Adhyaya 44

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायामुपरिविभागे त्रिचत्वारिंशो ऽध्यायः कूर्म उवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि प्रतिसर्गमनुत्तमम् / प्राकृतं हि समासेन शृणुध्वं गदतो मम

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ ഉത്തരവിഭാഗത്തിൽ ത്രിചത്വാരിംശ അധ്യായം. കൂർമൻ പറഞ്ഞു—ഇനി ഞാൻ പ്രതിസർഗം, അഥവാ ദ്വിതീയ സൃഷ്ടിയുടെ അനുത്തമ തത്ത്വം, പ്രാകൃത പ്രക്രിയ സംക്ഷേപമായി പ്രസ്താവിക്കുന്നു; എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രവിക്കുവിൻ.

Verse 2

गते परार्धद्वितये कालो लोकप्रकालनः / कालाग्निर्भस्मसात् कर्तुं करोति निकिलं मतिम्

രണ്ട് പരാർദ്ധങ്ങൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ലോകനിയാമകനായ കാലം തന്നെ ‘കാലാഗ്നി’യായി മാറി സർവ്വബ്രഹ്മാണ്ഡവും ഭസ്മമാക്കാൻ നിശ്ചയിക്കുന്നു।

Verse 3

स्वात्मन्यात्मानमावेश्य भूत्वा देवो महेश्वरः / दहेदशेषं ब्रह्माण्डं सदेवासुरमानुषम्

സ്വാത്മാവിൽ ആത്മാവിനെ ലയിപ്പിച്ച് ദേവൻ മഹേശ്വരൻ ദഹനശക്തിയായി മാറി ദേവ-അസുര-മനുഷ്യരോടുകൂടി സമസ്ത ബ്രഹ്മാണ്ഡവും ദഹിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 4

तमाविश्य महादेवो भगवान्नीललोहितः / करोति लोकसंहारं भीषणं रूपमाश्रितः

ആ (പ്രളയതത്ത്വത്തിൽ) പ്രവേശിച്ച് ഭഗവാൻ നീലലോഹിത മഹാദേവൻ ഭീഷണരൂപം ആശ്രയിച്ച് ലോകസംഹാരം നടത്തുന്നു।

Verse 5

प्रविश्य मण्डलं सौरं कृत्वासौ बहुधा पुनः / निर्दहत्यखिलं लोकं सप्तसप्तिस्वरूपधृक्

സൗരമണ്ഡലത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് അവൻ വീണ്ടും പലവിധത്തിൽ ബഹുരൂപനാകുന്നു; ‘സപ്ത-സപ്തി’ (അനവധി കിരണരൂപങ്ങൾ) ധരിച്ചു സർവ്വലോകവും ദഹിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 6

स दग्ध्वा सकलं सत्त्वमस्त्रं ब्रह्मशिरो महत् / देवतानां शरीरेषु क्षिपत्यखिलदाहकम्

സകല സത്ത്വത്തെയും ദഹിപ്പിച്ച ശേഷം ‘ബ്രഹ്മശിര’ എന്ന മഹാസ്ത്രം—സർവ്വദാഹക ജ്വാല—ദേവതകളുടെ ശരീരങ്ങളിലേക്കും ക്ഷിപ്തമായി, അവരെ മുഴുവനായി ചുട്ടെരിക്കുന്നു।

Verse 7

दग्धेष्वशेषदेवेषु देवी गिरिवरात्मजा / एकासा साक्षिणी शंभोस्तिष्ठते वैदिकी श्रुतिः

സകല ദേവന്മാരും ദഗ്ധരായപ്പോൾ, ഗിരിവരാത്മജയായ ദേവി മാത്രമേ ശംഭുവിന്റെ ഏക സാക്ഷിണിയായി നിലകൊണ്ടുള്ളൂ; വൈദിക ശ്രുതിയും ഏക സാക്ഷ്യമായി നിലനിന്നു.

Verse 8

शिरः कपालैर्देवानां कृतस्त्रग्वरभूषणः / आदित्यचन्द्रादिगणैः पूरयन् व्योममण्डलम्

ദേവന്മാരുടെ ശിരഃകപാലങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടാക്കിയ ഉത്തമ മാലയും ശ്രേഷ്ഠാഭരണങ്ങളും ധരിച്ചു, ആദിത്യ-ചന്ദ്രാദി ജ്യോതിര്‍ഗണങ്ങളാൽ ആകാശമണ്ഡലം നിറച്ചു.

Verse 9

सहस्रनयनो देवः सहस्राकृतिरिश्वरः / सहस्रहस्तचरणः सहस्रार्चिर्महाभुजः

ആ ദേവേശ്വരൻ സഹസ്രനയനനും സഹസ്രാകൃതിയുമാണ്; സഹസ്രഹസ്തചരണനായി, സഹസ്രാർച്ഛിസ്സുപോലെ ദീപ്തിമാനായി, മഹാബാഹുവായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 10

दंष्ट्राकरालवदनः प्रदीप्तानललोचनः / त्रिशूली कृत्तिवसनो योगमैश्वरमास्थितः

ഭീകര ദംഷ്ട്രകളുള്ള വികരാളമുഖനും അഗ്നിപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന നേത്രങ്ങളുള്ളവനും; ത്രിശൂലധാരിയും കൃത്തി-വസനധാരിയും ആയി, ഐശ്വരയോഗത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 11

पीत्वा तत्परमानन्दं प्रभूतममृतं स्वयम् / करोति ताण्डवं देवीमालोक्य परमेश्वरः

ആ പരമാനന്ദസ്വരൂപമായ പ്രഭൂത അമൃതം സ്വയം പാനം ചെയ്ത്, പരമേശ്വരൻ ദേവിയെ ദർശിച്ച് താണ്ഡവം ആടുന്നു.

Verse 12

पीत्वा नृत्तामृतं देवी भर्तुः परममङ्गला / योगमास्थाय देवस्य देहमायाति शूलिनः

പ്രഭുവിന്റെ നൃത്താമൃതം പാനം ചെയ്ത്, പരമമംഗളമയിയും ഭർത്തൃഭക്തിയുമുള്ള ദേവി യോഗത്തിൽ ലീനയായി ശൂലധാരിയായ ശിവന്റെ ദിവ്യദേഹം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 13

संत्यक्त्वा ताण्डवरसं स्वेच्छयैव पिनाकधृक् / ज्योतिः स्वभावं भगवान् दग्ध्वा ब्रह्माण्डमण्डलम्

സ്വേച്ഛയാൽ താണ്ഡവരസം ഉപേക്ഷിച്ച്, പിനാകധാരിയായ ഭഗവാൻ തന്റെ ജ്യോതിര്മയ സ്വഭാവത്തിൽ നിലകൊണ്ട് ബ്രഹ്മാണ്ഡമണ്ഡലം ദഹിപ്പിച്ച് ഭസ്മമാക്കി।

Verse 14

संस्थितेष्वथ देवेषु ब्रह्मविष्णुपिनाकिषु / गुणैरशेषैः पृथिवीविलयं याति वारिषु

അനന്തരം ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, പിനാകധാരി (ശിവൻ) എന്നീ ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ സ്ഥിരസ്ഥിതിയിൽ സംഹൃതരാകുമ്പോൾ, ഭൂമി തന്റെ എല്ലാ ഗുണങ്ങളോടും കൂടി ജലങ്ങളിൽ ലയിച്ച് പ്രളയം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 15

स वारितत्त्वं सगुणं ग्रसते हव्यवाहनः / तेजस्तु गुणसंयुक्तं वायौ संयाति संक्षयम्

അപ്പോൾ ഹവ്യവാഹനനായ അഗ്നി ജലതത്ത്വത്തെ ഗുണങ്ങളോടുകൂടി ഗ്രസിക്കുന്നു; അഗ്നിയുടെ തേജസ്സും ഗുണസംയുക്തമായി വായുവിൽ ലയിച്ച് ക്ഷയം (പ്രളയം) പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 16

आकाशे सगुणो वायुः प्रलयं याति विश्वभृत् / भूतादौ च तथाकाशं लीयते गुणसंयुतम्

ഹേ വിശ്വഭൃത്! പ്രളയകാലത്ത് ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ വായു ആകാശത്തിൽ ലയിക്കുന്നു; അതുപോലെ ഭൂതങ്ങളുടെ ആദികാരണത്തിൽ ആകാശവും ഗുണസംയുക്തമായി ലയപ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 17

इन्द्रियाणि च सर्वाणि तैजसे यान्ति संक्षयम् / वैकारिके देवगणाः प्रलंय यान्ति सत्तमाः

പ്രളയത്തിൽ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും തൈജസ തത്ത്വത്തിൽ ലയിക്കുന്നു; അതുപോലെ, ഹേ സത്തമാ, ദേവഗണങ്ങളും വൈകാരിക തത്ത്വത്തിൽ ലയിച്ച് പ്രളയം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 18

वैकारिकस्तैजसश्च भूतादिश्चेति सत्तमाः / त्रिविधो ऽयमहङ्कारो महति प्रलंय व्रजेत्

ഹേ സത്തമാ, ഈ അഹങ്കാരം ത്രിവിധം—വൈകാരിക (സാത്വിക), തൈജസ (രാജസ), ഭൂതാദി (താമസ)। പ്രളയത്തിൽ ഇത് മഹത് തത്ത്വത്തിൽ ലയിച്ച് അതിലേക്കേ മടങ്ങുന്നു।

Verse 19

महान्तमेभिः सहितं ब्रह्माणमतितेजसम् / अव्यक्तं जगतो योनिः संहरेदेकमव्ययम्

ഈ മഹത് തത്ത്വങ്ങളോടുകൂടെ അദ്ദേഹം അതിതേജസ്വിയായ ബ്രഹ്മാവിനെയും സംഹരിക്കുന്നു; ജഗത്തിന്റെ യോനി ആയ അവ്യക്തം സർവ്വവിശ്വത്തെയും ഏക അവ്യയ പരതത്ത്വത്തിൽ ഏകീകരിക്കുന്നു।

Verse 20

एवं संहृत्य भूतानि तत्त्वानि च महेश्वरः / वियोजयति चान्योन्यं प्रधानं पुरुषं परम्

ഇങ്ങനെ ഭൂതങ്ങളെയും തത്ത്വങ്ങളെയും സംഹരിച്ച ശേഷം മഹേശ്വരൻ പ്രധാനം (പ്രകൃതി)യും പരമപുരുഷനെയും പരസ്പരം വേർതിരിക്കുന്നു।

Verse 21

प्रधानपुंसोरजयोरेष संहार ईरितः / महेश्वरेच्छाजनितो न स्वयं विद्यते लयः

ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ പ്രധാനം-പുരുഷന്മാരുടെ ഈ സംഹാരം ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചു. ലയം സ്വയം സംഭവിക്കുന്നില്ല; മഹേശ്വരന്റെ ഇച്ഛയിൽ നിന്നുമാത്രമേ അത് ജനിക്കൂ।

Verse 22

गुणसाम्यं तदव्यक्तं प्रकृतिः परिगीयते / प्रधानं जगतो योनिर्मायातत्त्वमचेतनम्

ഗുണങ്ങളുടെ സമ്യാവസ്ഥയായത് ‘അവ്യക്തം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അതേ പ്രകൃതി—പ്രധാനം, ജഗത്തിന്റെ യോനി, മായാതത്ത്വം; സ്വഭാവത്തിൽ അചേതനം.

Verse 23

कूटस्थश्चिन्मयो ह्यात्मा केवलः पञ्चविंशकः / गीयते मुनिभिः साक्षी महानेकः पितामहः

കൂടസ്ഥനായ ചിന്മയ ആത്മാവ് ഏകാകിയും പരാത്പരനും—അതേ പഞ്ചവിംശ തത്ത്വം. മുനികൾ അവനെ ‘സാക്ഷി’ എന്നു പാടുന്നു—മഹാൻ, ഏകനായിട്ടും അനേകരൂപൻ, ആദി പിതാമഹൻ.

Verse 24

एवं संहारकरणी शक्तिर्माहेश्वरी ध्रुवा / प्रधानाद्यं विशेषान्तं दहेद् रुद्र इति श्रुतिः

ഇങ്ങനെ സംഹാരകാരിണിയായ ധ്രുവമായ മാഹേശ്വരീ ശക്തി, പ്രധാനം മുതൽ വിശേഷാന്തം വരെ എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്നു—ശ്രുതി പറയുന്നു: ‘രുദ്രൻ ദഹിപ്പിക്കുന്നു’.

Verse 25

योगिनामथ सर्वेषां ज्ञानविन्यस्तचेतसाम् / आत्यन्तिकं चैव लयं विदधातीह शङ्करः

മോക്ഷദായക ജ്ഞാനത്തിൽ ചിത്തം സ്ഥാപിതമായ എല്ലാ യോഗികൾക്കും, ശങ്കരൻ ഇവിടെ ആത്യന്തികമായ പരമലയത്തെ—പരമത്തിൽ പൂർണ്ണ ലീനതയെ—നൽകുന്നു.

Verse 26

इत्येष भगवान् रुद्रः संहारं कुरुते वशी / स्थापिका मोहनी शक्तिर्नारायण इति श्रुतिः

ഇങ്ങനെ വശനായ ഭഗവാൻ രുദ്രൻ സംഹാരം ചെയ്യുന്നു; എന്നാൽ സ്ഥാപിക്കുന്നതും മോഹിപ്പിക്കുന്നതുമായ ശക്തിയെ ശ്രുതി ‘നാരായണൻ’ എന്നു പറയുന്നു.

Verse 27

हिरण्यगर्भा भगवान् जगत् सदसदात्मकम् / सृजेदशेषं प्रकृतेस्तन्मयः पञ्चविंशकः

ഭഗവാൻ ഹിരണ്യഗർഭരൂപത്തിൽ പ്രകൃതിയിൽ നിന്ന് പ്രകട-അപ്രകടസ്വഭാവമുള്ള സമസ്ത ജഗത്തെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അതിൽ തന്മയനായി സർവ്വത്ര വ്യാപിക്കുന്നതിനാൽ അവൻ പഞ്ചവിംശതി തത്ത്വം എന്നു പ്രസിദ്ധൻ।

Verse 28

सर्वज्ञाः सर्वगाः शान्ताः स्वात्मन्येवव्यवस्थिताः / शक्तयो ब्रह्मविण्वीशा भुक्तिमुक्तिफलप्रदाः

ആ ദിവ്യശക്തികൾ സർവ്വജ്ഞരും സർവ്വവ്യാപികളും ശാന്തരുമായി, സ്വന്തം ആത്മസ്വരൂപത്തിൽ തന്നെ സ്ഥാപിതരാണ്; അവ ബ്രഹ്മാ-വിഷ്ണു-ഈശ (ശിവ) ശക്തികളായി ഭുക്തിയും മുക്തിയും എന്ന ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു।

Verse 29

सर्वेश्वराः सर्ववन्द्याः शाश्वतानन्तभोगिनः / एकमेवाक्षरं तत्त्वं पुंप्रधानेश्वरात्मकम्

സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ഈശ്വരന്മാർ സർവ്വവന്ദ്യരും ശാശ്വതമായ അനന്തഭോഗങ്ങളുടെ ഭോക്താക്കളുമാണ്; എങ്കിലും തത്ത്വം ഒന്നേ—അക്ഷരം—പുരുഷ-പ്രധാന-ഈശ്വരസ്വരൂപമായത്।

Verse 30

अन्याश्च शक्तयो दिव्याः सन्ति तत्र सहस्रशः / इज्यन्ते विविधैर्यज्ञैः शक्रादित्यादयो ऽमराः

അവിടെ ആയിരങ്ങളായി മറ്റു ദിവ്യശക്തികളും നിലകൊള്ളുന്നു; ഇന്ദ്രൻ, ആദിത്യന്മാർ മുതലായ അമരദേവന്മാർ വിവിധ യജ്ഞങ്ങളാൽ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 31

एकैकस्य सहस्राणि देहानां वै शतानि च / कथ्यन्ते चैव माहात्म्याच्छक्तिरेकैव निर्गुणाः

ഓരോരുത്തർക്കും ദേഹങ്ങൾ ആയിരങ്ങളായും—അഥവാ നൂറുകളായും—പറയപ്പെടുന്നു; എങ്കിലും പരമമാഹാത്മ്യത്താൽ ശക്തി ഒന്നേ, അത് നിർഗുണം।

Verse 32

तां तां शक्तिं समाधाय स्वयं देवो महेश्वरः / करोति देहान् विविधान् ग्रसते चैव लीलया

ആ ആ ശക്തി സ്വീകരിച്ച് സ്വയം ദേവനായ മഹേശ്വരൻ നാനാവിധ ദേഹങ്ങളെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു; അതുപോലെ ലീലാമാത്രമായി അവയെ ഗ്രസിച്ച് ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 33

इज्यते सर्वयज्ञेषु ब्राह्मणैर्वेदवादिभिः / सर्वकामप्रदो रुद्र इत्येषा वैदिकी श्रुतिः

സകല യജ്ഞങ്ങളിലും വേദവാദികളായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ രുദ്രനെ ആരാധിക്കുന്നു. “രുദ്രൻ സർവകാമപ്രദൻ”—ഇതുതന്നെ വൈദിക ശ്രുതി.

Verse 34

सर्वासामेव शक्तीनां ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः / प्राधान्येन स्मृता देवाः शक्तयः परमात्मनः

എല്ലാ ശക്തികളിലും ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ എന്നിവരെ പ്രധാനമായി സ്മരിക്കുന്നു; ഇവർ പരമാത്മാവിന്റെ പ്രധാനം ശക്തികളാണ്.

Verse 35

आद्यः परस्ताद् भगवान् परमात्मा सनातनः / गीयते सर्वशक्त्यात्मा शूलपाणिर्महेश्वरः

അവൻ ആദ്യം, പരാത്പരനായ ഭഗവാൻ, പരമാത്മാവും സനാതനനും ആകുന്നു. സർവശക്ത്യാത്മാവായി ശൂലപാണിയായ മഹേശ്വരൻ എന്നു പാടപ്പെടുന്നു.

Verse 36

एनमेके वदन्त्यग्निं नारायणमथापरे / इन्द्रमेके परे विश्वान् ब्रह्माणमपरे जगुः

ചിലർ അവനെ അഗ്നിയെന്ന് പറയുന്നു; മറ്റുചിലർ നാരായണനെന്ന് പറയുന്നു. ചിലർ ഇന്ദ്രനെന്ന്, മറ്റുചിലർ വിശ്വമെന്നു, മറ്റുള്ളവർ ബ്രഹ്മാവെന്നു പാടുന്നു.

Verse 37

ब्रह्मविष्णवग्निवरुणाः सर्वे देवास्तथर्षयः / एकस्यैवाथ रुद्रस्य भेदास्ते परिकीर्तिताः

ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, അഗ്നി, വരുണൻ—സകല ദേവന്മാരും, അതുപോലെ ഋഷിമാരും—ഒരേയൊരു രുദ്രന്റെ വ്യത്യസ്ത ഭേദരൂപങ്ങളായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 38

यं यं भेदं समाश्रित्य यजन्ति परमेश्वरम् / तत् तद् रूपं समास्थाय प्रददाति फलं शिवः

ജനങ്ങൾ ഏത് ഏത് ഭേദഭാവം (ഉപാസനാരീതി) ആശ്രയിച്ച് പരമേശ്വരനെ ആരാധിക്കുന്നുവോ, ശിവൻ അതത് രൂപം സ്വീകരിച്ച് അതനുസരിച്ച ഫലം നൽകുന്നു।

Verse 39

तस्मादेकतरं भेदं समाश्रित्यापि शाश्वतम् / आराधयन्महादेवं याति तत्परमं पदम्

അതുകൊണ്ട്, ഒരൊറ്റ ശാശ്വത ഭേദം (ഒരു ഉപാസനാമാർഗം) ആശ്രയിച്ചാലും മഹാദേവനെ ആരാധിക്കുന്നവൻ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 40

किन्तु देवं महादेवं सर्वशक्तिं सनातनम् / आराधयेद् वै गिरिशं सगुणं वाथ निर्गुणम्

എന്നാൽ ആ ദേവൻ—മഹാദേവൻ, സനാതന സർവശക്തിനിധിയായ ഗിരീശൻ—അവനെ തന്നെ സഗുണമായോ നിർഗുണമായോ ആരാധിക്കണം।

Verse 41

मया प्रोक्तो हि भवतां योगः प्रागेव निर्गुणः / आरुरुक्षुस्तु सगुणं पूजयेत् परमेश्वरम्

ഞാൻ നിങ്ങളോട് മുമ്പേ നിർഗുണയോഗം ഉപദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്; എന്നാൽ ഇനിയും ഉയരാൻ ശ്രമിക്കുന്നവൻ പരമേശ്വരനെ സഗുണരൂപത്തിൽ പൂജിക്കട്ടെ।

Verse 42

पिनाकिनं त्रिनयनं जटिलं कृत्तिवाससम् / पद्मासनस्थं रुक्माभं चिन्तयेद् वैदिकी श्रुतिः

വൈദിക ശ്രുതി ഉപദേശിക്കുന്നു—പിനാകധാരി, ത്രിനേത്രൻ, ജടാധാരി, കൃത്തിവാസൻ (ചർമവസ്ത്രധാരി), പദ്മാസനസ്ഥൻ, സ്വർണപ്രഭയുള്ള ശിവനെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 43

एष योगः समुद्दिष्टः सबीजो मुनिसत्तमाः / तस्मात् सर्वान् परित्यज्य देवान् ब्रह्मपुरोगमान् / आराधयेद् विरूपाक्षमादिमध्यान्तसंस्थितम्

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ഈ സബീജയോഗം ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടു. അതിനാൽ ബ്രഹ്മാദികളെ മുൻനിർത്തിയ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ഉപേക്ഷിച്ച്, ആദി-മധ്യ-അന്തങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതനായ വിരൂപാക്ഷ ശിവനെ ആരാധിക്കണം।

Verse 44

भक्तियोगसमायुक्तः स्वधर्मनिरतः शुचिः / तादृशं रूपमास्थाय समायात्यन्तिकं शिवम्

ഭക്തിയോഗത്തിൽ യുക്തനായി, സ്വധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനായി, ശുചിയായി, അതുപോലെയുള്ള രൂപം ആശ്രയിച്ച് ശിവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് എത്തി, അന്തത്തിൽ അവനെയേ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 45

एष योगः समुद्दिष्टः सबीजो ऽत्यन्तभावने / यथाविधि प्रकुर्वाणः प्राप्नुयादैश्वरं पदम्

അത്യന്ത ഭാവനയ്ക്കായി ഈ സബീജയോഗം ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടു. വിധിപ്രകാരം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ ഈശ്വരന്റെ ഐശ്വര്യപദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 46

अत्राप्यशक्तो ऽथ हरं विष्णुं बह्माणमर्चयेत् / अथ चेदसमर्थः स्यात् तत्रापि मुनिपुङ्गवाः / ततो वाय्वग्निशक्रादीन् पूजयेद् भक्तिसंयुतः

ഇവിടെയും അശക്തനാണെങ്കിൽ ഹരൻ (ശിവൻ), വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാവ് എന്നിവരെ അർച്ചിക്കണം. അതിലും അസമർത്ഥനാകുന്നുവെങ്കിൽ, ഹേ മുനിപുങ്ഗവന്മാരേ, ഭക്തിയോടെ വായു, അഗ്നി, ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുതലായ ദേവന്മാരെ പൂജിക്കണം।

Verse 47

ये चान्ये भावने शुद्धे प्रागुक्ते भवतामिह / अथापि कथितो योगो निर्बोजश्च सबीजकः

ഇവിടെ നിങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി മുമ്പ് ഉപദേശിച്ച മറ്റു ശുദ്ധ ഭാവനാസാധനകളോടൊപ്പം, യോഗവും വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു—നിർബീജവും സബീജവും എന്ന ഇരുവിധമായും।

Verse 48

ज्ञानं तदुक्तं निर्बोजं पूर्वं हि भवतां मया / विष्णुं रुद्रं विरञ्चिं च सबीजं भावयेद् बुधः / सथवाग्न्यादिकान् देवांस्तत्परः संयतेन्द्रियः

ഞാൻ മുമ്പ് നിങ്ങളോട് ‘നിർബീജ’മെന്ന് പറഞ്ഞ ആ ജ്ഞാനമേ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എങ്കിലും ജ്ഞാനിയായ साधകൻ—ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ സംയമിച്ച്, അതിൽ തത്പരനായി—‘സബീജ’ ഭാവത്തോടെ വിഷ്ണു, രുദ്ര, വിരഞ്ചി (ബ്രഹ്മാ) എന്നിവരെയും, അഗ്നി മുതലായ ദേവന്മാരെയും ധ്യാനാധാരങ്ങളായി ഭാവിക്കണം।

Verse 49

पूजयेत् पुरुषं विष्णुं चतुर्मूर्तिधरं हरिम् / अनादिनिधनं देवं वासुदेवं सनातनम्

പരമപുരുഷനായ വിഷ്ണുവിനെ—ചതുര്മൂർത്തിധാരിയായ ഹരിയെ—ആദിയില്ലാത്ത അന്തമില്ലാത്ത സനാതന ദേവനായ വാസുദേവനെ ആരാധിക്കണം।

Verse 50

नारायणं जगद्योनिमाकाशं परमं पदम् / तल्लिङ्गधारी नियतं तद्भक्तस्तदपाश्रयः / एष एव विधिर्ब्राह्मे भावने चान्तिके मतः

നാരായണൻ—ജഗത്തിന്റെ യോനി, ആകാശംപോലെ സർവ്വവ്യാപി, പരമപദം—അവനിൽ തന്നെ ഭാവന ഉറപ്പിച്ച്, അവന്റെ പവിത്രചിഹ്നങ്ങൾ ധരിച്ചു, നിയമശീലനായി, അവന്റെ ഭക്തനായി, അവനെയേ ഏകാശ്രയമായി സ്വീകരിക്കണം. ബ്രാഹ്മ പരമ്പരയിൽ അന്തർഭാവനക്കും ദൈവസാന്നിധ്യത്തിലേക്കുള്ള അടുത്ത സമീപനത്തിനും ഇതേ വിധിയെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു।

Verse 51

इत्येतत् कथितं ज्ञानं भावनासंश्रयं परम् / इन्द्रद्युम्नाय मुनये कथितं यन्मया पुरा

ഇങ്ങനെ ഭാവനയെ ആശ്രയിച്ച പരമജ്ഞാനം ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടു. ഇതേ ഉപദേശമാണ് ഞാൻ മുമ്പ് മുനി ഇന്ദ്രദ്യുമ്നനോട് പറഞ്ഞത്।

Verse 52

अव्यक्तात्मकमेवेदं चेतनाचेतनं जगत् / तदीश्वरः परं ब्रह्म तस्माद् ब्रह्ममयं जगत्

ഈ സമസ്ത ജഗത്ത്—ചേതനവും അചേതനവും ഉൾപ്പെടെ—അവ്യക്തത്തെയേ തന്നെ സാരമായി ധരിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ അധീശ്വരൻ പരബ്രഹ്മം; അതിനാൽ ജഗത്ത് ബ്രഹ്മമയം, ബ്രഹ്മവ്യാപ്തം.

Verse 53

सूत उवाच एतावदुक्त्वा भगवान् विरराम जनार्दनः / तुष्टुवुर्मुनयो विष्णुं शक्रेण सह माधवम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇത്രയും പറഞ്ഞ ശേഷം ഭഗവാൻ ജനാർദനൻ മൗനമായി. തുടർന്ന് മുനിമാർ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) സഹിതം വിഷ്ണു—മാധവനെ—സ്തുതിച്ചു.

Verse 54

मुनय ऊचुः नमस्ते कूर्मरूपाय विष्णवे परमात्मने / नारायणाय विश्वाय वासुदेवाय ते नमः

മുനികൾ പറഞ്ഞു: കൂർമരൂപം ധരിച്ച വിഷ്ണുവായ പരമാത്മാവേ, നമസ്കാരം. നാരായണാ, വിശ്വസ്വരൂപാ, വാസുദേവാ—നിനക്കു പ്രണാമം.

Verse 55

नमो नमस्ते कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः / माधवाय नमस्तुभ्यं नमो यज्ञेश्वराय च

കൃഷ്ണാ, നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം; ഗോവിന്ദാ, നിനക്കു പുനഃപുനഃ പ്രണാമം. മാധവാ, നിനക്കു നമസ്കാരം; യജ്ഞേശ്വരാ, നിനക്കും നമോ നമഃ.

Verse 56

सहस्रशिरसे तुभ्यं सहस्राक्षाय ते नमः / नमः सहस्रहस्ताय सहस्रचरणाय च

സഹസ്രശിരസ്സുള്ള നിനക്കു നമസ്കാരം; സഹസ്രനേത്രമുള്ള നിനക്കു പ്രണാമം. സഹസ്രഹസ്തമുള്ളവനേ, നിനക്കു നമഃ; സഹസ്രചരണമുള്ളവനേ, നിനക്കും നമസ്കാരം.

Verse 57

ॐ नमो ज्ञानरूपाय परमात्मस्वरूपिणे / आनन्दाय नमस्तुभ्यं मायातीताय ते नमः

ഓം—ജ്ഞാനസ്വരൂപനും പരമാത്മസ്വരൂപനും ആയ നിനക്കു നമസ്കാരം. ആനന്ദസ്വരൂപാ, നിനക്കു പ്രണാമം; മായാതീത പ്രഭോ, നിനക്കു നമഃ.

Verse 58

नमो गूढशरीराय निर्गुणाय नमो ऽस्तु ते / पुरुषाय पुराणाय सत्तामात्रस्वरूपिणे

ഗൂഢ (ദൃശ്യമല്ലാത്ത) ശരീരധാരിയായ, നിർഗുണ പ്രഭോ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ആദിപുരുഷാ, പുരാണപുരുഷാ, ശുദ്ധ സത്താമാത്രസ്വരൂപാ, നിനക്കു പ്രണാമം.

Verse 59

नमः सांख्याय योगाय केवलाय नमो ऽस्तु ते / धर्मज्ञानाधिगम्याय निष्कलाय नमो नमः

സാംഖ്യസ്വരൂപനും യോഗസ്വരൂപനും ആയ നിനക്കു നമസ്കാരം; കേവലനായ ഏകപ്രഭോ, നിനക്കു നമഃ. ധർമ്മവും ജ്ഞാനവും വഴി അറിയപ്പെടുന്ന, നിഷ്കലനായ നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രണാമം.

Verse 60

नमोस्तु व्योमतत्त्वाय महायोगेश्वराय च / परावराणां प्रभवे वेदवेद्याय ते नमः

വ്യോമതത്ത്വമായ (സർവ്വവ്യാപിയായ തത്ത്വമായ) നിനക്കു നമസ്കാരം; മഹായോഗേശ്വരാ, നിനക്കു നമസ്കാരം. പരവും അപരവും ആയ എല്ലാറ്റിന്റെയും പ്രഭവാ, വേദങ്ങളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന പ്രഭോ, നിനക്കു നമഃ.

Verse 61

नमो बुद्धाय शुद्धाय नमो युक्ताय हेतवे / नमो नमो नमस्तुभ्यं मायिने वेधसे नमः

ശുദ്ധ ബുദ്ധിസ്വരൂപനായ നിനക്കു നമസ്കാരം; യുക്തനായ, കാരണസ്വരൂപനായ പ്രഭോ, നിനക്കു നമസ്കാരം. വീണ്ടും വീണ്ടും നിനക്കു പ്രണാമം—മായാധാരി വേധസ് (വിധാതാ) നിനക്കു നമഃ.

Verse 62

नमो ऽस्तु ते वराहाय नारसिंहाय ते नमः / वामनाय नमस्तुभ्यं हृषीकेशाय ते नमः

വരാഹരൂപനായ നിനക്കു നമസ്കാരം; നരസിംഹരൂപനായ നിനക്കു നമസ്കാരം. വാമനരൂപനായ നിനക്കു പ്രണാമം; ഹൃഷീകേശാ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ അധിപതേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 63

नमो ऽस्तु कालरुद्राय कालरूपाय ते नमः / स्वर्गापवर्गदात्रे च नमो ऽप्रतिहतात्मने

കാലരുദ്രനായി നിനക്കു നമസ്കാരം; കാലസ്വരൂപനായ നിനക്കു നമസ്കാരം. സ്വർഗവും അപവർഗവും (മോക്ഷവും) നൽകുന്ന ദാതാവേ, നിനക്കു നമസ്കാരം; അപ്രതിഹതാത്മാവേ, അജേയ പ്രഭോ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 64

नमो योगाधिगम्याय योगिने योगदायिने / देवानां पतये तुभ्यं देवार्तिशमनाय ते

യോഗത്തിലൂടെ പ്രാപ്യനായ നിനക്കു നമസ്കാരം; പരമയോഗീ, യോഗദാതാവേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ദേവന്മാരുടെ അധിപതേ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ദേവാർത്തി ശമിപ്പിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 65

भगवंस्त्वत्प्रसादेन सर्वसंसारनाशनम् / अस्माभिर्विदितं ज्ञानं यज्ज्ञात्वामृतमश्नुते

ഹേ ഭഗവൻ, നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞങ്ങൾ ആ ജ്ഞാനം അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അത് സമസ്ത സംസാരചക്രവും നശിപ്പിക്കുന്നു. അതറിഞ്ഞവൻ അമൃതത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 66

श्रुतास्तु विविधा धर्मा वंशा मन्वन्तराणि च / सर्गश्च प्रतिसर्गश्च ब्रह्माण्यस्यास्य विस्तरः

ഇവിടെ വിവിധ ധർമ്മങ്ങൾ, വംശപരമ്പരകൾ, മന്വന്തരങ്ങൾ എന്നിവ ശ്രവിക്കപ്പെട്ടു; അതുപോലെ സൃഷ്ടിയും പ്രതിസൃഷ്ടിയും—ഇതാണ് ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ വിപുലമായ വിവരണം.

Verse 67

त्वं हि सर्वजगत्साक्षी विश्वो नारायणः परः / त्रातुमर्हस्यनन्तात्मंस्त्वमेव शरणं गतिः

നീ തന്നെയാണ് സർവ്വജഗത്തിന്റെ സാക്ഷി, സർവ്വവ്യാപിയായ പരമ നാരായണൻ. ഹേ അനന്താത്മാ, നീ രക്ഷിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവൻ; നീയേ എന്റെ ശരണം, നീയേ പരമഗതി.

Verse 68

सूत उवाच एतद् वः कथितं विप्रा योगमोक्षप्रदायकम् / कौर्मं पुराणमखिलं यज्जगाद गदाधरः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ, യോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്ന ഈ സമ്പൂർണ്ണ കൗർമപുരാണം ഗദാധരൻ (ശ്രീവിഷ്ണു) പ്രസ്താവിച്ചതുപോലെ ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞു.

Verse 69

अस्मिन् पुराणे लक्ष्म्यास्तु संभवः कथितः पुरा / मोहायाशेषभूतानां वासुदेवेन योजनम्

ഈ പുരാണത്തിൽ ശ്രീലക്ഷ്മിയുടെ അവതാരം മുൻപേ വിവരിച്ചിട്ടുണ്ട്; കൂടാതെ വാസുദേവൻ ചെയ്ത ദിവ്യക്രമവും പറയുന്നു, അതിനാൽ സകല ജീവികളും മോഹത്തിൽ മറയുന്നു.

Verse 70

प्रजापतीनां सर्गस्तु वर्णधर्माश्च वृत्तयः / धर्मार्थकाममोक्षाणां यथावल्लक्षणं शुभम्

ഇവിടെ പ്രജാപതികളുടെ സൃഷ്ടി, വർണധർമ്മങ്ങളും അവർക്കു യോജിച്ച ജീവിതവൃത്തികളും, കൂടാതെ ധർമ്മം-അർത്ഥം-കാമം-മോക്ഷം എന്നിവയുടെ യഥാർത്ഥവും മംഗളകരവുമായ ലക്ഷണങ്ങളും യഥാവിധി വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 71

पितामहस्य विष्णोश्च महेशस्य च धीमतः / एकत्वं च पृथक्त्वं च विशेषश्चोपवर्णितः

പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്), വിഷ്ണു, ധീമാനായ മഹേശൻ (ശിവൻ) — ഇവരുടെ ഏകത്വവും വ്യത്യസ്തതയും പ്രത്യേക ഭേദങ്ങളും ഇവിടെ വിവരിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 72

भक्तानां लक्षणं प्रोक्तं समाचारश्च शोभनः / वर्णाश्रमाणां कथितं यथावदिह लक्षणम्

ഭക്തന്മാരുടെ ലക്ഷണങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; അവരുടെ ശോഭനമായ ആചാരവും വിവരിക്കപ്പെട്ടു. അതുപോലെ ഇവിടെ വർണ്ണാശ്രമങ്ങളുടെ ലക്ഷണങ്ങളും യഥാവിധി ക്രമമായി ശരിയായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

Verse 73

आदिसर्गस्ततः पश्चादण्डावरणसप्तकम् / हिरण्यगर्भसर्गश्च कीर्तितो मुनिपुङ्गवाः

അതിനുശേഷം ആദിസർഗം വിവരിക്കപ്പെട്ടു; തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ സപ്താവരണങ്ങൾ വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടു; ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഹിരണ്യഗർഭസർഗവും കീർത്തിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 74

कालसंख्याप्रकथनं माहात्म्यं चेश्वरस्य च / ब्रह्मणः शयनं चाप्सु नामनिर्वचनं तथा

ഇവിടെ കാലസംഖ്യയുടെ വിവരണംയും ഈശ്വരന്റെ മഹാത്മ്യവും പ്രസ്താവിക്കുന്നു; കൂടാതെ ജലത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശയനം, നാമനിർവചനവും (പേരുകളുടെ വ്യുത്പത്തി) പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 75

वराहवपुषा भूयो भूमेरुद्धरणं पुनः / मुख्यादिसर्गकथनं मुनिसर्गस्तथापरः

വീണ്ടും വരാഹവപുസ്സോടെ ഭൂമിയെ ഉയർത്തിയ സംഭവം വിവരിക്കപ്പെട്ടു; തുടർന്ന് മുഖ്യാദി സൃഷ്ടികളുടെ കഥനം, പിന്നെ മുനിസർഗവും പറയപ്പെട്ടു.

Verse 76

व्याख्यतो रुद्रसर्गश्च ऋषिसर्गश्च तापसः / धर्मस्य च प्रजासर्गस्तामसात् पूर्वमेव तु

രുദ്രസർഗവും ഋഷിസർഗവും താപസസർഗവും വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടു; ധർമ്മസർഗവും പ്രജാസർഗവും താമസസർഗത്തിന് മുമ്പേ തന്നെയാണ് സംഭവിക്കുന്നത്.

Verse 77

ब्रह्मविष्णुविवादः स्यादन्तर्देहप्रवेशनम् / पद्मोद्भवत्वं देवस्य मोहस्तस्य च धीमतः

ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും തമ്മിൽ വിവാദം ഉദിച്ചു; തുടർന്ന് അന്തർദേഹപ്രവേശത്തിന്റെ പ്രസംഗം സംഭവിച്ചു. ദേവന്റെ പദ്മോദ്ഭവത്വവും, ആ ധീമാനെ ബാധിച്ച മോഹവും കൂടി വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 78

दर्शनं च महेशस्य माहात्म्यं विष्णुनेरितम् / दिव्यदृष्टिप्रदानं च ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

മഹേശന്റെ ദർശനം, വിഷ്ണു പ്രസ്താവിച്ച മഹാത്മ്യം, കൂടാതെ പരമേഷ്ഠി ബ്രഹ്മാവിന് ദിവ്യദൃഷ്ടി പ്രദാനം ചെയ്തതും—ഇവയും വർണ്ണിതമാണ്.

Verse 79

संस्तवो देवदेवस्य ब्रह्मणा परमेष्ठिना / प्रसादो गिरिशस्याथ वरदानं तथैव च

പരമേഷ്ഠി ബ്രഹ്മാവ് ദേവദേവനെ സ്തുതിച്ചു; തുടർന്ന് ഗിരീശൻ (ശിവൻ) പ്രസാദിച്ചു, അതുപോലെ വരദാനവും നൽകി.

Verse 80

संवादो विष्णुना सार्धं शङ्करस्य महात्मनः / वरदानं तथापूर्वमन्तर्धानं पिनाकिनः

മഹാത്മ ശങ്കരൻ വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം നടത്തിയ സംവാദം, ശിവന്റെ വരദാനം, പിന്നെ പിനാകിയുടെ അത്ഭുതകരമായ അന്തർധാനം—ഇവയും വർണ്ണിതമാണ്.

Verse 81

वधश्च कथितो विप्रा मधुकैटभयोः पुरा / अवतारो ऽथ देवस्य ब्रह्मणो नाभिपङ्कजात्

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, പുരാതനകാലത്തെ മധു–കൈടഭന്മാരുടെ വധം വിവരിക്കപ്പെട്ടു; തുടർന്ന് ദേവബ്രഹ്മാവിന്റെ അവതാരം—പ്രഭുവിന്റെ നാഭിപദ്മത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ—എന്നും കഥിതം.

Verse 82

एकीभावश्च देवस्य विष्णुना कथितस्ततः / विमोहो ब्रह्मणश्चाथ संज्ञालाभो हरेस्ततः

അപ്പോൾ വിഷ്ണു ദേവന്റെ ഏകത്വഭാവം വിശദീകരിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവിന്റെ മോഹം നീങ്ങി, പിന്നെ ഹരിയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപപരിചയം ലഭിച്ചു.

Verse 83

तपश्चरणमाख्यातं देवदेवस्य धीमतः / प्रादुर्भावो महेशस्य ललाटात् कथितस्ततः

ഇങ്ങനെ ധീമാനായ ദേവദേവന്റെ തപശ്ചരണത്തിന്റെ വിവരണം പറഞ്ഞു; തുടർന്ന് അവന്റെ ലലാടത്തിൽ നിന്ന് മഹേശന്റെ പ്രത്യക്ഷതയും വിവരിച്ചു.

Verse 84

रुद्राणां कथिता सृष्टिर्ब्रह्मणः प्रतिषेधनम् / भूतिश्च देवदेवस्य वरदानोपदेशकौ

ഇവിടെ രുദ്രന്മാരുടെ സൃഷ്ടിയും ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രതിഷേധനവും (തടയൽ) വിവരിക്കുന്നു. കൂടാതെ ദേവദേവൻ (ശിവൻ) മഹിമയും വരദാനോപദേശവും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

Verse 85

अन्तर्धानं च रुद्रस्य तपश्चर्याण्डजस्य च / दर्शनं देवदेवस्य नरनारीशरीरता

ഇവിടെ രുദ്രന്റെ അന്തർധാനം, തപസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ചവന്റെ (അണ്ഡജ) അന്തർധാനവും വിവരിക്കുന്നു; കൂടാതെ ദേവദേവന്റെ ദർശനം—പുരുഷ-സ്ത്രീ ഇരുദേഹരൂപമായി വെളിപ്പെട്ടത്—വിവരിക്കുന്നു.

Verse 86

देव्या विभागकथनं देवदेवात् पिनाकिनः / देव्यास्तु पश्चात् कथितं दक्षपुत्रीत्वमेव च

ഇങ്ങനെ പിനാകിയായ ദേവദേവൻ (ശിവൻ) ദേവിയുടെ ദിവ്യവിഭാഗങ്ങളുടെ വിവരണം പറഞ്ഞു; തുടർന്ന് ദേവി ദക്ഷന്റെ പുത്രിയായി ആവിർഭവിച്ചതും പറഞ്ഞു.

Verse 87

हिमवद्दुहितृत्वं च देव्या माहात्म्यमेव च / दर्शनं दिव्यरूपस्य वैश्वरूपस्य दर्शनम्

ഇവിടെ ദേവി ഹിമവാന്റെ പുത്രിയാണെന്നതും ദേവിയുടെ മഹാത്മ്യവും പറയുന്നു; കൂടാതെ അവളുടെ ദിവ്യരൂപദർശനം—അതെ, അവളുടെ വൈശ്വരൂപ (വിശ്വമയ) ദർശനവും വിവരണമാണ്।

Verse 88

नाम्नां सहस्रं कथितं पित्रा हिमवता स्वयम् / उपदेशो महादेव्या वरदानं तथैव च

പിതാവായ ഹിമവാൻ സ്വയം സഹസ്രനാമങ്ങൾ പ്രസ്താവിച്ചു; അതുപോലെ മഹാദേവിയുടെ ഉപദേശവും വരദാനപ്രദാനവും കൂടി വിവരണമായി വരുന്നു।

Verse 89

भृग्वादीनां प्रजासर्गो राज्ञां वंशस्य विस्तरः / प्राचेतसत्वं दक्षस्य दक्षयज्ञविमर्दनम्

ഭൃഗു മുതലായ ഋഷികളിൽ നിന്ന് പ്രജാസൃഷ്ടി, രാജവംശങ്ങളുടെ വിശദവിസ്താരം, ദക്ഷന്റെ പ്രാചേതസജന്മം, കൂടാതെ ദക്ഷയജ്ഞത്തിന്റെ വിമർദനം (നാശം)—ഇവയെല്ലാം വിവരിക്കുന്നു।

Verse 90

दधीचस्य च दक्षस्य विवादः कथितस्तदा / ततश्च शापः कथितो मुनीनां मुनिपुङ्गवाः

അപ്പോൾ ദധീചിയും ദക്ഷനും തമ്മിലുള്ള വിവാദം വിവരിക്കപ്പെട്ടു; തുടർന്ന്, ഹേ മുനിപുങ്ഗവന്മാരേ, മുനിമാർ ഉച്ചരിച്ച ശാപവും പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു।

Verse 91

रुद्रागतिः प्रसादश्च अन्तर्धानं पिनाकिनः / पितामहस्योपदेशः कीर्त्यते रक्षणाय तु

രുദ്രന്റെ ഗതി, അവന്റെ പ്രസാദം, പിനാകധാരിയുടെ അന്തർധാനം എന്നിവ വിവരിക്കുന്നു; കൂടാതെ രക്ഷയ്ക്കായി പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാ) നൽകിയ ഉപദേശവും കീർത്തിക്കുന്നു।

Verse 92

दक्षस्य च प्रजासर्गः कश्यपस्य महात्मनः / हिरण्यकशिपोर्नाशो हिरण्याक्षवधस्तथा

ദക്ഷന്റെ പ്രജാസർഗവും മഹാത്മാവായ കശ്യപന്റെ സൃഷ്ടിവിസ്താരവും വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ നാശവും ഹിരണ്യാക്ഷവധവും പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 93

ततश्च शापः कथितो देवदारुवनौकसाम् / निग्रहश्चान्धकस्याथ गाणपत्यमनुत्तमम्

അതിനുശേഷം ദേവദാരുവനവാസികളായ ഋഷിമാർ ഉച്ചരിച്ച ശാപം വർണ്ണിക്കപ്പെട്ടു; പിന്നെ അന്ധകന്റെ നിഗ്രഹവും, ശ്രീഗണപതിയെ സംബന്ധിച്ച അനുത്തമ ഉപദേശവും പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 94

प्रह्रादनिग्रहश्चाथ बलेः संयमनं ततः / बाणस्य निग्रहश्चाथ प्रसादस्तस्य शूलिनः

പിന്നീട് പ്രഹ്ലാദന്റെ നിയന്ത്രണവും, അതിനുശേഷം ബലിയുടെ സംയമനവും; തുടർന്ന് ബാണന്റെ നിഗ്രഹവും—അവസാനം ശൂലധാരിയായ ഭഗവാൻ ശിവന്റെ പ്രസാദാനുഗ്രഹവും വർണ്ണിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 95

ऋषीणां वंशविस्तारो राज्ञां वंशाः प्रकीर्तिताः / वसुदेवात् ततो विष्णोरुत्पत्तिः स्वेच्छया हरेः

ഋഷിമാരുടെ വംശവിസ്താരവും രാജാക്കന്മാരുടെ വംശാവലികളും പ്രഖ്യാതമായി വർണ്ണിക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് വസുദേവനിൽ നിന്ന് വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരം—ഹരിയുടെ ജനനം സ്വേച്ഛയാൽ സംഭവിച്ചു।

Verse 96

दर्शनं चोपमन्योर्वै तपश्चरणमेव च / वरलाभो महादेवं दृष्ट्वा साम्बं त्रिलोचनम्

ഉപമന്യുവിന്റെ പുണ്യദർശനവും അവന്റെ തപശ്ചരണവും വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു; കൂടാതെ ത്രിലോചനനായ സാംബ മഹാദേവനെ ദർശിച്ച് വരലാഭം ലഭിച്ചതും പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 97

कैलासगमनं चाथ निवासस्तत्र शार्ङ्गिणः / ततश्च कथ्यते भीतिर्द्वारिवत्या निवासिनाम्

അതിനുശേഷം കൈലാസഗമനത്തിന്റെ വൃത്താന്തവും ശാർങ്ഗധാരി (വിഷ്ണു) അവിടെ വസിച്ചതും വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു; പിന്നെ ദ്വാരിവതിയിലെ നിവാസികൾക്കുണ്ടായ ഭീതിയുടെ കഥ പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 98

रक्षणं गरुडेनाथ जित्वा शत्रून् महाबलान् / नारादागमनं चैव यात्रा चैव गरुत्मतः

പ്രഭോ! ഗരുഡൻ മഹാബലമുള്ള ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച് നൽകിയ സംരക്ഷണവും, നാരദന്റെ ആഗമനവും, ഗരുത്മാൻ (ഗരുഡൻ) നടത്തിയ തുടർയാത്രയും വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 99

ततश्च कृष्णागमनं मुनीनामागतिस्ततः / नैत्यकं वासुदेवस्य शिवलिङ्गार्चनं तथा

പിന്നീട് കൃഷ്ണന്റെ ആഗമനവും, തുടർന്ന് മുനിമാരുടെ വരവും; കൂടാതെ വാസുദേവന്റെ നിത്യാനുഷ്ഠാനം—അഥവാ ശിവലിംഗാരാധന—എന്നതും വിവരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 100

मार्कण्डेयस्य च मुनेः प्रश्नः प्रोक्तस्ततः परम् / लिङ्गार्चननिमित्तं च लिङ्गस्यापि सलिङ्गिनः

അടുത്തതായി മാർക്കണ്ഡേയ മുനിയുടെ ചോദ്യം പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു; തുടർന്ന് ലിംഗാരാധനയുടെ കാരണം—ലിംഗത്തിന്റെ മഹത്വവും ലിംഗി (ലിംഗധാരി ശിവൻ)യുടെ മഹിമയും ഉൾപ്പെടുത്തി—വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 101

यथात्म्यकथनं चाथ लिङ्गाविर्भाव एव च / ब्रह्मविष्णोस्तथा मध्ये कीर्तितो मुनिपुङ्गवाः

അതിനുശേഷം, ഹേ മുനിപുങ്ഗവന്മാരേ! ആത്മതത്ത്വത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ വിവരണവും ലിംഗത്തിന്റെ ആവിർഭാവവും പറയപ്പെടുന്നു; കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും തമ്മിൽ നിലകൊണ്ടതായി കീർത്തിക്കപ്പെട്ട ലിംഗവും വർണ്ണിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 102

मोहस्तयोस्तु कथितो गमनं चोर्ध्वतो ऽप्यधः / संस्तवो देवदेवस्य प्रसादः परमेष्ठिनः

ആ രണ്ടുപേരുടെയും മോഹവും, അവരുടെ ഊർദ്ധ്വ-അധോഗതിയും വിവരിക്കപ്പെട്ടു; ഇനി ദേവദേവന്റെ സ്തുതിയും പരമേഷ്ഠിൻ പ്രഭുവിന്റെ പ്രസാദം (കൃപ)യും പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 103

अन्तर्धानं च लिङ्गस्य साम्बोत्पत्तिस्ततः परम् / कीर्तिता चानिरुद्धस्य समुत्पत्तिर्द्विजोत्तमाः

ലിംഗത്തിന്റെ അന്തർധാനം, അതിനുശേഷം സാംബന്റെ ജനനം വിവരിക്കപ്പെട്ടു; ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, അനിരുദ്ധന്റെ ഉദ്ഭവവും കീർത്തിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 104

कृष्णस्य गमने बुद्धिरृषीणामागतिस्तथा / अनुवशासितं च कृष्णेन वरदानं महात्मनः

കൃഷ്ണന്റെ പുറപ്പെടലിനെക്കുറിച്ചുള്ള നിശ്ചയവും, ഋഷിമാരുടെ आगമനവും ഉണ്ടായി; കൃഷ്ണൻ ആ മഹാത്മാവിനെ ഉപദേശിച്ച് വരവും നൽകി।

Verse 105

गमनं चैव कृष्णस्य पार्थस्यापि च दर्शनम् / कृष्णद्वैपायनस्योक्ता युगधर्माः सनातनाः

കൃഷ്ണന്റെ പ്രസ്ഥാനംയും പാർത്ഥന്റെ (അർജുനന്റെ) ദർശനവും വിവരിക്കപ്പെട്ടു; കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ) ഉപദേശിച്ച സനാതന യുഗധർമ്മങ്ങളും പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 106

अनुग्रहो ऽथ पार्थस्य वाराणसीगतिस्ततः / पाराशर्यस्य च मुनेर्व्यासस्याद्भुतकर्मणः

അതിനുശേഷം പാർത്ഥനോടുള്ള അനുഗ്രഹവും, പിന്നെ അവന്റെ വാരാണസിയിലേക്കുള്ള യാത്രയും; പരാശരപുത്രനായ മുനി വ്യാസന്റെ അത്ഭുതകർമ്മങ്ങളും കീർത്തിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 107

वारणस्याश्च माहात्म्यं तीर्थानां चैव वर्णनम् / तीर्थयात्रा च व्यासस्य देव्याश्चैवाथ दर्शनम् / उद्वासनं च कथितं वरदानं तथैव च

വാരാണസിയുടെ മഹാത്മ്യവും തീർത്ഥങ്ങളുടെ വിവരണവും പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. വ്യാസന്റെ തീർത്ഥയാത്ര, ദേവിയുടെ ദർശനം, കൂടാതെ ഉദ്വാസനവും വരദാനവും കൂടി വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 108

प्रयागस्य च माहात्म्यं क्षेत्राणामथ कीर्तिनम् / फलं च विपुलं विप्रा मार्कण्डेयस्य निर्गमः

പ്രയാഗത്തിന്റെ മഹാത്മ്യവും പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളുടെ കീർത്തിപ്രഖ്യാപനവും, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, അതിന്റെ വിപുലഫലവും; കൂടാതെ മാർകണ്ഡേയന്റെ പുറപ്പെടലും ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നു.

Verse 109

भुवनानां स्वरूपं च ज्योतिषां च निवेशनम् / कीर्त्यन्ते चैव वर्षाणि नदीनां चैव निर्णयः

ഭുവനങ്ങളുടെ സ്വരൂപവും ജ്യോതിഷ്കങ്ങളുടെ (ഗ്രഹ-നക്ഷത്രാദി) നിവാസസ്ഥാനങ്ങളും വിവരിക്കുന്നു. കൂടാതെ വർഷങ്ങളുടെ കീര്ത്തനവും നദികളുടെ നിർണയവും പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 110

पर्वतानां च कथनं स्थानानि च दिवौकसाम् / द्वीपानां प्रविभागश्च श्वेतद्वीपोपवर्णनम्

പർവതങ്ങളുടെ വിവരണം, ദിവ്യലോകവാസികളുടെ നിവാസസ്ഥാനങ്ങൾ, ദ്വീപങ്ങളുടെ വിഭാഗീകരണം, കൂടാതെ ശ്വേതദ്വീപത്തിന്റെ ഉപവർണ്ണനവും ഇവിടെ പറയുന്നു.

Verse 111

शयनं केशवस्याथ माहात्म्यं च महात्मनः / मन्वन्तराणां कथनं विष्णोर्माहात्म्यमेव च

അനന്തരം കേശവന്റെ ദിവ്യശയനം, ആ മഹാത്മപ്രഭുവിന്റെ മഹാത്മ്യം, മന്വന്തരങ്ങളുടെ വിവരണം, കൂടാതെ വിഷ്ണുവിന്റെ മഹാത്മ്യവും പ്രസ്താവിക്കും.

Verse 112

वेदशाखाप्रणयनं व्यासानां कथनं ततः / अवेदस्य च वेदानां कथनं मुनिपुङ्गवाः

ഹേ മുനിപുങ്ഗവന്മാരേ, അതിനുശേഷം വേദശാഖകളുടെ പ്രണയനവും വിന്യാസവും, വ്യാസപരമ്പരയുടെ കഥനവും, കൂടാതെ വേദബാഹ്യമായ (അവേദ) വിഷയങ്ങളുടെയും വേദസംബന്ധമായ വിഷയങ്ങളുടെയും യഥാവത് വ്യാഖ്യാനവും പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 113

योगेश्वराणां च कथा शिष्याणां चाथ कीर्तनम् / गीताश्च विविधागुह्या ईश्वरस्याथ कीर्तिताः

മഹായോഗേശ്വരന്മാരുടെ കഥകളും അവരുടെ ശിഷ്യന്മാരുടെ കീർത്തനവും വിവരിക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ ഈശ്വരന്റെ വിവിധവും ഗുഹ്യവുമായ ഗീതോപദേശങ്ങളും പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 114

वर्णाश्रमाणामाचाराः प्रायश्चित्तविधिस्ततः / कपालित्वं च रुद्रस्य भिक्षाचरणमेव च

വർണാശ്രമങ്ങൾക്ക് യോജിച്ച ആചാരങ്ങൾ, തുടർന്ന് പ്രായശ്ചിത്തവിധികൾ ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നു; കൂടാതെ രുദ്രന്റെ കപാലധാരിത്വം (കപാലികാവസ്ഥ)യും ഭിക്ഷാചരണവും വിവരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 115

पतिव्रतायाश्चाख्यानं तीर्थानां च विनिर्णयः / तथा मङ्कणकस्याथ निग्रहः कीर्त्यते द्विजाः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, പതിവ്രതയായ സ്ത്രീയുടെ ആഖ്യാനം, തീർത്ഥങ്ങളുടെ നിർണയവിധി, കൂടാതെ മങ്കണകന്റെ നിഗ്രഹം (അടക്കൽ) ഇവയും ഇവിടെ കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 116

वधश्च कथितो विप्राः कालस्य च समासतः / देवदारुवने शंभोः प्रवेशो माधवस्य च

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, കാലന്റെ വധം സംക്ഷേപമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ ദേവദാരുവനത്തിലേക്ക് ശംഭുവിന്റെ പ്രവേശവും മാധവന്റെ പ്രവേശവും വിവരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 117

दर्शनं षट्कुलीयानां देवदेवस्य धीमतः / वरदानं च देवस्य नन्दिने तु प्रकीर्तितम्

ഇവിടെ ആറു കുലങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ദേവദേവനായ ധീമാനായ പ്രഭുവിന്റെ പാവന ദർശനവും, ആ ദേവൻ നന്ദിക്കു നൽകിയ വരദാനവും പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 118

नैमित्तिकस्तु कथितः प्रतिसर्गस्ततः परम् / प्राकृतः प्रलयश्चोर्ध्वं सबीजो योग एव च

ഇങ്ങനെ നൈമിത്തിക പ്രതിസർഗ്ഗം വിവരിക്കപ്പെട്ടു; തുടർന്ന് പ്രാകൃത പ്രളയം, അതിനുമുകളിൽ സബീജ യോഗം—ആലമ്പനസഹിത ധ്യാനശാസനം—കൂടി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 119

एवं ज्ञात्वा पुराणस्य संक्षेपं कीर्तयेत् तु यः / सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

ഈ പുരാണത്തിന്റെ സംക്ഷിപ്ത സാരം അറിഞ്ഞ് അതിനെ കീർത്തിച്ചു പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ മഹത്വം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 120

एवमुक्त्वा श्रियं देवीमादाय पुरुषोत्तमः / संत्यज्य कूर्मसंस्थानं स्वस्थानं च जगाम ह

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പുരുഷോത്തമൻ ദേവി ശ്രീയെ കൂടെ എടുത്തു; കൂർമരൂപം ഉപേക്ഷിച്ച് തന്റെ പരമ സ്വധാമത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 121

देवाश्च सर्वे मुनयः स्वानि स्थानानि भेजिरे / प्रणम्य पुरुषं विष्णुं गृहीत्वा ह्यमृतं द्विजाः

എല്ലാ ദേവന്മാരും മുനിമാരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി; ദ്വിജന്മാർ പുരുഷനായ വിഷ്ണുവിനെ നമസ്കരിച്ചു അമൃതം സ്വീകരിച്ച് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 122

एतत् पुराणं परमं भाषितं कूर्मरूपिणा / साक्षाद् देवादिदेनेन विष्णुना विश्वयोनिना

ഈ പരമപുരാണം കൂർമ്മരൂപധാരിയായ സാക്ഷാൽ ദേവാദിദേവൻ, വിശ്വയോനി ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവാൽ തന്നെ പ്രസ്താവിതമാണ്।

Verse 123

यः पठेत् सततं मर्त्यो नियमेन समाहितः / सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते

നിയമാനുഷ്ഠാനത്തോടെ ഏകാഗ്രചിത്തനായി ഇതിനെ നിരന്തരം പാരായണം ചെയ്യുന്ന മർത്ത്യൻ സർവപാപമുക്തനായി ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു।

Verse 124

लिखित्वा चैव यो दद्याद् वैशाखे मासि सुव्रतः / विप्राय वेदविदुषे तस्य पुण्यं निबोधत

വൈശാഖമാസത്തിൽ സുവ്രതനായി ഗ്രന്ഥം എഴുതിച്ചു വേദവിദ്വാൻ ബ്രാഹ്മണന് ദാനം ചെയ്യുന്നവന്റെ പുണ്യം അറിഞ്ഞുകൊള്ളുക।

Verse 125

सर्वपापविनिर्मुक्तः सर्वैश्वर्यसमन्वितः / भुक्त्वा च विपुलान्स्वर्गे भोगान्दिव्यान्सुशोभनान्

അവൻ സർവപാപമുക്തനായി സർവൈശ്വര്യസമന്വിതനായി സ്വർഗത്തിൽ വിപുലമായ ദിവ്യവും സുന്ദരവുമായ ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 126

ततः स्वर्गात् परिभ्रष्टो विप्राणां जायते कुले / पूर्वसंस्कारमाहात्म्याद् ब्रह्मविद्यामवाप्नुयात्

പിന്നീട് സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് ച്യുതനായി അവൻ ബ്രാഹ്മണകുലത്തിൽ ജനിക്കുന്നു; പൂർവസംസ്കാരങ്ങളുടെ മഹിമയാൽ ബ്രഹ്മവിദ്യ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 127

पठित्वाध्यायमेवैकं सर्वपापैः प्रमुच्यते / योर्ऽथं विचारयेत् सम्यक् स प्राप्नोति परं पदम्

ഒരു അധ്യായം മാത്രം പാരായണം ചെയ്താലും സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചനം ലഭിക്കുന്നു; അതിന്റെ അർത്ഥം യഥാവിധി വിചാരിക്കുന്നവൻ പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 128

अध्येतव्यमिदं नित्यं विप्रैः पर्वणि पर्वणि / श्रोतव्यं च द्विजश्रेष्ठा महापातकनाशनम्

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! വിപ്രന്മാർ ഓരോ പർവ്വദിനത്തിലും ഇതിനെ നിത്യമായി അധ്യയനം ചെയ്യണം; കൂടാതെ ശ്രവണം ചെയ്യുകയും വേണം, കാരണം ഇത് മഹാപാതകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 129

एकतस्तु पुराणानि सेतिहासानि कृत्स्नशः / एकत्र चेदं परममेतदेवातिरिच्यते

ഒരു വശത്ത് എല്ലാ പുരാണങ്ങളും ഇതിഹാസങ്ങളും സമ്പൂർണ്ണമായി വെച്ചാലും, മറുവശത്ത് ഈ (കൂർമപുരാണം) വെച്ചാൽ, ഇതൊന്നുതന്നെ പരമം—ആ സമസ്ത സമാഹാരത്തെയും അതിക്രമിക്കുന്നു.

Verse 130

धर्मनैपुण्यकामानां ज्ञाननैपुण्यकामिनाम् / इदं पुराणं मुक्त्वैकं नास्त्यन्यत् साधनं परम्

ധർമ്മത്തിൽ നൈപുണ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കും, ജ്ഞാനത്തിൽ നൈപുണ്യം തേടുന്നവർക്കും—ഈ ഒരേയൊരു പുരാണം ഒഴികെ മറ്റൊരു പരമസാധനം ഇല്ല.

Verse 131

यथावदत्र भगवान् देवो नारायणो हरिः / कथ्यते हि यथा विष्णुर्न तथान्येषु सुव्रताः

ഹേ സുവ്രതാ! ഇവിടെ ഭഗവാൻ ദേവനായ നാരായണൻ ഹരിയെ യഥാവിധി വിവരിക്കുന്നു; കാരണം ഇവിടെ വിഷ്ണുവിനെ അവന്റെ സത്യസ്വരൂപത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതു പോലെ മറ്റിടങ്ങളിൽ അല്ല.

Verse 132

ब्राह्मी पौराणिकी चेयं संहिता पापनाशनी / अत्र तत् परमं ब्रह्म कीर्त्यते हि यथार्थतः

ഇത് ബ്രഹ്മാ-പ്രസൂതമായ പൗരാണിക സംഹിത, പാപനാശിനി; ഇവിടെ പരബ്രഹ്മത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം നിശ്ചയമായി കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 133

तीर्थानां परमं तीर्थं तपसां च परं तपः / ज्ञानानां परमं ज्ञानं व्रतानां परमं व्रतम्

തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഇത് പരമ തീർത്ഥം, തപസ്സുകളിൽ പരമ തപസ്; ജ്ഞാനങ്ങളിൽ പരമ ജ്ഞാനം, വ്രതങ്ങളിൽ പരമ വ്രതം.

Verse 134

नाध्येतव्यमिदं शास्त्रं वृषलस्य च सन्निधौ / यो ऽधीते स तु मोहात्मा स याति नरकान् बहून्

ധർമ്മപരിധിക്ക് പുറത്തുള്ള ‘വൃഷലൻ’ സന്നിധിയിൽ ഈ ശാസ്ത്രം അധ്യയനം ചെയ്യരുത്; അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നവൻ മോഹാത്മാവായി അനേകം നരകങ്ങളിൽ പതിക്കും.

Verse 135

श्राद्धे वा दैविके कार्ये श्रावणीयं द्विजातिभिः / यज्ञान्ते तु विशेषेण सर्वदोषविशोधनम्

ശ്രാദ്ധത്തിലോ ദൈവിക കർമത്തിലോ ദ്വിജന്മാർ ഈ ശ്രാവണീയ പാഠം പാരായണം/ശ്രവണം ചെയ്യണം; പ്രത്യേകിച്ച് യജ്ഞാന്തത്തിൽ ഇത് എല്ലാ ദോഷങ്ങളും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.

Verse 136

मुमुक्षूणामिदं शास्त्रमध्येतव्यं विशेषतः / श्रोतव्यं चाथ मन्तव्यं वेदार्थपरिबृंहणम्

മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് ഈ ശാസ്ത്രം പ്രത്യേകമായി അധ്യയനം ചെയ്യേണ്ടതാണ്; ഇത് ശ്രവിച്ച് പിന്നെ മനനം ചെയ്യണം, കാരണം ഇത് വേദാർത്ഥത്തെ വിപുലീകരിച്ച് വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു.

Verse 137

ज्ञात्वा यथावद् विप्रेन्द्रान् श्रावयेद् भक्तिसंयुतान् / सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मसायुज्यमाप्नुयात्

ഉപദേശം യഥാവിധി ഗ്രഹിച്ചു ഭക്തിസംയുക്തരായ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് അത് ശ്രവണം ചെയ്യിക്കണം. അവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി ബ്രഹ്മസായുജ്യം പ്രാപിക്കും.

Verse 138

यो ऽश्रद्दधाने पुरुषे दद्याच्चाधार्मिके तथा / स प्रेत्य गत्वा निरयान् शुनां योनिं व्रजत्यधः

ശ്രദ്ധയില്ലാത്ത മനുഷ്യനോടും അതുപോലെ അധാർമ്മികനോടും ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ മരണാനന്തരം നരകങ്ങളിൽ ചെന്നു, പിന്നെ അധോഗതിയായി നായകളുടെ യോനിയിൽ പതിക്കുന്നു.

Verse 139

नमस्कृत्वा हरिं विष्णुं जगद्योनिं सनातनम् / अध्येतव्यमिदं शास्त्रं कृष्णद्वैपायनं तथा

സനാതനമായ ജഗദ്യോനി ഹരി-വിഷ്ണുവിനെ നമസ്കരിച്ചു, തുടർന്ന് ഈ ശാസ്ത്രം അധ്യയനം ചെയ്യണം—ഇത് കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ) പ്രസാദിച്ചതുമാണ്.

Verse 140

इत्याज्ञा देवदेवस्य विष्णोरमिततेजसः / पाराशर्यस्य विप्रर्षेर्व्यासस्य च महात्मनः

ഇങ്ങനെ ദേവദേവനായ അമിതതേജസ്സുള്ള വിഷ്ണുവിന്റെ ആജ്ഞയും, പരാശരപുത്രനായ വിപ്രർഷി മഹാത്മ വ്യാസന്റെ ആജ്ഞയും (പ്രഖ്യാപിതമായി).

Verse 141

श्रुत्वा नारायणाद् दिव्यां नारदो भगवानृषिः / गौतमाय ददौ पूर्वं तस्माच्चैव पराशरः

നാരായണനിൽ നിന്ന് ദിവ്യോപദേശം ശ്രവിച്ച ഭഗവാൻ ഋഷി നാരദൻ ആദ്യം ഗൗതമനു നൽകി; അവനിൽ നിന്നുതന്നെ പരാശരനും (സ്വീകരിച്ച് പകർന്നു).

Verse 142

पराशरो ऽपि भगवान गङ्गाद्वारे मुनीश्वराः / मुनिभ्यः कथयामास धर्मकामार्थमोक्षदम्

ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ ഭഗവാൻസദൃശനായി പൂജ്യനായ പരാശരമുനി ശ്രേഷ്ഠ മുനീശ്വരന്മാരെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത്, തപസ്വികൾക്ക് ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം, മോക്ഷം നൽകുന്ന ഉപദേശം പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 143

ब्रह्मणा कथितं पूर्वं सनकाय च धीमते / सनत्कुमाराय तथा सर्वपापप्रणाशनम्

ഈ ഉപദേശം മുൻപ് ബ്രഹ്മാവ് ധീമാനായ സനകനോട് പറഞ്ഞു; അതുപോലെ സനത്കുമാരനോടും—ഇത് സർവ്വപാപനാശിനിയാണ്।

Verse 144

सनकाद् भगवान् साक्षाद् देवलो योगवित्तमः / अवाप्तवान् पञ्चशिखो देवलादिदमुत्तमम्

സനകനിൽ നിന്ന് ഭഗവാൻസദൃശനും യോഗവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനുമായ ദേവലൻ ഈ പരമോപദേശം നേടി; ദേവലനിൽ നിന്ന് പഞ്ചശിഖൻ ഈ ഉത്തമസിദ്ധാന്തം കൈവരിച്ചു।

Verse 145

सनत्कुमाराद् भगवान् मुनिः सत्यवतीसुतः / लेभे पुराणं परमं व्यासः सर्वार्थसंचयम्

സനത്കുമാരനിൽ നിന്ന് ഭഗവാൻസദൃശനായ മുനി, സത്യവതീസുതനായ വ്യാസൻ ഈ പരമപുരാണം നേടി—ഇത് എല്ലാ അർത്ഥങ്ങളുടെയും ലക്ഷ്യങ്ങളുടെയും സാരസംഗ്രഹമാണ്।

Verse 146

तस्माद् व्यासादहं श्रुत्वा भवतां पापनाशनम् / ऊचिवान् वै भवद्भिश्च दातव्यं धार्मिके जने

അതുകൊണ്ട് വ്യാസനിൽ നിന്ന് നിങ്ങളുടെ പാപനാശിനിയായ ഈ ഉപദേശം കേട്ട് ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു—നിങ്ങളും തീർച്ചയായും ദാനം ചെയ്യുക; ധാർമ്മികജനത്തിന് അർപ്പിക്കുക।

Verse 147

तस्मै व्यासाय गुरवे सर्वज्ञाय महर्षये / पाराशर्याय शान्ताय नमो नारायणात्मने

ആ വ്യാസഗുരുവിന്—സർവ്വജ്ഞ മഹർഷി പരാശര്യന്, ശാന്തസ്വരൂപന്, നാരായണാത്മാവായവന്—നമസ്കാരം।

Verse 148

यस्मात् संजायते कृत्सनं यत्र चैव प्रलीयते / नमस्तस्मै सुरेशाय विष्णवे कूर्मरूपिणे

ആരിൽ നിന്നാണ് സർവ്വജഗത്തും ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്, ആരിലേക്കാണ് അതു ലയിക്കുന്നത്—ദേവേശനായ കൂർമരൂപധാരി വിഷ്ണുവിന് നമസ്കാരം।