Adhyaya 47

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे षट्चत्वारिशो ऽध्यायः सूत उवाच जम्बूद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन समन्ततः / संवेष्टयित्वा क्षारोदं प्लक्षद्वीपो व्यवस्थितः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ജംബൂദ്വീപിനെ എല്ലാ ദിക്കുകളിലും അതിന്റെ വ്യാപ്തിയുടെ ഇരട്ടിയോളം വീതിയിൽ ചുറ്റി, ക്ഷാരോദ (ലവണജല) സമുദ്രത്തെ വലംവെച്ച് പ്ലക്ഷദ്വീപ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।

Verse 2

प्लक्षद्वीपे च विप्रेन्द्राः सप्तासन् कुलपर्वताः / ऋज्वायताः सुपर्वाणः सिद्धसङ्घनिषेविताः

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, പ്ലക്ഷദ്വീപിൽ ഏഴ് കുലപർവ്വതങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു—നേരെ ഉയർന്ന് ദീർഘമായി വ്യാപിച്ചവ, മനോഹരമായ ശിഖരങ്ങളാൽ സുസംഘടിതവ, സിദ്ധസംഘങ്ങൾ സേവിക്കുന്നവ।

Verse 3

गोमेदः प्रथमस्तेषां द्वितीयश्चन्द्र उच्यते / नारादो दुन्दुभिश्चैव सोमश्च ऋषभस्तथा / वैभ्राजः सप्तमः प्रोक्तो ब्रह्मणो ऽत्यन्तवल्लभः

അവരിൽ ഗോമേദൻ ആദ്യനായെന്നും ചന്ദ്രൻ രണ്ടാമനായെന്നും പറയുന്നു. നാരദനും ദുന്ദുഭിയും, അതുപോലെ സോമനും ഋഷഭനും (എണ്ണപ്പെടുന്നു). വൈഭ്രാജൻ ഏഴാമൻ എന്നു പ്രസിദ്ധൻ—ബ്രഹ്മാവിന് അത്യന്തം പ്രിയൻ।

Verse 4

तत्र देवर्षिगन्धर्वैः सिद्धैश्च भगवानजः / उपास्यते स विश्वात्मा साक्षी सर्वस्य विश्वसृक्

അവിടെ ദേവർഷികളും ഗന്ധർവരും സിദ്ധന്മാരും ഭഗവാൻ അജൻ (അജന്മൻ)നെ ഉപാസിക്കുന്നു. അവൻ വിശ്വാത്മാവ്—സകലത്തിന്റെയും സാക്ഷി, വിശ്വസൃഷ്ടികർത്താവ്।

Verse 5

तेषु पुण्या जनपदा नाधयो व्याधयो न च / न तत्र पापकर्तारः पुरुषा वा कथञ्चन

അവരിൽ പുണ്യവും പവിത്രവുമായ ജനപദങ്ങളുണ്ട്; അവിടെ ക്ലേശങ്ങളുമില്ല, രോഗങ്ങളുമില്ല. ആ ദേശങ്ങളിൽ എങ്ങനെയും പാപം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർ ഇല്ല।

Verse 6

तेषां नद्यश्च सप्तैव वर्षाणां तु समुद्रगाः / तासु ब्रह्मर्षयो नित्यं पितामहपुपासते

ആ വർഷങ്ങളിൽ ഏഴ് നദികളേ ഉള്ളൂ; ആ നദികൾ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകിച്ചേരുന്നു. ആ പവിത്രജലങ്ങളിൽ ബ്രഹ്മർഷികൾ നിത്യം പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിനെ ഉപാസിക്കുന്നു।

Verse 7

अनुतप्ता शिखी चैव विपापा त्रिदिवा कृता / अमृता सुकृता चैव नामतः परिकीर्तिताः

അവയുടെ നാമങ്ങൾ ഇങ്ങനെ കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു—അനുതപ്താ, ശിഖീ, വിപാപാ, ത്രിദിവാ, കൃതാ, അമൃതാ, സുകൃതാ।

Verse 8

क्षुद्रनद्यस्त्वसंख्याताः सरांसि सुबहून्यपि / न चैतेषु युगावस्था पुरुषा वै चिरायुषः

അസംഖ്യ ചെറുനദികളും അനവധി തടാകങ്ങളും ഉണ്ട്; എങ്കിലും ആ പ്രദേശങ്ങളിൽ യുഗധർമ്മത്തിന്റെ യഥാക്രമം പ്രകടമാകുന്നില്ല, അവിടെയുള്ള മനുഷ്യർ ദീർഘായുസ്സുള്ളവരുമല്ല।

Verse 9

आर्यकाः कुरवाश्चैव विदशा भाविनस्तथा / ब्रह्मक्षत्रियविट्शूद्रास्तस्मिन् द्वीपे प्रकीर्तिताः

ആ ദ്വീപിൽ ആര്യകർ, കുരുക്കൾ, വിദശർ, ഭാവിനർ എന്നിവരാണ് വസിക്കുന്നതെന്ന് കീര്ത്തിക്കപ്പെടുന്നു; അവിടെയേയും ബ്രാഹ്മണൻ, ക്ഷത്രിയൻ, വൈശ്യൻ, ശൂദ്രൻ എന്ന നാല് വർണങ്ങളും പരമ്പരയായി എണ്ണപ്പെടുന്നു।

Verse 10

इज्यते भगवान् सोमो वर्णैस्तत्र निवासिभिः / तेषां च सोमसायुज्यं सारूप्यं मुनिपुङ्गवाः

അവിടെ വസിക്കുന്ന എല്ലാ വർണക്കാരും ഭഗവാൻ സോമനെ ആരാധിക്കുന്നു; ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠരേ, അവർക്കു ഫലമായി സോമസായുജ്യവും സാരൂപ്യവും ലഭിക്കുന്നു।

Verse 11

सर्वे धर्मपरा नित्यं नित्यं मुदितमानसाः / पञ्चवर्षसहस्त्राणि जीवन्ति च निरामयाः

അവർ എല്ലാവരും നിത്യവും ധർമ്മപരരാണ്, മനസ്സ് എപ്പോഴും ആനന്ദിതം; അവർ രോഗമില്ലാതെ അഞ്ചായിരം വർഷം ജീവിക്കുന്നു।

Verse 12

प्लक्षद्वीपप्रमाणं तु द्विगुणेन समन्ततः / संवेष्ट्येक्षुरसाम्भोधिं शाल्मलिः संव्यवस्थितः

ശാല്മലീദ്വീപം പ്ലക്ഷദ്വീപത്തിന്റെ അളവിനെക്കാൾ എല്ലാ വശങ്ങളിലും ഇരട്ടിയായി വ്യാപിച്ചു, ഇക്ഷുരസസമുദ്രത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।

Verse 13

सप्त वर्षाणि तत्रापि सप्तैव कुलपर्वताः / ऋज्वायताः सुपर्वाणः सप्त नद्यश्च सुव्रताः

അവിടെയും ഏഴ് വർഷങ്ങൾ (പ്രദേശങ്ങൾ) ഉണ്ട്; അതുപോലെ ഏഴ് കുലപർവതങ്ങളും ഉണ്ട്. അവ നേരെ നീണ്ടു മനോഹര ശിഖരങ്ങളാൽ ശോഭിക്കുന്നു; ഹേ സുവ്രത, അവിടെ ഏഴ് നദികളും ഉണ്ട്.

Verse 14

कुमुदश्चोन्नतश्चैव तृतीयश्च बलाहकः / द्रोणः कङ्कस्तु महिषः ककुद्वान् सप्त पर्वताः

കുമുദ, ഉന്നത, മൂന്നാമത് ബലാഹക; പിന്നെ ദ്രോണം, കങ്കം, മഹിഷം, കകുദ്വാൻ—ഇവയാണ് ഏഴ് പർവതങ്ങൾ.

Verse 15

योनी तोया वितृष्णा च चन्द्रा शुक्ला विमोचनी / निवृत्तिश्चैति ता नद्यः स्मृता पापहरा नृणाम्

യോണി, തോയാ, വിതൃഷ്ണാ, ചന്ദ്രാ, ശുക്ലാ, വിമോചനീ, നിവൃത്തി—ഈ നദികൾ മനുഷ്യരുടെ പാപം ഹരിക്കുന്നവയായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 16

न तेषु विद्यते लोभः क्रोधो वा द्विजसत्तमाः / न चैवास्ति युगावस्था जना जीवन्त्यनामयाः

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവിടെ ലോഭവും ക്രോധവും ഇല്ല. അവിടെ യുഗക്ഷയാവസ്ഥയും ഇല്ല; ജനങ്ങൾ രോഗരഹിതരായി ജീവിക്കുന്നു.

Verse 17

यजन्ति सततं तत्र वर्णा वायुं सनातनम् / तेषां तस्याथ सायुज्यं सारूप्यं च सलोकता

അവിടെ എല്ലാ വർണ്ണക്കാരും സദാ സനാതനനായ വായുവിനെ ആരാധിക്കുന്നു. അവന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവർ സായുജ്യം, സാരൂപ്യം, സാലോകതയും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 18

कपिला ब्राह्मणाः प्रोक्ता राजानश्चारुणास्तथा / पीता वैश्याः स्मृताः कृष्णा द्वीपे ऽस्मिन् वृषला द्विजाः

ഈ ദ്വീപിൽ ബ്രാഹ്മണർ കപിലവർണ്ണരെന്നു പറയപ്പെടുന്നു; രാജാക്കന്മാരും അതുപോലെ ശോഭാവർണ്ണർ. വൈശ്യർ പീതവർണ്ണരെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ശൂദ്രർ കൃഷ്ണവർണ്ണർ. ഇവിടെ ദ്വിജന്മാരും ആചാരഭ്രംശം മൂലം ‘വൃഷല’രായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 19

शाल्मलस्य तु विस्ताराद् द्विगुणेन समन्ततः / संवेष्ट्य तु सुरोदाब्धिं कुशद्वीपो व्यवस्थितः

ശാല്മലദ്വീപിന്റെ വിസ്താരത്തിന്റെ ഇരട്ടിയായി ചുറ്റുമെല്ലാം കുശദ്വീപ് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അത് സർവ്വദിക്കുകളിലും സുരോദധി (സുരാ-സമുദ്രം)യെ വളഞ്ഞു നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 20

विद्रुमश्चैव हेमश्च द्युतिमान् पुष्पवांस्तथा / कुशेशयो हरिश्चाथ मन्दरः सप्त पर्वताः

വിദ്രുമവും ഹേമവും, ദ്യുതിമാനും പുഷ്പവാനും; കുശേശയവും ഹരിയും, മന്ദരവും—ഇവയാണ് ഏഴ് പർവ്വതങ്ങൾ.

Verse 21

धुतपापा शिवा चैव पवित्रा संमता तथा / विद्युदम्भा मही चेति नद्यस्तत्र जलावहाः

അവിടെ ജലം വഹിച്ച് ഒഴുകുന്ന നദികൾ ധുതപാപാ, ശിവാ, പവിത്രാ, സമ്മതാ, വിദ്യുദംഭാ, മഹീ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു.

Verse 22

अन्याश्च शतशोविप्रा नद्यो मणिजलाः शुभाः / तासु ब्रह्माणमीशानं देवाद्याः पर्युपासते

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഇനിയും നൂറുകണക്കിന് മംഗളനദികൾ ഉണ്ട്; അവയുടെ ജലം മണിപോലെ ദീപ്തമാണ്. ആ ജലങ്ങളിൽ ദേവാദികൾ ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായ ഈശാനപ്രഭുവിനെ ചുറ്റിനിന്ന് ഉപാസിക്കുന്നു.

Verse 23

ब्राह्मणा द्रविणो विप्राः क्षत्रियाः शुष्मिणस्तथा / वैश्याः स्नेहास्तु मन्देहाः शूद्रास्तत्र प्रकीर्तिताः

അവിടെ ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു—ബ്രാഹ്മണർ ധന‑സാധനങ്ങളിലേക്കു പ്രവണർ, ക്ഷത്രിയർ തേജസ്സും പരാക്രമവും ഉള്ളവർ, വൈശ്യർ സ്നേഹ‑ആസക്തിയാൽ ചിഹ്നിതർ, ശൂദ്രർ മന്ദബുദ്ധിയുള്ളവർ എന്നു കീര്ത്തിതർ।

Verse 24

सर्वे विज्ञानसंपन्ना मैत्रादिगुणसंयुताः / यथोक्तकारिणः सर्वे सर्वे भूतहिते रताः

അവർ എല്ലാവരും യഥാർത്ഥ വിവേക‑ജ്ഞാനസമ്പന്നർ, മൈത്രി മുതലായ ഗുണങ്ങളാൽ യുക്തർ; എല്ലാവരും വിധിച്ചതുപോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ, സർവ്വഭൂതഹിതത്തിൽ നിരതർ ആയിരുന്നു।

Verse 25

यजन्ति विविधैर्यज्ञैर्ब्रह्माणं परमेष्ठिनम् / तेषां च ब्रह्मसायुज्यं सारूप्यं च सलोकता

അവർ വിവിധ യജ്ഞങ്ങളാൽ പരമേഷ്ഠി ബ്രഹ്മാവിനെ ആരാധിക്കുന്നു; അവർക്കു ബ്രഹ്മസായുജ്യം, സാരൂപ്യം, സലോകത എന്നിങ്ങനെ സിദ്ധികൾ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 26

कुशद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन समन्ततः / क्रौञ्चद्वीपस्ततो विप्रा वेष्टयित्वा घृतोदधिम्

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! കുശദ്വീപത്തിന്റെ വിസ്താരത്തിന്റെ ഇരട്ടിയായി എല്ലാദിക്കിലും വ്യാപിച്ച്, അതിന് ശേഷം ക്രൗഞ്ചദ്വീപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അത് ഘൃതസമുദ്രത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 27

क्रौञ्चो वामनकश्चैव तृतीयश्चान्धकारकः / देवावृच्च विविन्दश्च पुण्डरीकस्तथैव च / नाम्ना च सप्तमः प्रोक्तः पर्वतो दुन्दुभिस्वनः

ക്രൗഞ്ച, വാമനക, മൂന്നാമത് അന്ധകാരക; ദേവാവൃക, വിവിന്ദ, പുണ്ഡരീക—ഇവ ക്രമമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഏഴാമത്തെ പർവ്വതം ‘ദുന്ദുഭിസ്വന’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധം; അതിന്റെ നാദം മൃദംഗംപോലെ.

Verse 28

गौरी कुमुद्विती चैव संध्या रात्रिर्मनोजवा / ख्यातिश्च पुण्डरीकाच नद्यः प्राधान्यतः स्मृताः

ഗൗരീ, കുമുദ്വതീ, സന്ധ്യ, രാത്രി, മനോജവാ, ഖ്യാതി, പുണ്ഡരീകാ—ഇവയാണ് പ്രധാന നദികളായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്।

Verse 29

पुष्कराः पुष्कला धन्यास्तिष्यास्तस्य क्रमेण वै / ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव द्विजोत्तमाः

പുഷ്കര, പുഷ്കല, ധന്യ, തിഷ്യ—ഇവ അവന്റെ ക്രമത്തിൽ യഥാവിധി ഉദ്ഭവിച്ചു. ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, അവനിൽ നിന്നു ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രരും പിറന്നു।

Verse 30

अर्चयन्ति महादेवं यज्ञदानसमाधिभिः / व्रतोपवासैर्विविधैर्हेमैः स्वाध्यायतर्पणैः

അവർ യജ്ഞം, ദാനം, സമാധി എന്നിവയാൽ മഹാദേവനെ അർച്ചിക്കുന്നു; പലവിധ വ്രത-ഉപവാസങ്ങളാൽ, സ്വർണ്ണാർപ്പണത്താൽ, സ്വാധ്യായവും തർപ്പണവും കൊണ്ടും।

Verse 31

तेषां वै रुद्रसायुज्यं सारूप्यं चातिदुर्लभम् / सलोकता च सामीप्यं जायते तत्प्रसादतः

അവർക്ക് രുദ്രസായുജ്യവും അത്യന്തം ദുർലഭമായ രുദ്രസാരൂപ്യവും ലഭിക്കുന്നു; കൂടാതെ രുദ്രലോകവാസവും അവന്റെ സാമീപ്യവും അവന്റെ പ്രസാദത്താൽ തന്നെ സംഭവിക്കുന്നു।

Verse 32

क्रौञ्चद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन समन्ततः / शाकद्वीपः स्थितो विप्रा आवेष्ट्य दधिसागरम्

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ക്രൗഞ്ചദ്വീപിന്റെ വിസ്താരത്തെക്കാൾ ചുറ്റുമെല്ലാം ഇരട്ട അളവിൽ ശാകദ്വീപം സ്ഥിതിചെയ്ത് ദധിസാഗരത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 33

उदयो रैवतश्चैव श्यामाको ऽस्तगिरिस्तथा / आम्बिकेयस्तथा रम्यः केशरी चेति पर्वताः

ഉദയ, റൈവത, ശ്യാമാക, അസ്തഗിരി; കൂടാതെ ആംബികേയ, രമ്യ, കേശരീ—ഇവ (പ്രസിദ്ധ) പർവതങ്ങളാണ്.

Verse 34

सुकुमारी कुमारी च नलिनी रेणुका तथा / इक्षुका धेनुका चैव गभस्तिश्चेति निम्नगाः

സുകുമാരീ, കുമാരീ, നലിനീ, രേണുകാ; ഇക്ഷുകാ, ധേനുകാ, ഗഭസ്തി—ഇവ (പവിത്ര) നദികളാണ്.

Verse 35

आसां पिबन्तः सलिलं जीवन्ते तत्र मानवाः / अनामया ह्यशोकाश्च रागद्वेषविवर्जिताः

ഈ (പവിത്ര പ്രവാഹങ്ങളുടെ) ജലം പാനം ചെയ്ത് അവിടെ വസിക്കുന്ന മനുഷ്യർ ജീവിക്കുന്നു—രോഗരഹിതരും ശോകമുക്തരും, രാഗദ്വേഷവിവർജിതരുമായി.

Verse 36

मगाश्च मगधाश्चैव मानवा मन्दगास्तथा / ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चात्र क्रमेण तु

ഇവിടെ ക്രമമായി മഗർ, മഗധർ, മാനവർ, മന്ദഗർ; കൂടാതെ ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ—ഇങ്ങനെ (സമൂഹങ്ങൾ) പരാമർശിക്കുന്നു.

Verse 37

यजन्ति सततं देवं सर्वलोकैकसाक्षिणम् / व्रतोपवासैर्विविधैर्देवदेवं दिवाकरम्

അവർ സകലലോകങ്ങളുടെയും ഏകസാക്ഷിയായ ദേവനെ നിരന്തരം ആരാധിക്കുന്നു—ദേവദേവനായ ദിവാകരൻ (സൂര്യൻ)നെ, വിവിധ വ്രതങ്ങളും ഉപവാസങ്ങളും കൊണ്ട്.

Verse 38

तेषां सूर्येण सायुज्यं सामीप्यं च सरूपता / सलोकता च विप्रेन्द्रा जायते तत्प्रसादतः

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ! അവന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവർ സൂര്യനോടു സായുജ്യം, സാമീപ്യം, സരൂപതയും സൂര്യലോകവാസവും പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 39

शाकद्वीपं समावृत्य क्षीरोदः सागरः स्थितः / श्वेतद्वीपश्च तन्मध्ये नारायणपरायणाः

ശാകദ്വീപത്തെ ചുറ്റി ക്ഷീരോദസാഗരം നിലകൊള്ളുന്നു; അതിന്റെ നടുവിൽ ശ്വേതദ്വീപം, അവിടെയുള്ളവർ മുഴുവനും നാരായണപരായണർ।

Verse 40

तत्र पुण्या जनपदा नानाश्चर्यसमन्विताः / श्वेतास्तत्र नरा नित्यं जायन्ते विष्णुतत्पराः

അവിടെ പുണ്യമായ ജനപദങ്ങൾ അനേകം അത്ഭുതങ്ങളാൽ സമന്വിതമാണ്; അവിടെ മനുഷ്യർ നിത്യവും ശ്വേതവർണ്ണരായി ജനിച്ച് വിഷ്ണുതത്പരരായിരിക്കുന്നു।

Verse 41

नाधयो व्याधयस्तत्र जरामृत्युभयं न च / क्रोधलोभविनिर्मुक्ता मायामात्सर्यवर्जिताः

അവിടെ മാനസിക ക്ലേശങ്ങളുമില്ല, ദേഹവ്യാധികളുമില്ല; ജരാമരണഭയവും ഇല്ല. അവർ ക്രോധലോഭങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തരും മായയും മാത്സര്യവും രഹിതരുമാണ്।

Verse 42

नित्यपुष्टा निरातङ्का नित्यानन्दाश्च भोगिनः / नारायणपराः सर्वे नारायणपरायणाः

അവർ നിത്യപുഷ്ടരും നിരാതങ്കരും നിത്യാനന്ദത്തിൽ സത്യക്ഷേമം അനുഭവിക്കുന്നവരുമാണ്. അവർ എല്ലാവരും നാരായണപരർ; നാരായണനിൽ മാത്രമേ പരായണരാകൂ।

Verse 43

केचिद् ध्यानपरा नित्यं योगिनः संयतेन्द्रियाः / केचिज्जपन्ति तप्यन्ति केचिद् विज्ञानिनो ऽपरे

ചില യോഗികൾ നിത്യം ധ്യാനപരരായി ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. ചിലർ ജപവും തപസ്സും ചെയ്യുന്നു; മറ്റുചിലർ വിവേകസഹിതമായ ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ നിഷ്ഠരായിരിക്കുന്നു.

Verse 44

अन्ये निर्बोजयोगेन ब्रह्मभावेन भाविताः / ध्यायन्ति तत् परं व्योम वासुदेवं परं पदम्

മറ്റുചിലർ നിർബീജയോഗത്തിൽ പരിപക്വരായി ബ്രഹ്മഭാവത്തിൽ ഭാവിതരായി, ആ പരമ വ്യോമമായ വാസുദേവനെ—പരമ പദമായ പരമ ധാമത്തെ—ധ്യാനിക്കുന്നു.

Verse 45

एकान्तिनो निरालम्बा महाभागवताः परे / पश्यन्ति परमं ब्रह्म विष्णवाख्यं तमसः परं

ആ പരമ മഹാഭാഗവതർ ഏകാന്തഭക്തരായി, ബാഹ്യ ആശ്രയമില്ലാതെ, വിഷ്ണു എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ അജ്ഞാനതമസ്സിന് അതീതമായ പരബ്രഹ്മത്തെ ദർശിക്കുന്നു.

Verse 46

सर्वे चतुर्भुजाकाराः शङ्खचक्रगदाधराः / सुपीतवाससः सर्वे श्रीवत्साङ्कितवक्षसः

അവർ എല്ലാവരും ചതുര്ഭുജരൂപികളായി ശംഖം-ചക്രം-ഗദ എന്നിവ ധരിച്ചു. എല്ലാവരും ദീപ്തമായ പീതാംബരം ധരിച്ച്, അവരുടെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ ശുഭമായ ശ്രീവത്സചിഹ്നം അങ്കിതമായിരുന്നു.

Verse 47

अन्ये महेश्वरपरास्त्रिपुण्ड्राङ्कितमस्तकाः / स्वयोगोद्भूतकिरणा महागरुडवाहनाः

മറ്റുചിലർ മഹേശ്വരനിൽ (ശിവനിൽ) പരായണരായി, അവരുടെ ലലാട്ടത്തിൽ ത്രിപുണ്ഡ്രം അങ്കിതമായിരുന്നു. സ്വന്തം യോഗത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ദിവ്യകിരണങ്ങളാൽ ദീപ്തരായി അവർ മഹാഗരുഡവാഹനത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 48

सर्वशक्तिसमायुक्ता नित्यानन्दाश्च निर्मलाः / वसन्ति तत्र पुरुषा विष्णोरन्तरचारिणः

സകലശക്തികളാലും സമന്വിതരും നിത്യാനന്ദത്തിൽ സ്ഥാപിതരുമായ നിർമല സിദ്ധപുരുഷന്മാർ അവിടെ വസിക്കുന്നു; അവർ വിഷ്ണുവിന്റെ അന്തരാത്മയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു।

Verse 49

तत्र नारायणस्यान्यद् दुर्गमं दुरतिक्रमम् / नारायणं नाम पुरं व्यासाद्यैरुपशोभितम्

അവിടെയേ നാരായണന്റെ മറ്റൊരു ധാമവും ഉണ്ട്—അത് ദുർഗമവും ദുരതിക്രമവും. ‘നാരായണ’ എന്ന നാമമുള്ള ആ പുരി വ്യാസാദി മഹർഷിമാരാൽ ശോഭിതമാണ്।

Verse 50

हेमप्राकारसंसुक्तं स्फाटिकैर्मण्डपैर्युतम् / प्रभासहस्त्रकलिलं दुराधर्षं सुशोभनम् / हर्म्यप्राकारसंयुक्तमट्टालकसमाकुलम्

അത് സ്വർണ്ണപ്രാകാരങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടതും സ്ഫടികമണ്ഡപങ്ങളാൽ യുക്തവുമായിരുന്നു. ആയിരം ദീപ്തികളുടെ പ്രഭയിൽ നിറഞ്ഞത്, ദുർആധർഷവും അതിശോഭനവും; ഉന്നത മാളികകളുടെ മതിലുകളോട് ചേർന്ന് കാവൽമാടങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 51

हेमगोपुरसाहस्त्रैर्नानारत्नोपशोभितैः / शुभ्रास्तरणसंयुक्तं विचित्रैः समलङ्कृतम्

അത് ആയിരക്കണക്കിന് സ്വർണ്ണഗോപുരങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, നാനാരത്നങ്ങളാൽ ദീപ്തവുമായിരുന്നു; നിർമലമായ വെളുത്ത ആസ്തരണങ്ങളാൽ യുക്തവും, വിചിത്രാഭരണങ്ങളാൽ സുസജ്ജിതവുമായിരുന്നു।

Verse 52

नन्दनैर्विविधाकारैः स्त्रवन्तीभीश्च शोभितम् / सरोभिः सर्वतो युक्तं वीणावेणुनिनादितम्

അത് നന്ദനവനംപോലെ വിവിധാകാര ഉദ്യാനങ്ങളാൽ ശോഭിതവും, ഒഴുകുന്ന നീരൊഴുക്കുകളാൽ മനോഹരവുമായിരുന്നു; എല്ലാടവും സരോവരങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, വീണയും വേണുവും മുഴക്കുന്ന നാദത്തിൽ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 53

पताकाभिर्विचित्राभिरनेकाभिश्च शोभितम् / वीथीभिः सर्वतो युक्तं सोपानै रत्नभूषितैः

അത് അനവധി വിധത്തിലുള്ള വിചിത്ര വർണ്ണപതാകകളാൽ ശോഭിതമായിരുന്നു; എല്ലാദിക്കിലും വീഥികളും നടപ്പാതകളും ഗാലറികളും ചേർന്നു, രത്നാഭൂഷിത സോപാനങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 54

नारीशतसहस्त्राढ्यं दिव्यगोयसमन्वितम् / हंसकारण्डवाकीर्णं चक्रवाकोपशोभितम् / चतुर्द्वारमनौपम्यमगम्यं देवविद्विषाम्

ആ നഗരം/ധാമം ലക്ഷലക്ഷം സ്ത്രീകളാൽ സമൃദ്ധവും, ദിവ്യ ഗോസമ്പത്തും ഐശ്വര്യവും ചേർന്നതുമായിരുന്നു; ഹംസങ്ങളും കാരണ്ഡവ പക്ഷികളും നിറഞ്ഞു, ചക്രവാകപ്പക്ഷികളാൽ ശോഭിതമായി. നാലു ദ്വാരങ്ങളുള്ള ആ അനുപമസ്ഥലം ദേവദ്വേഷികൾക്ക് അഗമ്യമായിരുന്നു।

Verse 55

तत्र तत्राप्सरः सङ्धैर्नृत्यद्भिरुपशोभितम् / नानागीतविधानज्ञैर्देवानामपि दुर्लभैः

അവിടെവിടെ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങൾ അതിനെ ശോഭിപ്പിച്ചു; കൂടാതെ പലവിധ ഗീതക്രമങ്ങളിൽ നിപുണരായ, ദേവന്മാർക്കുപോലും ദുർലഭമായ ഗായകരും വാദകരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 56

नानाविलाससंपन्नैः कामुकैरतिकोमलैः / प्रभूतचन्द्रवदनैर्नूपुरारावसंयुतैः

അവർ നാനാവിധ വിലാസകലകളാൽ സമ്പന്നരും, കാമരസത്തിൽ ലീനരുമായി, അത്യന്തം കോമളരുമായിരുന്നു; അവരുടെ മുഖങ്ങൾ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ പ്രഭാപൂർണ്ണം, നൂപുരങ്ങളുടെ മധുരനാദത്തോടുകൂടിയതുമായിരുന്നു।

Verse 57

ईषत्स्मितैः सुबिम्बोष्ठैर्बालमुग्धमृगेक्षणैः / अशेषविभवोपेतैर्भूषितैस्तनुमध्यमैः

അവരുടെ മുഖത്ത് മന്ദഹാസം, പക്വ ബിംബഫലത്തെപ്പോലുള്ള അധരങ്ങൾ; ബാല്യസഹജമായ മുഗ്ധത നിറഞ്ഞ മൃഗനയനികൾ. സർവ്വ വൈഭവവും ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ചു, സുന്ദരമായ സന്ന നട്ടെല്ല്/ഇടുപ്പുള്ളവരായിരുന്നു।

Verse 58

सुराजहंसचलनैः सुवेषैर्मधुरस्वनैः / संलापालापकुशलैर्दिव्याभरणभूषैतैः

ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അവർ രാജഹംസങ്ങളുടെ മനോഹര നടപ്പിൽ നീങ്ങി; സുവേഷധാരികൾ, മധുരസ്വരികൾ, ശിഷ്ടസംഭാഷണത്തിൽ നിപുണർ।

Verse 59

स्तनभारविनम्रैश्च मदघूर्णितलोचनैः / नानावर्णविचित्राङ्गैर्नानाभोगरतिप्रियैः

സ്തനഭാരത്താൽ നമിഞ്ഞ ദേഹം, മദത്തിൽ ചുറ്റുന്ന കണ്ണുകൾ; നാനാവർണ്ണ-ആഭരണങ്ങളാൽ വിചിത്രമായ അവയവങ്ങൾ—നാനാഭോഗങ്ങളിൽ രതരും രതിക്രീഡയിൽ പ്രിയരുമായിരുന്നു।

Verse 60

प्रफुल्लकुसुमोद्यानैरितश्चेतश्च शोभितम् / असंख्येयगुणं शुद्धमागम्यं त्रिदशैरपि

പുഷ്പങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞ ഉദ്യാനങ്ങളാൽ അത് എല്ലാടവും ശോഭിച്ചു; അനന്തഗുണസമ്പന്നം, പരമശുദ്ധം, ദേവന്മാർക്കും ദുർഗമം।

Verse 61

श्रीमत्पवित्रं देवस्य श्रीपतेरमितौजसः / तस्य मध्ये ऽतितेजस्कमुच्चप्राकारतोरणम्

അമിതതേജസ്സുള്ള ശ്രീപതി ദേവന്റെ ആ ധാമം ശ്രീസമ്പന്നവും പരമപവിത്രവും; അതിന്റെ മദ്ധ്യേ ഉയർന്ന പ്രാകാരത്തിന്മേൽ അതിദീപ്തമായ തോരണദ്വാരം വിരാജിക്കുന്നു।

Verse 62

स्थानं पद् वैष्णवं दिव्यं योगिनामपि दुर्लभम् / तन्मध्ये भगवानेकः पुण्डरीकदलद्युतिः / शेते ऽशेषजगत्सूतिः शेषाहिशयने हरिः

അവിടെ ദിവ്യമായ വൈഷ്ണവസ്ഥാനം (വൈകുണ്ഠം) ഉണ്ട്, യോഗികൾക്കും ദുർലഭം. അതിന്റെ മദ്ധ്യേ പുണ്ഡരീകദളസമ ദ്യുതിയുള്ള ഏകഭഗവാൻ; സർവ്വജഗത്സ്രോതസ്സായ ഹരി ശേഷനാഗശയ്യയിൽ ശയിക്കുന്നു।

Verse 63

विचिन्त्यमानो योगीन्द्रैः सनन्दनपुरोगमैः / स्वात्मानन्दामृतं पीत्वा परं तत् तमसः परम्

സനന്ദനപ്രമുഖ യോഗീന്ദ്രന്മാർ ധ്യാനിക്കുന്ന ആ പരതത്ത്വം, സ്വാത്മാനന്ദാമൃതം പാനം ചെയ്ത്, തമസ്സിനും അതീതമായി പരാത്പരമായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 64

सुपीतवसनो ऽनन्तो महामायो महाभुजः / क्षीरोदकन्यया नित्यं गृहीतचरणद्वयः

ദിവ്യ പീതവസ്ത്രധാരിയായ അനന്തൻ—മഹാമായാമയൻ, മഹാഭുജൻ—അവന്റെ ഇരുചരണങ്ങളും ക്ഷീരസാഗരകന്നിയായ ശ്രീലക്ഷ്മി നിത്യം ഭക്തിയോടെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 65

सा च देवी जगद्वन्द्या पादमूले हरिप्रिया / समास्ते तन्मना नित्यं पीत्वा नारायणामृतम्

ആ ദേവി—ജഗദ്വന്ദ്യ, ഹരിപ്രിയ—അവന്റെ പാദമൂലത്തിൽ വസിക്കുന്നു; നിത്യം അവനിൽ ലീനയായി, നാരായണാമൃതം പാനം ചെയ്ത് സദാ അവിടെയേ നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 66

न तत्राधार्मिका यान्ति न च देवान्तराश्रयाः / वैकुण्ठं नाम तत् स्थानं त्रिदशैरपि वन्दितम्

അവിടെ അധാർമ്മികർ പോകുന്നില്ല; മറ്റു ദേവന്മാരിൽ ശരണം തേടുന്നവരും പോകുന്നില്ല. ആ സ്ഥലം ‘വൈകുണ്ഠം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം; ത്രിദശദേവന്മാരാലും വന്ദിതം।

Verse 67

न मे ऽत्र भवति प्रज्ञा कृत्स्नशस्तन्निरूपणे / एतावच्छक्यते वक्तुं नारायणपुरं हि तत्

അതിനെ പൂർണ്ണമായി വിവരണം ചെയ്യാൻ ഇവിടെ എന്റെ പ്രജ്ഞ മതിയാകുന്നില്ല. ഇത്രയേ പറയാൻ കഴിയൂ—അത് തീർച്ചയായും ‘നാരായണപുരം’, നാരായണന്റെ നഗരം തന്നേ।

Verse 68

स एव परमं ब्रह्म वासुदेवः सनातनः / शेते नारायणः श्रीमान् मायया मोहयञ्जगत्

അവൻ തന്നെയാണ് പരബ്രഹ്മം—സനാതന വാസുദേവൻ. ശ്രീമാൻ നാരായണൻ ശേഷശയ്യയിൽ ശയിച്ച്, തന്റെ മായയാൽ ലോകത്തെ മോഹിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 69

नारायणादिदं जातं तस्मिन्नेव व्यवस्थितम् / तमेवाभ्येति कल्पान्ते स एव परमा गतिः

ഈ വിശ്വം നാരായണനിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്; അവനിലേയ്ക്കാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. കല്പാന്തത്തിൽ അവനിലേക്കുതന്നെ ലയിക്കുന്നു—അവൻ തന്നെയാണ് പരമഗതി.