Adhyaya 48

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साह्स्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे सप्तचत्वारिंशोध्यायः सूत उवाच शाकद्वीपस्य विस्ताराद् द्विगुणेन व्यवस्थितः / क्षीरार्णवं समाश्रित्य द्वीपः पुष्करसंवृतः

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ പൂർവവിഭാഗത്തിലെ നാൽപ്പത്തേഴാം അധ്യായം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—ശാകദ്വീപത്തിന്റെ വിസ്താരത്തിന്റെ ഇരട്ടിയായി പുഷ്കരദ്വീപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; ക്ഷീരസമുദ്രത്തെ ആശ്രയിച്ച് പുഷ്കരപ്രദേശത്താൽ പരിവൃതമാണ്.

Verse 2

एक एवात्र विप्रेन्द्राः पर्वतो मानसोत्तरः / योजनानां सहस्त्राणि सार्धं पञ्चाशदुच्छ्रितः / तावदेव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, ഇവിടെ മാനസോത്തരമെന്നൊരു പർവ്വതം മാത്രമേയുള്ളൂ. അതിന്റെ ഉയരം ആയിരത്തി അമ്പത് യോജന; അത്രതന്നെ വിസ്തീർണം; എല്ലാടവും പൂർണ്ണ വൃത്താകാരമാണ്.

Verse 3

स एव द्वीपः पश्चार्धे मानसोत्तरसंज्ञितः / एक एव महासानुः संनिवेशाद् द्विधा कृतः

ആ ദ്വീപിന്റെ പാശ്ചാത്യാർദ്ധം ‘മാനസോത്തര’ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്. അത് ഒരേയൊരു മഹത്തായ ഉയർന്ന ഭൂപ്രദേശം ആണെങ്കിലും, വിന്യാസം മൂലം രണ്ടായി വിഭജിച്ചതായി പറയുന്നു.

Verse 4

तस्मिन् द्वीपे स्मृतौ द्वौ तु पुण्यौ जनपदौ शुभौ / अपरौ मानसस्याथ पर्वतस्यानुमण्डलौ / महावीतं स्मृतं वर्षं धातकीखण्डमेव च

ആ ദ്വീപിൽ രണ്ട് ശുഭവും പുണ്യവും ആയ ജനപദങ്ങൾ സ്മൃതിയിൽ പറയപ്പെടുന്നു—ഒന്ന് ‘മാനസ്യ’ എന്നും, മറ്റൊന്ന് പർവതത്തെ ചുറ്റിയ പരിമണ്ഡലപ്രദേശവും. അവിടത്തെ വർഷം ‘മഹാവീതം’ എന്നും ‘ധാതകീഖണ്ഡം’ എന്നും പ്രസിദ്ധം.

Verse 5

स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवारितः / तस्मिन् द्वीपे महावृक्षो न्यग्रोधो ऽमरपूजितः

മധുരജലസമുദ്രം ചുറ്റിപ്പറ്റിയ പുഷ്കരദ്വീപം നിലകൊള്ളുന്നു. ആ ദ്വീപിൽ അമരന്മാർ പോലും പൂജിക്കുന്ന മഹാവൃക്ഷമായ ന്യഗ്രോധ (ആൽമരം) ഉണ്ട്.

Verse 6

तस्मिन् निवसति ब्रह्मा विश्वात्मा विश्वभावनः / तत्रैव मुनिशार्दूलाः शिवनारायणालयः

അവിടെയേ ബ്രഹ്മാവ് വസിക്കുന്നു—അവൻ വിശ്വാത്മാവും ലോകങ്ങളെ ഭാവിപ്പിച്ചു പോഷിപ്പിക്കുന്നവനും. അവിടെയേ, ഹേ മുനിശാർദൂലന്മാരേ, ശിവ-നാരായണരുടെ ആലയം (ധാമം) ഉണ്ട്.

Verse 7

वसत्यत्र महादेवो हरोर्ऽद्धहरिरव्ययः / संपूज्यमानो ब्रह्माद्यैः कुमाराद्यैश्च योगिभिः / गन्धर्वैः किन्नरैर्यक्षैरीश्वरः कृष्णपिङ्गलः

ഇവിടെ മഹാദേവൻ വസിക്കുന്നു—അവ്യയനായ പ്രഭു, അർദ്ധം ഹരനും അർദ്ധം ഹരിയും ആയവൻ. ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരും കുമാരാദി യോഗനിഷ്ഠ മുനിമാരും അവനെ സമ്യക് പൂജിക്കുന്നു; ഗന്ധർവരും കിന്നരരും യക്ഷരും കൃഷ്ണ-പിംഗള വർണ്ണനായ ആ ഈശ്വരനെ ആരാധിക്കുന്നു.

Verse 8

स्वस्थास्तत्र प्रजाः सर्वा ब्रह्मणा सदृशत्विषः / निरामया विशोकाश्च रागद्वेषविवर्जिताः

അവിടെയുള്ള എല്ലാ പ്രജകളും ആരോഗ്യത്തോടെ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു; ബ്രഹ്മനെപ്പോലെ തേജസ്സോടെ ദീപ്തരാണ്. അവർ രോഗരഹിതരും ശോകരഹിതരും രാഗ-ദ്വേഷവിവർജിതരുമാണ്.

Verse 9

सत्यानृते न तत्रास्तां नोत्तमाधममध्यमाः / न वर्णाश्रमधर्माश्च न नद्यो न च पर्वताः

അവിടെ സത്യവും ഇല്ല, അസത്യവും ഇല്ല; ഉത്തമ‑അധമ‑മധ്യമ ഭേദവും ഇല്ല. അവിടെ വർണാശ്രമധർമ്മങ്ങളില്ല; നദികളില്ല, പർവതങ്ങളുമില്ല.

Verse 10

परेण पुष्करस्याथ स्थितो महान् / स्वादूदकसमुद्रस्तु समन्ताद् द्विजसत्तमाः

പുഷ്കരത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് മഹത്തായ മധുരജല സമുദ്രം നിലകൊള്ളുന്നു; അത് ആ പ്രദേശത്തെ എല്ലാദിക്കിലും ചുറ്റിപ്പറ്റുന്നു, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.

Verse 11

परेण तस्य महती दृश्यते लोकसंस्थितिः / काञ्चनी द्विगुणा भूमिः सर्वा चैव शिलोपमा

അതിന്റെ അപ്പുറം മഹത്തായ ലോകക്രമം ദൃശ്യമാകുന്നു. അവിടെ സ്വർണമയമായ ഭൂമി ഉണ്ട്; അത് ഇരട്ടിയായി വ്യാപിച്ചും എല്ലായിടത്തും പാറപോലെ ദൃഢവുമാണ്.

Verse 12

तस्याः परेण शैलस्तु मर्यादात्मात्ममण्डलः / प्रकाशश्चाप्रकाशश्च लोकालोकः स उच्यते

അതിന്റെ അപ്പുറം ഒരു പർവതം നിലകൊള്ളുന്നു; അത് ആത്മമണ്ഡലത്തെ ചുറ്റിയുള്ള മર્યാദാരൂപ അതിരാണ്. അത് പ്രകാശമുള്ളതും പ്രകാശമില്ലാത്തതും ആകയാൽ ‘ലോകാലോക’ എന്നു വിളിക്കുന്നു.

Verse 13

योजनानां सहस्त्राणि दश तस्योच्छ्रयः स्मृतः / तावानेव च विस्तारो लोकालोको महागिरिः

മഹാഗിരി ലോകാലോകത്തിന്റെ ഉയരം പത്തായിരം യോജനകൾ എന്നു പറയുന്നു; അതിന്റെ വിസ്താരവും അത്രതന്നെ.

Verse 14

समावृत्य तु तं शैलं सर्वतो वै तमः स्थितम् / तमश्चाण्डकटाहेन समन्तात् परिवेष्टितम्

ആ പർവ്വതം മൂടപ്പെട്ടപ്പോൾ, എല്ലാദിക്കിലും ഘോര തമസ് നിലകൊണ്ടു; ആ അന്ധകാരം മഹാകടാഹംപോലെ ചുറ്റുമെല്ലാം അതിനെ പൂർണ്ണമായി പരിവേഷ്ടിച്ചു।

Verse 15

एतै सप्त महालोकाः पातालाः सप्तकीर्तिताः / ब्रह्माण्डस्यैष विस्तारः संक्षेपेण मयोदितः

ഇങ്ങനെ ഈ ഏഴ് മഹാലോകങ്ങളും ഏഴ് പാതാളങ്ങളും വർണ്ണിക്കപ്പെട്ടു. ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ ഈ വ്യാപ്തിയും ഘടനയും ഞാൻ സംക്ഷേപമായി പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 16

अण्डानामीदृशानां तु कोट्यो ज्ञेयाः सहस्त्रशः / सर्वगत्वात् प्रधानस्य कारणस्याव्ययात्मनः

ഇത്തരത്തിലുള്ള ബ്രഹ്മാണ്ഡ-അണ്ഡങ്ങൾ കോടികളായി—ആയിരങ്ങളോളം ആയിരങ്ങളായി—ഉണ്ടെന്ന് അറിയണം; കാരണം അവ്യയസ്വഭാവമുള്ള കാരണമായ ‘പ്രധാന’ സർവ്വവ്യാപിയാണ്।

Verse 17

अण्डेष्वेतेषु सर्वेषु भुवनानि चतुर्दश / तत्र तत्र चतुर्वक्त्रा रुद्रा नारायणादयः

ഈ എല്ലാ ബ്രഹ്മാണ്ഡ-അണ്ഡങ്ങളിലും പതിനാലു ഭുവനങ്ങളുണ്ട്; ഓരോന്നിലും ചതുര്മുഖ ബ്രഹ്മാ, രുദ്രൻ, നാരായണൻ മുതലായ ദിവ്യശക്തികൾ വിരാജിക്കുന്നു।

Verse 18

दशोत्तरमथैकैकमण्डावरणसप्तकम् / समन्तात् संस्थितं विप्रा यत्र यान्ति मनीषिणः

പിന്നെയും, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഓരോ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനും ചുറ്റും ഏഴ്-ഏഴ് ആവരണങ്ങളായുള്ള പതിനേഴു മണ്ഡലങ്ങൾ എല്ലാദിക്കിലും നിലകൊള്ളുന്നു—അവിടേക്കാണ് മनीഷികൾ ധ്യാനയാത്രയിൽ പ്രാപിക്കുന്നത്।

Verse 19

अनन्तमेकमव्यक्तनादिनिधनं महत् / अतीत्य वर्तते सर्वं जगत् प्रकृतिरक्षरम्

അനന്തവും ഏകവും അവ്യക്തവും ആദി-അന്തമില്ലാത്ത മഹത്തുമായ ഈ അക്ഷരപ്രകൃതി സർവ്വജഗത്തെയും അതിക്രമിച്ചും അതിൽ സർവ്വത്ര വ്യാപിച്ചും നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 20

अनन्तत्वमनन्तस्य यतः संख्या न विद्यते / तदव्यक्तमिति ज्ञेयं तद् ब्रह्म परमं पदम्

അനന്തന്റെ അനന്തത്വം ഇതുകൊണ്ടാണ്—അതിനൊരു സംഖ്യയോ അളവോ ഇല്ല; അതിനാൽ അതിനെ ‘അവ്യക്തം’ എന്നു അറിയുക—അതേ ബ്രഹ്മം, അതേ പരമപദം.

Verse 21

अनन्त एष सर्वत्र सर्वस्थानेषु पठ्यते / तस्य पूर्वं मयाप्युक्तं यत्तन्माहात्म्यमव्ययम्

അനന്തന്റെ ഈ സ്തോത്രം/ഉപദേശം സർവ്വത്ര, എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ അവ്യയ മഹാത്മ്യം ഞാൻ മുമ്പും പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്.

Verse 22

गतः स एष सर्वत्र सर्वस्थानेषु वर्तते / भूमौ रसातले चैव आकाशे पवने ऽनले / अर्णवेषु च सर्वेषु दिवि चैव न सशयः

അവൻ സർവ്വവ്യാപിയായി സർവ്വത്ര, എല്ലാ സ്ഥലങ്ങളിലും നിലകൊള്ളുന്നു—ഭൂമിയിൽ, രസാതലത്തിൽ, ആകാശത്തിൽ, വായുവിലും അഗ്നിയിലും, എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളിലും, സ്വർഗ്ഗത്തിലും; സംശയമില്ല.

Verse 23

तथा तमसि सत्त्वे च एष एव महाद्युतिः / अनेकधा विभक्ताङ्गः क्रीडते पुरुषोत्तमः

അതുപോലെ തമസ്സിലും സത്ത്വത്തിലും അതേ മഹാദ്യുതി തന്നെ പ്രകാശിക്കുന്നു; പലവിധമായി തന്റെ അംഗങ്ങളെ വിഭജിച്ച് പുരുഷോത്തമൻ ലീലാരൂപത്തിൽ ജഗത്തെ പ്രകടമാക്കുന്നു.

Verse 24

महेश्वरः परो ऽव्यक्तादण्डमव्यक्तसंभवम् / अण्डाद् ब्रह्मा समुत्पन्नस्तेन सृष्टमिदं जगत्

പരമേശ്വരനായ മഹേശ്വരൻ അവ്യക്തത്തിൽ നിന്നുജനിച്ച ബ്രഹ്മാണ്ഡരൂപ അണ്ഡത്തെ പ്രസ്ഫుటമാക്കി. ആ അണ്ഡത്തിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവ് ഉദ്ഭവിച്ചു; അവനാൽ ഈ സമസ്ത ജഗത്ത് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടു.