Adhyaya 46
Divine Abodes on the Mountains — A Sacred Survey of Jambūdvīpa (Kailāsa to Siddha Realms)
പുരാണീയ ലോകഭൂഗോളവിവരണം തുടരുമ്പോൾ സൂതൻ ജംബൂദ്വീപുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ദിവ്യ പർവ്വതപ്രദേശത്തെ വര്ണിക്കുന്നു—ദേവന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, ഗന്ധർവ്വന്മാർ, മഹായോഗികൾ എന്നിവരാൽ നിറഞ്ഞ ജീവന്ത തീർത്ഥഭൂമി. തുടക്കത്തിൽ സ്ഫടികമയമായ ആകാശപ്രാസാദങ്ങളും ഭൂതേശ/ശിവന്റെ നിത്യപൂജയും; തുടർന്ന് കൈലാസം, മന്ദാകിനി, താമര നിറഞ്ഞ നദി-സരോവരങ്ങളുടെ പവിത്രതയും പുണ്യഫലവും പറയുന്നു. പിന്നെ വിഷ്ണു-ലക്ഷ്മി, ഇന്ദ്രൻ-ശചി, ബ്രഹ്മാവ്-സാവിത്രി, ദുർഗയുടെ മഹേശ്വരി രൂപം, വിഷ്ണുധ്യാനത്തിൽ ലീനനായ ഗരുഡൻ, കൂടാതെ വിദ്യാധര, ഗന്ധർവ്വ, അപ്സര, യക്ഷ, രാക്ഷസ നഗരങ്ങളുടെ ക്രമവിവരണം വരുന്നു. ജൈഗീഷവ്യാദി യോഗാശ്രമങ്ങൾ അന്തർനിയമത്തെ ഉറപ്പിക്കുന്നു; തലശിഖരത്തിൽ ഈശാനധ്യാനം ചെയ്യാനുള്ള ഉപദേശവും വ്യക്തമാണ്. അവസാനം അസംഖ്യ സിദ്ധലിംഗങ്ങളും ആശ്രമങ്ങളും ഉണ്ടെന്ന് സൂചിപ്പിച്ച് ജംബൂദ്വീപിന്റെ വിപുലത സംക്ഷേപിച്ച്, അടുത്ത വിശദീകരണത്തിനുള്ള പശ്ചാത്തലം ഒരുക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच हेमकूटगिरेः शृङ्गे महाकूटैः सुशोभनम् / स्फाटिकं देवदेवस्य विमानं परमेष्ठिनः
ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ പൂർവവിഭാഗത്തിൽ നാൽപ്പത്താറാം അധ്യായം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേമകൂടഗിരിയുടെ ശിഖരത്തിൽ, മഹാകൂടങ്ങളാൽ സുഷോഭിതമായിടത്ത്, ദേവദേവനായ പരമേശ്വരന്റെ സ്ഫടികവിമാനം നിലകൊണ്ടിരുന്നു।
Verse 2
अथ देवादिदेवस्य भूतेशस्य त्रिशूलिनः / देवाः सिद्धगणा यक्षाः पूजां नित्यं प्रकुर्वते
അതിനുശേഷം ദേവന്മാർ, സിദ്ധഗണങ്ങൾ, യക്ഷന്മാർ—ദേവാദിദേവനായ ഭൂതേശൻ, ത്രിശൂലധാരിയായ പ്രഭുവിന് നിത്യപൂജ നടത്തുന്നു।
Verse 3
स देवो गिरिशः सार्धं महादेव्या महेश्वरः / भूतैः परिवृतो नित्यं भाति तत्र पिनाकधृक्
അവിടെ പർവ്വതാധിപനായ ഗിരീശൻ മഹേശ്വരൻ മഹാദേവിയോടുകൂടെ നിത്യവും ദീപ്തനായി തിളങ്ങുന്നു; ഭൂതഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട പിനാകധാരി മഹാദേവൻ വിരാജിക്കുന്നു।
Verse 4
विभक्तचारुशिखरः कैलासो यत्र पर्वतः / निवासः कोटियक्षाणां कुबेरस्य च धीमतः / तत्रापि देवदेवस्य भवस्यायतनं महत्
വിഭക്തമായി മനോഹര ശിഖരങ്ങളോടെ കൈലാസപർവ്വതം നിലകൊള്ളുന്നിടത്ത്—കോടിയക്ഷന്മാരുടെയും ധീമാനായ കുബേരന്റെയും വാസസ്ഥലമുണ്ട്. അവിടെയേ ദേവദേവനായ ഭവൻ (ശിവൻ) എന്നവന്റെ മഹത്തായ ആലയം കൂടി നിലനിൽക്കുന്നു।
Verse 5
मन्दाकिनी तत्र दिव्या रम्या सुविमलोदका / नदी नानाविधैः पद्मैरनेकैः समलङ्कृता
അവിടെ ദിവ്യവും രമണീയവും അത്യന്തം നിർമ്മലജലവുമുള്ള മന്ദാകിനി ഒഴുകുന്നു; ആ നദി നാനാവിധമായ അനവധി പദ്മങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।
Verse 6
देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसकिंनरैः / उपस्पृष्टजला नित्यं सुपुण्या सुमनोरमा
ദേവന്മാർ, ദാനവർ, ഗന്ധർവർ, യക്ഷർ, രാക്ഷസർ, കിന്നരർ എന്നിവർ നിത്യവും സ്പർശിക്കുന്നതിനാൽ അതിന്റെ ജലം എപ്പോഴും പാവനമാകുന്നു; അതുകൊണ്ട് അത് അത്യന്തം പുണ്യവും പരമ മനോഹരവും ആകുന്നു।
Verse 7
अन्याश्च नद्यः शतशः स्वर्णपद्मैरलङ्कृताः / तासां कूलेषु देवस्य स्थानानि परमेष्ठिनः / देवर्षिगणजुष्टानि तथा नारायणस्य च
മറ്റും നൂറുകണക്കിന് നദികൾ സ്വർണ്ണപദ്മങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവയുടെ തീരങ്ങളിൽ പരമേഷ്ഠിയായ പ്രഭുവിന്റെ പുണ്യസ്ഥാനങ്ങൾ ഉണ്ട്, ദേവർഷിഗണങ്ങൾ സേവിക്കുന്നവ; അതുപോലെ നാരായണന്റെ ധാമങ്ങളും അവിടെയുണ്ട്।
Verse 8
सितान्तशिखरे चापि पारिजातवनं शुभम् / तत्र शक्रस्य विपुलं भवनं रत्नमण्डितम् / स्फाटिकस्तम्भसंयुक्तं हेमगोपुरसंयुतम्
ശ്വേതശിഖരത്തിന്റെ മുകളിൽ ശുഭമായ പാരിജാതവനം വിരാജിക്കുന്നു. അവിടെ ശക്രന്റെ വിശാല ഭവനം രത്നമണ്ഡിതം—സ്ഫടികസ്തംഭങ്ങളോടുകൂടി, ഹേമഗോപുരങ്ങളാൽ അലങ്കൃതം।
Verse 9
तत्राथ देवदेवस्य विष्णोर्विश्वामरेशितुः / सुपुण्यं भवनं रम्यं सर्वरत्नोपशोभितम्
അവിടെയേ ദേവദേവനായ, വിശ്വത്തിന്റെയും അമരന്മാരുടെയും ഈശ്വരനായ വിഷ്ണുവിന്റെ അതിപുണ്യവും രമ്യവുമായ ഭവനം നിലകൊണ്ടിരുന്നു; അത് സർവരത്നങ്ങളാൽ ശോഭിതം।
Verse 10
तत्र नारायणः श्रीमान् लक्ष्म्या सह जगत्पतिः / आस्ते सर्वामरश्रेष्ठः पूज्यमानः सनातनः
അവിടെ ശ്രീമാൻ നാരായണൻ, ജഗത്പതി, ലക്ഷ്മിയോടുകൂടെ വിരാജിക്കുന്നു. സനാതനനായ അവൻ സർവ അമരന്മാരിലും ശ്രേഷ്ഠൻ; പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ആസീനനായി ഇരിക്കുന്നു।
Verse 11
तथा च वसुधारे तु वसूनां रत्नमण्डितम् / स्थानानामष्टकं पुण्यं दुराधर्षं सुरद्विषाम्
അതുപോലെ വസുധാരയിൽ വസുക്കളുടെ രത്നമണ്ഡിതമായ എട്ട് പുണ്യസ്ഥാനങ്ങൾ ഉണ്ട്—ശുഭമായ തീർത്ഥസമൂഹംപോലെ; ദേവശത്രുക്കൾക്കും ദുർആധർഷം।
Verse 12
रत्नधारे गिरिवरे सप्तर्षोणां महात्मनाम् / सप्ताश्रमाणि पुण्यानि सिद्धावासयुतानि तु
രത്നധാര എന്ന ശ്രേഷ്ഠ പർവ്വതത്തിൽ മഹാത്മാക്കളായ സപ്തർഷികളുടെ ഏഴ് പുണ്യ ആശ്രമങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവ സിദ്ധന്മാരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളോടുകൂടിയവയാണ്।
Verse 13
तत्र हैमं चतुर्द्वारं वज्रनीलादिमण्डितम् / सुपुण्यं सुमहत् स्थानं ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः
അവിടെ നാലു കവാടങ്ങളുള്ള സ്വർണ്ണനഗരം നിലകൊള്ളുന്നു; വജ്രം, നീലമണി മുതലായ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കൃതം. അത് അവ്യക്തജന്മനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അതിപുണ്യവും മഹാവിസ്തൃതവുമായ ധാമം.
Verse 14
तत्र देवर्षयो विप्राः सिद्धा ब्रह्मर्षयो ऽपरे / उपासते सदा देवं पितामहमजं परम्
അവിടെ ദേവർഷിമാർ, വിപ്രന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, മറ്റ് ബ്രഹ്മർഷിമാർ എന്നും ആ ദേവനെ ഉപാസിക്കുന്നു—അവൻ പിതാമഹൻ, അജൻ (ജന്മരഹിതൻ), പരമൻ.
Verse 15
स तैः संपूजितो नित्यं देव्या सह चतुर्मुखः / आस्ते हिताय लोकानां शान्तानां परमा गतिः
അവരാൽ നിത്യവും പൂജിക്കപ്പെടുന്ന ആ ചതുര്മുഖൻ (ബ്രഹ്മാവ്) ദേവിയോടുകൂടെ ലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി വസിക്കുന്നു; ശാന്തസംയമികളായവരുടെ പരമഗതിയും പരമാശ്രയവും അവൻ തന്നേ.
Verse 16
अथैकशृङ्गशिखरे महापद्मैरलङ्कृतम् / स्वच्छामृतजलं पुण्यं सुगन्धं सुमहत् सरः
അതിനുശേഷം ഏകശൃംഗശിഖരത്തിൽ മഹാപദ്മങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അതിവിശാലമായ ഒരു പുണ്യസരോവരം ഉണ്ടായിരുന്നു; അതിലെ ജലം അമൃതംപോലെ സുതാര്യവും പുണ്യവും സുഗന്ധവുമായിരുന്നു.
Verse 17
जैगीषव्याश्रमं तत्र योगीन्द्रैरुपशोभितम् / तत्रासौ भगवान् नित्यमास्ते शिष्यैः समावृतः / प्रशान्तदोषैरक्षुद्रैर्ब्रह्मविद्भिर्महात्मभिः
അവിടെ ജൈഗീഷവ്യന്റെ ആശ്രമം ഉണ്ടായിരുന്നു, യോഗീന്ദ്രന്മാർകൊണ്ട് ശോഭിതം. അവിടെ ആ ഭഗവാൻ നിത്യവും ശിഷ്യന്മാർ ചുറ്റിനിന്ന് വസിച്ചു—ദോഷങ്ങൾ ശമിച്ചവർ, ചെറുതനമില്ലാത്തവർ, ബ്രഹ്മവിദ്യജ്ഞർ, മഹാത്മാക്കൾ.
Verse 18
शङ्खो मनोहरश्चैव कौशिकः कृष्ण एव च / सुमना वेदनादश्च शिष्यास्तस्य प्रधानतः
ശങ്കൻ, മനോഹരൻ, കൗശികൻ, കൃഷ്ണൻ—അതുപോലെ സുമനാ, വേദനാദൻ—ഇവർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രധാന ശിഷ്യന്മാരായിരുന്നു.
Verse 19
सर्वे योगरताः शान्ता भस्मोद्धूलितविग्रहाः / उपासते महावीर्या ब्रह्मविद्यापरायणाः
അവർ എല്ലാവരും യോഗനിഷ്ഠർ, ശാന്തർ, ദേഹത്തിൽ പവിത്ര ഭസ്മം ധരിച്ചവർ; മഹാവീര്യസമ്പന്നർ, ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പരായണരായി ഉപാസിച്ചു.
Verse 20
तेषामनुग्रिहार्थाय यतीनां शान्तचेतसाम् / सान्निध्यं कुरुते भूयो देव्या सह महेश्वरः
ശാന്തചിത്തരായ യതികൾക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകുവാൻ മഹേശ്വരൻ ദേവിയോടുകൂടെ വീണ്ടും തന്റെ സാന്നിധ്യം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
Verse 21
अन्यानिचाश्रमाणि स्युस्तस्मिन् गिरिवरोत्तमे / मुनीनां युक्तमनसां सरांसि सरितस्तथा
ആ ശ്രേഷ്ഠമായ പർവതത്തിൽ മറ്റു ആശ്രമങ്ങളും ഉണ്ട്—യോഗസംയത മനസ്സുള്ള മുനിമാരുടേത്—അവിടെ തടാകങ്ങളും ഒഴുകുന്ന നദികളും കൂടിയുണ്ട്.
Verse 22
तेषु योगरता विप्रा जापकाः संयतेन्द्रियाः / ब्रह्मण्यासक्तमनसो रमन्ते ज्ञानतत्पराः
അവരിൽ യോഗനിഷ്ഠരായ, ജപത്തിൽ ലീനരായ, ഇന്ദ്രിയസംയമമുള്ള ബ്രാഹ്മണ ഋഷിമാർ—ബ്രഹ്മനിൽ ആസക്തമായ മനസ്സോടെ—ജ്ഞാനത്തിൽ തത്പരരായി ആനന്ദിക്കുന്നു.
Verse 23
आत्मन्यात्मानमाधाय शिखान्तान्तरमास्थितम् / धायायन्ति देवमीशानं येन सर्वमिदं ततम्
അവർ ആത്മാവിനെ ആത്മാവിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ശിഖാ-സ്ഥാനത്തിലെ അന്തരാകാശത്തിൽ വസിക്കുന്ന സർവ്വവ്യാപിയായ ദേവൻ ഈശാനനെ ധ്യാനിക്കുന്നു; അവനാൽ ഈ സർവ്വം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു।
Verse 24
सुमेघे वासवस्थानं सहस्त्रादित्यसंनिभम् / तत्रास्ते भगवानिन्द्रः शच्या सह सुरेश्वरः
ഉത്തമ മേഘപ്രദേശത്തിൽ വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) വസിക്കുന്ന സ്ഥലം ആയിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തമാണ്. അവിടെ ദേവേശ്വരനായ ഭഗവാൻ ഇന്ദ്രൻ ശചിയോടുകൂടെ വസിക്കുന്നു।
Verse 25
गजशैले तु दुर्गाया भवनं मणितारणम् / आस्ते भगवती दुर्गा तत्र साक्षान्महेश्वरी
ഗജശൈലത്തിൽ ദുർഗാദേവിയുടെ മണികളാൽ അലങ്കരിച്ച ഭവനം ഉണ്ട്. അവിടെ ഭഗവതി ദുർഗ സാക്ഷാൽ മഹേശ്വരിയായി വിരാജിക്കുന്നു।
Verse 26
उपास्यमाना विविधैः शक्तिभेदैरितस्ततः / पीत्वा योगामृतं लब्ध्वा साक्षादानन्दमैश्वरम्
വിവിധ ശക്തിഭേദങ്ങളാൽ പലവിധമായി എല്ലായിടത്തും ഉപാസിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, (സാധകൻ) യോഗാമൃതം പാനം ചെയ്ത്, ഈശ്വരന്റെ ഐശ്വര്യപൂർണ്ണമായ ആനന്ദം നേരിട്ട് പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 27
सुनीलस्य गिरेः शृङ्गे नानाधातुसमुज्ज्वले / राक्षसानां पुराणि स्युः सरांसि शतशो द्विजाः
നാനാധാതുക്കളാൽ ദീപ്തമായ സുനീലഗിരിയുടെ ശിഖരത്തിൽ രാക്ഷസരുടെ പുരാതന കോട്ടകൾ ഉണ്ട്; അവിടെ നൂറുകണക്കിന് തടാകങ്ങളും ഉണ്ട്, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ।
Verse 28
तथा पुरशतं विप्राः शतशृङ्गे महाचले / स्फाटिकस्तम्भसंयुक्तं यक्षाणाममितौजसाम्
അതുപോലെ, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, മഹാചലമായ ശതശൃംഗപർവതത്തിൽ അമിതതേജസ്സുള്ള യക്ഷന്മാരുടെ സ്ഫടികസ്തംഭങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട നൂറു നഗരങ്ങൾ ഉണ്ട്।
Verse 29
श्वेतोदरगिरेः शृङ्गे सुपर्णस्य महात्मनः / प्राकारगोपुरोपेतं मणितोरणमण्डितम्
ശ്വേതോദരഗിരിയുടെ ശിഖരത്തിൽ മഹാത്മാവായ സുപർണൻ (ഗരുഡൻ) വസിക്കുന്ന ഭവനം ഉണ്ടായിരുന്നു; അത് പ്രാകാരവും ഗോപുരങ്ങളും സഹിതം, മണിത്തോരണങ്ങളാൽ മണ്ടിതമായിരുന്നു।
Verse 30
स तत्र गरुडः श्रीमान् साक्षाद् विष्णुरिवापरः / ध्यात्वास्ते तत् परं ज्योतिरात्मानं विष्णुमव्ययम्
അവിടെ ശ്രീമാൻ ഗരുഡൻ, സാക്ഷാൽ വിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റൊരു രൂപംപോലെ, ആ പരമജ്യോതി—അവ്യയനായ വിഷ്ണു, ആത്മസ്വരൂപൻ—എന്ന് ധ്യാനിച്ച് നിലകൊണ്ടിരുന്നു।
Verse 31
अन्यच्च भवनं पुण्यं श्रीशृङ्गे मुनिपुङ्गवाः / श्रीदेव्याः सर्वरत्नाढ्यं हैमं सुमणितोरणम्
കൂടാതെ, ഹേ മുനിപുങ്ഗവന്മാരേ, ശ്രീശൃംഗത്തിൽ ശ്രീദേവിയുടെ മറ്റൊരു പുണ്യഭവനം ഉണ്ട്; അത് സർവരത്നസമൃദ്ധമായ സ്വർണമയം, സുമണിത്തോരണാൽ മണ്ടിതം।
Verse 32
तत्र सा परमा शक्तिर्विष्णोरतिमनोरमा / अनन्तविभवा लक्ष्मीर्जगत्संमोहनोत्सुका
അവിടെ വിഷ്ണുവിന്റെ പരമ മനോഹരമായ ശക്തി—അനന്ത വൈഭവമുള്ള ലക്ഷ്മി—ലോകങ്ങളെ മോഹിപ്പിക്കാൻ ഉത്സുകയായി നിലകൊള്ളുന്നു।
Verse 33
अध्यास्ते देवगन्धर्वसिद्धचारणवन्दिता / विचिन्त्य जगतोयोनिं स्वशक्तिकिरणोज्ज्वला
അവൾ ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, ചാരണന്മാർ എന്നിവരാൽ വന്ദിതയായി അവിടെ അധിവസിക്കുന്നു; ജഗത്തിന്റെ യോനി-സ്വരൂപമായ മൂലകാരണം ധ്യാനിച്ച്, തന്റെ സ്വശക്തിയുടെ കിരണങ്ങളാൽ സ്വയം ദീപ്തിമയമാണ്।
Verse 34
तत्रैव देवदेवस्य विष्णोरायतनं महत् / सरांसि तत्र चत्वारि विचित्रकमलाश्रया
അവിടെയേ ദേവദേവനായ വിഷ്ണുവിന്റെ മഹത്തായ ആയതനം (ക്ഷേത്രം) നിലകൊള്ളുന്നു; അവിടെ അത്ഭുതകരമായ താമരകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട നാല് സരോവരങ്ങളും ഉണ്ട്।
Verse 35
तथा सहस्त्रशिखरे विद्याधरपुराष्टकम् / रत्नसोपानसंयुक्तं सरोभिश्चोपशोभितम्
അതുപോലെ സഹസ്രശിഖര പർവതത്തിൽ വിദ്യാധരന്മാരുടെ അഷ്ടക-പുരം (എട്ട് ഭാഗങ്ങളായ നഗരം) നിലകൊള്ളുന്നു; രത്നസോപാനങ്ങളാൽ സമ്പന്നവും സരോവരങ്ങളാൽ കൂടുതൽ ശോഭിതവുമാണ്।
Verse 36
नद्यो विमलपानीयाश्चित्रनीलोत्पलाकराः / कर्णिकारवनं द्विव्यं तत्रास्ते शङ्करोमया
അവിടെ നിർമ്മലജലമുള്ള നദികൾ ഉണ്ട്, വർണ്ണവൈവിധ്യമുള്ള നീലോത്പലക്കൂട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കരിതം; അവിടെ ദിവ്യമായ കർണികാരവനവും നിലകൊള്ളുന്നു—അവിടെയേ ഞാൻ ശങ്കരൻ, എന്റെ സ്വശക്തിയാൽ, അധിവസിക്കുന്നു।
Verse 37
पारियात्रे महाशैले महालक्ष्म्याः पुरं शुभम् / रम्यप्रासादसंयुक्तं घण्टाचामरभूषितम्
പാരിയാത്ര മഹാശൈലത്തിൽ മഹാലക്ഷ്മിയുടെ ശുഭനഗരം ഉണ്ട്; മനോഹരമായ പ്രാസാദങ്ങളാൽ സമ്പന്നവും ഘണ്ടകളും ചാമരങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിതവുമാണ്।
Verse 38
नृत्यद्भिरप्सरः सङ्घैरितश्चेतश्च शोभितम् / मृदङ्गमुरजोद्घुष्टं वीणावेणुनिनादितम्
നൃത്തം ചെയ്യുന്ന അപ്സരാസ്സമൂഹങ്ങൾ ഇങ്ങും അങ്ങും അലങ്കരിച്ച ആ ധാമം, മൃദംഗ–മുരജങ്ങളുടെ ഘോഷത്തിൽ മുഴങ്ങി; വീണയും വേണുവും പകരുന്ന മധുരനിനാദത്തിൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു।
Verse 39
गन्धर्वकिंनराकीर्णं संवृतं सिद्धपुङ्गवैः / भास्वद्भित्तिसमाकीर्णं महाप्रासादसंकुलम्
അത് ഗന്ധർവരും കിന്നരരും നിറഞ്ഞതും, സിദ്ധന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠർ ചുറ്റിപ്പറ്റിയതുമായിരുന്നു। ദീപ്തമായ മതിലുകളുടെ തിരക്കാൽ കവിഞ്ഞു, മഹാപ്രാസാദങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തോടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു।
Verse 40
गणेश्वराङ्गनाजुष्टं धार्मिकाणां सुदर्शनम् / तत्र सा वसते देवी नित्यं योगपरायणा
അത് ഗണേശ്വരന്റെ സദ്ഗൃഹസ്ത്രീകളാൽ ശോഭിതവും, ധാർമ്മികർക്കു ദർശനീയമായി മനോഹരവുമായിരുന്നു। അവിടെയാണു ദേവി നിത്യവും വസിക്കുന്നത്—യോഗത്തിൽ സദാ പരായണയായി।
Verse 41
महालक्ष्मीर्महादेवी त्रिशूलवरधारिणी / त्रिनेत्रा सर्वशसक्तीभिः संवृता सदसन्मया / पश्यन्ति तत्र मुनयः सिद्धा ये ब्रह्मवादिनः
അവിടെ ബ്രഹ്മവാദികളായ സിദ്ധമുനിമാർ മഹാലക്ഷ്മീ മഹാദേവിയെ ദർശിക്കുന്നു—ശ്രേഷ്ഠ ത്രിശൂലം ധരിച്ചവൾ, ത്രിനേത്രി, സർവ്വശക്തികളാൽ പരിവൃത, സത്–അസത് (പ്രകട–അപ്രകട) സ്വരൂപിണി।
Verse 42
सुपार्श्वस्योत्तरे भागे सरस्वत्याः पुरोत्तमम् / सरांसि सिद्धजुष्टानि देवभोग्यानि सत्तमाः
സുപാർശ്വ പർവതത്തിന്റെ ഉത്തരഭാഗത്ത് സരസ്വതിയുടെ പരമോത്തമ തീർത്ഥമുണ്ട്। അവിടെ സിദ്ധർ സേവിക്കുന്ന സരോവരങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവ ദേവന്മാർക്ക് ഭോഗ്യമായവ, ഹേ സത്തമാ।
Verse 43
पाण्डुरस्य गिरेः शृङ्गे विचित्रद्रुमसंकुले / सन्धर्वाणां पुरशतं दिव्यस्त्रीभिः समावृतम्
പാണ്ഡുര പർവതശിഖരത്തിൽ, നാനാവിധ വിചിത്ര വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞിടത്ത്, ഗന്ധർവരുടെ ശതപുരം ദിവ്യസ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് ശോഭിക്കുന്നു।
Verse 44
तेषु नित्यं मदोत्सिक्ता वरनार्यस्तथैव च / क्रीडन्ति मुदिता नित्यं विलासैर्भोगतत्पराः
അവിടെ ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീകൾ സദാ ആനന്ദമദത്തിൽ ഉത്സുകരായി; അവർ നിത്യവും ഹർഷത്തോടെ ക്രീഡിക്കുകയും വിലാസഭോഗങ്ങളിൽ ലീനരാവുകയും ചെയ്യുന്നു।
Verse 45
अञ्जनस्य गिरेः शृङ्गे नारीणां पुरमुत्तमम् / वसन्ति तत्राप्सरसो रम्भाद्या रतिलालसाः
അഞ്ജന പർവതശിഖരത്തിൽ സ്ത്രീകളുടെ അത്യുത്തമ നഗരം നിലകൊള്ളുന്നു; അവിടെ രംഭാദി അപ്സരസ്സുകൾ രതിക്രീഡയിൽ സദാ ലാലസയോടെ വസിക്കുന്നു।
Verse 46
चित्रसेनादयो यत्र समायान्त्यर्थिनः सदा / सा पुरी सर्वरत्नाढ्या नैकप्रस्त्रवणैर्युता
അവിടെ ചിത്രസേനാദികൾ സദാ അപേക്ഷകരായി എത്തുന്നു; ആ പുരി സർവരത്നങ്ങളാൽ സമൃദ്ധവും അനേകം ഉറവുകളും ജലധാരകളും ഉള്ളതുമാണ്।
Verse 47
अनेकानि पुराणि स्युः कौमुदे चापि सुव्रताः / रुद्राणां शान्तरजसामीश्वरार्पितचेतसाम्
ഹേ സുവ്രതേ, അനേകം പുരാണങ്ങൾ ഉണ്ട്; കൗമുദീ പരമ്പരയിലും (അവ) ഉണ്ട്—രജസ് ശാന്തമായ രുദ്രന്മാർക്കായി, ഈശ്വരനിൽ ചിത്തം അർപ്പിച്ചവർക്കായി।
Verse 48
तेषु रुद्रा महायोगा महेशान्तरचारिणः / समासते परं ज्योतिरारूढाः स्थानमुत्तमम्
അവരിൽ രുദ്രന്മാർ—മഹായോഗികൾ, മഹാദേവന്റെ അന്തർഭാവത്തിൽ ചരിക്കുന്നവർ—പരമജ്യോതിയിൽ ആരൂഢരായി ഉത്തമസ്ഥാനത്തിൽ വസിക്കുന്നു।
Verse 49
पिञ्जरस्य गिरेः शृङ्गे गणेशानां पुरत्रयम् / नन्दीश्वरस्य कपिले तत्रास्ते सुयशा यतिः
പിഞ്ജര പർവതശിഖരത്തിൽ ഗണേശന്മാരുടെ ത്രിപുരം നിലകൊള്ളുന്നു; നന്ദീശ്വരന്റെ കപിലസ്ഥാനത്ത് അവിടെ സുയശാ എന്ന പ്രസിദ്ധ യതി വസിക്കുന്നു।
Verse 50
तथा च जारुधैः शृङ्गे देवदेवस्य धीमतः / दीप्तमायतनं पुण्यं भास्करस्यामितौजसः
അതുപോലെ ജാരുധ ശിഖരത്തിൽ ദേവദേവനായ ധീമാൻ ഭാസ്കരൻ—അമിതതേജസ്സുള്ളവൻ—അവന്റെ ദീപ്തവും പുണ്യവുമായ ആലയം നിലകൊള്ളുന്നു।
Verse 51
तस्यैवोत्तरदिग्भागे चन्द्रस्थानमनुत्तमम् / रमते तत्र रम्यो ऽसौ भगवान् शीतदीधितिः
അതേ പ്രദേശത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കുഭാഗത്ത് ചന്ദ്രന്റെ അനുത്തമ വാസസ്ഥലം ഉണ്ട്; അവിടെ ശീതകിരണധാരിയായ രമ്യനായ ഭഗവാൻ ആനന്ദത്തോടെ വിഹരിച്ച് വിരാജിക്കുന്നു।
Verse 52
अन्यच्च भवनं दिव्यं हंसशैले महर्षयः / सहस्त्रयोजनायामं सुवर्णमणितोरणम्
കൂടാതെ, മഹർഷിമാരേ, ഹംസശൈലത്തിൽ മറ്റൊരു ദിവ്യഭവനം ഉണ്ട്—സഹസ്ര യോജന വ്യാപ്തിയുള്ളത്—സ്വർണ്ണവും മണികളും അലങ്കരിച്ച തോരണങ്ങളോടുകൂടിയത്।
Verse 53
तत्रास्ते भगवान् ब्रह्मा सिद्धसङ्घैरभिष्टुतः / सावित्र्या सह विश्वात्मा वासुदेवादिभिर्युतः
അവിടെ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവ് സിദ്ധസംഘങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട്, സാവിത്രിയോടുകൂടെ, വിശ്വാത്മസ്വരൂപനായി, വാസുദേവാദി ദേവഗണങ്ങളാൽ പരിവൃതനായി വസിക്കുന്നു।
Verse 54
तस्य दक्षिणदिग्भागे सिद्धानां पुरमुत्तमम् / सनन्दनादयो यत्र वसन्ति मुनिपुङ्गवाः
അതിന്റെ തെക്കൻ ദിക്കുഭാഗത്ത് സിദ്ധന്മാരുടെ ഉത്തമപുരം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അവിടെ സനന്ദനാദി മുനിശ്രേഷ്ഠർ വസിക്കുന്നു।
Verse 55
पञ्चशैलस्य शिखरे दानवानां पुरत्रयम् / नातिदूरेण तस्याथ दैत्यचार्यस्य धीमतः
പഞ്ചശൈലത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽ ദാനവരുടെ ത്രിപുരം നിലകൊണ്ടിരുന്നു; അതിൽ നിന്ന് അതിദൂരമല്ലാതെ, അന്ന് ധീമാനായ ദൈത്യാചാര്യന്റെ വാസസ്ഥലവും ഉണ്ടായിരുന്നു।
Verse 56
सुगन्धशैलशिखरे सरिद्भिरुपशोभितम् / कर्दमस्याश्रमं पुण्यं तत्रास्ते भगवानृषिः
സുഗന്ധശൈലത്തിന്റെ ശിഖരത്തിൽ, നദികളാൽ ശോഭിതമായ, കർദമന്റെ പുണ്യാശ്രമം ഉണ്ട്; അവിടെ ഭഗവാൻ ഋഷി കർദമൻ വസിക്കുന്നു।
Verse 57
तस्यैव पूर्वदिग्भागे किञ्चिद् वै दक्षिणाश्रिते / सनत्कुमारो भगवांस्तत्रास्ते ब्रह्मवित्तमः
അതേ പ്രദേശത്തിന്റെ കിഴക്കൻ ദിക്കുഭാഗത്ത്, അല്പം തെക്കോട്ടു ചായുന്ന സ്ഥലത്ത്, ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പരമജ്ഞാനിയായ ഭഗവാൻ സനത്കുമാരൻ വസിക്കുന്നു।
Verse 58
सर्वेष्वेतेषु शैलेषु ततान्येषु मुनीश्वराः / सरांसि विमला नद्यो देवानामालयानि च
ഹേ മുനീശ്വരന്മാരേ, ഈ എല്ലാ പർവ്വതങ്ങളിലും മറ്റും അനേകം പർവ്വതങ്ങളിലും നിർമലമായ സരോവരങ്ങളും മലിനതയറ്റ നദികളും ദേവന്മാരുടെ പുണ്യാലയങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നു।
Verse 59
सिद्धलिङ्गानि पुण्यानि मुनिभिः स्थापितानि तु / वन्यान्याश्रमवर्याणि संख्यातुं नैव शक्नुयाम्
മുനിമാർ സ്ഥാപിച്ച പുണ്യമായ സിദ്ധലിംഗങ്ങളും വനത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠ ആശ്രമങ്ങളും അത്യന്തം അനവധി; അവയെ എണ്ണിപ്പറയാൻ എനിക്കാകില്ല।
Verse 60
एष संक्षेपतः प्रोक्तो जम्बूद्वीपस्य विस्तरः / न शक्यं विस्तराद् वक्तुं मया वर्षशतैरपि
ഇങ്ങനെ സംക്ഷിപ്തമായി ജംബൂദ്വീപിന്റെ വ്യാപ്തി പറഞ്ഞു; എന്നാൽ അതിനെ പൂർണ്ണമായി വിശദീകരിക്കാൻ എനിക്കു നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളായാലും കഴിയില്ല।
Frequently Asked Questions
They are portrayed as perpetually purified by divine contact and thus inherently meritorious (puṇya-prada); their beauty and sanctity support worship, tapas, and yogic contemplation, linking external tīrtha to inner purification.
By “placing the Self within the Self” and meditating on Īśāna pervading the universe, the chapter implies an inward turn where individual identity is disciplined into recognition of the all-pervading Lord/Ātman, aligning devotion with a Vedāntic-yogic movement toward non-separation.