് വിധിപ്രകാരം പ്രയോഗങ്ങൾ നടത്തണം।

Verse 52

तृतीयामथ वक्ष्यामि नाम्ना तु भगमालिनी । कामेश्वर्यादिरादिः स्याद्रसश्चापस्थिरारसः ॥ ५२ ॥

ഇപ്പോൾ ‘ഭഗമാലിനി’ എന്ന പേരിലുള്ള മൂന്നാം ക്രമവിന്യാസം ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ആദിദേവീനാമം കാമേശ്വരി; ബന്ധപ്പെട്ട രസം ‘ചാപ-സ്ഥിര രസ’ ക്രമമായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 53

धरायुक्सचरा पश्चात्स्थिरा पश्चाद्रसः स्मृतः । स्थिराशून्येऽग्निसंयुक्ते रसः स्यात्तदनंतरम् ॥ ५३ ॥

‘ധരായുക്ത സചര’ അവസ്ഥയ്ക്കു ശേഷം ‘സ്ഥിരാ’ എന്നു പഠിപ്പിക്കുന്നു; സ്ഥിരയ്ക്കു ശേഷം ‘രസം’ എന്നു സ്മരിക്കുന്നു. സ്ഥിരാ മുൻഗുണശൂന്യയായി അഗ്നിസംയുക്തയായാൽ ഉടൻതന്നെ അത് ‘രസം’ ആകുന്നു.

Verse 54

स्थिरा भूसहिता गोत्रा सदाहोऽग्निरसः स्थिरा । नभश्च मरुता युक्तं रसवर्णसमन्वितम् ॥ ५४ ॥

ഭൂമി സ്ഥിരവും ഘനവുമാകി ഗോത്രധാരിണി. അഗ്നി സദാ ദഹിക്കുന്നതു; രസമാണ് അതിന്റെ സ്വഭാവലക്ഷണം. ആകാശവും വായുവിനോടു ചേർന്ന് രസവും വർണവും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു.

Verse 55

ततो रसः स्थिरा पश्चान्मरुता सह योजिता । अंबहंसचरोऽथिक्तो रसोऽथ स्यात्स्थिरा पुनः ॥ ५५ ॥

അതിനുശേഷം രസം സ്ഥിരമാകുന്നു; പിന്നെ അത് വായുവിന്റെ ഗതിയോടു ചേർക്കപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് ജലത്തിൽ ഹംസനെപ്പോലെ സഞ്ചരിച്ച് അത് തീവ്രമാകുന്നു; പിന്നെയും ആ രസം സ്ഥിരമാകുന്നു.

Verse 56

स्थिराधरान्विता हंसो व्याप्तेन च चरेण च । रसः स्थिरा ततो व्याप्तं भूयुतं शून्यमग्नियुक् ॥ ५६ ॥

ഹംസൻ (അന്തരാത്മാവ്) സ്ഥിരാധാരത്തിൽ ആശ്രിതനായി, വ്യാപ്തമായതിലും ചരമായതിലും സഞ്ചരിക്കുന്നു. രസം സ്ഥിരം; അതിൽ നിന്നു വ്യാപ്താവസ്ഥ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു—സമൃദ്ധം, ശൂന്യസദൃശം, അഗ്നിയുക്തം.

Verse 57

रसः स्थिरा ततः साग्निशून्यं तवियुतो मरुत् । रयः शून्यं चाग्नियुतं हृदाहंसाच्च तत्परम् ॥ ५७ ॥

‘രസ’ം സ്ഥിരമാകുന്നു; തുടർന്ന് അഗ്നിശൂന്യമായ ശൂന്യം ‘തവി’യോടു ചേർന്ന് ‘മരുത്’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. ‘രയഃ’ ശൂന്യം; അഗ്നിയോടു ചേർന്നാൽ ‘ഹൃദാഹംസാ’ രൂപമാകും. അതിൽ നിന്നു പിന്നത്തെ ഫലം ലഭിക്കുന്നു॥

Verse 58

रसः स्थिरांबु च वियत्स्वयुतं प्राण एव च । दाहोऽग्रियुग्रसस्तस्मास्थिराक्ष्मा दाहसंयुता । सचरः स्याज्जवीपूर्वविद्या तर्तीयतः क्रमात् ॥ ५८ ॥

രസവും സ്ഥിരജലവും ആകാശവും—ഇവ പ്രാണനോടുകൂടി വിവരണീയമാണ്; തുടർന്ന് ദാഹം—എല്ലാം ഗ്രസിക്കുന്ന അഗ്നി—ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. അതിൽ നിന്നു താപസഹിതമായ സ്ഥിരരൂപങ്ങൾ ജനിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ സചരത്വത്തോടുകൂടിയ ക്രമം തൃതീയ വിഭാഗത്തിൽ, പൂർവ്വവിദ്യോപദേശപ്രകാരം, മുന്നേറുന്നു॥

Verse 59

चतुष्टयमथार्णानां रसस्तदनु च स्थिरा । हृदंबुयुक् क्ष्मया दाहः सचरः स्याज्जवी च हृत् ॥ ५९ ॥

അടുത്തതായി സമുദ്രങ്ങൾക്കുള്ള നാലിന്റെ കൂട്ടം; പിന്നെ ‘ര’ (രസ), തുടർന്ന് ‘സ്ഥി’യും ‘രാ’യും. ‘ഹൃദ്’ ‘അംബു’യോടുകൂടി, ‘ക്ഷ്മാ’ ചേർത്താൽ ‘ദാഹ’ ആകുന്നു; ‘ചര’ ചേർത്താൽ ‘സചര’; ‘ജവീ’ ചേർത്താൽ ‘ഹൃത്’ ആകുന്നു॥

Verse 60

दाहोंऽबुमरुता युक्तो व्योम्नि साग्निरसस्तुतः । स्थिरा तु मरुता युक्ता शून्यं साग्निनभश्चरौ ॥ ६० ॥

‘ദാഹോം’ എന്ന നാദം ജലവും വായുവും ചേർന്ന്, ആകാശത്തിൽ അഗ്നിസഹിതമായ രസസ്വരൂപമായി പ്രതിഷ്ഠിതമാകുന്നു. എന്നാൽ അതേ നാദം സ്ഥിരമായി വായുവോടുകൂടിയാൽ ‘ശൂന്യം’ ആകുന്നു; ഇങ്ങനെ ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ അഗ്നിയും നഭസ്സും സഹചാരികളാകുന്നു॥

Verse 61

हंसो व्याप्तमरुद्युक्तः शून्यं व्याप्तमतोंऽबु च । दाहो गोत्राचरयुता तथा दाहस्तथा रयः ॥ ६१ ॥

ഹംസം (പരമാത്മാവ്) ചലിക്കുന്ന വായുവാൽ വ്യാപ്തനാണ്; ശൂന്യവും വ്യാപ്തമാണ്, ജലവും വ്യാപ്തമാണ്. ഗോത്രവും ആചാരവും സഞ്ചരിക്കുന്നതോടുകൂടി ദാഹമുണ്ട്; അതുപോലെ ദാഹമുണ്ട്, അതുപോലെ റയഃ—പ്രവാഹരൂപ പ്രേരണകളും ഉണ്ട്॥

Verse 62

हृद्धरासहितं दाहरयौ चरसमन्वितौ । रसः स्थिरा ततः प्राणो रसाग्निसहितो भवेत् ॥ ६२ ॥

ഹൃദയവും അതിനെ താങ്ങുന്ന നാഡീധാരകളും സംയുക്തമാകുകയും, ജഠരാഗ്നി ചലനത്തോടുകൂടി പ്രവർത്തിക്കയും ചെയ്താൽ ദേഹരസം സ്ഥിരമാകും; തുടർന്ന് പ്രാണൻ രസവും അഗ്നിയും സഹിതനാകും।

Verse 63

शून्ययुग्मं चरयुतं ततः पूर्वमतः परम् । शून्ययुग्मं च गोत्रा स्याद्वाहयुक्तांबुना चरः ॥ ६३ ॥

ശൂന്യത്തിന്റെ യുഗ്മം എടുത്ത് ‘ചര’ സൂചിപ്പിക്കുന്ന സംഖ്യ ചേർക്കുക; പിന്നെ ക്രമത്തിൽ മുൻപുള്ളതും പിന്നിലുള്ളതും ഗ്രഹിക്കുക. ശൂന്യയുഗ്മം ‘ഗോത്രം’ എന്നു പറയുന്നു; ‘ചര’ ‘വാഹ’ ‘അംബു’ എന്നിവയോടു ചേർന്നാൽ ഉദ്ദേശിത മൂല്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 64

प्राणो रसा चरयुतो गोत्रव्यसिमतः परम् । गोत्रादाहमरुद्युक्ता त्वंबुन्यासमतो भवेत् ॥ ६४ ॥

രസവും ചരവും സഹിതമായ പ്രാണൻ ഗോത്രപരിധിയെ അതിക്രമിച്ച പരമമെന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഗോത്രഭാവത്തിൽ നിന്ന് ‘അഹം’ ബോധം വായുക്കളോടുകൂടി ഉയരുന്നു; അതിനാൽ ജലത്തിൽ ‘ത്വം’-ന്യാസം (ത്വം-ഭൂ-ന്യാസം) സിദ്ധമാകുന്നു।

Verse 65

युक्तोनांभश्च भूयुक्तं वाश्चरेण समन्वितम् । ग्रासो धरायुतः पश्चाद्रसः शक्त्या समन्वितः ॥ ६५ ॥

ജലതത്ത്വം ഭൂതത്ത്വമായ പൃഥ്വിയോടു യഥോചിതമായി ചേർന്നു, വായു ചലനം (ചര) സഹിതമാകുമ്പോൾ, പൃഥ്വിതത്ത്വസഹിതമായ ‘ഗ്രാസം’ (ഗ്രഹണം/ഭക്ഷണം) ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; തുടർന്ന് ശക്തിയോടുകൂടിയ ‘രസം’ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു।

Verse 66

ग्रासो भूसहितो विप्र रसो व्याप्तं ततश्च हृत् । दाहोनांबु च हृत्पश्चाद्रयेंऽबुमरुदन्वितः ॥ ६६ ॥

ഹേ വിപ്രാ! ഗ്രാസം (അന്നഗ്രഹണം) പൃഥ്വിതത്ത്വസഹിതമായി രസത്തിൽ വ്യാപ്തമാകുന്നു; പിന്നെ അത് ഹൃദയത്തിലേക്ക് നയിക്കപ്പെടുന്നു. തുടർന്ന് ദാഹം (പാചനതാപം)യും ജലതത്ത്വവും പ്രവർത്തിക്കുന്നു; ഹൃദയത്തിന് ശേഷം അത് ജലവും വായുവും സഹിതം വേഗത്തിൽ മുന്നേറുന്നു।

Verse 67

शून्यं च केवलं चैव रसश्च सचरस्थिरा । वियदंबुयुतं दाहस्त्वग्नियुक्सयुतः शुचिः ॥ ६७ ॥

(ഇവ തത്ത്വനാമങ്ങൾ:) ‘ശൂന്യം’യും ‘കേവലം’യും; ‘രസം’—സകല ചരാചരങ്ങളോടുകൂടെ; ‘ആകാശ-ജലയുക്തം’; ‘ദാഹം’—അഗ്നിയുക്തം; കൂടാതെ ‘ശുചി’—ശുദ്ധം.

Verse 68

भूमी रसाक्ष्मास्वयुता पंचैकांतरिताः स्थिराः । तदंतरित बीजानि स्वसंयुक्तानि पंच वै ॥ ६८ ॥

ഭൂമി, ജലം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം—ഈ അഞ്ചു തത്ത്വങ്ങളും ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമായി, ഇടവിട്ട് മാറിമാറി ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. അവയുടെ ഇടയിൽ അഞ്ചു ‘ബീജങ്ങൾ’ (സൂക്ഷ്മ കാരണങ്ങൾ) ഉണ്ട്; ഓരോന്നും തത്ത്വത്തോടു തന്നെ സംയുക്തം.

Verse 69

तानि क्रमाज्ज्यासचरो रसो भूश्च नभोयुता । हंसश्चरयुतो द्विः स्यात्ततः प्राणो रसाग्नियुक् ॥ ६९ ॥

ക്രമത്തിൽ ഇവ നിർഗമിക്കുന്നു—ആദ്യം ‘ജ്യാസചര’, പിന്നെ ‘രസം’; തുടർന്ന് ‘ഭൂ’—‘നഭസ്’ (ആകാശം) സഹിതം. ‘ഹംസം’ ‘ചര’യോടു ചേർന്നാൽ ദ്വിഗുണമാകും; പിന്നെ ‘പ്രാണം’ വരുന്നു, അത് ‘രസം’യും ‘അഗ്നി’യും ചേർന്നത്.

Verse 70

शून्ययुग्मं चरयुतं हृद्दाहोंबुमरुद्युतः । व्योमाग्निसहितं पश्चाद्रसश्च मरुता स्थिरा ॥ ७० ॥

‘ചര’യോടു ചേർന്ന ശൂന്യ-യുഗ്മം എടുക്കുക; പിന്നെ ഹൃദയ-ദാഹം, ജലം, വായു എന്നിവ സൂചിപ്പിക്കുന്ന കൂട്ടം. തുടർന്ന് ആകാശ-അഗ്നിയുക്തം ചേർക്കുക; പിന്നെ ‘രസം’—ഇവിടെ വായു സ്ഥിരം (ധ്രുവം) ആയി നില്ക്കുന്നു.

Verse 71

शून्यं साग्निनभश्चैव चरेण सहितं तथा । अंबु पश्चाद्वियत्तस्मान्नभश्च मरुदन्वितम् ॥ ७१ ॥

ശൂന്യത്തിൽ നിന്ന് അഗ്നിയുക്തമായ ആകാശം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; അതുപോലെ ‘ചര’യോടും സഹിതം. തുടർന്ന് ജലം വരുന്നു; അതിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ആകാശം പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു—ഇപ്പോൾ വായുവോടുകൂടെ.

Verse 72

शून्यं व्याप्तं च दद्युक्तं रयदाहस्ववह्निभिः । हंसः सदाहोंबगुरसा चरस्वैः संयुतो भवेत् ॥ ७२ ॥

“ശൂന്യ” “വ്യാപ്ത” എന്നീ പദങ്ങളെ “ദദ്യുക്ത”യോടും, കൂടാതെ ‘രയ’, ‘ദാഹ’, ‘സ്വ’, ‘വഹ്നി’ ശബ്ദങ്ങളോടും ചേർത്താൽ, ‘സദാഹോംബഗുരസാ’ ‘ചരസ്വൈ’ എന്ന ക്രമസംയോജനത്തോടെ താന്ത്രിക രൂപം “ഹംസ”യായി സിദ്ധമാകുന്നു।

Verse 73

हंसः सदाहवह्निस्वैर्युक्तमंत्यमुदीरितम् । सप्तत्रिंशच्छतार्णैः स्यान्नित्या सौभागमालिनी ॥ ७३ ॥

“ഹംസ” എന്ന മന്ത്രം ‘സദാ’, ‘ഹവ’, ‘വഹ്നി’, ‘സ്വൈ’ എന്നീ പദങ്ങളോട് ചേർന്ന അന്തിമോച്ചാരണത്തോടുകൂടെ, 3700 അക്ഷരങ്ങളുടെ മാലാരൂപ ജപമായി ഉച്ചരിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അത് നിത്യഫലദായിനിയായ “സൗഭാഗ്യ-മാലിനി” ആകുന്നു।

Verse 74

अंगानि मंत्रवर्णैः स्युराद्येन हृदुदीरितम् । ततश्चतृर्भिः शीर्षं स्याच्छिखा त्रिभिरुदीरिता ॥ ७४ ॥

മന്ത്രാക്ഷരങ്ങളാൽ അംഗന്യാസം ചെയ്യണം. ആദ്യ അക്ഷരത്തോടെ ഹൃദയം സ്പർശിച്ച് ആവാഹനം ചെയ്യുക; തുടർന്ന് നാല് അക്ഷരങ്ങളാൽ ശിരോന്യാസം; മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങളാൽ ശിഖാന്യാസം—ഇതാണ് വിധി.

Verse 75

गुणवेदाक्षरैः शेषाण्यंगानि षडिति क्रमात् । अरुणामरुणाकल्पां सुंदरीं सुस्मिताननाम् ॥ ७५ ॥

പിന്നീട് ഗുണങ്ങളെയും വേദത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്ന അക്ഷരങ്ങളാൽ ക്രമമായി ശേഷിക്കുന്ന ആറു അംഗങ്ങളിൽ ന്യാസം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് ദേവിയെ ധ്യാനിക്കണം—അരുണവർണ, ഉഷസ്സുപോലെ ദീപ്ത, സുന്ദരി, മൃദുസ്മിതമുഖി.

Verse 76

त्रिनेत्रां बाहुभिः षड्भिरुपेतां कमलासनाम् । कह्लारपाशपुंड्रेक्षुकोदंडान्वामबाहुभिः ॥ ७६ ॥

അവളെ ധ്യാനിക്കണം—ത്രിനേത്ര, ആറു ഭുജങ്ങളോടുകൂടി, കമലാസനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവൾ; ഇടത്തുകൈകളിൽ നീലകമലം, പാശം, ഇക്ഷുദണ്ഡം (കരിമ്പിൻ ദണ്ഡം) കൂടാതെ ധനുസ്സും ധരിച്ചവൾ.

Verse 77

दधानां दक्षिणैः पद्ममंकुशं पुष्पसायकम् । तथाविधाभिः परितो युतां शक्तिगणैः स्तुतैः ॥ ७७ ॥

അവൾ വലങ്കൈകളിൽ പദ്മം, അങ്കുശം, പുഷ്പസായകം എന്നിവ ധരിച്ചു, അതേവിധത്തിലുള്ള സ്തുത്യമായ ശക്തിഗണങ്ങൾ ചുറ്റുമെല്ലാം അവളെ പരിവേഷ്ടിക്കുന്നു।

Verse 78

अक्षरोक्ताभिरन्याभिः स्मरोन्मादमदात्मभिः । एषा तृतीया कथिता वनिता जनमोहिनी ॥ ७८ ॥

അക്ഷരം അക്ഷരമായി ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്ന മറ്റു വചനങ്ങളാൽ—കാമം, ഉന്മാദം, മദം എന്ന സ്വഭാവമുള്ളവയായി—ഇവൾ മൂന്നാമത്തെ വിഭാഗമായ സ്ത്രീയായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു; ജനങ്ങളെ മോഹിപ്പിക്കുന്ന മോഹിനി.

Verse 79

चतुर्थीं श्रृणु विप्रेन्द्र नित्यक्लिन्नासमाह्वयाम् । हंसस्तु दाहवह्निस्वैर्युक्तः प्रथममुच्यते ॥ ७९ ॥

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ‘നിത്യക്ലിന്നാ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന നാലാമത്തെ വിഭാഗം കേൾക്കുക. ഇതിൽ ആദ്യം ‘ഹംസ’ എന്നു പറയുന്നു; അത് ദാഹാഗ്നിയോടും സ്വൈര്യത്തോടും യുക്തമാണ്.

Verse 80

कामेश्वर्यास्तृतीयादिवर्णानामष्टकं भवेत् । हृदंबुमरुता युक्तः स एवैकादशाक्षरः ॥ ८० ॥

കാമേശ്വരീ മന്ത്രത്തിലെ മൂന്നാമത്തേതും തുടർന്ന് വരുന്നവുമായ വർണങ്ങളിൽ നിന്ന് എട്ട് അക്ഷരങ്ങളുടെ സമുച്ചയം ഉണ്ടാകുന്നു. ‘ഹൃദ്’, ‘അംബു’, ‘മരുത്’ എന്നിവ ചേർന്നാൽ അതേ ഏകാദശാക്ഷര മന്ത്രമാകുന്നു.

Verse 81

एकादशाक्षरी चेयं विद्यार्णैरंगकल्पनम् । आद्येन मन्त्रवर्णेन हृदयं समुदीरितम् ॥ ८१ ॥

ഇത് ഏകാദശാക്ഷരീ വിദ്യയാണ്; ഇതിന്റെ അങ്ക-ന്യാസക്രമം വിദ്യാർണവന്മാർ നിർണ്ണയിക്കണം. മന്ത്രത്തിലെ ആദ്യ വർണത്താൽ ‘ഹൃദയം’ എന്നു ഉച്ചരിച്ചു സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 82

द्वाभ्यां द्वाभ्यां तु शेषाणि अंगानि परिकल्पयेत् । न्यसेदंगुष्ठमूलादिकनिष्ठाग्रांतमूर्द्ध्वगम् ॥ ८२ ॥

പിന്നീട് രണ്ട് രണ്ട് വിരലുകളാൽ ശേഷിക്കുന്ന അംഗങ്ങളിൽ ന്യാസം ചെയ്യണം. അങ്കുഷ്ഠത്തിന്റെ മൂലത്തിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് മേലോട്ടു, കനിഷ്ഠികയുടെ അഗ്രം വരെ മന്ത്രം ന്യസിക്കണം.

Verse 83

शेषं तद्वलये न्यस्य हृद्दृक्छ्रोत्रे नसोर्द्वयोः । त्वचि ध्वजे च पायौ च पादयो रर्णकान्न्यसेत् ॥ ८३ ॥

ശേഷമുള്ള ഭാഗം അനാമികയിൽ ന്യസിച്ച്, തുടർന്ന് ഹൃദയം, കണ്ണുകൾ, ചെവികൾ, രണ്ട് നാസാരന്ധ്രങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ന്യാസം ചെയ്യണം. കൂടാതെ ത്വക്ക്, ധ്വജം, പായു, പാദങ്ങൾ എന്നിവിടങ്ങളിലും നിശ്ചിത അക്ഷരങ്ങൾ ന്യസിക്കണം.

Verse 84

अरुणामरुणाकल्पामरुणांशुकधारिणीम् । अरुणस्रग्विलेपां तां चारुस्मेरमुखांबुजाम् ॥ ८४ ॥

ഞാൻ അരുണാ ദേവിയെ ധ്യാനിക്കുന്നു—അവൾ സ്വയം അരുണവർണ്ണയാ, അരുണാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയാ, അരുണവസ്ത്രധാരിണിയാ, അരുണമാലയും അരുണലേപവും ധരിച്ചവളാ; മനോഹരമായ മൃദുഹാസത്തോടെ ദീപ്തമായ താമരമുഖം ഉള്ളവളാ.

Verse 85

नेत्रत्रयोल्लसद्वक्त्रां भालेघर्मांबुमौक्तिके । विराजमानां मुकुटलसदर्द्धेंदुशेखराम् ॥ ८५ ॥

അവളുടെ മുഖം ത്രിനേത്രങ്ങളാൽ ദീപ്തമാണ്; ലലാട്ടത്തിൽ വിയർപ്പുതുള്ളികളിൽ നിന്നുണ്ടായ മുത്തുകളെപ്പോലെ കാന്തി മിനുങ്ങുന്നു; പ്രകാശിക്കുന്ന അർദ്ധചന്ദ്ര-ശേഖരമുള്ള മുകുടം ധരിച്ചു അവൾ വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 86

चतुर्भिर्बाहुभिः पाशमंकुशं पानपात्रकम् । अभयं बिभ्रतीं पद्ममध्यासीनां मदालसाम् ॥ ८६ ॥

അവൾ നാലു ഭുജങ്ങളിൽ പാശം, അങ്കുശം, പാനപാത്രം, അഭയമുദ്ര എന്നിവ ധരിക്കുന്നു. അവൾ താമരയുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ ആസീനയായി, ദിവ്യ മദത്തിൽ മന്ദചേഷ്ടയോടെ മദാലസയായി ദൃശ്യമാകുന്നു.

Verse 87

ध्यात्वैवं पूजयेन्नित्यक्किन्नां नित्यां स्वशक्तिभिः । पुण्या चतुर्थी गदिता नित्याक्किन्नाह्वया मुने ॥ ८७ ॥

ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച്, സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് നിത്യാക്ലിന്നാ എന്ന നിത്യദേവിയെ നിത്യമായി പൂജിക്കണം. ഹേ മുനേ, ഈ പുണ്യകരമായ ചതുര്ഥി ‘നിത്യാക്ലിന്നാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 88

वनिता नवनीतस्य दाविकाग्निर्जयादिना । भूः स्वेन युक्ता प्रथमं प्राणो दाहेन तद्युतः ॥ ८८ ॥

സ്ത്രീ പുതുവെണ്ണെയെപ്പോലെ; ജയാദി പ്രഭാവമുള്ള ദാവാഗ്നി അതിനെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു. ‘ഭൂ’ തത്ത്വം ആദ്യം, സ്വന്തം ഗുണത്തോടുകൂടിയത്; പ്രാണൻ ദാഹശക്തിയോടെ ആ തേജസ്സാൽ പ്രകാശിക്കുന്നു.

Verse 89

रसो दाहेन तद्युक्तं प्रभादाहेन तद्युता । ज्या च दाहेन तद्युक्ता नित्याक्लिन्नांतगद्वयम् ॥ ८९ ॥

‘രസ’ത്തെ ‘ദാഹ’ത്തോടു ചേർക്കണം; ‘പ്രഭാ’യെ ‘പ്രഭാ-ദാഹ’ത്തോടു അതുപോലെ ചേർക്കണം; ‘ജ്യാ’യെയും ‘ദാഹ’ത്തോടു സംയോജിപ്പിക്കണം—ഇങ്ങനെ ‘നിത്യാക്ലിന്നാ’യിൽ അവസാനിക്കുന്ന രണ്ടു പദങ്ങൾ രൂപപ്പെടുന്നു.

Verse 90

एषा नवाक्षरी नित्या भेरुण्डा सर्वसिद्धिदा । प्रणवं ठद्वयं त्यक्त्वा मध्यस्थैः षड्भिरक्षरैः ॥ ९० ॥

ഇത് നിത്യമായ നവാക്ഷരി മന്ത്രം; ‘ഭേരുണ്ഡാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധം, സർവ്വസിദ്ധി നൽകുന്നത്. പ്രണവം ‘ഓം’യും ‘ഠ’ എന്ന ഇരട്ട അക്ഷരവും ഒഴിവാക്കി, മദ്ധ്യസ്ഥമായ ആറു അക്ഷരങ്ങളാൽ മന്ത്രം വിന്യസിക്കണം.

Verse 91

षडंगानि प्रकुर्वीत वर्णन्यासं ततः परम् । रंध्राद्यामुखकंठेषु हन्नाभ्यां धारयद्वयम् ॥ ९१ ॥

ആദ്യം ഷഡംഗ-ന്യാസം ചെയ്യണം; തുടർന്ന് വർണ്ണ-ന്യാസം നിർവഹിക്കണം. പിന്നെ രന്ധ്രങ്ങളിൽ, വായിലും കണ്ഠത്തിലും ‘ഹ’ ‘ന’ എന്ന രണ്ടു ബീജാക്ഷരങ്ങൾ ധാരണം (മാനസസ്ഥാപനം) ചെയ്യണം.

Verse 92

न्यसेन्मंत्रार्णनवकं मातृकान्यासपूर्वकम् । अथ ध्यानं प्रवक्ष्यामि देव्याः सर्वार्थसिद्धिदम् ॥ ९२ ॥

ആദ്യം മാതൃകാ-ന്യാസം ചെയ്തു ശേഷം ഒമ്പത് മന്ത്രാക്ഷരങ്ങളെ സ്ഥാപിക്കണം. ഇനി സർവാർത്ഥസിദ്ധി നൽകുന്ന ദേവിയുടെ ധ്യാനം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 93

तप्तकांचनसंकाशदेहां नेत्रत्रयान्विताम् । चारुस्मितां चितमुखीं दिव्यालंकारभूषिताम् ॥ ९३ ॥

അവളുടെ ദേഹം തപ്ത സ്വർണ്ണംപോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു; അവൾ ത്രിനേത്രയുത, മധുരസ്മിതയോടെ, ദിവ്യ മുഖകാന്തിയോടെ, ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായിരുന്നു।

Verse 94

ताटंकहारकेयूररत्नस्तबकमंडिताम् । रसनानूपुरोर्म्यादिभूषणैरतिसुन्दरीम् ॥ ९४ ॥

അവൾ താടങ്കം, ഹാരം, കെയൂരങ്ങൾ, രത്നഗുച്ചങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് മണ്ടിതയായി; രത്നഖചിത രസന, നൂപുരം, മോതിരം മുതലായ ഭൂഷണങ്ങളാൽ അതിസുന്ദരിയായി ശോഭിച്ചു।

Verse 95

पाशांकुशौ चर्मखङ्गौ गदावह्निधनुःशरान् । करैर्दधानामासीना पूजायां मत्पसस्थिताम् ॥ ९५ ॥

അവൾ കൈകളിൽ പാശം, അങ്കുശം, ചർമ്മം(ഢാൽ), ഖഡ്ഗം, ഗദ, അഗ്നി, ധനുസ്സ്, ശരങ്ങൾ എന്നിവ ധരിച്ചു; പൂജയ്ക്കായി ആസീനയായി, എന്റെ പരമപദത്തിൽ സ്ഥാപിതയായി।

Verse 96

शक्तीश्च तत्समाकारतेजोहेतिभिरन्विताः । पूजयेत्तद्वदभितः स्मितास्या विजयादिकाः ॥ ९६ ॥

അവനോടു സമാനമായ രൂപവും തേജസ്സും ആയുധങ്ങളും ഉള്ള ശക്തികളെയും പൂജിക്കണം. അതുപോലെ ചുറ്റുമെല്ലാം വിജയാ മുതലായ സ്മിതമുഖ ദേവതകളെയും പൂജിക്കണം।

Verse 97

पंचमीय समाख्याता भेरुंडाख्या मुनीश्वर । यस्याः स्मरणतो नश्येद्गरलं त्रिविधं क्षणात् ॥ ९७ ॥

ഹേ മുനീശ്വരാ! പഞ്ചമീ വിദ്യ ‘ഭേരുണ്ഡാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം; അതിന്റെ സ്മരണ മാത്രം കൊണ്ടു ത്രിവിധ വിഷം ക്ഷണത്തിൽ നശിക്കുന്നു।

Verse 98

या तु षष्ठी द्विजश्रेष्ठ सा नित्या वह्निवासिनी । तद्विधानं श्रृणुष्वाद्य साधकानां सुसिद्धिदम् ॥ ९८ ॥

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! ആ ഷഷ്ഠി നിത്യമായതും പവിത്ര അഗ്നിയിൽ വസിക്കുന്നതുമാണ്. ഇപ്പോൾ അതിന്റെ വിധാനം കേൾക്കുക; അത് সাধകരെ ഉത്തമസിദ്ധിയിലേക്കു നയിക്കുന്നു।

Verse 99

भेरुंडाद्यमिहाद्यं स्यान्नित्यक्लिन्नाद्यनंतरम् । ततोंऽबुशून्ये हंसाग्निह्युत्तमंबुमरुद्युतम् ॥ ९९ ॥

ഇവിടെ ക്രമം ‘ഭേരുണ്ഡ’യിൽ ആരംഭിക്കുന്നു; അതിന് പിന്നാലെ ‘നിത്യക്ലിന്ന’യിൽ ആരംഭിക്കുന്നതു വരുന്നു. തുടർന്ന് ‘അംബു-ശൂന്യ’ വിന്യാസത്തിൽ ‘ഹംസ’യും ‘അഗ്നി’യും; പിന്നെ ‘ഉത്തമ അംബു’യും ‘മരുത്’യും യുക്തമായ ഭാഗം പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 100

हृदग्निना युतं शून्यं व्याप्तेन शुचिना च युक् । शून्यं नभः शक्तियुतं नवार्णेयमुदाहृता ॥ १०० ॥

ഹൃദയാഗ്നിയോട് യുക്തമായ ‘ശൂന്യം’, സർവ്വവ്യാപിയായ ശുചിയോടും ചേർന്ന ‘ശൂന്യം’; കൂടാതെ ശക്തിയുക്തമായ ‘നഭഃ-ശൂന്യം’—ഇതിനെ നവാർണ (നവാക്ഷരി) എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു।

Verse 101

विद्या द्वितीयबीजेन स्वरान्दीर्घान्नियोजयेत् । मायांतान्षड्भिरेवां गान्याचरेत्सकरांगयोः ॥ १०१ ॥

ഈ വിദ്യയിൽ ദ്വിതീയ ബീജം പ്രയോഗിച്ച് സ്വരങ്ങളെ ദീർഘമാക്കണം; ‘മായാ’ന്ത അക്ഷരങ്ങളുടെ ജപം ഷഡംഗങ്ങളോടും, ‘ക’യും ‘ര’യും എന്ന അംഗങ്ങളോടും കൂടി വിധിപൂർവ്വം ആചരിക്കണം।

Verse 102

नवाक्षराणि विद्याया नवरंध्रेषु विन्यसेत् । व्यापकं च समस्तेन कुर्यादेवात्मसिद्धये ॥ १०२ ॥

വിദ്യയുടെ നവാക്ഷരങ്ങളെ ദേഹത്തിലെ നവർന്ധ്രങ്ങളിൽ ന്യാസം ചെയ്യണം. അതിനെ സമഗ്രമായി സർവ്വവ്യാപിയായി ധ്യാനിച്ച് ആത്മസിദ്ധി നേടണം॥

Verse 103

सर्वास्वपि च विद्यासु व्यापकन्यासमाचरेत् । तप्तकांचनसंकाशां नवयौवनसुन्दरीम् ॥ १०३ ॥

എല്ലാ വിദ്യകളിലും സർവ്വവ്യാപക ന്യാസം ആചരിക്കണം. തപ്തസ്വർണ്ണസമ ദീപ്തിയുള്ള, നവയൗവനസുന്ദരിയായി അവളെ ധ്യാനിക്കണം॥

Verse 104

चारुस्मेरमुखांभोजां विलसन्नयनत्रयाम् । अष्टाभिर्बाहुभिर्युक्तां माणिक्याभरणोज्ज्वलाम् ॥ १०४ ॥

അവളുടെ മുഖാംഭോജം മധുരസ്മിതം കൊണ്ട് ശോഭിച്ചു; ത്രിനേത്രങ്ങൾ ദീപ്തമായി. അഷ്ടഭുജയുക്തയായി, മാണിക്യാഭരണങ്ങളാൽ അവൾ ഉജ്ജ്വലമായി തിളങ്ങി॥

Verse 105

पद्मरागकिरीटांशुसंभेदारुणितांबराम् । पीतकौशेयवसनां रत्नमंजीरमेखलाम् ॥ १०५ ॥

പദ്മരാഗമണി പതിച്ച കിരീടത്തിന്റെ കിരണങ്ങൾ കലർന്ന തേജസ്സാൽ അവളുടെ വസ്ത്രം അരുണവർണ്ണമായി തിളങ്ങി. അവൾ പീത കൗശേയവസ്ത്രധാരിണി, രത്നമഞ്ജീരവും രത്നമേഖലയും ധരിച്ചിരുന്നു॥

Verse 106

रक्तमौक्तिकसकंभिन्नस्तबकाभरणोज्ज्वलाम् । रत्नाब्जकंबुपुंड्रेक्षुचापपूर्णेन्दुमंडलम् ॥ १०६ ॥

ചുവന്ന മുത്തുകൾ ചേർത്തു വൈവിധ്യമാർന്ന ഗുച്ചാകാരാഭരണങ്ങളാൽ അവൾ ദീപ്തയായി. രത്നപദ്മം, ശംഖം, വൈഷ്ണവ പുണ്ഡ്രം, ഇക്ഷുചാപം, പൂർണ്ണചന്ദ്രമണ്ഡലം എന്നീ ചിഹ്നങ്ങൾ അവൾ ധരിച്ചു॥

Verse 107

दधानां बाहुभिर्वामैः कह्लारं हेमश्रृंगकम् । पुष्पेषुं मातुलिंगं च दधानां दक्षिणैः करैः ॥ १०७ ॥

അവൾ ഇടത് ഭുജങ്ങളാൽ കഹ്ലാരപദ്മവും സ്വർണ്ണശൃംഗയുക്ത ചിഹ്നവും ധരിക്കുന്നു; വലത് കൈകളാൽ പുഷ്പബാണവും മാതുലിംഗ (ബീജപൂരക) ഫലവും ധരിക്കുന്നു ॥१०७॥

Verse 108

स्वस्वनामाभिरभितः शक्तिभिः परिवारिताम् । एवं ध्यात्वार्चयेद्वह्निवासिनीं वह्निविग्रहम् ॥ १०८ ॥

സ്വസ്വ നാമങ്ങളാൽ പ്രസിദ്ധമായ ശക്തികളാൽ എല്ലാടവും ചുറ്റപ്പെട്ട അഗ്നിവാസിനീ ദേവിയെ—അഗ്നിസ്വരൂപിണിയെ—ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച് ആരാധിക്കണം ॥१०८॥

Verse 109

यस्याः स्मरपतो वश्यं जायते भुवनत्रयम् । अथ या सप्तमी नित्या महावज्रेश्वरी मुने ॥ १०९ ॥

അവളെ സ്മരിച്ചാൽ മാത്രം ത്രിഭുവനവും വശമാകുന്നു; ഹേ മുനേ, ആ നിത്യമായ ഏഴാമത്തെ നിത്യ ‘മഹാവജ്രേശ്വരി’ എന്നറിയപ്പെടുന്നു ॥१०९॥

Verse 110

तस्या विद्यां प्रवक्ष्यामि साधकानां सुसिद्धिदाम् । द्वितीयं वह्विवासिन्या नित्यक्लिन्ना चतुर्थकम् ॥ ११० ॥

ഇപ്പോൾ ഞാൻ സാധകർക്കു ശ്രേഷ്ഠസിദ്ധി നൽകുന്ന അവളുടെ വിദ്യയെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു. അതിന്റെ രണ്ടാം രൂപം ‘വഹ്നിവാസിനീ’, നാലാം രൂപം ‘നിത്യക്ലിന്നാ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു ॥११०॥

Verse 111

पंचमं भगमालाद्यं भेरुंडाया द्वितीयकम् । नित्यक्लिन्नाद्वितीयं च तृतीयं षष्ठसप्तमौ ॥ १११ ॥

അഞ്ചാമത് ‘ഭഗാമാലാ’യാൽ ആരംഭിക്കുന്ന വിദ്യ; രണ്ടാം സമുച്ചയം ‘ഭേരുണ്ഡാ’യുടേതാണ്. ‘നിത്യക്ലിന്നാ’യിൽ നിന്ന് രണ്ടാംതും മൂന്നാംതും; അതുപോലെ ക്രമമായി ആറാംതും ഏഴാംതും സ്വീകരിക്കണം ॥१११॥

Verse 112

अष्टमं नवमं चापि पूर्वं स्यादंतिमं पुनः । द्वयमेकैकमथ च द्वयद्वयमथ द्वयम् ॥ ११२ ॥

അഷ്ടമവും നവമവും ആദ്യം സ്ഥാപിച്ച്, പിന്നെ വീണ്ടും അതിന് ശേഷം അന്തിമം വരുന്നു. തുടർന്ന് രണ്ടെണ്ണം ചേർത്ത്, പിന്നെ ഓരോന്നായി; പിന്നെ ജോഡികളുടെ ജോഡിയായി, അവസാനം വീണ്ടും ഒരു ജോഡിയായി സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 113

मायया पुटितं कृत्वा कुर्यादंगानि षट् क्रमात् । प्रत्येकं शक्तिपुटुतैर्मंत्रार्णैर्दशभिर्न्यसेत् ॥ ११३ ॥

ആദ്യം ‘മായാ’യാൽ പുടിതം (മുദ്രിതം/രക്ഷിതം) ചെയ്ത്, ക്രമമായി ഷഡംഗ-കർമ്മങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കണം. ഓരോ അംഗത്തിലും ശക്തി-പുടം ലഭിച്ച പത്ത് മന്ത്രാക്ഷരങ്ങളുടെ ന്യാസം ചെയ്യണം.

Verse 114

दृक्छ्रोत्रनासावाग्वक्षोनाभिगुह्येषु च क्रमात् । रक्तां रक्तांबरां रक्तगंघमालाविभूषणाम् ॥ ११४ ॥

പിന്നീട് ക്രമമായി കണ്ണുകൾ, ചെവികൾ, മൂക്ക്, വാക്ക്, വക്ഷസ്ഥലം, നാഭി, ഗുഹ്യഭാഗം എന്നിവിടങ്ങളിൽ—അവളെ രക്തവർണയായി, രക്തവസ്ത്രധാരിണിയായി, രക്തസുഗന്ധം-മാല-വിഭൂഷണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായ ദേവിയായി ധ്യാനിക്കണം.

Verse 115

चतुर्भुजां त्रिनयनां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् । पाशांकुशामिक्षुचापं दाडिमीशायकं तथा ॥ ११५ ॥

അവളെ ചതുര്ഭുജയായി, ത്രിനയനയായി, മാണിക്യം പതിച്ച മുകുടത്തിൽ ദീപ്തിയോടെ ഉള്ളവളായി ധ്യാനിക്കണം—അവൾ പാശവും അങ്കുശവും ധരിച്ച്, ഇക്ഷുചാപവും ദാഡിമീ-ബാണവും കൂടി വഹിക്കുന്നു.

Verse 116

दधानां बाहुभिर्नेत्रैर्दयासुप्रीतिशीतलैः । पश्यंती साधके अस्त्रषट्कोणाब्जमहीपुरे ॥ ११६ ॥

ദിവ്യ ഭുജങ്ങൾ ധരിച്ച്, കരുണയും ആഴമുള്ള പ്രീതിയും പകരുന്ന ശീതള നേത്രങ്ങളുള്ള ആ ദേവി—ഷട്കോണമുള്ള താമരാകൃതിയിലുള്ള പവിത്ര ഭൂമിപുരത്തിൽ, അസ്ത്ര-വിന്യാസത്തോടുകൂടി, സാധകനെ കൃപാദൃഷ്ടിയാൽ നോക്കുന്നു.

Verse 117

चक्रमध्ये सुखासीनां स्मेरवक्त्रसरोरुहाम् । शक्तिभिः स्वस्वरूपाभिरावृतां पीतमध्यगाम् ॥ ११७ ॥

പവിത്ര ചക്രത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ അവൾ സുഖാസീനയായി വിരാജിക്കുന്നു; അവളുടെ മുഖപദ്മം മൃദുസ്മിതത്തോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു. തൻതൻ സ്വരൂപശക്തികളാൽ ആവൃതയായി, സ്വർണ്ണവർണ്ണ മദ്ധ്യഭാഗത്തോടെ ശോഭിക്കുന്നു.

Verse 118

सिंहासनेऽभितः प्रेंखत्पोतस्थाभिश्च शक्तिभिः । वृतां ताभिर्विनोदानि यातायातादिभिः सदा ॥ ११८ ॥

സിംഹാസനത്തിന്റെ ചുറ്റും അവൾ എപ്പോഴും ആ ശക്തികളാൽ ആവൃതയാണ്; അവ ശക്തികൾ ആടിയുലയുന്ന തോണിപോലുള്ള ആസനങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. അവ നിരന്തരം വരവ്-പോക്ക്, ശോഭായാത്ര മുതലായ വിനോദങ്ങൾ ഒരുക്കുന്നു.

Verse 119

कुर्वाणामरुणांभोधौ चिंतयेन्मन्त्रनायकम् । एषा तु सप्तमीप्रोक्ता दूतिं चाप्यष्टमीं श्रृणु ॥ ११९ ॥

ഈ সাধന നിർവഹിക്കുമ്പോൾ साधകൻ അരുണപ്രഭാമയ സമുദ്രത്തിൽ സ്ഥിതനായ മന്ത്രനായകനായ പ്രഭുവിനെ ധ്യാനിക്കണം. ഇത് ഏഴാമത്തെ വിധിയായി പ്രസ്താവിച്ചു; ഇനി എട്ടാമത്തെ ‘ദൂതി’യും കേൾക്കുക.

Verse 120

वज्रेश्वर्याद्यमाद्यं स्याद्वियदग्नियुतं ततः । अंबु स्यान्मरुता युक्तं गोत्रा क्ष्मासंयुता ततः ॥ १२० ॥

ആദ്യം ‘വജ്രേശ്വരീ’യിൽ ആരംഭിക്കുന്ന ബീജം ആകട്ടെ; പിന്നെ അതിനെ ‘വിയത്’യും ‘അഗ്നി’യും ചേർത്ത് യുക്തമാക്കുക. തുടർന്ന് ‘അംബു’യെ ‘മരുത്’ സഹിതം ചേർക്കുക; പിന്നെ ഗോത്രം സംയോജിപ്പിച്ച്, അവസാനം ‘ക്ഷ്മാ’ (പൃഥ്വി)യോടെ വീണ്ടും യുക്തമാക്കുക.

Verse 121

रयोव्यासेन शुचिना युतः स्यात्तदनंतरम् । अत्यार्णां वह्निवासिन्या दूती नित्या समीरिताः ॥ १२१ ॥

അതിന് ശേഷം ശുദ്ധമായ ‘രയോവ്യാസ’ത്തോടെ യുക്തമാക്കണം. ആ ക്രമത്തിൽ അഗ്നിയിൽ വസിക്കുന്ന ‘ദൂതി’യെ ‘നിത്യാ’—എപ്പോഴും സന്നിഹിത—എന്ന് പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 122

षड्दीर्घस्वरयुक्तेन विद्यायाः स्यात्षडंगकम् । तेनैव पुटितैरर्णैर्न्यसेच्छ्रोत्रादिपञ्चसु ॥ १२२ ॥

ആറ് ദീർഘസ്വരങ്ങളോടു ചേർന്നാൽ ഈ വിദ്യ ഷഡംഗമാകുന്നു. അതേ പുടിത അക്ഷരങ്ങളാൽ ശ്രോത്രാദി അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയകേന്ദ്രങ്ങളിൽ ന്യാസം ചെയ്യണം.

Verse 123

षष्ठकं नसि विन्यस्य व्यापकं विद्यया न्यसेत् । निदाघकालमध्याह्नदिवाकरसमप्रभाम् ॥ १२३ ॥

ഷഷ്ഠകം നാസികയിൽ വിന്യസിച്ച്, വിദ്യയാൽ സർവ്വവ്യാപക തത്ത്വത്തിന്റെ ന്യാസം ചെയ്യണം. ഗ്രീഷ്മ മധ്യാഹ്ന സൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തമായി ധ്യാനിക്കണം.

Verse 124

नवरत्नकिरीटां च त्रीक्षणामरुणांबराम् । नानाभरणसंभिन्नदेहकांतिविराजिताम् ॥ १२४ ॥

നവരത്നകിരീടം ധരിച്ചവൾ, ത്രിനേത്രി, അരുണവസ്ത്രധാരിണി—നാനാഭരണങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ ദേഹകാന്തിയിൽ വിരാജിച്ചു.

Verse 125

शुचिस्मितामष्टभुजा स्तूयमानां महर्षिभिः । पाशं खेटं गदां रत्नचषकं वामबाहुभिः ॥ १२५ ॥

ശുചിസ്മിതയോടെ, അഷ്ടഭുജയായി, മഹർഷിമാർ സ്തുതിക്കുന്നവൾ—ഇടങ്കൈകളിൽ പാശം, ഖേടകം, ഗദ, രത്നചഷകം എന്നിവ ധരിച്ചു.

Verse 126

दक्षिणैरंकुशं खड्गं कट्टारं कमलं तथा । दधानां साधकाभीष्टदानोद्यमसमन्विताम् ॥ १२६ ॥

വലങ്കൈകളിൽ അങ്കുശം, ഖഡ്ഗം, കട്ടാരം, കമലം എന്നിവ ധരിച്ചു—സാധകനു അഭീഷ്ടം ദാനം ചെയ്യാൻ ഉത്സുകമായ ശക്തിയോടെ സമന്വിതയായി.

Verse 127

ध्यात्वैवं पृनयेद्देवीं दूतीं दुर्न्नीतिनाशिनीम् । इत्येषा कथिता तुभ्यं समस्तापन्निवारिणी ॥ १२७ ॥

ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച് ദുർനീതിയും കുമാർഗവും നശിപ്പിക്കുന്ന ദേവീ-ദൂതിയെ പ്രസന്നയാക്കണം. സർവ്വ ആപത്തുകളും നീക്കുന്ന ഈ വിധി നിനക്കു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു।

Verse 128

श्रीकरी शिवतावासकारिणी सर्वसिद्धिदा । अथ ते नवमीं नित्यां त्वरितां नाम नारद ॥ १२८ ॥

അവൾ ശ്രീ നൽകുന്നവൾ, മംഗളമായ ശിവഭാവത്തിന്റെ വാസം വരുത്തുന്നവൾ, സർവ്വസിദ്ധികളും ദാനിക്കുന്നവൾ. ഇനി, ഹേ നാരദ, ‘ത്വരിതാ’ എന്ന നിത്യാചരണീയമായ നവമി വ്രതം ഞാൻ നിനക്കു പറയുന്നു।

Verse 129

प्रवक्ष्यामि यशोविद्याधनारोग्यसुखप्रदाम् । आद्यं तु वह्निवासिन्या दूत्यादिस्तदनन्तरम् ॥ १२९ ॥

ഇപ്പോൾ യശസ്സ്, വിദ്യ, ധനം, ആരോഗ്യം, സുഖം എന്നിവ നൽകുന്ന വിദ്യ ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു. ആദ്യം ‘വഹ്നിവാസിനീ’; തുടർന്ന് ക്രമമായി ‘ദൂതീ’ മുതലായവ വരുന്നു।

Verse 130

हंसो धरा स्वयं युक्तस्तेजश्चरसमन्वितम् । वायुः प्रभाचरयुता ग्रासशक्तिसमन्वितः ॥ १३० ॥

ഹംസം സ്വഭാവതഃ ധരയോടു ചേർന്നിരിക്കുന്നു; തേജസ് (അഗ്നി) ചലനസ്വഭാവത്തോടെ സമന്വിതമാണ്; വായു പ്രഭയും ഗതിയും സഹിതം ഗ്രാസശക്തിയാൽ യുക്തമാണ്।

Verse 131

हृदार येण दाहेन वह्निस्वाष्टमं तथा । हंसः क्ष्माखंयुतो ग्रासश्चरयुक्तो द्वितीयकः ॥ १३१ ॥

‘ഹൃദാര’ വഴി ഉളവാകുന്ന ദാഹത്താൽ അഗ്നിയെ എട്ടാമതായി പറയുന്നു. അതുപോലെ ഹംസത്തെ ‘ദ്വിതീയ’മായി വർണ്ണിക്കുന്നു—ക്ഷ്മയും ആകാശവും ചേർന്നതും, ഗ്രാസവും ചരഗതിയും സഹിതമായതും।

Verse 132

द्वितिर्नादयुता नित्या त्वरिता द्वादशाक्षरी । विद्या चतुर्थवर्णादिसप्तभिस्त्वक्षरैस्तथा ॥ १३२ ॥

ദ്വിതീ നാദയുക്തയും നിത്യയും ആകുന്നു. ത്വരിതാ ദ്വാദശാക്ഷരീ മന്ത്രമാണ്. അതുപോലെ ഈ വിദ്യ നാലാം വർണ്ണത്തിൽ ആരംഭിക്കുന്ന ഏഴ് അക്ഷരങ്ങളാൽ ഘടിതമാണ്.

Verse 133

कुर्यादंगानि युग्मार्णैः षट्क्रमेण करांगयोः । शिरोललाटकंठेषु हृन्नाभ्याधारके तथा ॥ १३३ ॥

യുഗ്മ അക്ഷരങ്ങളാൽ ഷട്ക്രമത്തിൽ ആദ്യം കൈകളിലെ അംഗങ്ങളിൽ ന്യാസം ചെയ്യണം. പിന്നെ ശിരസ്, ലലാടം, കണ്ഠം എന്നിവിടങ്ങളിലും, ഹൃദയം, നാഭി, ആധാരം എന്നിവിടങ്ങളിലും ന്യാസം ചെയ്യണം.

Verse 134

ऊरुयुग्मे तथा जानुद्वये जंघाद्वये तथा । पादयुग्मे तथा वर्णान्मंत्रजान्दश विन्यसेत् ॥ १३४ ॥

അതുപോലെ ഊരു-യുഗ്മത്തിൽ, ഇരുജാനുക്കളിൽ, ഇരുജംഘകളിൽ, പാദ-യുഗ്മത്തിൽ എന്നിവിടങ്ങളിൽ മന്ത്രജന്യമായ പത്ത് വർണ്ണങ്ങളെ യഥാക്രമം വിന്യസിച്ച് (ന്യാസം ചെയ്ത്) സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 135

द्वितीयोपांत्यमध्यस्थैर्मंत्रार्णैरितरैरपि । ताराद्यैः श्रृणु तद्ध्यानं सर्वसिद्धिविधायकम् ॥ १३५ ॥

മന്ത്രത്തിലെ രണ്ടാം, ഉപാന്ത്യ, മധ്യസ്ഥ അക്ഷരങ്ങളാലും, താരാദി മറ്റു അക്ഷരങ്ങളാലും യുക്തമായ ആ ധ്യാനം ശ്രവിക്ക; അത് സർവ്വസിദ്ധി നൽകുന്നതാണ്.

Verse 136

श्यामवर्णशुभाकारां नवयौवनशोभिताम् । द्विद्विक्रमादष्टनागैः कल्पिताभरणोज्ज्वलैः ॥ १३६ ॥

അവൾ ശ്യാമവർണ്ണയും ശുഭസുന്ദരാകാരയും, നവയൗവനശോഭയാൽ ദീപ്തയുമായിരുന്നു; ദ്വിവിക്രമവും അഷ്ടനാഗങ്ങളും കല്പിച്ച ആഭരണങ്ങളാൽ ഉജ്ജ്വലമായി തിളങ്ങി.

Verse 137

ताटंकमंगदं तद्वद्रसना नूपुरं च तैः । विप्रक्षत्रियविट्शूद्रजातिभिर्भीमविग्रहैः ॥ १३७ ॥

അവരാൽ തന്നേ കർണാഭരണങ്ങളും അങ്കദങ്ങളും, അതുപോലെ രസന (കടിബന്ധം)യും നൂപുരങ്ങളും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു—ബ്രാഹ്മണ, ക്ഷത്രിയ, വൈശ്യ, ശൂദ്ര എന്നീ നാലു വർണ്ണങ്ങളിലെ ഭീകരദേഹികളാൽ।

Verse 138

पल्लवांशुकसंवीतां शिखिपिच्छकृतैः शुभैः । वलयैर्भूषितभुजां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् ॥ १३८ ॥

അവൾ কোমല പല്ലവവസ്ത്രം ധരിച്ചു, ശുഭമായ മയൂരപ്പിഞ്ചുകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായി; വളയങ്ങൾ കൊണ്ട് ഭുജങ്ങൾ ശോഭിച്ചു, മാണിക്യജടിത മുകുടം കൊണ്ട് അവൾ ദീപ്തിമാനയായി।

Verse 139

बर्हिबर्हिकृतापीडां तच्छत्रां तत्पताकिनीम् । गुंजागुणलसद्वक्षः कुचकुंकुममंडलाम् ॥ १३९ ॥

അവളുടെ ശിരസ്സിൽ മയൂരപ്പിഞ്ചുകൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ആപീഡം; അതിനൊപ്പം ഛത്രവും പതാകകളും. ഗുഞ്ജാമാലകൾ കൊണ്ട് വക്ഷസ്ഥലം തിളങ്ങി, കുചങ്ങളിൽ കുങ്കുമമണ്ഡലങ്ങൾ രേഖപ്പെടുത്തിയിരുന്നു।

Verse 140

त्रिनेत्रां चारुवदनां मंदस्मितमुखांबुजाम् । पाशांकुशवराभीतिलसद्भुजचतुष्टयाम् ॥ १४० ॥

അവൾ ത്രിനേത്രി, മനോഹരമുഖവതി, മന്ദസ്മിതം കൊണ്ടു ശോഭിക്കുന്ന പദ്മമുഖി; പാശം, അങ്കുശം, വരമുദ്ര, അഭയമുദ്ര എന്നിവ ധരിച്ച നാലു ഭുജങ്ങളാൽ ദീപ്തിമാനയാണ്।

Verse 141

ध्यात्वैवं तोतलां देवीं पूजयेच्छक्तिभिर्वृताम् । तदग्रस्था लु फट्कारी शरचापकरोज्ज्वला ॥ १४१ ॥

ഇങ്ങനെ ദേവി തോതലയെ ധ്യാനിച്ച്, ശക്തികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട അവളെ പൂജിക്കണം. അവളുടെ മുൻവശത്ത് ‘ഫട്കാരി’ എന്ന ശക്തി നിലകൊള്ളുന്നു; കൈകളിൽ ശരങ്ങളും ചാപവും ധരിച്ചു ദീപ്തിമാനയാണ്।

Verse 142

प्रसीदेत्फलदाने च साधकानां त्वरान्वितां । एषा तु नवमी नित्या त्वरितोक्ता मुनीश्वर ॥ १४२ ॥

ത്വരയോടെ সাধന ചെയ്യുന്ന সাধകര്‍ക്ക് ഫലം നല്‍കുന്നതില്‍ ആ ദേവി പ്രസന്നയാകുന്നു. ഹേ മുനീശ്വരാ, ഈ നവമി തിഥി നിത്യസിദ്ധം; ഇത് ‘ത്വരിതാ-വിധി’ എന്നു പ്രസ്താവിതം.

Verse 143

विध्नदुःस्वप्रशमनी सर्वाभीष्टप्रदायिनी । शुचिः स्वेन युतस्त्वाद्यो रसावह्निसमन्वितः ॥ १४३ ॥

അവൾ വിഘ്നങ്ങളും ദുഷ്സ്വപ്നങ്ങളും ശമിപ്പിക്കുകയും എല്ലാ അഭീഷ്ടങ്ങളും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. അവൾ ശുദ്ധ, സ്വശക്തിയോടെ യുക്ത, ആദിസ്വരൂപിണി; രസ, വായു, അഗ്നി എന്നിവയോടെ സമന്വിതയാണ്.

Verse 144

प्राणो द्वितीयः स्वयुतो वनदुच्छक्तिभिः परः । इतीरिता त्र्यक्षराख्या नित्येयं कुलसुंदरी ॥ १४४ ॥

‘പ്രാണ’ എന്നത് രണ്ടാം അക്ഷരം; അത് ‘സ്വ’യോടെ യുക്തമായി, ‘വന’യും ‘ദു’വും സൂചിപ്പിക്കുന്ന ശക്തികളുടെ ശേഷം (പരമായി) വിന്യസിക്കണം. ഇങ്ങനെ ത്ര്യക്ഷരീ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായ നിത്യ കുലസുന്ദരി പ്രസ്താവിതയാണ്.

Verse 145

यस्याः स्मरण मात्रेण सर्वज्ञत्वं प्रजायते । त्रिभिस्तैरुदितैर्मूलवर्णैः कुर्य्यात्षडंगकम् ॥ १४५ ॥

അവളെ സ്മരണമാത്രം ചെയ്താൽ സർവ്വജ്ഞത ഉദ്ഭവിക്കുന്നു—പ്രഖ്യാപിച്ച ആ മൂന്ന് മൂലവർണ്ണങ്ങളാൽ ഷഡംഗ (ആറ് അംഗ) വിന്യാസം ചെയ്യണം.

Verse 146

आदिमध्यावसानेषु पूजाजपविधिक्रमात् । प्रत्येक तैस्त्रिभिर्बीजैर्दीर्घस्वरसमन्वितैः ॥ १४६ ॥

പൂജയും ജപവും ചെയ്യുന്ന വിധിക്രമപ്രകാരം ആരംഭത്തിലും മദ്ധ്യത്തിലും അവസാനത്തിലും—ഓരോ തവണയും ആ മൂന്ന് ബീജങ്ങളെ ദീർഘസ്വരത്തോടെ ഉച്ചരിച്ച് കര്‍മ്മം ചെയ്യണം.

Verse 147

कुर्यात्करांगवक्त्राणां न्यासं प्रोक्तं यथाविधि । ऊर्द्ध्वप्राग्दक्षिणोदक्च पश्चिमाधस्नाग्नभिः ॥ १४७ ॥

കൈകൾ, അവയവങ്ങൾ, മുഖം എന്നിവയിൽ ശാസ്ത്രോക്തവിധിപ്രകാരം ന്യാസം ചെയ്യണം. ദിശാക്രമമായി ഊർദ്ധ്വം, കിഴക്ക്, തെക്ക്, വടക്ക്; പിന്നെ പടിഞ്ഞാറും അധോയും—സ്നാനവും അഗ്നിമന്ത്രങ്ങളും സഹിതം ചെയ്യണം.

Verse 148

सुविनद्यंतरस्थैस्तन्नदात्मसु यथाक्रमम् । आधाररंध्रहृत्स्वेकं द्वितीयं लोचनत्रये ॥ १४८ ॥

പിന്നീട് സൂക്ഷ്മ നാഡികളിൽ വസിക്കുന്ന അന്തർനാദത്തെ ശ്രദ്ധയോടെ ഉച്ചരിച്ച് ക്രമമായി ആ നാദരൂപങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കണം. ഒരു ന്യാസം ആധാര, ബ്രഹ്മരന്ധ്ര, ഹൃദയം എന്നിവയിൽ; രണ്ടാമത് നേത്രത്രയത്തിൽ ചെയ്യണം.

Verse 149

तृतीयं श्रोत्रचिबुके चतुर्थं घ्राणतालुषु । पंचमं चांसनाभीषु ततः पाणिपदद्वये ॥ १४९ ॥

മൂന്നാമത്തെ ന്യാസം ചെവികളിലും താടിയിലും; നാലാമത് മൂക്കിലും താലുവിലും. അഞ്ചാമത് ഭുജങ്ങളിലും നാഭിയിലും; തുടർന്ന് ഇരുകൈകളിലും ഇരുകാലുകളിലും ചെയ്യണം.

Verse 150

मूलमध्याग्रतो न्यस्येन्नवधा मूलवर्णकैः । लोहितां लोहिताकारशक्तिंबृदनिषेविताम् ॥ १५० ॥

മൂലം, മധ്യം, അഗ്രം എന്നിവിടങ്ങളിൽ മൂലവർണങ്ങളാൽ നവവിധമായി ന്യാസം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് ലോഹിതവർണയും ലോഹിതരൂപയും ആയി വൃന്ദം സേവിക്കുന്ന ആ ശക്തിയെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 151

लोहितांशुकभूषास्रग्लेपनां षण्मुखांबुजाम् । अनर्घ्यरत्नघटितमाणिक्यमुकुटोज्वलाम् ॥ १५१ ॥

ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ആഭരണങ്ങൾ, മാലകൾ, ലേപനങ്ങൾ എന്നിവാൽ അലങ്കൃതയായി, ഷൺമുഖ-അംബുജസ്വരൂപിണിയായി; അമൂല്യ രത്നങ്ങൾ ഘടിപ്പിച്ച മാണിക്യമകുടത്തിൽ ദീപ്തയായ അവളെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 152

रत्नस्तबकसंभिन्नलसद्वक्षःस्थलां शुभाम् । कारुण्यानंदपरमा मरुणांबुजविष्टराम् ॥ १५२ ॥

അവൾ മംഗളമയിയും ദീപ്തിമതിയുമാണ്; അവളുടെ പ്രകാശമുള്ള വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ രത്നഗുച്ചങ്ങൾ അലങ്കരിക്കുന്നു. കരുണയും ആനന്ദവും പരമമായവൾ, അവൾ പദ്മാസനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതയാണ്.

Verse 153

भुजैर्द्वादशभिर्युक्तां सर्वेषां सर्ववाङ्मयीम् । प्रवालाक्षस्रजं पद्मं कुंडिकां रत्ननिर्मिताम् ॥ १५३ ॥

പന്ത്രണ്ട് ഭുജങ്ങളാൽ യുക്തയായി, എല്ലാ പരമ്പരകളുടെയും വാക്-വിദ്യയുടെ മൂർത്തിസ്വരൂപിണി അവൾ. അവൾ പദ്മം, പ്രവാള-രുദ്രാക്ഷമാല, കൂടാതെ രത്നനിർമ്മിത കുണ്ടികയും ധരിക്കുന്നു.

Verse 154

रत्नपूर्णं तु चषकं लुंगीं व्याख्यानमुद्रिकाम् । दधानां दक्षिणैर्वामैः पुस्तकं चारुणोत्पलम् ॥ १५४ ॥

വലത് കൈകളിൽ അവൾ രത്നം നിറഞ്ഞ ചഷകം, ചെറിയ പൗച്ച് (ലുങ്ഗീ), കൂടാതെ വ്യാഖ്യാന-മുദ്രയും ധരിക്കുന്നു; ഇടത് കൈകളിൽ പുസ്തകവും മനോഹരമായ ഉത്പലപദ്മവും ധരിക്കുന്നു.

Verse 155

हैमीं च लेखनीं रत्नमालां कंबुवरं भुजैः । अभितः स्तूयमानां च देवगंधर्वकिन्नरैः ॥ १५५ ॥

അവൾ ഭുജങ്ങളിൽ സ്വർണ്ണലേഖനി, രത്നമാല, ഉത്തമ ശംഖ് എന്നിവ ധരിക്കുന്നു; ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, കിന്നരന്മാർ ചുറ്റുമെല്ലാം അവളെ സ്തുതിക്കുന്നു.

Verse 156

यक्षराक्षसदैत्यर्षिसिद्धविद्याधरादिभिः । ध्यात्वैवमर्चयेन्नित्यां वाग्लक्ष्मीकान्तिसिद्धये ॥ १५६ ॥

യക്ഷൻ, രാക്ഷസൻ, ദൈത്യൻ, ഋഷി, സിദ്ധൻ, വിദ്യാധരൻ മുതലായവരോടൊപ്പം—ഇങ്ങനെ ധ്യാനിച്ച്—നിത്യമായി അർച്ചന ചെയ്യണം; അതിലൂടെ വാക്‌സിദ്ധി, ലക്ഷ്മി, കാന്തി എന്നിവയുടെ സിദ്ധി ലഭിക്കും.

Verse 157

सितां केवलवाक्सिद्ध्यै लक्ष्म्यै हेमप्रभामपि । धूमाभां वैरिविद्विष्ट्यै मृतये निग्रहाय च ॥ १५७ ॥

ശ്വേതരൂപം വാക്‌സിദ്ധിക്കായി മാത്രം വിനിയോഗിക്കണം. ഹേമപ്രഭാരൂപം ലക്ഷ്മീ-സമൃദ്ധിക്കായി സ്മരിക്കണം. ധൂമവർണരൂപം ശത്രുനിഗ്രഹം, മൃത്യുകർമ്മം, നിയന്ത്രണം (നിഗ്രഹം) എന്നിവയ്ക്കായി ജപിക്കണം.

Verse 158

नीलां च मूकीकरणे स्मरेत्तत्तदपेक्षया । इत्येषा दशमी नित्या प्रोक्ता ते कुलसुन्दरी ॥ १५८ ॥

ആരെങ്കിലും മൗനമാക്കുന്നതിനായി, അതേ പ്രത്യേക ഉദ്ദേശത്തോടെ നീലാരൂപം സ്മരിക്കണം. ഹേ കുലസുന്ദരീ, ഇങ്ങനെ നിത്യമായ ‘ദശമി’ രൂപം നിനക്കു ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 159

नित्यानित्यां तु दशमीं त्रिकुटां वच्मि सांप्रतम् । हंसश्च हृत्प्राणरसादाहकर्णैः समन्वितः ॥ १५९ ॥

ഇപ്പോൾ ഞാൻ ദശമിയെ വിവരിക്കുന്നു—അത് നിത്യവും അനിത്യവും എന്ന രണ്ടു തരത്തിലുള്ളതും ‘ത്രികുടാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധവുമാണ്. ഇത് ‘ഹംസ’യോടും ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ഹൃദയം, പ്രാണൻ, രസം, ദാഹം (താപം) കൂടാതെ കർണങ്ങൾ എന്നിവയാൽ സമന്വിതം.

Verse 160

विद्यया कुलसुंदर्या योजितः संप्रदायतः । नित्यानित्यत्रिवर्णेयं ष़ड्भिः कूटाक्षरैर्युता ॥ १६० ॥

ഈ ഉപദേശം ‘കുലസുന്ദരീ’ എന്ന മംഗളവിദ്യയോടു ചേർന്നതും സമ്പ്രദായപരമ്പരയാൽ സ്ഥാപിതവുമാണ്. നിത്യ-അനിത്യ ഭേദത്തോടെ ഇത് ത്രിവിധരൂപമായി ഗ്രഹിക്കണം; ആറു കൂറ്റാക്ഷരങ്ങളാൽ സമ്പന്നം.

Verse 161

प्रतिलोमादिभी रूपैर्द्विसप्ततिभिदा मता । यस्या भजनतः सिद्धो नरः स्यात्खेचरः सुखी ॥ १६१ ॥

‘പ്രതിലോമ’ മുതലായ രൂപങ്ങളാൽ ഇത് ദ്വിസപ്തതി—എഴുപത്തിരണ്ട് ഭേദങ്ങളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിന്റെ ഭജനം ചെയ്താൽ সাধകൻ സിദ്ധനായി, സന്തോഷമുള്ള ‘ഖേചര’—ആകാശഗാമി—ആയിത്തീരും.

Verse 162

निग्रहानुग्रहौ कर्तुं क्षमः स्याद्भुवनत्रये । दीर्घस्वरसमेताभ्यां हंसहृभ्द्यां षडंगकम् ॥ १६२ ॥

അവൻ ത്രിഭുവനത്തിലും നിഗ്രഹവും അനുഗ്രഹവും—ഇരണ്ടും ചെയ്യാൻ ശേഷിയുള്ളവനാകുന്നു. ദീർഘസ്വരങ്ങളോടുകൂടി “ഹംസം” “ഹൃഭ്” എന്ന രണ്ടു അക്ഷരങ്ങളുടെ സംയോഗംകൊണ്ട് ഷഡംഗകത്തിന്റെ സൂചന ലഭിക്കുന്നു॥

Verse 163

भ्रूमध्ये कण्ठहृन्नाभिगुह्याधारेषु च क्रमात् । विद्याक्षराणि क्रमशो न्यसेद्विंदुयुतानि च ॥ १६३ ॥

ഭ്രൂമധ്യം, കണ്ഠം, ഹൃദയം, നാഭി, ഗുഹ്യസ്ഥാനം, ആധാരം—ഇവിടങ്ങളിൽ ക്രമമായി ബിന്ദുസഹിതമായ വിദ്യാക്ഷരങ്ങൾ അനുക്രമമായി ന്യാസം ചെയ്യണം॥

Verse 164

व्यापकं च समस्तेन विधाय विधिना पुनः । ध्यायेत्समस्तसंपत्तिहेतोः सर्वात्मिकां शिवाम् ॥ १६४ ॥

വീണ്ടും വിധിപ്രകാരം സമഗ്രമായ കര്‍മ്മം പൂർണ്ണമായി നിർവഹിച്ചു—സകല സമ്പത്തും സിദ്ധിയും നൽകുന്ന കാരണമായ, സർവാത്മികയും സർവ്വവ്യാപിനിയുമായ ശിവാദേവിയെ ധ്യാനിക്കണം॥

Verse 165

उद्यद्भास्करबिंबाभां माणिक्यमुकुटोज्ज्वलाम् । पद्मरागकृताकल्पामरुणांशुकधारिणीम् ॥ १६५ ॥

അവൾ ഉദയസൂര്യബിംബംപോലെ ദീപ്തിമയി; മാണിക്യമുകുടംകൊണ്ട് ഉജ്ജ്വല; പദ്മരാഗരത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയും അരുണവസ്ത്രധാരിണിയും ആയിരുന്നു॥

Verse 166

चारुस्मितलसद्वक्त्रषट्सरोजविराजिताम् । प्रतिवक्त्रं त्रिनयनां भुजैर्द्वादशभिर्युताम् ॥ १६६ ॥

മധുരസ്മിതംകൊണ്ട് ദീപ്തമായ മുഖങ്ങളോടെ അവൾ ആറു താമരസദൃശ മുഖങ്ങളാൽ വിരാജിച്ചു. ഓരോ മുഖത്തും മൂന്നു നേത്രങ്ങൾ; അവൾ ദ്വാദശ ഭുജങ്ങളാൽ യുക്തയായിരുന്നു॥

Verse 167

पाशाक्षगुणपुंड्रेक्षुचापखेटत्रिशूलकान् । करैर्वामैर्दधानां च अङ्कुशं पुस्तकं तथा ॥ १६७ ॥

ഇടങ്കൈകളിൽ പാശം, പാശകം, ധനുര്ജ്യാ, വൈഷ്ണവ പുണ്ഡ്രചിഹ്നം, ഇക്ഷുധനുസ്സ്, ഖഡ്ഗം, ത്രിശൂലം എന്നിവ ധരിച്ച്, അങ്കുശവും പുസ്തകവും കൂടി വഹിക്കുന്ന ദേവിയെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 168

पुष्पेषुमंबुजं चैव नृकपालाभये तथा । दधानां दक्षिणैर्हस्तैर्ध्यायेद्देवीमनन्यधीः ॥ १६८ ॥

അനന്യമായ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ, വലങ്കൈകളിൽ പുഷ്പബാണങ്ങൾ, താമര, നരകപാലം, അഭയമുദ്ര എന്നിവ ധരിച്ചിരിക്കുന്ന ദേവിയെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 169

इत्येषैकादशी प्रोक्ता द्वादशीं श्रृणु नारद । त्वरितोयांत्यमाद्यं स्याद्युतिदोहचरस्वयुक् ॥ १६९ ॥

ഇങ്ങനെ ഏകാദശിയുടെ വിധി പ്രസ്താവിച്ചു. ഇനി, ഹേ നാരദ, ദ്വാദശിയുടെ നിയമം കേൾക്കുക—സമാപനം വേഗത്തിൽ നടത്തേണ്ട ആവശ്യമുണ്ടെങ്കിൽ, വിധിപൂർവ്വം ദാനം-അർപ്പണം മുതലായ നിശ്ചിത ആചാരങ്ങളോടുകൂടി സമാപനകർമ്മം ആദ്യം ആരംഭിക്കണം।

Verse 170

हृञ्च दाहक्ष्मास्वयुतं वज्रेशीपञ्चमं तथा । मरुत्स्वयुक्तो मध्याढ्यो दशम्याः परतः पुनः ॥ १७० ॥

‘ഹൃঞ്’ ബീജത്തെ ‘ദാഹ’യും ‘ക്ഷ്മാ’യും കൂടെ വിധിപൂർവ്വം ചേർക്കുക; അഞ്ചാമത് ‘വജ്രേശീ’ ആകുന്നു. തുടർന്ന് ‘മരുത്’ ചേർത്ത് അതിനെ മദ്ധ്യത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുക; പിന്നെയും അതിനെ ‘ദശമി’യ്ക്ക് ശേഷം ന്യസിക്കണം।

Verse 171

भूमी रसाक्ष्मास्वयुता वज्रेशीत्यष्टमः क्रमात् । षडक्षराणि त्वरिता तृतीयं तदनंतरम् ॥ १७१ ॥

ക്രമത്തിൽ എട്ടാമത്—‘ഭൂമീ, രസാ, ക്ഷ്മാ’ ‘സ്വ’യോടുകൂടി സംയുക്തമായി, കൂടാതെ ‘വജ്രേശീ’. അതിനുശേഷം ‘ത്വരിതാ’ എന്ന ഷഡക്ഷരീ മന്ത്രം പ്രസ്താവിക്കുന്നു; പിന്നെ അതിന് ഉടനെ മൂന്നാമത്തേതും വരുന്നു।

Verse 172

द्युतिर्दाहचरस्वेन अस्या आद्यमनन्तरम् । उक्ता नीलपताकाख्या नित्या सप्तदशाक्षरी ॥ १७२ ॥

ഇതിനുടനെ ആദ്യപദം ‘ദ്യുതി’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു; തുടർന്ന് ‘ദാഹചരസ്വേന’ വരുന്നു. ഇത് ‘നീലപതാകാ’ എന്ന നിത്യ സപ്തദശാക്ഷരി മന്ത്രമാണ്.

Verse 173

द्विद्विपक्षाक्षिषड्वर्णैर्मंत्रोत्थैरंगकल्पनम् । श्रोत्रादिनासायुगले वाचि कण्ठे हृदि क्रमात् ॥ १७३ ॥

മന്ത്രജന്യ അക്ഷരങ്ങൾ—രണ്ട്, രണ്ട്, പക്ഷങ്ങൾ, കണ്ണുകൾ, ആറു വർണങ്ങൾ—ഇവകൊണ്ട് അങ്കകൽപന (ന്യാസം) ചെയ്യണം. ക്രമമായി: ചെവികളിൽ, തുടർന്ന് ഇരുനാസാരന്ധ്രങ്ങളിൽ, പിന്നെ വാക്ക്/മുഖത്തിൽ, കണ്ഠത്തിൽ, ഒടുവിൽ ഹൃദയത്തിൽ.

Verse 174

नाभावाधारकेऽथापि पादसंधिषु च क्रमात् । मन्त्राक्षराणि क्रमशो न्यसेत्सप्तदशापि च ॥ १७४ ॥

പിന്നീട് നാഭിയിലെ ആധാരസ്ഥാനത്തും, ക്രമമായി പാദസന്ധികളിലും മന്ത്രാക്ഷരങ്ങൾ അനുക്രമമായി ന്യാസം ചെയ്യണം—പതിനേഴും മുഴുവനായി.

Verse 175

व्यापकं च समस्तेन विदध्याञ्च यथाविधि । इन्द्रनीलनिभां भास्वन्मणिमौलिविराजिताम् ॥ १७५ ॥

കൂടാതെ വിധിപ്രകാരം സമഗ്രമായി സർവ്വവ്യാപിയായ രൂപം നിർമ്മിച്ച്/ധ്യാനിക്കണം—ഇന്ദ്രനീലസദൃശമായ ഗാഢനീലവർണം, ദീപ്തിമാനം, ദ്യോതിമാനമായ മണിമൗലിയാൽ വിരാജിതം.

Verse 176

पञ्चवक्त्रां त्रिनयनामरुणांशुकधारिणीम् । दशहस्तां लसन्मुक्तामण्याभरणमंडिताम् ॥ १७६ ॥

ആ ദേവിയെ ധ്യാനിക്കണം—പഞ്ചവക്ത്ര, ത്രിനയന, അരുണവസ്ത്രധാരിണി; ദശഹസ്ത, ദീപ്തമായ മുക്താ-മണി ആഭരണങ്ങളാൽ മണ്ടിത.

Verse 177

रत्नस्तबकसंपन्नदेहां चारुस्मिताननाम् । पाशं पताकां चर्मापि शार्ङ्गचापं वरं करैः ॥ १७७ ॥

രത്നസ്തബകങ്ങളാൽ അലങ്കൃതമായ ദേഹവും മധുരസ്മിതമുഖവും ഉള്ള ദേവി—കരങ്ങളിൽ പാശം, പതാക, ചർമഢാൽ, ഉത്തമ ശാർങ്ഗധനുസ്സും ധരിക്കുന്നു।

Verse 178

दधानां वामपार्श्वस्थैः सर्वाभरणभूषितैः । अंकुशे च तथा शर्क्ति खङ्गं बाणं तथाभयम् ॥ १७८ ॥

സകലാഭരണങ്ങളാൽ ഭൂഷിതയായി, വാമപാർശ്വസ്ഥ സഹചാരശക്തികളോടുകൂടെ ദേവി—അങ്കുശം, ശക്തി, ഖഡ്ഗം, ബാണം, അഭയമുദ്രയും ധരിക്കുന്നു।

Verse 179

दधानां दक्षिणैर्हस्तैरासीनां पद्मविष्टरे । स्वाकारवर्णवेषास्यपाण्यायुधविभूषणैः ॥ १७९ ॥

പദ്മവിഷ്ടരത്തിൽ ആസീനയായ ദേവി, ദക്ഷിണഹസ്തങ്ങളാൽ മംഗളപ്രദാനം ചെയ്യുന്നു; അവളുടെ സ്വസ്വരൂപം—വർണം, വേഷം, മുഖം, കൈകൾ, ആയുധങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ—യഥാക്രമം ദീപ്തമായി തിളങ്ങുന്നു।

Verse 180

शक्तिवृन्दैर्वृतां ध्यायेद्देवीं नित्यार्चनक्रमे । त्रिषट्कोणयुतं पद्ममष्टपत्रं ततो बहिः ॥ १८० ॥

നിത്യാർചനാക്രമത്തിൽ ദേവിയെ ശക്തിവൃന്ദങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവളായി ധ്യാനിക്കണം; കൂടാതെ (യന്ത്രത്തിൽ) രണ്ട് ത്രികോണങ്ങൾ ചേർന്ന് രൂപപ്പെടുന്ന ഷട്കോണമുള്ള പദ്മവും, അതിന് പുറത്തായി അഷ്ടപത്രകമലവും ഭാവിക്കണം।

Verse 181

अष्टास्रं भूपुरद्वन्द्वावृतं तत्पुरयुग्मकम् । चतुर्द्वारयुतं दिक्षु शाखाभिश्च समन्वितम् ॥ १८१ ॥

അത് അഷ്ടകോണാകാരമാണ്; ഭൂപുരങ്ങളുടെ ദ്വന്ദ്വം ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു; അതിനകത്ത് പുരങ്ങളുടെ യുഗ്മം ഉണ്ട്; ദിക്കുകളിൽ നാല് ദ്വാരങ്ങളോടെയും ശാഖാ-വിസ്താരങ്ങളോടെയും സമന്വിതമാണ്।

Verse 182

कृत्वा नामावृतां शक्तिं गणैस्तत्रार्चयेच्छिवाम् । एषा ते द्वादशी नित्या प्रोक्ता नीलपताकिनी ॥ १८२ ॥

നാമങ്ങളാൽ ആവൃതമായ ശക്തി ഒരുക്കി, അവിടെ ഗണങ്ങളോടുകൂടെ ശിവാദേവിയെ ആരാധിക്കണം. ഇതാണ് നിനക്കായി നിത്യ ദ്വാദശീ വ്രതമായി പ്രസ്താവിച്ചത്—‘നീലപതാകിനി’ എന്നു പേരുള്ളത്.

Verse 183

समरे विजयं खङ्गपादुकांजनसिद्धिदा । वेतालयक्षिणीचेटपिशाचादिप्रसाधिनी ॥ १८३ ॥

അവൾ യുദ്ധത്തിൽ വിജയം നൽകുന്നു; ഖഡ്ഗം, പാദുക, അഞ്ജനം മുതലായ സിദ്ധികൾ ദാനം ചെയ്യുന്നു; കൂടാതെ വേതാളം, യക്ഷിണി, ചേടക-സേവകർ, പിശാചാദികളെ വശീകരിക്കുന്നു.

Verse 184

निधानबिलसिद्धान्नसाधिनी कामचोदिता । अथ त्रयोदेशीं नित्यां वक्ष्यामि श्रृणु नारद ॥ १८४ ॥

ആഗ്രഹം പ്രേരിപ്പിച്ചതിനാൽ അവൾ നിധി-ഗുഹയിൽ നിന്നു ലഭിക്കുന്ന സിദ്ധ-അന്നത്തെ സഫലമാക്കുന്നവളായി. ഇനി ഞാൻ നിത്യ ത്രയോദശീ വ്രതം വിവരിക്കുന്നു; കേൾക്കുക, ഹേ നാരദാ.

Verse 185

रसो नभस्तथा दाहो व्याप्तक्ष्मावनपूर्विका । खेन युक्ता भवेन्नित्या विजयैकाक्षरा मुने ॥ १८५ ॥

‘രസ’, ‘നഭസ്’, ‘ദാഹ’, കൂടാതെ ‘വ്യാപ്ത’, ‘ക്ഷ്മാ’, ‘വന’ മുതലായി ആരംഭിക്കുന്ന ക്രമം—ഇവയെ ‘ഖ’യോടു ചേർത്താൽ, ഹേ മുനേ, നിത്യ ഏകാക്ഷര ‘വിജയാ’ ആകുന്നു.

Verse 186

विद्याया व्यंजनैर्दीर्घस्वरयुक्तैश्चतुष्टयम् । शेषाभ्यां च द्वयं कुर्यात्षडंगानि करांगयोः ॥ १८६ ॥

ഈ വിദ്യയ്ക്കായി ദീർഘസ്വരയുക്തമായ വ്യഞ്ജനങ്ങളാൽ നാലിന്റെ ഒരു കൂട്ടം ഒരുക്കണം; ശേഷിക്കുന്ന രണ്ടാൽ ഒരു ജോടി ഉണ്ടാക്കണം—ഇങ്ങനെ കരാംഗങ്ങളിൽ ഷഡംഗ-ന്യാസം സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 187

ज्ञानेंद्रियेषु श्रोत्रादिष्वथ चित्ते च विन्यसेत् । अक्षराणि क्रमाद्बिन्दुयुतान्यन्यत्तु पूर्ववत् ॥ १८७ ॥

ശ്രോത്രാദി ജ്ഞാനേന്ദ്രിയങ്ങളിലും ചിത്തത്തിലും ക്രമമായി അക്ഷരന്യാസം ചെയ്യണം. ബിന്ദുയുക്ത വർണങ്ങളെ അനുക്രമമായി സ്ഥാപിച്ച്, ശേഷമുള്ളത് മുൻവിധിപ്രകാരം ചെയ്യണം.

Verse 188

पञ्च वक्त्रां दशभुजां प्रतिवक्त्रं त्रिलोचनाम् । भास्वन्मुकुटविन्यासचन्द्रलेखाविराजिताम् ॥ १८८ ॥

അവൾ പഞ്ചവക്ത്രയും ദശഭുജയും ആകുന്നു; ഓരോ മുഖത്തും ത്രിനേത്രം. ദീപ്തമായ മുകുടവിന്യാസത്താലും ചന്ദ്രലേഖാ-ആഭരണത്താലും അവൾ വിരാജിതയാണ്.

Verse 189

सर्वाभरणसंयुक्तां पीतांबरसमुज्ज्वलाम् । उद्यद्भास्वद्बिंबतुल्यदेहकांतिं शुचिस्मिताम् ॥ १८९ ॥

അവൾ സർവാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയും പീതാംബരത്തിൽ ദീപ്തയും ആകുന്നു. ഉദയിക്കുന്ന പ്രകാശബിംബത്തെപ്പോലെ ദേഹകാന്തിയുള്ളവൾ, ശുദ്ധമായ സൗമ്യസ്മിതത്തോടെ വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 190

शंखं पाशं खेटचापौ कह्लारं वामबाहुभिः । चक्रं तथांकुशं खङ्गं सायकं मातुलुं गकम् ॥ १९० ॥

ഇടത് കൈകളിൽ ശംഖം, പാശം, ഖേടം (കവചം/ഢാൽ)യും ചാപം (വില്ല്)യും, കൂടാതെ കഹ്ലാരം (പദ്മം)യും ധരിക്കുന്നു. അതുപോലെ ചക്രം, അങ്കുശം, ഖഡ്ഗം, സായകം (അമ്പ്) 그리고 മാതുലുങ്ഗം (ബീജപൂരഫലം)യും ധരിക്കുന്നു.

Verse 191

दधानां दक्षिणैर्हस्तैः प्रयोगे भीमदर्शनाम् । उपासनेति सौम्यां च सिंहोपरि कृतासनाम् ॥ १९१ ॥

വലത് കൈകളിൽ ധരിച്ചിരിക്കുന്ന രൂപത്തിൽ, പ്രയോഗത്തിൽ അവളെ ഭീമദർശിനിയായി ഭാവിക്കണം. എന്നാൽ ഉപാസനയിൽ അവളെ സൗമ്യയായി, സിംഹത്തിന്മേൽ ആസീനയായി ധ്യാനിക്കണം.

Verse 192

व्याघ्रारूढाभिरभितः शक्तिभिः परिवारिताम् । समरे पूजनेऽन्येषु प्रयोगेषु सुखासनाम् ॥ १९२ ॥

ആ ദേവി ചുറ്റുമെല്ലാം വ്യാഘ്രാരൂഢ ശക്തികളാൽ പരിവൃതയാണ്; സമരത്തിലും പൂജയിലും മറ്റു കർമ്മപ്രയോഗങ്ങളിലും അവളെ സുഖാസനസ്ഥയായി ധ്യാനിക്കണം.

Verse 193

शक्तयश्चापि पूजायां सुखासनसमन्विताः । सर्वा देव्याः समाकारमुखपाण्यायुधा अपि ॥ १९३ ॥

പൂജാവിധിയിൽ ശക്തികളും സുഖാസനസമന്വിതരായി ഭാവിക്കണം; ആ ദേവിമാർ എല്ലാവരും സമരൂപ—സമാന മുഖം, കൈകൾ, ആയുധങ്ങൾ ഉള്ളവരായി—ധ്യാനിക്കപ്പെടണം.

Verse 194

चतुरस्रद्वयं कृत्वा चतुर्द्वारोपशोभितम् । शाखष्टकसमोपेतं तत्र प्राग्वत्समर्चयेत् ॥ १९४ ॥

രണ്ട് ചതുരശ്ര മണ്ഡലങ്ങൾ നിർമ്മിച്ച്, നാലു ദ്വാരങ്ങളാൽ ശോഭിപ്പിച്ച്, അഷ്ടശാഖകളാൽ സമുപേതമാക്കി; അവിടെ കിഴക്കോട്ടു മുഖമുള്ള വത്സത്തെ വിധിപൂർവ്വം സമ്യക് അർച്ചിക്കണം.

Verse 195

तदंतर्वृतयुग्मांतरष्टकोणं विधाय तु । तदंतश्च तथा पद्मं षोडशच्छदसंयुतम् ॥ १९५ ॥

പിന്നീട് ആ ഇരട്ട വൃത്തങ്ങളുടെ ഇടവിടത്തിൽ അഷ്ടകോണ രൂപം വരയ്ക്കുക; അതിന്റെ ഉള്ളിൽ വീണ്ടും ഷോഡശദളസമന്വിതമായ പദ്മവും അതുപോലെ നിർമ്മിക്കണം.

Verse 196

तथैवाष्टच्छद पद्मं विधायावाह्य तत्र ताम् । तत्तच्छक्त्या वृतां सम्यगुपचारैस्तथार्चयेत् ॥ १९६ ॥

അതുപോലെ അഷ്ടദള പദ്മം നിർമ്മിച്ച് അവിടെ അവളെ ആവാഹനം ചെയ്യണം; തുടർന്ന് തത്തത് ശക്തികളാൽ പരിവൃതയായ ദേവിയെ യഥോചിത ഉപചാരങ്ങളാൽ സമ്യക് അർച്ചിക്കണം.

Verse 197

एषा त्रiयोदशी प्रोक्ता वादेयुद्धे जयप्रदा । चतुर्दशीं प्रवक्ष्येऽथ नित्यां वै सर्वमंगलाम् ॥ १९७ ॥

ഈ ത്രയോദശി വാദ-വിവാദയുദ്ധങ്ങളിൽ വിജയം നൽകുന്നതായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു. ഇനി ഞാൻ നിത്യമായി ആചരിക്കേണ്ട, സർവ്വമംഗളകരമായ ചതുര്ദശിയെ വിശദീകരിക്കുന്നു।

Verse 198

हृदंबुवनयुक्तं खं नित्या स्यात्सर्वमंगला ॥ १९८ ॥

‘ഹൃത്’ (ഹൃദയം), ‘അംബു’ (ജലം), ‘വന’ (വനം) എന്നിവയോട് ചേർന്ന ‘ഖ’ അക്ഷരം നിത്യവും സർവ്വമംഗളത്തിന്റെ കാരണമാകട്ടെ।

Verse 199

एकाक्षर्यनया सिद्धो जायते खेचरः क्षणात् । षड्दीर्घाढ्यां मूलविद्यां षडंगेषु प्रविन्यसेत् ॥ १९९ ॥

ഈ ഏകാക്ഷരവിധിയാൽ साधകൻ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ സിദ്ധനായി ‘ഖേചരൻ’ ആകുന്നു. തുടർന്ന് ആറു ദീർഘസ്വരങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായ മൂലവിദ്യയെ ഷഡംഗങ്ങളിൽ ന്യാസം ചെയ്യണം।

Verse 200

तां नित्यां जातरूपाभां मुक्तामाणिक्यभूषणाम् । माणिक्यमुकुटां नेत्रद्वयप्रेंखद्दयापराम् ॥ २०० ॥

ഞാൻ ആ നിത്യാദേവിയെ ദർശിച്ചു—ശുദ്ധസ്വർണ്ണംപോലെ ദീപ്തിമതിയായി, മുത്തും മാണിക്യവും ധരിച്ച് അലങ്കൃതയായി, മാണിക്യമകുടധാരിണിയായി, പരമകരുണാമയിയായി; അവളുടെ ഇരുനേത്രങ്ങളും സ്നേഹലഹരിയിൽ മൃദുവായി ഇളകിയിരുന്നു।